קאווע געלעכטער — פורים תשע״ד

ק א ו ו ע ג ע ל ע כ ט ע ר | פ ו ר י ם ש נ ת ת ש ע"ד

נאסטאלגיע:

דורך יואליש

כ'האב אנגעגרייט פאר מיינע קינדער א פורים שפיל צו פערפארמען פאר די זיידע און באבע, פאר משפחה ביי משלוח מנות געטראגאכץ. שטעלט זיך ארויס אז זיי ווייסן נישט וואס איך וויל פון זיי. קיין איינע פון די שכנים און משפחה מיטגלידער טוהן דאס נישט, און זיי ווילן נישט זיין די אטיארן פון די משפחה.

ווען איך בין געווען אינגער, ווען די פארשטעלאכץ'ער פלעגט מען נישט ארויסקלויבן פון א קאטאלאג, איז נאך געווען מאנכע וועלכע פלעגן ארומגיין מיט א געשמאק און חן, פארזאגן א קורצע פורים שפיל )עטליכע זאצן פון וויציגע גראמען( און באקומען אדער געלט אדער אטענשאן און געהאט א פארגעניגן. הגם איך האב קיינמאל פערפארמט א פורים שפיל, האבן מיינע פעטערס אבער געפרעגט "נו, אינגעלע, האסט א פורים שפיל?" זעהט זיך אויס אז אין זייערע צייטן אז עס געווען ווי ערווארטעט.

ס'וואלט געווען שיין צו הערן פון אנדערע אויב זיי פלעגן אזאנס טוהן, און אפשר גאר מייטיילן מיטן עולם די טעקסט פונעם שפיל. ווי אויך ווער ס'קען אראפגעבן די טראדיציאנאלע שפילן, א שטייגער ווי "היינט איז פורים, מארגן איז אויס...." אדער "א גיטן פורי ם מלאך, ווי איך גיי פאל איך..."

נאדיר א סיגוט'ער אפשטאמיגער'ס שילדערונג פון זיין פורים שפיל וואס זיין פאטער האט פארגעשריבן פאר אים אין זיין שוועסטער, ווי זיי פלעגן ארומגיין בעצם יום הפורים און משמח זיין די שכינים אין דארף. ]לינק[.

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך ליסקא

ביי הגה"ק מרן דער 'אך פרי תבואה' אויף דער ערד כאילו וכו'.

רבי זאב גאלדבערגער ז"ל א זוהן פון רבי מליסקא זי"ע פלעגט מען פורים ביים יוזפא זצ"ל חתד"נ מרן הגה"ק האך פרי טיש אהער שטעלן א 'שפיל', לכאורה וו ען דער הייליגער ליסקא רבי זי"ע האט תבואה זי"ע, אין אויך א איידעם פון מרן קלענערע סצענעס, וואס מ'רופט א דאס צוגעזעהן דעם שפיל, איז ער הגה"ק בעל טל חיים מליסקא זי"ע חתן 'סקיט'. אין זעהט אויס אז דאס האט מען געווארען שטארק אויפגעצטירט, ער ה'אך פרי תבואה זי"ע - דער מוציא לאור געטוהן אויך ביי זיין רבי מובהק דער האט זיך געגעבען א שטעל אויף פון זיין פון די ספרים אך פרי תבואה עה"ת, 'ישמח משה' פון איהעלי, וויי ווען נישט, בענקל, אין מיט א זריזות ארויס והישר והטוב על מועדים - האט אמאהל וואלט דאס רבי הערשעלע ליסקא נישט געלאפען, און ער האט געשריגען געזאגט אולי איז דאס דער כוונה וואס די צוגעלאזט.

"לעבען, לעבען".

גמרא זאגט אין מגילה "קם רבה שחטיה לר' זירא", דהיינו נאר בדמיון, כמ נהג איין יאר האבען זיך צוויי חסידים * ישראל תורה, אבער מעשה צדיקים מאכט געשפיל ווי איינער איז דער קעניד און א רושם אויבן אין הימעל, פארדעם דער צווייטער דעם שר פון דער קעניג, אין איינע פון די יארען אין מיטן דער ערשט צומארגענס האט רבה דער שפיל איז געגאנגען אויף אזא אופן, שפיל, ביים שולחן הטהור פון רבי פארשטאנען, דאס וואס ער האט געטוהן אז ס'געוועהן א טענה ומענה ציווישען הערשעלע ליסקא זי"ע, האט מען בדמיונו אויבן אין הימעל צו ר' זירא, דעם קעניג און דער שר, ביז דער שר האט געשפילט כאילו איינער גיבט פאר זיין "בעי רחמי עלי'" אז עס זאל נישט מזיק מורד געוועהן אין דער מלך, דער קעניג ווייב א גט. -למעשה אין יענע יאר האט זיין צו ר' זירא, און ר' זירא האט דאס האט שנעל ארויס געשלעפט זיין שווערד טאקע יענע גע'גט זיין ווייב בפועל ממש.

אויך פארשטאנען האט ער געזאגט "לאו פון איהר האלטער, אין געגעבען א קלאפ בכל יומא מתרחיש ניסא".

אויף דער שר, ער איז אראפגעפאלען *

אינעם באקאנטעם ספר זכרון יעקב )ליפשיץ(, שרייבט ער בענין די פורים רבנים וואס האבן אין ישיבת וואלאזין אויסגענוצט די געלעגנהייט מרמז צו זיין פאר די ראשי ישיבות אלץ וואס זיי דארפען פארעכעטן וכו'.

דורך קאווע טרינקער

ער שרייבט: א שאד אז די אלע פורים פון דארט, ווי ביאליק, רב צעיר, ועוד( דרשות זענען נישט דאקיומענטירט געווארן בשעתם, אזוי אז די וועלט זאל אויך זאגט ער: ווען די בחורים פלעגן וויסען וואספארא געלונגענע בחורים אהיימקומען אויף פסח צו זייערע שטעט, ס'זענען געווען דארט )די וועלט ווייסט איז די ערשטע שאלה געווען: וואס האט נאר פון די א.ג. אפגעפארענע מוכשרים דער פורים רב היי יאר מחדש געווען?....

דורך שמואל הלוי

אזוי ווי ס'איז נאך חודש אדר, און די מרבין בשמחה גייט נאך אלס אן, דעריבער גרינד איך די אשכול פאר א לע סארט פורים תורות און קלאץ קשיות וכדו'.

די משנה זאגט אין מסכת שבת פרק כ"ד משנה א' מי שהחשיך שטייט אין גמרא היינו טעמא דשופר והיינו טעמא דלולב והיינו בדרך נותן כיסו לנכרי, ואם אין עמו נכרי, מניחו על החמור.

טעמא דמגילה.

לכאורה איז שווער, בשלמא לנכרי, נו א נכרי טאר דאך שבת נישט היטן, גוי ששבת חייב מיתה, דעריבער קען מען אים אה ין קען זיין ווייל ס'שטייט אז הכל בידי שמים חוץ מצינים ופחים, אז דערלאנגען דאס כיס, אבער מניחו על החמור איז זייער שווער, פארקילעכטס און פיבער איז זיך דער מענטש אליין שולדיג אז ער דער חמור דארף דען נישט היטן שבת? ס'שטייט דאך בפירוש אין האט נישט אכטונג געגעבן אויף זיך.

פסוק אתה ואמתך ובהמתך?

אבער באמת קען מען זאגן איז דא נאך צוויי זאכן וואס דער נאר וואס דען? אלמלא ס'שטייט "על חמורו" איז טאקע זייער מענטש איז זיך אליין שולדיג דערין, דהיינו די יסורים וואס מען שווער, אבער ס'שטייט דאך "על החמור" סתם, נו סתם א חמור האט ווען מען האלט זיך איין ארויסצוגיין פאר די געברויכן פון גאס ב רויך טאקע קיין שבת נישט היטן.

)ביהכ"ס(, והשנית "הייזעריגקייט" ווען מען שרייט און מען גארגעלט זיך אויס.

* דאס קען זיין די פשט "היינו טעמא דשופר" ווען מען איז שבע ועשרים ומאה מדינה.

פארקילט און מ'בלאזט זיך די נאז, "והיינו טעמא דלולב" ווען מען שאקעלט זיך אויף אלע זייטן ווען מען האלט זיך איין לכאורה פארוואס שטייט מדינה בלשון יחיד? ס'וואלט ווען ארויסצוגיין, "והיינו טעמא דמגילה" ווען מען רעדט און געדארפט שטיין מדינות.

מ'דרש'נט א גאנצע מגילה און מ'ווערט הייזעריג, די אלע דריי זאכן איז דער מענטש אליין דער גורם דערצו.

נאר מ'קען עס פארענטפערן לויט ווי ס'שטייט אין פסוק )פרשת ויגש( ובני דן חושים. פרעגט מען פארוואס שטייט ובני א לשון * רבים? ס'וואלט געדארפט שטיין ובן דן חושים. נאר די תירוץ איז וויבאלד פון שבט דן איז ארויסגעקומען אסאך מענטשן, ווי די דורך אויס מענטש לשון פון מדרש איז "מרובין כחושים של קנה", און מ'גייט על שם העתיד.

פארוואס הייסט די מגילה "מגילת אסתר" א נאמען פון א פרוי?

פארוואס נישט מגילת מרדכי א מאן לכאו' האבן דאך ביידע און ס'שטייט אין גמרא אז עתידה ארץ ישראל שתתפשט לכל געשריבן די מגילה.

הארצות, קומט אויס אז די אלע שבע ועשרים ומאה מדינה וועלן ווערן איינס מיט ארץ ישראל, ממילא שטייט שוין על שם העתיד נאר אזוי ווי מען האט געוואלט שרייבן דעם זאץ פון להיות כל מדינה בלשון יחיד.

איש שורר בביתו האט מען געמוזט אינטערשמירן אסתר זאל מסכים זי ין

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך גאלד

איך העל אנהויבן מיט א שיינע דערהער וואס כאב געזעהן און ספר יוסף לקח אויפן פסוק "וישם המלך אחשורוש מס על הארץ ואיי הים",

אלע פרעגן זיי וואס איז דער ענין מיט דעם, ווי האט עס א שייכות צו די נס פורים?

זאגט דער יוסף לקח אז אין דעם ליגט באגראבן אויך א חלק פון די נס,

ווייל אנהויב מגילה שטייט "והנחה למדינות עשה" דאס מיינט אז אחשורוש האט נאכ געגעבן די מכס פאר אלע מדינות, א נייע לאו, אלעס איז טעקס פרי, פארוואס, זאגן חז"ל, אז ער האט געוואלט אז אסתר זאל ארויסגעבן איר אפשטאם, און מיט דעם וואס ער וועט זיין אזוי נייס צו איר אפשטאמיגע מדינה, וועט זי איר אויסזאגן איר אפשטאם,

אבער למעשה, האט ער קיינמאל געחלומ'ט אז זי שטאמט גאר פון אידן, האט דער שוטה געגעבן הנחות פאר יעדן איינעם אויסער די קליינע הייפעלע אידן, ווייל עס איז מדויק און פסוק, והנחה "למדינות" עשה, דאס מיינט נאר פאר פעלקער מיט א אייגענע מדינה און ווירטשאפט, אבער דאס אידיש פאלק איז דאך געווען מפ וזר ומפורד אן קיין מדינה, זענען זיי געבליבן די איינציגע וואס האט יא געצאלט סעילס-טעקס מיט אינקאם-טעקס וכו',

שפעטער ווען המן האט גע'עצה'ט אחשורוש, צו ליקווידירן אלע אידן, האט אחשורוש געשריגן ווי קען איך דאס טאן? זיי זענען דאך די איינציגע מענטשן וואס צאלן טע קס, אן זיי גיי איך באנקראט, אויף דעם האט המן געענטפערט איך געב דיר די גאנצע מכס וואס די אידן צאלן, עשרת אלפים ככר, צו ערזעצן די שאדן פון די שטייער וואס די אידן וואלטן געצאלט,

יעצט שפעטער ווען ס'געווארן ונהפוך הוא, האט מרדכי פארלאנגט צו זיך נוקם זיין אויף די שונאים, אויב וואלטן די אלע טויזענטער גוים באצאלט טעקסעס, וואלט מרדכי קיינמאל נישט געקענט ערזעצן די טעקס שאדן פון די אלע רוחות לאלפים, פארדעם האט אחשורוש תיכף מסכים געווען אן קיין קלער, נעם זיי בחנם, איך האב גארנישט קיין תועלת פון די אלע גוים, טוה מיט זיי וואס דא ווילסט בחנם,

אבער איינמאל מ'האט זיך נוקם געווען מיט די אלע שונאים, איז דאך נישט געווען קיין שום אורזאך וואס די אלע גוים זאלן ענשדויען די פרייע טעקס, פארוואס עפעס? איז תיכף וישם המלך אחשורוש מס על הארץ, יעדער קען שוין ווידער צאלן מכס.

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

אשר באם יהיה גזירת המלכות ויצטרכו 7 ( מלאכים האבען זיך פארשטעלט ווי די דורך מוח שליט להתחפש עצמם לג וים, ידוע תדעו כי אין צעהן קינדער פון המן ווען זיי האבען זה אלא ענין של התחפשות בעלמא, וחס אפגעהאקט די ביימער אין גארטן פון קודם לאמיר קומען צו אן עגירמענט אז ושלום להתרגל בזה.

אחשורוש פורים איז א טאג פון הולטייען. אהנע פשעטליך און טיפע מושגים אינעם עד * 4 ( די גאנצע נס פורים איז געוועהן מלובש דלא ידע, איז דאך פשוט פשט אז מען געט אין טבע א חיוב פאר א מענטש אז ער זאל הולטייען דורך איש האמת און שיכורין עד חרמה ועד בכלל. בקיצור אין דאס וואס ערוואקסענע פ ארשטעלן זיך מען דארף האבען א פארטי וואס מיום עס מ'זאגט אז דער מקור דערפון איז וויבאלד נישט איז היות ס' פאסט נישט, העטיך האט זיך געפארטיט א פארטי.. וגו'. נו, ס'שטייט און דער מגילה, פעטיך ווען דער שענדישוב רבי מען איז י עצט מטכס עצה וואס קען מען פארשטעלט זיך וואלט דאס שוין געווארען מאכען עס זאל זיין מער לעבעדיג, מוזיק - ורבים מעמי הארץ מתיהדים א מנהג ביי זיי, אז אלע חסידים טשעק, טאנצען - טשעק, עסען - טשעק, פארשטעלן זיך, פון דארט וואלט זיך טרינקען - טשעק, עינטינג עלס? אהה צדיקים האבן געזאגט אז מ'זעהט דער אריבער געכאפט קיים ספינקא-מאנסי, ביז פארשטעלען.

'ערוואקסענע' מענטשען פארשטעלען זיך

נישט, און די קינדערישע מענטשען מאכען דעם מגיד אין ספר שמועה טובה דף ס' זיין א לע ענגשאפטען וואס איז אדער וועט זיך שיכור.

נאר אמאל געשעהן.[ ופ"א שמעתי מאדמ"ו שזה הוא התענוג אגב, עצה טובה פאר די וואס פארשטעלען מה שמשתנה הדברים, למשל בפורים בא דאס איז בעצם די סיבה פון די גאנצע זיך יא. פארשטעלן איז fun בעיקר ווען שמחה מה שמשנין מלבושי אשה לאיש, בריאה, דער אייבערשטער מאכט זיך קליין מען טוט עקטען די וועג ווי מען איז ואיש לאשה.... ועוד אמר שבעליות ]זיך מלבש אין א וועלט[ כדי צו האבען די פארשטעלט. מען עקספיריענסד זיין יעצט העולמות עולם העשי' בא לעולם היצירה, תענוג פון ארויסגיין פון די קליינקייט.

א צווייטע מענטש און אפשר אין א והיצירה לבריאה ,שמצא שפנימיות פונקט ווי אונז ווילען מיר לייענען א צווייטע עפאכע. בקיצור, פארשטעלען איז היצירה מתלבש במלבושי אותיות העשי' מעשה ביכל דוקא וואס האט אין זיך אן אקט.

והבריאה באותיות היצירה, נמצא שנשתנו ענגשאפט און צער, און נאר שפעטער המלבושים, וזהו שמחה.

ארויסגיין דערפון. מיר ווילען ווערען אבער איך ווייס דאך נישט וויאזוי צו זיין איבערגענומען פון א וועלט מיט ענגשאפט אן אקטיאר? איך הער וואס דו זאגסט. די דהיינו אז פון די טיפסטע און בלי ]די מעשה נעמט אונז איבער[ ווייל נאר היינטיגע מהלך פין זיין אן אקטיאר איז זיך גבולידגע דרגות פון מציאות ]מיין עכטער דעמאלט איז דא די הנאה פון ארויסגיין צו לאזען ווערען איבערגענומען פון די עססענץ [איז דא א התלבשות ממיצר.

מצב וואס מען דארף ארויסברענגען און ]מאניפעסטאציא[ באופן של מער א שפילען, method acting. בקיצור כל צימצומדיגע מושג. און אט דער שינוי איז אמת טאקע אז די אלע נקודות קענסטו כולו שפירען און בא-לעבען די שפיל.

שמחה.

אויך טרעפען ביי די פילוסופי ה אומות, ווי יאיר האט שוין אראפגעברענגט, חכמה יא איך הער, אבער איך קען דאך דאס אויך איך מיין אז עס איז נישט אז סתם די שינוי בגוים תאמין, אבער איך פרעג נאך אלץ נישט. דאס איז שוין טאקע א שאד. טוסטו פון איין מצב צום צווייטען איז שמ חה. עס פארוואס דארפען מיר אויף יעדע ווארט א דען דאס נישט א גאנץ יאר? ווען דו איז אז מען זעהט אין שפירט אז אט דער הסכמה פון זיי? דיינע פונקטען וואס דו רעדסט מי ט דיין חבר, קינד, אדער ווייב, צימצום איז אויך נכלל און מיר. איז דאך האסט ארויסגעברענגט אין אן אנדער פרובירסטו נישט צו ווערען איבערגענומען דאס גאר אן התפשטות. ווייל ווען איך אשכול ]איך האב נישט קיין כח דאס פון יענעמס מציאות? ווייסטו דען נישט אז טראכט פון דעם קלענערע מצב, בין איך נאכצוזיכען יעצט[ איז נאך אלץ נישט מסביר פארוואס חכמים ווי אונז דא: o דאס איז די שטערקסטע קאננעקשען וואס דאך דער קלענערער מצב .כידוע דו קענסט האבען מיט זיי? באלעבן יענעם.

מהבעשה"ק במקום שחושב האדם, שם זאלען נישט אנאלאזירען זאכען אהן קיין איך בין מסכים אז דאס גייט נישט אזוי הוא כולו, ווייל מחשבה איז די מציאות.

תליי' באילנא רברברא.

פשוט, אבער אז דו וואלסט געצילט ממילא אז דא ס איז מיין מחשבה, איז דאס דערויף וו אלסטו שוין לאנג געהאלטען מיין מציאות. קומט אויס אז התלבשות אין נחזור לענינינו, די סיבה פון שמחה איז דארט. דו לאזט אויס דאס רוב פין א קלענערע מצב האט אין זיך הן די מצב יציאה ממיצר ביים פארשטעלען עקספיריענס אף לייף אהן די אלע זיסע פון צימצום און אויך די מצב פון ארויס פארברייטערט מען זיך און מען זעהט אז עקספיריענסען. ווען איז דאס לעצטע מאל גיין פון צימצום. ווייל בבת אחת מיט דעם איך בין דאס אויך. עפעס אזוי.

וואס דו האסט דיך געשפירט ווי א קליין טראכטען און זיך געפינען אין די קלענערע אינגעל ]דיין אינגעל[ וואס האט יעצט מושג פון עשיה, טראכט איך און שפיר * באקומען פיאות? יא דו קענסט האבען איך דא ך אויך אז דאס איז נאר א דעם עקספיריענס ממש. ענד זשוי די אלע התלבשות, א לבוש מיינט דאך אז דאס איז דורך צדיקל פארשידענארטיגע עקספיריענסעס. וחי נישט וואס איך בין בעצם, איך האב מיך בהם, מאך א לעבן מיט זיי.

נאר פארשטעלט. אבער בעצם בין איך דער מנהג צו פארשטעלן זי ך אין פורים ברייטער און איך בין נישט אין דעם מיצר, ווערט שוין דערמאנט אין די ראשונים, עד כאן מיין עקספעריענס מיט מיין alter און עס איז נאר א לבוש. ממילא האב איך דער רמ"א סוף סי' תרצ"ו ברענגט א ego.

ביידע, סיי דעם מיצר און ברגע כמימרא תשובות מהר"י מינץ, אז דער מנהג אין אויך די געשמאק פון יציאה ממיצר. וואס פורים איז געווען גבר לובש שמלת אשה * דאס איז תענוג ושמחה. כידוע אז 'אין ענג ואשה כלי גבר, און דער מהר"י מינץ איז בלא נגע', פונקט ווי עס איז נישטא קיין דאס מתיר וויבאלד מ'טוט עס נאר פאר דורך נשמה יתירה קאלט אן הייס, אדער יא אהן ניין. ומבשרי שמחה.

אחזה אז שמחה איז נאר ווען עפעס א די הבנה אז שמחה איז דורך האבן אן פראבלעם איז מסודר געווארען. ]געלט און אויך ווערט געברענגט דער מנהג א ין ספר אנדערע מין עקספיריענס, שטייט שוין פין כבוד איז דאך נאר א מיטל וויאזוי מסדר צו אבן בוחן. )לרבינו קלונימוס בן קלונימוס,

ער האט געלעבט אנהויב אלף הששי(, וזל"ק:

ובארבעה עשר יום לחודש אדר: בחורי ישראל לכבוד ולהדר: יתפארו ויתהללו: כי ישתגעו וכי יתהוללו: זה זכר עשה לנפלאותיו ופרסום לניסים: כי יעטו במעיל תפארת העכסים: וזה לכבוד מרדכי ואסתר: סחיף דיקילא ארישיה וכופף עליו פסכתר: זה ילבש שמלת אשה ולגרגרותיו ענקים: וזה יתחקה כאחד הריקים: תוף ומחול שמחה ושלישים: אלו עם אלו אנשים: ולעת ערב סעודת פורים: איל וצבי ויחמור וברבורים: משלוח מנות איש לרעהו משבעת המינים: אבל מתנות לאביונים מתמעטות ב כל השנים:

אין אלי' רבה זאגט ער דער טעם איז אפשר זכר למרדכי שיצא בלבוש מלכות.

אגב, דער מנהג צו קלאפן ביי המן ווערט שוין אויך געברענגט אין די ראשונים, דער בית יוסף סימן תר"צ ברענגט עס בשם אורחות חיים, כשמזכיר שם המן ובניו

מקנשין "התינוקות" באבנים או בלוחות עץ שבידם וכתוב בהם המן ועל ידי הניקוש הם נמחקים, ולמנהג זה יש שוורש בהגדה, דאמרינן כי מחה אמחה את זכר עמלק וכו'. און דער רמ"א דארט ברענגט ומזה נשתרבב המנהג שמכים המן כשקורים את המגילה בבית הכנסת.

אבער קלאפן אליין ווערט שוין געברענגט פון נאך פריער, אין ספר תניא רבתי )סימן מ'( ברענגט ער עס בשם רש"י, מצאתי בשם רבינו שלמה ז"ל, יש מקומות שאומרים אחר הברכה פיוט אשר הניא ואומרים ברוך מרדכי ברוכה אסתר ארור המן ארורה זרש, ומכין ברגליהם אבן על אבן, ומשברים קדירות כשמעם שבר המן וזרש.

אויך רבי אברהם ברבי נתן הירחי )ראב"ן, געלעבט סוף אלף החמישי( אין זיין ספר המנהיג ברענגט ער די די מנהג:

ומה שנהגו בצרפת אחר קריאה לומר ארור המן וארורים בניו, ברוך מרדכי וברוכה אסתר, בירושלמי

דמגילה )פ״ג ה׳׳ז( ובמסכת סופרים )פי״ד( בבראשית רבה )מט, א( בפיסקא וה׳ אמר המכסה אני מאברהם, רב אמר צריך שיאמר ארור המן וארורים בניו, וא"ר פנחס וצריך שיאמר חרבונא ז׳׳ל וכי מטי להאי פסוק אשר הגלה נבוכדנצר שחוק עצמות, למה שכל נבוכרנצר שבירמיה חי הוה ברם הכא מת הוה. ויש קצת סמך במגילת בבליתא, ומחייב אניש לבסומי בפוריא עד דלא ידע בין ברוך מרדכי לארור המן, נמ צא שכך היה מנהגם משום זכר צדיק לברכה ושם רשעים ירקב. ועל כן מנהג התינוקות בצרפת ובפרובינציא לקחת חלוקי הנחל ולכתוב עליהם המן, ומקישין זו על זו כשהקורא מזכיר המן ורשעו, ושם רשעים ירקב ושלום.

אין אבודרהם ברענגט ער אויך "מנהג התינוקות".

אין ספר המנהגים לרבינו יצחק אייזיק טירנא )פורים אות נ"ה( זאגט ער, שתקנוהו בשביל התינוקות, כדי שלא ישנו, שאף הם חייבים במקרא מגילה.

דורך ניו יארק

איייי פורין פורין פורין לנו נרוך הערשעלע האט אוועקגענומען מיט איין אויג אויף אמאל ווייל געבליבען אז ער גייט זייער אשע נחר לנו דעכענוני ויכינוני מיין קישען אונמיטן שלאף. דעיע מאסק איז געמאכט שטארק וואטשען אויף די איגיאוני לאנאן האזע. יא אטע גייסטו פרעגן פארוואס ער האט געווארען פאר אן ערוואקסענע קישען.

דאס זינגט מיין קליינע שלום עס אוועק גענומען? די מעשה מענטש. עס גייט אריין און די נחומ'ל קוים דריי און א האלב איז אזוי. הערשעלע גייט זיך גדר פון טשיי לד עביוז צו הייסן מגייט שוין און שיל!

יאר אלט און די באדי!

פארשטעלן דעיע יאר ווי א א קינד גיין מיט דעים אפי' פאר שיכור מיט א גראבע בויך די איין מינוט, ווייסיכמיין?

מגייט שוין זאגען די ערשטע ברוך השם מארגען איז שוין מעשה גייט שוין צוריק פאר מאל האמאן!! כקוק מיר אזוי פורים אינא מאזעלדיגעשא!

עטליכע חדשים ווען קלמן די נחזור לענינו. ער האט שוין מאכענדיג מיין אויג האלב שיף אינגל פון זיין קלאס מיט די ארויסגענומען זיין שיך בענדל נישט וועלענדיג ארויס קוקן פון די בני בית האט שוין זיכער אראנדזע ציפלאטשקעטע פיאות פון זיין שיך ווייל אזוי גייט עס די חומש נישט צו פארפאסען געמאכט אז דעיע יאר גייט מען האט עם געזאגט אז נעכטן האט זיין זייער פאני. יעצט הייבט זיך אפי' איין ווארט זעה איך ווי עסן אלע סעודות ביים שוויגער ער געזען א שיכור און סאיז אן די קאשמאר וועגן די גראבע הערשעלע'ן נעמט ארויס פון זיין פאר א טשעינדז צולייגענדיג געוועהן זייער פאני! בקוצר א בויך וויאזוי מגייט עס מאכען, טאש א באקס פון קראכערס מיטן גרעסטן שמייכל פון איין מעשה זייט דעמאלס האט נאכן זיך אדורך שמיעסן מיט וואס די גראבע פלטיאל האט עם אויער צום אנדעדרן איט וויל בי הערשעלע מחליט געוועהן אז פלטיאל פערצופעל איז ער זייער געגעבן דעיע מינע וואס מאכען סאו מאטש פאן! סגייט אפי' זיין ער גייט זיין פירעם א שיכור, גראב האט ער מחליט געוועהן א זייער א הויעכע נויז, סווערט לייוו מיוזיק! פרעגנדיג וואס אז ער גייט נעמען די גרעבסטע מיר שווארץ פאר די אויגן, פאר ס'מיינט זאגט זי מיר מיט א א היט האט ער שוין געטראפען קישן פון די הויז אז סזאל זיין וואס ווען ווי האט מען שוין גרעסערע שמייכעל איטס א און די שאפער נאכן זייער פאני בקוצר פלטיאל האט געזאגט האמאן און הערשל מיט סורפרייז !כא געוואלט איבערדרייען סגאנצע באקס די עם געגבן אן עצה צו נעמען די זיין גראבע בויך האט געמאכט אנהייבען טענהן אז איין סעודה מאסק וואס ער גייט טראגען טאטעס קושען ווייל סאיז די אזא הויעכע נויז מיט ז ייער קען מען דאך עסן אינדערהיים ליגט שוין אונדערהיים לאמיר גרעבסטע, אסאך רויעך אז סגאנצע און סעט אויך זיין סאו מאטש זיך אפשטעלן דא א מינוט סמעדריש האט זיך אויסגעדרייט פאן, בקוצר נאכן טענהן זיך א הערשעלע גייט זיך נעבעך בקוצר צוריק צום סטיפנעק, ווי און מיין ריכטונג ווערנדיג אלע האלבע שעה וועריך געוואויר אז דארפן ארום דרייען "גאנץ" האט מ ען געהאלטען?

קאלירן כאילו וואס מאכסטו דא די שוויגער האט שוין קאנפירמד פירעם מיט די שטינקעדיגע אזא רויעך, מיטן ווייב זז"ג א חודש צוריק פארשוויצטע מאסק די מאסק נאכן זיך אנטוהן די שיך זעה איך אז דעיע יאר גייען אלע קינדער וואס איז שוין געלעקט ווי הערשעלע קומט צו לויפן און שוין נאכן געבען א פיצי ציפ קומען פאר אלע סעודות צו איר געווארען לעצטע יאר דורך מיין ריכטונג און אינטער עהם פאר הערשל'ן האט ער מיר שוין כפרת עוונות.

שימי אונזער נ עיבער גאנץ שטייען אלע קינדער פון גרויס געגבן די גאנצע פעקל באמבעס פירעם און די מאסק וואס מקען ביז קליין און שמייכלען מיט די און עס געלייגט און מיין טאש תענית אסתר .כבין שוין נישט אטעמען עס מאכט א גרעסטע שמייכל. טאטי איך און כברויך ענק נישט זאגען אויפגעשטאנען פון מיין טופן שטיקעל אסטמא פאר א טאג, האב גענומען דיין קישען סא רא בישות איך האב געהאט שלאף מיט א סטיפנעק אוי פן ווער רעדט נאך ווען א אינגל אנווייזענדיג אויף זיין בויך, נאכן מגילה ליינען און לכבוד לינקע זייט נאכדעים וואס טוט עס אן קען ער נאר קוקן נאכן 19 מינוט טענהן איז דעם איז הערשעלע געקומען

וויינען אז ער האט נאר געמאכט די מענטש וואס רעדט אייב יג די אנדערע ווי מיילעך 7 און א געשאשקעט אויף איין שאס 19 צענט פאר זיין פושקע.

העכסטע און מקוה ער גייט האלב יאר אלט שפילט אויף די אויסגיסענדיג האלב אויף זיין ליינען ווייל ער האט א הויעכע קיבארד אויפן העכסטע צופלויגענע אראנדזע בארד און אנקומענדיג אהיים מאכט קול, אנפרעגנדיג וועלעכע ניגון ער האלב אויפן ערד און געמאכט ס'ווייב זיכער אז מגייט שלאפען שפילט איז ער געווארען זייער זיכער אז זיין העמיד איז אויך פרי ווייל מארגען גייט זיין א איך דארף ענק נישט זאגען באליידיגט סהייסט איך שפיל טועם אביסל און זיך גענומען ביזי טאג און הערשעלע'ס רבי וויאזוי די ליינען האט יעצט ליהודים טאנצען זיך מאכענדיג שיכור, וואוינט זייער ווייט און מדארף אויסגעזעהן די עולם האט זיך אונמיטען פיל איך ווי איינער אנקומען פאר איינס אזייגער...

געקאטשקעט פאר געלעכטער שוין גייט מ ען היינט דארפן שלעפט מיין העמד צורייסנדג און שטייציך הערשעלע האט זיצען דא ביים סעודה מיט די מיין צוויי אויבערשטע קנעפלעך טוף אונמיטען מיין צווייטע געדארפט לאכען העכער פון לייוו מיוזיק ווייל מיילעך האט שלמה ל.ע.ב.ע.ד.י.ג קום חלום הער איך א בת קול... יעדעם אנמאכענדיג פרישע באקומען צוויי טעג פריער א טאנצען! נישט האבענדיג א שלמה סאיז שוין 11 אזייגער די בישות ,שוין מהאט שוין קיבארד פאר אכציג גראשען ער ברירה בין איך אויפגעשטאנען דארפסט נאך גיין צו געע נדיגט און א מזלדיגע שעה, האט עס אפי' געקויפט מיט זיין אנכאפענדיג מיין העמד און קיין הערשעלע'ס רבי פאר איינס כ'געב א קוק אויפן זייגער, אייגענע געלט און די שוויגער קנעפלעך און מיט געטאנצען אזייגער און די ליגסט נאך דא רבוש"ע סאיז שוין 12:79 און האט עם געהייסען שפילן צו מיט ברוך, און בעט, קוקענדיג אויפן זייגער כהאב נאך נישט געדאווענט און מאכען זייער לעבעדיג, כאפענדיג א קליינע הארץ א האלבע שעה דארף איך שוין אונמיטען קומט די שוויגער אונמיטען האט ער געגעבן א אטאקע כ'געב א שפרינג ארויס זיין ביי הערשעלעס רבי וואס אריי ן אנווייזענדיג אויף מיילעך כאפ הערשעלע'ן ער זאל אויך פון בעט איינטינקענדיג איין פיס טוט מען דא. נישט האבענדיג א נא שלמה וואס זאגסטו צו קומען טאנצען און הערשל איז און ס'נעגל וואסער, ברירה בין איך אריין געגאנגן אונזער וואן בענד מען נישט געטאנצען מיטן גאנצען כח און די קליינע שטיבל און זיך וויסענדיג אפי' וויאזוי מען זאגט שלעפענדיג אלי 'ברוך'ס איך לויף שנעל און כוועק אים גענומען דאווע נען מיט גרויס עס. צולייגענדיג סגייט זיין זייער ב עקיטשע פון די אקסל אז ער אויף ער זאל שנעל אויפשטיין, התלהבות.

לעבעדיג דעיס יאר!

זאל קענען טאנצען העכער, די נאכדעים וואס הערשעלע האט קישען וואס ער האט גענומען זיך געכאפט ווי שפעט סאיז איז 12:77 קום איך אן אינדערהיים שוין אלי' ברוך די עלטסטע פון מיין בעט איז שטייציך ער געווארען אונגאנצען אויס די קולות פון ס'וויב איז געוועהן שוואגער מיט די דינע ארויס געפאלען אויף די ערד מענטש אז די אינגעלעך פון זיין אויפן העכסטן אייביג דארפסטו שטריימעל מיט 14 קינדער 17 ווערנדיג רויט פון אלי' ברוך'ס קלאס האבען שוין זיכער שלאפען שפעט הערשעלע'ס רבי יאר נאכן חתונה איז שוין דא וויין וואס ער האט ג עדאווענט און קיינער גייט האט מען שוין פארפאסט, נישט מקען זיך שוין גיין וואשען. קוים אויסגעגאסען, און אלי' ברוך נישט זען ווי ער איז א שיכור, וויסענדיג וואס צו טוהן האב געגעסן א פיצי שטיקל חלה און האט געמיינט אז די קישן האט נאכן בארואיגען אז יעדער איך אנגערופן הערשעלעס רבי אלי' ברוך גייט שוין צו צו מען דוקא געלייגט אויפן ע רד דאווענט דעיע צייט האט ער זיך אז איך קום שוין און מ'איז מיילעך אונזער שפילער האט זיך גענומען טאנצען אויף שנעל אנגעטוהן און מאיז געלאפען אנווייזענדיג אנצוהייבען דעים, ווי געזאגט סאיז אמאל געלאפן.

ליהודים צילייגענדיג מאך א געוועהן א קישען, אונמיטען איז הערש עלע איז געוועהן אויפן הארא ביעט ווייזענדיג אז ער אלי' ברוך'ס אויסגעדראשענע אנקומענדיג און סמעדריש זיבעטן הימל ווען די רבי האט פארשטייט צו מיוזיק ווייל ער שטריימעל אראפ געפאלען אויף ווערט מיר שלעכט פאר די אויגן נישט געכאפט פאר צען האט געהערט און מקוה א טאג די ערד און איך האב געמאכט די לעצטע מנין גייט יעצט ליינען סעקונדעס ווער ער איז! פריער די ווארט הא רא איז ער זיכער צו געבען א טרעט אויף מגילה איך געב א כאפ הערשל'ן נאכדעים זאגט מיר הערשלע געווארען די גרעסטע מבין אויף דעים אלץ נקמה כאילו כהאב עס ביים בו יך איך געב א נעם א זעהסט טאטי סאיז געלונגען.

מיוזיק, און מיילעך ווייסט פון קיינמאל נישט באמערקט.

חימוש און איך זעץ מיר אראפ, גארנישט און אנגעהויבען אויפן אונמיטען הייבט זיך אן א סאיז שוין 2 אזייגער און מהאט העכסטן טאן מיט צוויי בקוצר נאך צוו אנציג מינוט טאנעריי אויב סאיז נישט דא שוין דעליווערט רוב מישלויעך ספיקערס וואס די שוויגער האט טאנצען האט זיך אלי' ברוך ב"ה קיין בעל קורא וואס קען ליינען מאנעס און מגייט שוין צום געדינגען פאר פורים, ליהודים אויסגעדרייט די פיס, און מהאט צו איינער מעג פלעין זאגען אן שוויגער פאר די ערשטע סעודה, ליהודים...

זיך ווייטער געזעצט עסן... ביז...

קיין עכטע טראפען נאר אנקו מענדיג דארט הער איך שוין פאלטשע נאך צען מינוט טענהן די לייוו מיוזיק אנקומענדיג ברוך האט זיך גענומען 2 ביז לייבי די אינגסטע שוואגער איז געבליבען די פסק אז יצחק אויבן זעה איך נישט קיין גלעזלעך וויין און אריין איז אנגעקומען...אבער ער איז

שוין יא אנגעקומען אביסל מיט שלעפענדיג אלי' ברוך וואס כאלעפטשעס די זעלבע רעסעפי זי הא ט נאר געענדיגט עסן, שיכור ווייל ער האט זיך איז געטאנצען יעצט נאר מיט וואס באבי שלאמצי האט כאילו זאגען א סיקרעט זעסט פארשטעלט מיט שרי ווי 2 איין פיס.

געמאכט נישט און מויל אריין צו כאדיך גיזאגט אז סגייט זיין קרעיאן'ס שרי איז געוועהן א נעמען, לעבעדיג!!

רויטע און לייבי איז געוועהן א און סהאט אנגעהאלטען יעצט גרינע, ער האט גלייך געהייסען פאר נאך צוואנציג מינוט, שוין סווייב קומט מיר אריין אטעמען די צווייטע סעודה איז אן מיילעך נאכאמאל אנהייבען צו מהאט ג עענדיגט טאנצען און א און אויער מיט הייסע לופט ארטיקעל פאר זיך...

שפילען און ער האט מאזעלדיגע שעה די שוויגער אריין שפייענדיג פיצי אנגעהויבען נאכאמאל טאנצען ברענגט שוין אריין די שטיקעלעך כאלעפטשעס וואס האטס מיר א גיטין פורין!!!

דאגה בלב איש:

דורך קאווע טרינקער

פורים איז שוין דא, אין א שלימזל'דיגע שעה.

מי ין פראבלעם מיט פורים מער ווי אלע אנדערע נעכט פון א גאנץ יאר, איז צוליב דעם וואס זי איז נצחי. ימי הפורים האלה לא יעברו. אנדערע ימים טובים ווי שלש-עשרה-מידות, חמשה-עשר-בשבט, שבת נחמו, ווי שווער זיי זאלן נאר זיין, האבן זיי כאטש אן ענדע-דאטום, ווען ס'וועט זי ין ומלאה הארץ דעטע, אבער פורים איז הער טו סטעי.

יא, פורים איז נישט מיין favorite. כ'ווייס נישט פארוואס, אפשר ווייסעך יא? כ'ווייס אליינס נישט.

איז דאס צוליב דעם וואס אלץ קינד בין איך געווען פון דיע וואס האבן קיינמאל נישט געהאט קיין גראגער כמו שצריך, ווער רע דט נאך פון אנדערע מכשירי קולות?

אפשר איז דאס צוליב דעם וואס ממחרת ימי הפורים האט מען מיך באפאלען אין חדר "הע, הא, קאוועלע, דיין טאטע איז נעכטען ביים טיש געווען שיכור", און דאס בושה איז איינגעקריצט עד היום הזה? איז דאס צוליב דעם וואס אלץ בחור האט מען מיך abused בעצם יום הפורים? להוי ידוע, abused מיינט נישט דוקא עניני נח"ר. אויסצונוצען הערשאפט און מיין יונגע תמימות און מיך צווינגען צו גיין נאך געלט און זאמלען כמספר את רובע זרעך וכו', איז abuse נוממער צוויי. און אויב דו מנהל, ראש ישיבה, מיינטס אז ס'האט זיך דיר אויסגעצאלט, האסט מיך אפגעקויפט מיט א זכות אין א ליזענסקער-גורל, וויל איך דיר זאגן, אז דו האסט פארלוירען פי כמה, שוין יארן וואס מער ווי מיין יערליכע 19 דאללער דינער-געלט גייט נישט אריבער פון מיר צו דיר, אפילו ווען איך קום שוין יא צום א.ג. כינוס התלמידים, א יז דאס נאר צו טרעפן אלטע לצים, און זעהן ווער ס'איז קלוגער געווארן זינט דעם פאריעריגען יובל-דינער. מיינע קינדער, וואס דו פרעגסט מיך אלץ ווי אלט זיי זענען שוין, וועלען ביי דיר נישט לערנען. פינטעל.

אפשר איז דאס צוליב דעם וואס איין יאר אלץ בחור בין איך געווען א שיכור, און ס'איז מיר פון טאש ארויסגעפאלן מיין לוח-המפואר )מ'מאכט דאס נאך היינט?(, און דער טרעפער

האט געזעהן מיינע רשימות פון חטאים און זייערע דאטום. נאך היינט גיי איך אריבער דעם גאס ווען ער קומט אין מיין תחום יום-טוב. )זארגט אייך נישט, ס'אלץ נתהפך געוואר ן לזכיות(.

אפשר איז דאס צוליב וואס אלץ שנה ראשונה האב איך זיך געשלעפט מיט וויליאמסבורג-בארא-פארק באס מיט א גרויסע אייער באקס )דער מחבר פון שטיקל 7, דאס הינער איי, האט פארגעסן צוצולייגן "מיט אים טוט מען באקסעס מעסטען"( מיט א כלומר'שע משלוח מנות פאר די באבע, און די בושה, פון די צוקוקער, באגלייט מיך עד היום הזה. )בושה פון וואס?

קאווע, דו מיינסט טאקע? להוי ידוע, קיינער קוקט ניטאמאל אויף דיין זייט...(

אפשר איז דאס ווייל אין שנה שניה, איז געווען א שטיקל געפעך אינדערהיים "וואו גייט מען קודם?", און זייענדיג אנגעצוי גען און אפשר אביסל חכלילי עינים'דיג האב איך א זאג געטאן "כ'וועל דיר הרג'ענען", און דאס באגלייט מיר עד היום הזה, נישט נאר פורים, נאר א גאנץ יאר.

אפשר איז דאס צוליב וואס זינט שנה שלישית והלאה קומען צו נאך צוויי רבי'ס און דריי טיטשערס אויף די שלועכמאנעס דעליו וערי, און דורכצודרייווען די גאסן בעצם היום איז אזוי מעגליך ווי אריינצוגיין אין שומרי-שבת שול אן גיין נאנט בתוך ד' אמות פון א מתפלל.

אפשר ווייל איך שעהם זיך מיט איר משלוח-מנות )המשך אין מאחורי( )הע הע, ס'איז נישט קיין לינק, כ'האב נאר געוואלט טשעקען ווי נייג עריג דו ביסט אין מיין פרגודיגע ענינים(

אפשר ווייל קיינער ברענגט מיר נישט קיין משלוח-מנות?

)ביטע נישט קומען צווישען 5 אינדערפרי ביז 19 ביינאכט(

נאכדעם הייבט זיך אן מיין יאהר יערליכע דעבאטע איבער די קטנות פון גדולים וואס פארשטעלען זיך, מאכן זיך נאריש, בעבי'ש און זענען מגלה פאר תבל ומלואו זייער גרויסע שבירת-הכלים. פון איין זייט נעם איך אן כמעט פאר זיכער אז א נארמאלע צופריעדענע מענטש, א אינגערמאן מיט א Job ווייב און קינדער, איז מקיים דעם גאנץ-יעריגען דאורייתא פון

שם-לשון-מלבוש, און גייט אנגעטוהן פורים גארנישט א נדערשט ווי חול המועד פסח. מ'איז נישט מזלזל און מסלסל די דיוקנא קדישא דרבנן, און מ'טוישט נישט די הויזן-זאקן צו לאנגע הויזן, און vice versa. מ'איז נארמאל. אמאל ווערט מען אביסעל לעבעדיג פון טרינקען א גלעזעל דא א גלעזעל דארט, אבער מ'איז ביי זעך די גאנצע צייט. מ'איז א מענטש אן קיין בויך וויי און אן קיין קאפ וויי. – די וואס טוישען א זיז כל שהוא, לאזען אראפ די גאנץ-יעריגען פארקניפטע פיאות, צינדען אן א רויטע, לכה"פ א געלע, לעמפעל, לאמר: עפעס איז נישט בסדר מיט אים, וואס באדערט אים? ק"ו פארקערט, אז מ'דרייט ארויף די ל אנגע פיאות, און מ'שטעקט דאס ערגץ וואו אונטערן אויער, דאס צינד שוין אן א פלאם פייער בליטשקעדיגע לעמפעל, עפ"י יסוד וואס דער רבי אין חדר האט עומד ומצוה געווען, פירוש ולא סתם: פורים קען מען זעהן וואס א אינגעל וויל באמת זיין. – אסור להרהר אחר רבו, כנראה האט ער געהאט גאר א ווייטע בליק, ווייל לעת עתה זעהט מען נאך נישט די תוצאה, וויפיל איך ווייס. יוחנן, פלעגט אלע יארן זיין א סאלדאט, היינט איז ער קאר-סערוויס דרייווער, יאנקי'ס מאמע פלעגט אים פארשטעלן ווי מרדכי הצדיק, היינט איז יאנקי א הויפט-שומרים, און איך, פלעג אלץ זיכען א פארשטעלעץ וואס פארלאנגט זיך לאנגע האר און א נעק-טיי, און בעוה"ר עדיין לא נושענו.

פון די אנדערע זייט הער איך א בת קול מודזשעט אין אויער: קאווע, דו ביסט צו-חושט )וואס מיינט דיע ווארט?(, ביסט אזוי נישט גערעכט.. דו ביסט אזוי אנגעזעצעט.. פארגינסטעך נישט אביסעל זיך צוצולאזן, כאפן א טאנץ אינמיטען העלן גאס. דו בעל-גאוה! ס'פאסטעך נישט?! הע? אדער האסטו מורא דו וועסט ארויסלאזן סודות פון שטיבל? וואס האסטו צו באהאלטען, דאס אליינס טויגט נישט?

וואס איז די אמת?

ביי מיר, די ריכטיגע שמחת פורים איז, ווען כ'דאווען מער יב ביים זמן. כ'גיי אהיים, כ'לייג מיך שלאפן, כ'שטיי אויף שושן פורים פארטאגס, כ'קום אריין אין קאווע שטיבל )די עכטע( און כ'דאווען מיט די 5 אזייגער מנין מיט די אלטע אידן )וואס געדענקען נאך שושן פורים אן קיין שטריימל(, כ'לערען אביסל, וואס קען זיין בעסער פון דעם?

ומתן שכרה בצדה, ס'קען ביי מיר געבוירען ווערען א בעל-שם-טוב, ווער נאך לערענט אין די צייט?

בד"וו, די גאנצע שמחה אין פורים איז מיר נישט אזוי קלאר.

שריי נישט, לאמירמעך מסביר זיין. ערשטענס, אכתי עבדי אבאמא אנן. צווייטענס, איך פארשטיי מ'מאכט א זכר פאר א נס/הצל ה וויטש טוק פלעיס 1999 'נטע יארן צוריק. אבער זיך פרייען באמת פאר אותו נס, דאס איז שוין א מדרגה. פסח למשל איז א פייערונג פאר יציאת מצרים, די אתחלתא פון יסוד האומה ביים קבלת התורה. ס'איז א יו"ט מיט אלע טעמים )איידער די גזירה פון געבראקסט(, די זעלבע איז שבועות און סוכות. גראדע ביי פסח שטייט טאקע חייב אדם לראות את עצמו כאילו הוא יצא ממצרים, אבער דאס איז שוין תוספות מצוה, א הידור. משא"כ פורים, די גאנצע צולאזענקייט קומט, עכ"פ דארף צו קומען, פון דעם וואס מ'פרייט זיך אז מ'איז ניצל געווארן ממות לחיים. נישט נאר אלץ א זכר, ווייל פאר א זכר דארף איך נישט זיין פרייליך. פסח איז נישט קיין מצוה זיך צו פרייען אז מ'איז ארויס פון מצרים.

בקיצור, כ'האב נישט קיין געדולט מסביר זיין מיין קשיא, כ'פארלאז מיך אויף די וד"ל חברה.

לכבוד חודש אדר:

דורך ברסלבער

ר' שלום אליעזר איז ברייט באקאנט מיט זיין סענס אוו הומער, ער איז איז משמח אידן וואו אימער, צו זאל עס זיין ביי א שמחה, אדער סתם אזוי אין שוהל, ווען מען שטייט נעבן אים איז שווער זיך איינצוהאלטן דעם שמייכל.

זיין מעלה איז אז ער נישט נאר א בדחן אויפן סטעטש, נאר דא ס איז זיין מהות און נאטור, אפילו ער רעדט טאקע אונטער די נאז, אבער ער זאגט זייער גוט, און ווען מען רעדט מיט אים האט ער אייביג א ווערטל אויפן פלאץ. און ווי עדות געבן איבער, ווען ער שטעלט זיך אויף רעדן ביי א שמחה ליגט דער עולם אויף דער ערד.

אויך האט ער א מנהג צו זאגן א דבר תורה ביי יעדע אויפטריט זיינער, ער איז גאנץ א פיינער תלמיד חכם, און אייביג וועט ער אריינווארפן א דבר תורה אינמיטן רעדן. די פראבלעם איז אז ער האט אויך אסאך שיינע זיסע פורים פשעטלעך, און ווען ער הייבט אן זאגן א דבר תורה קען מען נישט וויסן אויב עס קומט א תורה אדער עפעס א גוטס, און אזוי הערט דער עולם צו מיט שפאנונג, און ער נארט אריין דעם עולם צו לערנען עפעס תורה אויך.

איך קען נישט זיין ביאגראפיע, אבער מיר ווייסן דאך אז דבריהם הן הן זכרונם, זיינע ווערטלעך קען מען נאכזאגן, ובפרט יעצט חודש אדר שמרבין בו בשמחה איז כדאי איבער צו גיין אביסל פון זיינע גוטע מאמרים, וכל המוסיף מוסיפין לו.

מורי ורבותי. מען האט מיר געבעטן דא שטייט דאך שוין אין פסוק, יד האיידעם ווען מיין ווייב רופט מיר ציטערט מיר די ארויף צו קומען אביסל אינטערטעניגן תהיה בו בראשונה להמיתו.

הויזן )סעלפאון(. נישט אומזיסט רופט דעם עולם, איך וועל נישט צופיל מאריך מען איר אשת מפחידי.

אף זיין, נאר עטליכע קורצע דיבורים.

איך בין נאך אלץ מקיים דעם ושמח את מען האט ב"ה צוגעשטעלט אזא שי ינע איך בין אביסל הייזעריג, איך האב צופיל אשתו, איך האב איר יעצט געקאלט זאגן שבע ברכות מיט אלע גוטע זאכן, ממש געדארפט שרייען אין שטוב היינט. אמאל אז איך קום היינט אהיים אביסל שפעט.

ווי אין דער אלטער היים, ביי אונז איז האב איך געהאט א שטימע אבער איך מען נישט משנה קיין סוס כל שהוא.

האב עס פארלוירן, איך בין נישט מקנא מען דארף זיך אייביג היטן פון איבריגע דעם וואס האט עס געטראפן.

ווערטער. איך בין איינמאל געזיצן יארן איך האב אנגעזאגט מיינע איידימער אז צוריק ביי א ווארט, און ביז היינט זעה ביי מיין יארצייט סעודה זאל מען איך אז עס געווען אן איבריג ווארט.

אומבאדינג צושטעלן אראנדש סאדע, אויב נישט שטארב איך נישט. זיי האבן כאפסט? אינדערהיים כאפסטו שנעלער.

אבער למעשה, ביי מ יר אינדערהיים, האב מיר בארוהיגט אז דער שווער קען רוהיג איך אייביג די לעצטע ווארט. איך זאג:

שטארבן און זיי וועלן זיך שוין זארגן האסט זיך שוין געוואשן? אה דו קימסט גערעכט.

צוצושטעלן די אראנדש סאדע. נו עס שוין פון דערהיים באוואשן.

איך בין געווען אמאל אין בית החיים, זעה איך ווי איינער וויינט בדמעות שליש ביי א קבר, איך ווארט ער זאל זיך בארוהיגן און איך פרעג אים ווער עס ליגט דארט, דאס איז דיין טאטע? ניין. דיין קרוב? ניין. די ין נאנטער חבר? ניין. ווער יא? דא ליגט מיין ווייבס ערשטע מאן, און איך וויין פארוואס ער איז נעבעך געשטארבן און איך האב איר געדארפט באקומען.

מיר זענען דריי ברידער, איינער איז בצלאל, ער ליגט אין ארץ ישראל. דער צווייטער בין איך, איך ליג אין מאנרא. דער דריטער, הערש מיילעך, ער ליגט אין מאנסי. צוזאמען זענען מיר שלשה לוגין.

אויך בין איך א שוואגער מיטן מלאך המוות, דער מלאך המוות האט גענומען מיין שוועסטער.

איינער איז אמאל געקומען צום דאקטער און זיך אפגערעדט אז די הארץ קלאפט אים זייער שטארק. דער דאקטער האט אים בארוהי גט אז עס וועט נאך אמאל אויפהערן וכך הוה. די גמרא זאגט דאך שוין, מכין אותו עד שתצא נפשו, דאס הארץ קלאפט אים ביז ער שטארבט.

מענטשן פגר'ן צו ווערן באערדיגט, איך וואלט אין מיין לעבן נישט באגראבן געווארן.

איך האב אמאל געזאגט פאר איינעם אז זיין נאמען איז בגימטר יה "גיי אין דער ערד". האט ער מיר געזאגט: עס איז דאך נישט גלייך? האב איך אים געזאגט אז עס מוז נישט זיין גלייך, עס קען זיין מארגן אויך.

די מזל שיינט מיר נישט. איך האב א בוים וואס בייגט זיך איבער מיין פארטש, אבער ווי צו להכעיס וועט קיין איין גרינע בלעטל נישט אריינפאלן צו מיר אין פארטש, איינמאל די בלעטער הייבן אן ווערן ברוין דעמאלט פאלן זיי אריין צו מיר.

הכל הבל, דער עיקר איז קייען.

אבאמה איז ר"ת: א'רור ה'מן ב'רוך מ'רדכי.

איינער האט אמאל ערליך מתפלל געווען ביי כתר פון יום טוב אז ער זאל זוכה זיין צו רוח הקוד ש, תפלה עושה מחצה, און ער האט באקומען בלויז רוח.

א צווייטער האט מתפלל געווען צו האבן תפיסת מחשבה, און ער איז למעשה בלויז אנגעקומען אין תפיסה.

א איד האט געבעטן אז ער זאל באקומען סעקשאן 9, למעשה איז ער אנגעקומען אויף סעקשאן 4. )פאר תושבי קר"י(.

וואס ווייסן דען די היינטיגע יונגווארג וואס עס איז געווען ביי אונז אין דער אלטער היים? היינט מאכט יעדער צווייטער קידוש לבנה. ווער האט געהאט א לבנה אינדערהיים? קוים איין לבנה געווען פאר די גאנצע שטאט, און דאס איז אויך נאר געווען א האלבע חודש. היינטיגע קינדער..

מיין מ למד איז געווען זייער א "פראקטישער" מלמד, ער פלעגט אסאך אריינפראקן.

ער פלעגט זאגן "פארשטייסט? זאג איבער. פארשטייסט נישט? לייג דיך איבער".

אלע קינדער זענען געווען אויסגעצייכנטע קינדער, זיי זענען אלע אהיים געקומען מיט צייכענעס.

ער פלעגט זאגן "דו וועסט מיר נאך אמאל דאנקבאר זיין", פונקט פאריגע

וואך בין איך געווען אויף זיין קבר צו זיין יארצייט, און איך בין אים זייער דאנקבאר געווען.

מיין מלמד איז געווען א גרויסער איש החסד, בעיקר האט ער געטוהן מיט אונז חסד של אמת שאינו מצפה לתשלום גמול, מיר האבן אים נישט געקענט צור יק צאלן.

איינמאל איז אים בייגעפאלן עפעס א גוטע פשט אין א כלומר פון א רש"י, ער איז געווען אזוי איבערגענומען מיט דעם פשט אז ער האט נישט געקענט סטאפן רעדן דערפון, ער האט זיך אויסגעדרוקט אז רש"י וועט אים זיכער אנטקעגן קומען ווען ער וועט ארויפגיין אויבן. איך ה אב געזאגט: אמן, אבער שוין.

למעשה האט די רש"י נישט אזוי גוט געקלאפט. דער מלמד האט אבער יא פיין געקלאפט.

פ' משפטים האב איך געטייטשט, ואלה מוסיף על הראשונים, דער טאטע אינדערהיים האט נאך מוסיף געווען נאך פעטש, אויף די פעטש וואס מען האט שוין באקומען פונעם מלמד א ין חדר.

ווען דער מלמד איז נפטר געווארן האט איך נישט געקענט אויפהערן וויינען, זיבן טעג האב איך געוויינט אין איין צו, מען האט מיר פרובירט צו בארוהיגן אז משיח קומט שוין בקרוב און דער מלמד וועט שוין באלד אויפשטיין תחיית המתים. האב איך געענטפערט: וועגן דעם וו יין איך טאקע.

איך האב אזויפיל געליטן פון די מלמדים, מען האט מיר אפילו געוואלט געבן א גרויסע סומע געלט אלס קאמפענסאציע, אבער איך האב עס נישט געוואלט נעמען, עס זאל מיר נישט שאטן פאר די פוד סטעמפס.

מען זאגט אז פלייש איז זייער א חשוב מאכל, נאר עס פארלירט דעם נ אמען.

ווען מען לייגט עס אין טייג ווערט עס א קרעפל, ווען מען לייגט עס אין קרויט ווערט עס א האלאפצע, ווען מען לייגט עס אין א בעקיטשע ווערט עס א רבי.

אז מען רעדט שוין פון קרויט.. איז געווען אמאל א רבי וואס האט זייער ליב געהאט קרויט, די רעבעצין האט געמאכט פיי נע קרויט פאר שמחת תורה, זי האט דאך אבער מורא געהאט אז דער רבי וועט עס אריינרוקן נאך פארן דאווענען, האט זי עס גוט באהאלטן. ווען דער רבי איז אהיים געקומען נאכן דאווענען האט ער באפוילן די רעביצין זאל שוין ברענגן די קרויט, זי גייט גלייך צו צום ספרים קאנק און נע מט ארויס די קרויט און שטעלט עס אויפן טיש. דער רבי קוקט מיט בייז וואונדער, האסט נישט געטראפן קיין בעסערע פלאץ וואו צו באהאלטן די קרויט? וואס זאל איך טוהן, איך האב עס געמוזט באהאלטן אויף א פלאץ וואו דו וועסט עס זיכער קיינמאל נישט טרעפן.

די גדולים זענען שוין טאקע נישטא אבער די גערוך האבן זיי איבערגעלאזט.

אמאל האב איך געזאגט א דרשת התעוררות פאר די בחורים על סדר הא"ב: ארימע בחורים, גנבים דאקטורים, הינט וואס זענטס, חזרים טרייבערס, יונגאטשעס, כענטס לערנען מהרש"א? ניין. ס'נאר עפל פרעסערס, ציגרעטלעך קענטס רייכערן, שיינע תלמידים.

מען דארף דאך זאגן א דבר תורה אויך.

והיית אך שמח, זאגט די גמרא לרבות לילי יום טוב אחרון לשמחה, שטעלן זיך די מפורשים אז "אך" איז דאך למעט און נישט לרבות? נאר מיר ווייסן דאך אז אין מיעוט אחר מיעוט אלא לרבות, שטייט והיית "אך" שמ" ח ַ", די צוויי מיעוטין זענען לרבות שמחה.

רש"י זאגט אויף דעם פסוק אז דאס איז נישט קיין חיוב נאר אן הבטחה. די תורה איז מבטיח, "והיית אך שמח" אז מען וועט זיין פריילעך, די זעלבע איז לכאורה אויך ביי "והיית משוגע", עס איז נישט קיין חיוב נאר אן הבטחה.

שמחה )שמכה( איז בגימטריה 776. א רמז אז א גאנץ יאר דארף מען זיין פרייליך.

די גמרא זאגט אז ווען א פרוי זאגט פאר א מאן רקוד לפני ואקדש לך מקודשת. דאס איז ווייל די פרויען האבן דאך ליב צו לערנען די מענער טאנצן, און ווען זי זעהט אז ער קען שוין טאנצן נאך פאר די חתונה, בההוא הנאה מקודשת.

די גמרא זאגט כל מי שיש בו חן בידוע שהוא ירא שמים. און איך זאג אז עס איז

א מפורש'ע פסוק, הנה כי "חן" יבורך גבר, אז א מענטש איז געבענטשט מיט חן. איז א סימן אז ער איז א ירא ה'.

נאך איין ווארט און מיט דעם וועל איך אנהויבן..

מיין טאטע האט געזאגט אמאל פארן רבי'ן ז"ל אז די דריי האלבע שקלים וואס מען געבט, איז קעגן די ארבעה בנים פון די הגדה. איי עס איז דאך פיר? דער חכם געבט נישט, ער נעמט.

דאס זאגט רש"י וקרח שפיקח היה, פון וואו ווייסט מען אז קרח איז געווען א פקח? ווייל עס שטייט ויקח קרח, קרח האט גענומען.

אז מען רעדט שוין פון קרח.. דארף מען פארשטיין וואס מען זאגט אין די הגדה "הלל היה קרח )כורך(" וואסערע שייכות האט הלל מיט קרח? נאר די משנה זאגט דאך המקיים את התורה מעוני סופו לקיימה מעושר, און אז הלל האט ווי באקאנט זיך מוסר נפש געווען און געלערנט תורה מעוני, איז ער צום סוף געווארן רייך ווי קרח. דאס איז פשט הלל היה קרח - הלל איז שפעטער געווארן רייך ווי קרח.

זאל דער אייבערשטער העלפן מיר זאלן אלע האבן די געדולד פון הלל און די עשירות פון קרח.

מגילה נקראת בכל לשון:

דורך גראמען_סענטער )בלתי מוגה מהרבה מאוד טעויות - פ.ה.(

א וויין איז געוועזען כיד המלך לרוב

ביים קעניג אחשוורוש אין זיינע צייטען דא איז געלונגען דעם בעל דבר דער בלאף

האט זיך געטאן א נייעס פערשפרייטען צום טרונקען האט מען נישט געצוואונגען

דער קעגיג אהשוורוש דער גרויסער קעניג אזוי האט דעם קעניגם בעפעהל געקלינגען

125 מדינות זענען פאר איהם אונטערטעניג ושתי האט געמאכט פאר אלע פרינצעסען

געמאכט א סעודה פאר זיינע קנעכט און הערן און האט געגעבען די בעסטע מאכלים צו עסען

און האט געגעבען צו עסען לויט זייער באג ערן דעם זי בענטען טאג ווען דער קעניג איז געוועזען בעטרונקען פון וויין געוויזען פאר יעדען זיין מאכט און פערמעהג האט ער געטאן טיט א בעפעהל אויסשרייען:

וועלכעס האט געדויערט הונדערט אכציג טעג מען זאל ברענגען די קעניגין אין איהר עטרה און אז די טעג זיינען געווארען ערפולט מען זאל זעהן איהר שיינקייט וואס כחמה ברה פאר די וואס זיינען געזיצען מיט גרויס געדולד ושתי האט נישט געוואלט דעם בעפעהל צו הערען האט ער צוזאמען גערופען דאס פאלק שושן און האט געטאן דעם קעגיגם רייד פעשטע הרען און האט פאר זיי געדעקט די שענסטע טישען דער קעגיג איז געווארען שטארק אין צארן דאס איז געווען פארגעברייט למגדול ועד קטן און עס האט אין איהם געברעגט ווי א דארן מען האט פאר יעדען א הינדל געבראטען בחצר גינת ביתן המלך איז דאס פארגעקומען ער האט זיך געטאן באראטען מיט זיינע מיניסטארען

פון אלעם גוטען איז דארט געווען מזומן וואס עם קומט איהר אן עצה א קלארן

עס איז געווארען פערשפרייט דעקען פון ארגמן איז געקומען זיין מיניםטער ממוכן

און די סעודה האט געהאט א גרויסע נאמען און האט איהר געטאן פרישע עבירות זוכען

געטרונקען האט מען פון גאלדעגעם געפעס אז ושתי האט נישט גאר געזי גדיגט פאר דעם קעגיג אליין

א ון יעדער האט געהאט א פיין געזעהם נאר פאר אלע מענער פון גרויס ביז קליין

די פרויען זיי וועלען זיך נעמען פון ושתי א ראיה

דאמאלט וועט קומען פאר די מענער א צרה א נייע

מען מוז א נייעם געזעץ בעשטימען

פון דעם וואס ושתי איז פאר דעם קעגיג נישט געקומען

און איהר קרוין זאל מ ען פון איהר אויסטוהן

צו איהרע א פריינדין וואס וועט דעם קעגיג מעהר צוליב טוהן

עם זאל ווערען געהערט דער בעפעהל דער נייער

אז אלע פרויען מוזען האלטען זייערע מענער טייער

און דער קעגיג האט געטאן שנעל אינגיכען

וואס האט איהם געראטען זיין מיניסטער ממוכן

עם איז געווא רען געשיקט בעפעהלען אין יעדער מדינה

אפילו אין יאפאן אוגד אין כינא

בעזונדער פאר יעדען לאנד און לאנד

אזוי ווי זיי שרייבען טיט זייער האנד

דער מאן זאל זיין אין הויז דער רעגירער

מען זאל רעדען ווי ער הייסט נישט די פרוי זאל זיין דער פיהרער

ב

אלע מיידלעך זאלן קומען א פרוי אויס צואוועהלען

דאס זאל זיין גענוי און געוויס

אונטער די אויפזיכט פון הגי דעם קעניגס סרים

און וועלכע בתולה וועט דעם קעגיג געפעלען

די זאל מען אויף דעם קעגיגליכען קרוין שטעלען

עס איז דעם קעגיג גוט געפעלען די זאך

און ער האט געטאן אזוי א סאך

איש יהודי היה בשושן הבירה

און ער האט געהאט א שיינע צורה

ושמו מרדכי בו יאיר בן שמעי בן קיש

צום באשעפער האט ער געהאט א הייליגען חוש

געליטען האט ער גלות צוזאמען מיט די בני יהודה

און ער הא ט גישט נהנה געוועזען פון אחשורוש׳ס סעודה

ער איז געוועזען דער ערציער פון אסתר הדסה

וועלכע האט פערמאגט שיינקייט א מאסע

געוועזען איז ער איהר א פעטער אן עכטער

און געטריי ווי א פאטער א רעכטער

ער האט גישט געוואלט עס זאל איהר זיין ביטער

נאך דעם ווי עס האט זי ך געטאן פון קעגיג דער צארן אפשווענקען האט ער זי געהאלטען ווי אן אייגען פאטער און

האט ער זיך דערמאנט אין ושתי און האט זי געטאן געדענקען

האבען געזאגט זייגע בעדיענטע די יוגגען

אז מען זאל אין אלע לענדער א נייעם בעפעל אויסקליגגען

צו זוכען פאר דעם קעגיג בתולות יפות וטוב

וועלכע זאלען זיין ווערד צו קומען אין קעגיגליכען הויף

און דער קעניג זאל געבען איבעראל בעפעהלען

מוטער

און אזוי ווי מען האט איבעראל דעם קעגיג׳ס בעפעהל געהערט

האט שוין יעדער געוואוסט וואס ער בעגעהרט

זיינען זיך צוזאמען געקומען בתולות אין שושן הבירה

און מען האט זיי געפיהרט אין דער קעגיגליכער דירה

יעדער האט געטאן צו דעם איינשטימען

און אסת ר איז געווארען אין דעם קעגיגס הויז גענומען

איהר אפשטאמונג האט זי פאר יעדען פערהוילען

ווייל אזוי האט מרדכי אויך איהר בעפוילען

פאר דעם קעניגליכען הויף איז מרדכי שטענדיג געגאגגען שפאצירען

צו זעהן וואס טהוט זיך טיט אסתר׳ן פאסירען

אין די קעגיגליכע ביכער איז געו ועזען א געזעץ געדרוקט

אז די פרויען קענען גאר קומען מען האט נאך זיי געשיקט

און ווען אסתר׳ס צייט איז געקומען

האט זי גאר פערלאנגט וואס הגי וועט בעשטימען

אין אחשורוש׳ס אויגען איז זי באלד געווארען געפעלען

און מען האט זי געטאן אויף דעם קעניגליכען שטוהל שטעלען

אח שורוש האט געמאכט א סעודה פאר גראפען און באראנען

און מיט געשענקע יעדען געטאן בעלאהנען

בימים ההם! איז פארגעקומען אין קעניגליכען הויז א נייעס

בגתן ותרש האבען געוואלט צונעהמען דעם קעניגס חיות

דאס איז געווארען צו מרדכי׳ן בעקאנט

האט ער עם געלאזט וויסען צום קעניג דורך אסתר׳ס האנד

די אנגעלעגענהייט איז געווארען גרינדליך קאנטראלירט

האט מען זיי באלד צו דער תליה געפיהרט

מען האט דאס פערשריבען פאר א זכרון

מען זאל דאס געדענקען אלע יאהרען

ג

אחר הדברים האלה! האט אחשורוש דעם רשע המן דערהייכט

און ער האט א גרויסע שטופע עררייכט

און אלע וואס האבען בעלאנגט צום קעניגליכען געביט

האבען זיך פאר איהם געבויגען און געקניעט

ווייל אזוי האט דער קעניג געבאטען

האט קיינער נישט געוואגט פון דעם צו שפאטען

אבער מרדכי הצדיק האט נישט געוואלט פאר דעם רשע זיך בייגען

ווייל אזוי האט מען איהם מן השמים גע טאן צייגען

און אלע פירסטען האבען געטאן מרדכי׳ן פרעגען

ווי אזוי ער וואגט זיך צום קעניגס בעפעהל שטעלן אקעגן

מרדכי איז אבער נישט געווארען נאכגעבליך

אפילד זיי האבען איהם געפרעגט טאג-טעגליך

זיי האבען המנ׳ן דאס פערצעהלט צו זעהן אויב מרדכי׳ס ווערטער

וועלען האבען א בעשטאנד

ווייל ער האט זיי געזאגט אז ער איז א איד און קומט פון אידישען לאנד

דער רשע האט געזעהן אז מרדכי וויל פאר איהם נישט קניען

האט אויף איהם געטאן א שטארקער צארן רוען

און מרדכי האט זיך ביי המן געטוהן פארדריסען

און האט געוואלט פון אלע אידען דאס בלוט פערגי סען

און אזוי ווי דער רשע איז געוועזען א גראדער

האט ער געווארפען גורל און עס איז געפאלען אויף חודש אדר

המן האט געזאגט צום קעניג עס איז א פאלק אין דיין לאנד פערשפרייט

אויף די לענג און אויף דער ברייט

און זיי האבען פערשידענע געזעצען

און דיינע בעפעהלען טוען זיי פערלעצען

איך וועל דיר געבען אן עצה עס ווירד זיין זעהר פיץ

מען זאל זיי נישט לאזען מעהר היער זיין

עשרת אלפים כיכר כסף וועל איך אראפ לייגען

אין דיין שאטצקאמער אריינצולעגען

אחשורוש דער שוטה האט פון זיין האנד דעם רינג אבגעקערט

און דעם רשע דאס באעהרט

און ער האט געזאגט צו המן איך בין דיר מוחל דיין געלט

און מיט די אידען קענסט דו טוען ווי עס דיר געפעלט

מען האט גערופען די שרייבערס צום קעניג'ס טישען

דאס איז געוועזען 17 טאג בחדש הראשון

מען האט געשריבען אויף דעם בעפעהל פון דעם רשע דעם שטאפע

אין אלע לענדער צו אלע גראפע ן

צו יעדער מדינה אזוי ווי זיי רעדען מיט זייער צינג

און מען האט דאס פערזיגעלט מיט דעם קעניגס רינג

מען האט געשיקט לויפערס זיי זאלען דעם בעפעהל פערשפרייטען

מען זאל אלע אידען אויסטייטען

אויף 17 טאג אין אדר האט מען דאס געטאן אבלעגען

מען זאל זיך צוטיילען מיט דעם אידישען פערמעגען

די לויפערס זיינען געלאפען און האבען זיך געטאן איילען

זיי זאלען איבעראל שנעל דעם בעפעהל מיטטהיילען

און דער קעניג מיט המנ׳ן האבען זיך געזעצט טרינקען

און די שטאט שושן איז געווארען אין טרויער פארזונקען

און מרדכי׳ן האט מען דאס געלאזט מן השמים וויסען

האט ער זיינע קליידער פון זיך אראבגעריסען

ער האט ארויפגעלעגט אויף זיך אש און א זאק באלד

און איז זי״״ייס אין שטאדט מיט א ב ישער געוואלד

פאר דעם קעניגליכען הויף איז ער געבליבען שטיין

ווייל אין אזעלכע קליידער קען מען דארט נישט אריינגיין

און אין יעדען לא נד ווי עס האט דער בעפעהל געטאן דערגרייכען

האט מען געזעהן אויף די אידען א טרויעריגען צייכען

זיי האבען געפאסט געוויינט און געקלאגט

אויף דער צרה וואס האט זיי נאכגעיאגט

די בעדיענטע זיינען געקומען צו אסתר׳ן אהער

און האבען איהר דערצעהלט פון דעם גרויסען מאלעער

אס תר האט אנגעהויבען שרעקליך צו ליידען

און האט געשיקט מרדכי׳ן מלבושים זיך איבערצוקליידען

ער זאל פון זיך דעם זאק אבקעהרען

ער האט אבער נישט געוואלט צוהערען

אסתר האט באלד גערופען איהר בעדיענטען התך

וואס האט זי בעדיענט א גאנצע וואך

און זי האט צו מרדבי׳ן בעפוילען

ער זאל איהר לאזען וויסען וואס עם איז פון איהר פערהוילען

התך איז געקומען צו מרדכי׳ן אין דער שטראסע

מרדכי האט איהם דערצעהלט די גאנצע מעשה

וואס דער רשע המן האט געטאן ביים קעניג ווירקען

מען זאל אומברענגען די אידען פון אלע זיינע בעצירקען

ער האט איהר געלאזט וויס ען דעם בעפעהל דעם פרישען

וואס טען האט ארויםגעגעבען אין שושן

זי זאל געהן צום קעניג טיט תהינה ובקשה

מען זאל טבטל זיין די גזירה פון המן הרשע

התך האט זיך שגעל צו אםתר׳ן געאיילט

און האט איהר אלעם דערציילט

אסתר האט געטאן צו התך׳ן זאגען

ער זאל איהרע ווערטער צו מר דכי׳ן צוריק טראגען

יעדער ווייס דאס ווער עם קוטט צום קעגיג אהן רשות

דעם קוטט דער טויט געוויס

אויסער צו דעם וואס דער קעניג טהוט זיין גאלדעגע ריט אויפהייבען

גאר דער בלייבט לעבען

איך קען גישט גאכקוטען דיין פערלאגג

ווייל טען האט טיך שוין גישט גערופען צום קעגיג א חדש לאגג

אזוי ווי טען האט איבערגעגעבען צו מרדכי׳ן אםתר׳ם ווארטען

האט ער געזאגט טען זאל איהר ענטפערען דארטען

דו זאלסט דיר גאר נישט זיין צופרידען

אז מען וועט דיך פערשויגען אין קעניגס הוץן פון אלע אידען

גאר ווען דו ווירםט שווייגען דארט

וועט קוטען א הילף פון אן אנדער ארט

און דו און דיין פאטער'ס הויז וועט פערלוירען ווערען

און דו קענםט גישט וויסען אויב דער קעגיג ווירד דיך שפעטער

באגעהרען

אםתר האט מרדכי׳ן וויסען געלאסען

זאמעל צוזאמען די אידען פון אלע גאסען

איהר זאלט פאסטען 7 געכט און 7 טאג

און איך וועל אויך אזוי טוען טיט טייגע בעדיענטע וואס איך פערטאג~

דערגאך וועל איך קומען צום קעניג אין זיינע טויערען

דען איך בין שוץ אלץ איינם פערלוירען

און מרדכי האט פאר קיינעם נישט פערהוילען

ער האט געטאן ווי אםתר האט איהם בעפוילען

ה

ווי די דריי טעג זיינען דורכגעגאנגען כסדר

האט זיך אסתר אנגעטאן איהרע קעניגליכע קליידער

און זי האט זיך פאר דעם קעניג געשטעלט

ביי די טיער פון זיין אינערליכען געצעלט

ווען דער קעניג איז געזעסען אויף זיין שטיעל

און זי האט געוואלט עררייכען איהר ציעל

אזוי ווי אחשורוש האט געזעהן אסתר׳ן פאר דער מהיר שטעהן

האט זי געפונען אין זיינע אויגען חן

ער האט געטאן איהר זיין רוט דערלאנגען

אונד זי געפרעגט וואט זי טהוט פערלאנגען

דו קענסט ביי טיר בעטען אפילו א האלבע מלוכה אצינד

און איך וועל עם דיר געבען געשווינד

האט זי איהם געענטפערט ווען עם דיר געפעלט

קום מיט המן צו דער סעודה וואס איך האב פאר אייך בעשטעלט

דער קעניג האט ערפילט איהר באגעהר

און האט געלאזט רופען המן׳ן אהער

זיי זיינען געקומען אקוראט

צו דער םעודה וואס אםתר האט פאר זיי געהאט

אהשורוש האט געזאגט צו אםתר׳ן ביים מאלצייט פון ודיין

איך וועל דיר געבען וואס דו ווילסט נאר אלי ין

האט זי געענטפערט אויב דו ביזט מיר געטריי

בעט איך דיך טיט המן׳ן אויןש טארגען צו א םעודה אויפםניי

און וואס דו האםט געטאן וועגען מיין משפהה באגעהרען

ווירםט דו טארגען פון מיר געוואר ווערען

המן איז ארויםגעגאנגען לוםטיג און פרייליך

ווייל ער איז געוועזען ביי א סעודה מיט דעם מלך

ווי המן האט געזעהן אז מרדכי האט זיך פאר איהם נישט געביקט

האט ער אויף איהם בייז געקוקט

ער האט זיין צארן איינגעהאלטען ביז צום אהיים קומען

דאן האט ער זיין פרוי אונד גוטע פריינד צוזאמען גענומען

און האט זיך פאר זיי געטאן לויבען

אז דער קעניג הא ט איהם פון אלע פירםטען ערהויבען

אויך האט ער פאר זיי דערצעהלט

ווי שעהן ער האט ביי דער סעודה טיט דער קעניגליכע פאמיליע

פערוויילט

און אז איהר ברויכט נישט טעהר צו זארגען

ווייל ער איז ווידער געלאדענט צו א סעודה אויןז מארגען

נאר פון דעם אלעס איז ער נישט צופריעד ען

ווען ער זעהט ביים קעניגם טויער מרדכי׳ן דעט אידען

האבען זיי איהם געענטפערט מיר האבען פאר דיר א ישועה

לאז פאר איהם טאכען א תליה

און מארגען ווירסט דו דעם קעניג דאס נייעס ברענגען

טען זאל מרדכי׳ן אויף דעם גאלגען אויפהענגען

און אזוי וועט ער האבען זיין קץ

ויטב הדבר לפני המן ויעש העץ

ו

בלילה ההוא! האט זיך גערוישט אין אלע הימלען

און מען האט דעם קעניג געטאן דעס שלאף פערטומלען

ער האט געהאט רעיונות גאנצע מענגען

און ער האט געהייסען דעם ספר הזכרונות ברענגען

און ער האט געהייסען מען זאל פאר איהם אלעס פארלעזען

האט מען ג עזעהן אז ער איז דורך מרדכי׳ן געווארען גענעהזען

דערמאלט ווען עס האבען איהם געוואלט פער׳סם׳ען תרש און בגתן

האט מרדכי געלאזט וויסען דעם סוד פון די צוויי ניקםען

האט דער קעניג געפרעגט זיינע פארשוינען

אויב מען האט געטאן מרדכי׳ן פאר דעם בעלוינען

האט מען איהם געענ טפערט און נישט געקלערט קיין סך

מרדכי איז נאך נישט געווארען באלוינט מיט קיין שום זאך

דער קעניג האט געפרעגט אויב עס איז אין דרויסען ווער

גראדע איז המן געקומען אהער

אום זיין פלאן פאר דעם קעניג צו פערשפרייטען

מען זאל אויפהענגען מרדכי׳ן אויף דער תליה וואס ער הא ט פאר

איהם געטאן פארברייטען

האבען די משרתים געזאגט המן שטעהט אץ דרויסען מיט גוטע שטימען

האט דער קעניג איהם געהייסען אריינקומען

ער האט זיך נישט געלאזט לאנג בעטען

און איז צום קעניג גלייך אריינגעטרעטען

דער קעניג האט געפרעגט המנ׳ן א שאלה

וואס ברויכט מען צו טו ען מיט א מענטש וואס טען וויל איהם

דערהייכען למעלה

האט המן געטאן ביי זיך טראכטען

וועמען וויל דער קעניג מעהר פון מיר אכטען

האט ער געענטפערט דער מענש וואס איז אזוי בעשיידען

דעם זאל טען דעם קעניגס קליידער אנקליידען

טען זאל איהם געבען דעם גרעסטען כבוד וואס עם א יז פערהאנען

אויף דער ערד

מען זאל איהם לאזען רייטען אויף דעם קייזערליכען פערד

דאפ אלעס זאל געשעהן שוין

מען זאל איהם אנטאן די קעניגליכע קרוין

דאם זאל דורך איינעם פון די גרויסע פירסטען אויסגעפיהרט' ווערען

מען זאל אפגעכען כבוד דעם מענש וואס דער קעניג טהוט איהם

בעגעהרען

מען זאל איהם מאכען רייטען כרחוב העיר

דו ווילסט האבען א סוף ווייל דו האסט אנגעהויבען מיט די זרע היהודים

זיי האכען נאך גערעדט און דערציילט

דערווייל האט מען איהם שוין צו אסתר׳ס סעודה געאיילט

צו דער סעודה איז דער קעניג געקומען מיט הםן׳ן אין איינעם

און ער האט געפרעגט אסתר׳ן טיט א שמייכעל א פיינעם

וואס טוסט דו מיין טייערע בעגעהרען

דיין פערלאנג וועט פינקטליך אויסגעפירט ווערען

האט זי געענטפערט און געטאן א זאג

שענק מיר מיין פאלק און מיין נשמה וואס איך פערמאג

מען האט אונז פערקויפט פאר א פרייז א ביליגען

אונז אומצוברענגען און צו פע רטיליגען

ווען מען וואלט אונז פערקויפט פאר עכדים און שפחות

וואלסט דו געהאט א ריוה לכל הפחות

מען זאל פאר איהם אויםרופען אז איהם קומט עהרע אהן א שיעור האט געפרעגט אסתר׳ן דער קאיזער

האט דער קעניג בעפוילען המן׳ן סאלד אויף דעם ארט

דאם אלעם זאלסט דו טוען מרדכי׳ן און נישט לאזען פאלען קיין ווארט

המן האט געטאן מיט די צעהן פערבייסען

און האט געמאכט ווי דער קעניג האט איהם געהייסען

מרדכי האט זיך צוריק געקעהרט צום קעניגליכען טויער צו זיין טרויער

המן׳ן איז שוין געווארען ביטער און זויער

ער האט נישט געקענט מעהר בלאפען

און דערצעהלט פאר זיינע פריינדע וואס עם האט איהם געטראפען

האבען איהם געזאגט זרש א ון זיינע הכמים די יחידים

ווער איז דאם דער רשע דער בייזער

דאס איז דער רשע המן האט זי געענטפערט מיט א יללה

און אויף המן׳ן איז געפאלען א פהד און א בהלה

דער קעניג הא ט זיך אויפגעהויבען פון דער סעודה מיט א צארן א

הארטען

און איז געגאנגען שפאצירען אין זיין שעהנעם גארטען

הס האט זיך געבעטען כיי אסתר׳ן מען זאל איהם שענקען זיין היות

ווייל ער האט געזעהן זיין צרה דורך דעם יעצטיגען ניייעס

דער קעניג האט זיך צוריקגעקעהרט פון דער לופט די גיטע

דערווייל איז המן געפאלען אויף אסתר׳ס מיטה

ווי דער קעניג איז אין דעם צימער אריץ געדרונגען

האט ער געזאנט צו הנמ׳ו זאגאר ביי מיר אין הויז ווילםט דו מיין

פרוי בעצוואונגען

און אזוי ווי דער קעניג האט דאם ווארט אויסגעשפראכען

האט זיך הס פערשעהמט און עם האט איהם געשטאכען

האט זיך אנגערופען הרבונה זכור לטוב

אז המן האט אגגעגרייט א תליה פאר מרדכי׳ן אויף דעם הויף

פאר דעם וואס דורך איהם איז געקומען דעם קעניגם הצלה

זאל דער רשע האבען אויף דער תליה די מפלה

און אזוי ווי מען האט המן׳ן אויף דעם גאלגען ארויפגעצויגען

איז דעם קעניגם צארן אוועקגעפלויגען

דער קעניג האט געשענקט אםתר׳ן המן׳ם הויז געזונד

און מרדכי איז געקוטען פאר דעם קעניג געשווינד

דער קעניג האט געגעבען מרדכי׳ן זיין טבעת

וואס ער האט אוועקגענומען פון המן׳ן ווען ער איז געוועזען אין כעם

און פון אסתר׳ן איז איין באפעהל ארוים

מרדכי זאל פערוואלטען המן׳ס הויז

אסתר האט אגגעהויבן צום קעניג צו רעדען

און ביטער געווייגט אויף איהרע ליידען

זי האט געבעטען און נישט געוואלט רוען

ער זאל המן׳ס גזירות אבטוען

דער קעגיג האט געטאן אסתר׳ן זיין ריט דערלאנגען

און זי איז צו איהם צונעגאנ גען

און האט איהם געזאגט אויב איך האב ביי דיר חן און עם דיר געפעלט

זאלסט דו צוריקציהען די גזירות וואס המן האט בעשטעלט

ווי אזוי קען איך דען דאס אומגליק פון מיין פאלק צוקוקען

ווי מען טהוט מייגע ברידער דערשטיקען

דער קעניג האט געזאגט צו אסתר׳ן אץ צו מרדכי דעם אי ש צדיק ות מ ים

איהר זעהט דאך דאם איך ליעב אייך אץ איך האב געהייםען

פערגיסען דעם רשעים דמים

איהר ווייםט דאך אז טען קען נישט צוריקציהען א בעפעהל טיט

דעם קעניגם חתימה

גאר איהר זאלט שרייבען צו די אידען א פרישע רשיטה

מען האט צוזאמענגרופען די שרייבערס 27 טאג אץ חו דש סיון

און מען האט געשריבען אזוי ווי מרדכי האט געהייסען בכיון

צו אלע מדינות אין זייערע שפראכען

מען האט פערזיגעלט טיט דעם רינג פץ אחשורוש דעב ראבען

מען האט געשיקט רייטעדס זיי זאלען איבעראל לאזען הערען

אז די אידען ואלען זיך פון זייערע שונאים וועהרען

אויף 17 םאנ אין צוועלפטען חודש

דאס מוז געהאלטען ווערען קודש

אז אלע אידען זאלען זיין אויף דעט טאנ מוכן ומזומן

און די רשעים זאלען אלע פערשטימען

די לויפערס זיינען נעלאפען שנעל אוץ! די רענטיערען

אונד אין שושן הבירה האט מען נעטאן דאס געזעץ דורכפיהרען

מרדכי איז נעוועז ען בעקליידעט אין תכלת וחור

די שטאט שושן איז געווען לוסטיג אהן א שיער

ליהודים היתב שמחה ששון ואורה

און זיי האבען מעהר נישט נעהאט פאר די שונאים קיין מורא

און איבעראל וואו עם האט עררייכט דאס חדשות

צו געדענקען דאס נס פץ דער דאמאלסדינער צייט

מיר זאלען אפמעקען המן׳ס נאמע ן

זיינען אידען געוועזען לוסטיג און אוץ! די רשעים איז נעפאלען א אץ מיר זאלען טיילען פאר אביונים א סך ממון

ה לשות

און פיעל פון די נויט זיינען צונעשטאנען צוט אידישען דת

ווייל זיי האבען מורא נעהאט פאר די אידענס האס

און די בעפעהלען פון פריהער זיינען נעווארען פערדרייט

צו שלאנען זייערע שונאים אין דער זעלבער צייט

זיי האבען אננעפאננען צו מאכען מיט די שונאים אן עק

עם האט זיך קיינער אקענען נעשטעלט ווייל עם איז אויף יעדען

נעפאלען א שרעק׳

אץ אלע גרעסםע לייט האמ$ן נעטאן די אידען דערהייבען

ווייל זיי האבען מורא געהאט פאר מרדכי׳ן ווי פאר ווילדע לייבען

מרדכי איז געווארען גרויס אז אהשורוש האט געהאט אין איהם אמונה

און מען האט פון אי הם געהאלטען און יעדער מדינה

און די אידען האבען גע׳הת׳עט זייערע שונאים טיט א שווערד

מען האט זיי געטאן אזוי ווי זיי זיינען עם נעוועזען ווערט

אין שושן הבירה האט טען געטאן 799 מאן אומברענגען

און די עשרת בני המן האט מען געטאן אויפהעננען

איבער דעם האלטען מיר היי נט פורים פאר דעם נרויסען נס

מיר זאלען זיו מאכען לוסטיג אץ נעבען א טרינק און א עם

און פיר האלטען יום שמהה ומשתה

א נרויסען יום טוב בקושטא

מיר שיקען משלוה מנות און געשענקע פאר ארימע לייט

ט

מרדכי האט צושיקט דעם אינהאלט פון דער מגילה

אין יעדער נאהענטער און ווייטער קהילה

טען זאל די טעג זיין מקיים

טרונקען פון גרויסע גלעזער לחיים

אין דעם חודש וואס טען האט פון שלעכטען צום גוטען געטאן פערקערען

זאל טען אין איהם פיעל שטהה טעהרען

דאס וואס די אידען האבען אנגעהויבען האבען זיי אויף זיך געגוטען

און צו דעם וואס מרדכי האט זיי געשריבען האבען זיי געטאן

אייגשטימען

מיר ברויכען זיך משמח צו זיין און טריגקען טשקה אהן א שיער

פאר דעם וואס חמן חאט געווארפען זיין פור

אין די טעג זאל מען געדעגקען וואס מען האט צו טוען

מען זאל איין טיגוט פון טרוגקען גישט רוען

ביי ארים און ביי רייך

מוז פליעסען משקה ווי פון א טייך

י

מרדכי טיט אסתר׳ן האבען געשריבען בריעף פון אמת ושלום

אז פורים דארף גישט אדורכגעהן וויי א פראסטער חלום

יעדער מוז וויס ען וואס עם איז דער עיקר

דער דין פון פורים איז צו זיין שיכור

וישם המלך אהשורוש על הארץ מם

מיר זאלען טרינקען משקה פון א גרויס פאם

דאם שטארקייט און גרויסקייט פץ מרדכי׳ס מאכט

דערמאגען טיר זיך הייגט אץ הוליען א גאגצע נאכט

די רשעים זאלען האבען א מפלה ווי המן און פרעה

דורש טוב לעמו ודובר שלום לכל ז ר ע ו

דורך משה געציל

שטעלט אייך פאר בעל שמת׳קע סיפורים ווערן פארציילט ווייטער אין היינטיגע צייטען, לאמיר נעמען דעם באקאנטען אלעסקי בעל עגלה מעשיות און פראבירען צו צושטעלן צו די היינטיגע וועלט ווי אזוי בערך די סיפורים וואלטען אויסגעקוקט.

דער הייליגער וויסקאנסענער רבי׳ זצ״ל )א זין פונעם קארליינער מען פארט וו ייטער, אזוי ווי פריער ווייסט חייקל אז מען פרעגט זי״ע(, פלעגט א יעדן מוצש״ק פראווענען מלוה מלכה ווי ער נישט קיין קשיות, מען פליט דורך בערג און טאלען פלוצלינג האט מקפיד געווען עס זאל א יעדע וואך זיין עפעס פרישע חמין, געט זיך דער קאר א ווילדער שטעל אפ און מען דערזעט זיך ע״פ רוב פלעגט איינער פון די חסידי ם וואס פלעגן ספעציעל ערגעץ אין א ליידיגען גרויסן פעלד, דער רבי׳ הייסט פאר חייקל׳ן קומען צו פארען צום רבינ׳ס מלוה מלכה אריבער ברענגען עפעס ארויס צו קומען פונעם קאר און אים דערלאנ גען זיין בלעקבערי, פריש.

דער רבי׳ נעמט דער בלעקבערי ער קלאפט אריין אפאר צירופים, און ער נעמט זיך שנעל גיין, נאך צען מינוט זעט מען פין איין ווינטער מוצש״ק איז געגאנגען זייער א שווערע שניי וואס דערווייטענטס עפעס א ליכטיגקייט, זיי שפרייזען אהין און פאר דאס האט גורם געווען אז עס זאל זיך נישט דרייען קיין מענטשן זייער אויגן אנטפלעקט זיך א הערליכן שיינעם רעסטעראנט )ליין אין וויסקאנסענער הויף, דערזענדיג אז עס ווערט שפעט און עס קרעטשמע(, ד ער רבי׳ גייט אריין און פון אינטער די קאנטער קוקט נישט אויס ווי עס גייט בדרך הטבע אנקומען עפעס פרישע קומט ארויס צוגיין א חסידישע איד, זעענדיג דעם רבי׳ן מיט זיין חמין האט דער רבי׳ צוגערופען זיי שאפער חייקל, חייקל גיי הדרת פנים האט ער גלייך פארשטאנען אז מען רעדט דא פון זאפארט ווארעם אן די אויטא מיר גיי מיר זיך ארויס לאזען.

עפעס העכערע זאכען. מיט א ציטער געט ער א פרעג,

וואו? וואס? ווען? חייקל ווייסט שוין אז פונעם הייליגען רבי׳ן הייליגער רבי וואס קען איך דעם רבי׳ן מכבד זיין? נאך אייד ער פרעגט מען נישט אזעלכע קשיות.

דער רבי׳ האט געהאט צייט צו ענטפערן איז שוין געווען צוגעגרייט א טיש מיט אלע מטעמים פיצא, פרענטש פרייס, סאור נא ך פינף מינוט קומט דער רבי׳ ארויס א פארדביקות׳דעטר, קראט, וכו׳.

הייסט פאר חייקל׳ן זיך אריינצוזעצען אין איינער פון די פאסאנדזשיר זיצען, דער רבי׳ מורמעלט זיך אינטער עפעס א אויפן פארלאנג פונעם רבי׳ן האט ער צושניטען דעם פיצא אין שטילען לחש און די קאר נעמט זיך פליען אין די לופטען. מען אכט טיילען, און אנגעפילט דעם בעכער מיט קאלטע קאלע פליט דורך גאנצעטע געסער מיט שאסייען שטעט מי ט דערפער.

סאדע.

אזוי פארענדיג באמערקט אונזער חייקל, אז דעם רבינ׳ס דער רבי׳ איז זייער נתפע ל געווארן פונעם ווארימען אויפנאמע, בלעקבערי איז אויסגעלאפן פון עלעקטעריציע, חייקל ווייסט אז ער רופט צו דעם בעל הבית און זאגט אים איך זע אויף דיין פנים אן די בלעקבערי קען די רבי׳ נישט פראווענען די עבודת הקודש אז עפעס דרוקט דיר, זאג מיר וואס עס דרוקט דיר אויפן הארץ.

זיינער, אוודאי ווען מען קען זיך נישט מקשר זיין מיט די סעטעלייטאן, א דעשראקענער פו נעם רבינ׳ס הקפדה פארציילט ״איך וועל פארן רבי׳ן דעם אמת פארציילען, חייקל שנעל פארן רבי׳ן וואס דא האט פאסירט, דער רבי׳

פארטראכט זיך פאר א מינוט מורמעלט זיך פריש אונטער עפעס שוין צוואנציג יאר וואס איך האב חתונה געהאט, א לחש׳ל און דער קאר געפינט זיך אויף די ערד נעבען עפעס א פארשטיפטער וועלדעל, גיי אריין אין וואלד חייקל! ביים ערשטן ליידער בין איך מיט קי נדער נאכנישט געווארן געהאלפען, בוים וואס דו געפינסט נעם ארויס דעם באטערי און שטעק אים אריין נעבן די ווארצלעך פינעם בוים! חייקל ווייסט אז דער רבי׳

דער הייליגער רבי׳ זאל אנווינטשען איך זאל א קינד זאגט פרעגט מען נישט, מיט א זריזות לויפט ער שנעל און האלטען אין מיין האנט״.

שטעקט אריין דעם באטערי נאך צוויי מינוט נעמט ער עס ארויס פון דארטען עס ארבעט ממש ווי ניי.

)קרעדיט ספרית מחניים(

דער רבי׳ פארטראכט זיך פאר א מינוט, הייבט אויף די הייליגע אויגן און וואונטשט אן דעם בעה"ב, אי״ה אין ניין מאנאטאן פן היינט וועט דיין הו יז באגליקט ווערן מיט א ניי געבוירענע קינד. מיט פארוויינטע אויגן שעפשעט ער ארויס א אמן. וכך הוה נאך ניין חדשים איז געבוירן געווארן א בן זכר, זיעועכי״א.

דורך גלות יוד

אמאל איז געקומען צום סאוט פאלסבורג רבי א חסיד ער דארף א ברכה פאר זיין אונליין געשעפט הא ט די רבי איהם געזאגט אין וויליאמסבורג וואוינט א איד מיטן נאמען ר' ברוך ביי איהם וועסטו געהאלפן ווערן.

שוין ער פארט אוועק פון רבין טראכדענדיג ווי קום איך אן אין אזא גרויסע שטאט איך בין קיינמאל נישט געווען דארט שוין, אז די רבי הייסט פארט מען, ווי טרעף איך א נאדל אין שטרוי קודם וועל איך שיקן אימעיל צי מיינע באקאנטע ער הייבט אן אבער איז שנעל מיד געווארן פון זיכן )ווי לאנג קען מען זיצן ביי א סקרין ער האט דאך dial up ( ער בארעכנט זיך לאמיר אפ מיט די נייע מאדישע וועגן איך וועל אהין פארן מ'וועט שוין זען.

אזוי פארט ער ארויס זיך שלענגעלדינג אויף בערג און טאלן )לייען: 17 ny ( אנגעפיקעוועט מיט חיות דוחפות )לייען: הערשן( און רויבער באהאלטן אין די וועלדער )לייען: פאליס( פארט ער לאנגע שטונדן מיט זיין אלטן מגושמ'דיגע סטעישן וואגאן און אינמיטן וועג דער פערד פארלאנגט זיינס )ג עז( שטעלט ער זיך אפ אין קרעטשמע )געז סטאנציע( און ער שטעלט אריין די אלטע פערד אין שטאל צו עסן שטרוי ) ethenol ( און ער גייט אריין זיך דערווארימען און ער פרעגט דעם מאשקע )וואדען( אזוי ווי עס קומען אריין דא אסאך מענטשן אונטערוועגנס צום רבי'ן, אפשר ווייסטו וועגן א איד וואס וואווינט אין וויליאמסבורג וואס הייסט ר' ברוך הייבט ער אן צי

לאכן ווי וועסטו טרעפן א איד אין אזא גרויסע שטאט, זאג דיין רבי'ן אז.. שוין מ'טאר אפילו איבערזאגן וואס ער האט געזאגט...

גיי טרעף אין די גרויסע שטאט א איד כמה ברוך איכא?, האט ער אנגעהויבן צו מפרסם זיין אין דבר יום ביומו און אין גיט מארגן ס'יז געווארן די talk of town מ'האט שוין געזען מאדנע עדס אבער אזאנס? ווער האט געטראפן א ר' ברוך? ער שיקט בריוולעך מיט ברוך טעם מעילינג וכו' ער גייט אריין אין די אינטערנעט קיאסקס אפשר וועט ער האבן מער הצלחה איינער האט איהם געזאגט מ'קען זיך אויפשרייבן אויף אזא זאך טוויטער אדער facebook אזא מענטשן hunter איינער זיכט א ר' ברוך? קיינער ווייסט נישט וועלכע ברוך, שוין ער זיכט ביז איינער האט זיך מרחם געווען יא ער ווייסט אויפן בוידעם אויף 61 harrison וואווינט א איד א פראסטער דעליווערי באוי מיטן נאמען bruce קוים וואס ער קומט אין שול און ווען יא לאכט ער ארום מיט זיין black berry מ'קען ממש נישט שטיין אין זיין ד אמות

ער טראכט צי זיך איהם האט די רבי געמיינט? אבער; אויפן רבין פרעגט מען קיין קשיות, שוין ער זיכט אויף די גאס א גרויסע גאס מיט טויזענטער איינוואוינער אין א געביידע מיט כ'ווייס וויפיל איינוואווינער ענדליך האט ער געטראפן די אדרעס האט ער קוים געקענט לייענען די נאמען אויפן bell אפילו אויפן mailbox האט זיך קוים אנגעזען )ווער שיקט איהם שוין פאסט? ס'דא אימעיל און bbm (.

ש וין ער פרייט זיך ענדליך האט ער געטראפן ער קריכט ארויף ער קלינגט די בעל עפנט אויף א פרוי א פראסטע לעידי אנגעטין ווי ... וואס ווילסטו? פרעגט זי איהם אזוי בלשון נוכח זאגט ער די גאנצע שלשול די סאוט פאלסבורג רבי האט מיר געשיקט אז ער קען מיר העלפן אזוי רעדענד יג קומט אריין צי גיין ברוך/ bruce מיט א טישירט מיט א ריזיגע טשאפ און ער לאכט מיט זיין בלעקבערי ער ווינדערט זיך ווייטער דעם ליידיגייער האט די רבי געמיינט?.....

א שווערע טאג...

באמת האט זיך עס אנגעהויבן שוין פון ביינאכט! עס איז שא שטיל....א דאמפף דערהייבט זיך אין צימער...א כראפעריי גייט אויף די העכסטע טענער...די אטמעספערע איז אנגעלייגט מיט א געדעכטע פארע...און די גערוך איז נישט צו דערטראגן...אין קורצע ווערטער, די צימער שפירט זיך ווי א גאז קאמער...

איך שלאף, ריכטיגער געזא גט ּפָאף - מיט א געשמאק, מיין פנים איינגעטונקען אין צוויי גראבע פעדערנע קישענעס.. שנארכעצערייען דערגרייכן עד לב השמים...אבער זיי זענען חוצץ ויורד עד לתהום...בוקעת ופוצץ....די דיקסטע מחיצות.. זיי קומען ארויס מעומקא דליבא, מבירא עמיקתא, און הערן זיך זייער בע טענדיג, פון אנפאנג... און דערנאך, ציהט זיך דער כראפעץ אויס זייער צושטאטעלעך, אפהאקנדיג זיך און קורצע שטיקעלעך.. אבער עס געבט נישט אויף. גייט ווייטער טיפער און נידריגער...טיפער און טיפער....ווי ער זאל זיך בעטן מיט א אמת'דיגקייט...און ווען ער האלט שוין ביים טיפסטן פונקט, ביים אפגרונט פון פעפעריי...ווערט עס שטיל פאר א וויילע...און באלד פאנגט עס ווידער אן, פונדאסניי, יעצט אבער סאונד עס שוין מער בארוהיגט..אפאטעמענדיג, צופרידן, און געלאסן. אויסקוקנדיג ווי ערפילט זיין בקשה..

איצטערט גליטשט זיך דער שאנרכעץ אראפ פ ון א שיפע הויעכן סלייד, אויף גראדע וואסערן. און דער פארע שיסט ארויס פון די נאז לעכער, געבנדיג דעם איינדרוק, ווי דער טויטער פעיפער,

דורך פעדער

חלומ'ט זיך גאר גורל'דיגע חלומות...און אזוי איז עס ווירקליך געווען, איך בין געשלאפן מיט א ברען, און זיך געפרעגלט אין מיין געלע גער, עד נשמתי האחרון... דערביי האב איך געטרוימט, פון די זיסטע אילוזיעס, און מאמענטן - וואס קענען נאר אמאהל באטרעפן א ילוד אשה...צייטן און רייכקייטן...כבוד.. און זאגאר, תקופות.. פון אזעלכע סארט, וואס נאר אין פאנטאזיע - איז זי מעגליך פארווירקליכט צו ווערן. א טא דא, אין א איינפאכע אנגענעמע שלאף, געבט מען אונז פן הימל די מעגליכקייט צו גייסטיש און אפי' פיזיש, אנטייל צו נעמען אין די פילפארביגע שטורמרישע איווענטן...

און בעצם, אפי' עס וואלט מעגליך געווען, גליסט זיך, און ווילט זיך גארנישט אנטלויפן דערפון, פארוואס זאל מען?? אז מען גיט די שאנס פון הימל דערצו, זאל מען עס פארפאטשקען מיט די אייגענע הענט? זיכער נישט?! איבערהויפט יעצט, אז מ'קען בכלל אנטלויפן. עפעס די פיס פאלגן מיר נישט. עס שפירן ווי צוויי דיקע קלעצער...צוויי באלקענעס ... א פאר צעמענטענע שטאנגען...ציוואס אפילו אנשטרענגן די מיה צו פרובירן...? ליבערשט טרוימען ווייטער..! עס איז דאך א גן עדן התחתון.. מען קען ארומשפאצירן מיט פישזאמעס צו א זכר. און קיינער זאגט נישט קיין פיפס. מען קוקט זיך ניטאמאהל אום אויף דיך...אייגנטליך ..קוק דיך גוט אום ...וועסטו זעהן אז יעדער דא גייט מיט נאכט קליידער..און קוק נאר! קוק נאר! דער בעל שמחה, בכבודו ובעצמו גייט באקליידעט, מיט א בערעלע סטערטשי, מיט פיקטשערס פון

באסעלעך אויסגענייט דערויף ...עס פאנגט אהן ווערן היפש אינטערעסאנט...

אט גייט צו דער רב אפגעבן מזל טוב, און דער בעל שמחה איגנארירט אים אינגאנצן...פארוואס ?וואס האט פאסירט? פלוצלינג...כאפט דער בעל שמחה א שיסל זכר בונדלעך, און דרייט איבער דעם גאנצן קוואנטום אין צענטער העכערן רב'ס קאפ...וואס ?...יא!... אויף דעם רב ...אויסגעשיט א ריזיגע פושקע געפעפערטע זכר בונדלעך...א מאסע זכר בונדעלעך, האבן זיך אראפגעגליטשט דעם רב'ס פנים, מאכנדיג צעשטאטעלעך דעם וועג אראפ דירעקט אין זיין ברייטע באקסעדיגע בארד...זיין בארד איז געווארן באזעצט אין אינפעסטירט פון די בונדלעך..אז די קומענדיגע, וואס האבן נאך געהאלטן אינמיטן וועג אראפ, האבן פשוט נישט געהאט ווי צו גיין משום אפס מקום..האבן זיי זיך בלויז געזעצט אויף די פריערדיגע...אויפבויענדיג זיך ..העכער און העכער....די רב'ס, געווענליך שיינענדיגע הדרת פנים איז יעצט געווען איין שטיק בונדל..קוים זיין נאז - גאנץ א לאנגע...און זיינע צוויי גלאנציגע אויגעלעך ,האט זיך ארוי סגעזעהן דערפון ....

צו מיין ווינדער האט זיך קיינער פון די מסובים אפילו נישט אפגעשטעלט קייען פאר א סעקונדע... ווי כאילו נישט זיי מיינט מען....ווי גארנישט וואלט פאסירט...נישט נאר דאס...דער רב האט בכלל נישט אויסגעזעהן, אויפגעברויזט, מיט א געלאסנקייט, האט ער ו וארעם אנגעווינטשן דעם בעל שמחה, אלע גוטהארציגע ברכות, ער האט פארשטייט

זיך ארויסגעשריגן פון צווישן די בונדלעך מ'זאל אים קענען הערן. אבער חוץ פון דעם, האט אלעס געשיינט צו פארן אויף גוטע רעלסן.. האב איך איין זאך דערשמעקט.. אהא.. אכן נודע.. דא איז אן ארט ווי ס'איז אין עין צרה בחברתה, אלעס לעבט בשלום ובשלווה, אי הכי .. איז א שאד דעם פלאץ צו פארלאזן.. איך בין צוגעטרעטן צום רב, און אים געגעבן א קלאפ אין רוקן - אויף זיין ערעפלאן פידזשאמע .און זיך הערצליך באדאנקט...

דער רב האט אויפגעהויבן צוויי ליבליכע, בונדל'דיגע א ויגן צו מיר, און געזאגט: פעדער'ל פעדער'ל..."דו ביסט אייביג וועלקאם ביי אונז זומער, און ווינטער, בייטאג און ביינאכט, אבער זעה נאר צו ערשיינען מיט פידזשאמעס, אנדערש נעמען מיר נישט אהן ... און פארגעס נישט, ווי לענגער אלס בעסער... ס'דא אלטע חסידים וואס זיצן דא אפ א צוועלף'ווערל, ווייניג געזאגט... אגב, מיך רופט מען בעטלאנע רב. זעה צו קומען ווי אפטער. און חס וחלילה אהן קיין הפסק..

אזוי שלאפנדיג, פיהל איך פלוצלינג, א קאלטקייט אדורך לויפן מיינע ביינער. נא..ס'קען נישט זיין ...מיך קאלט?? כ'האב דאך א דאכענע, גרויס פ ון דא ביז פאריז? ס'הייצט אפי' אין די סיבירער קעלטן.. ווי א שלאנג געביסענער בין איך אויפגעשפרינגען .. וואס איז יעצט? האט זיך א געשריי ארויסגעריסן פון האלז....ס'קראצט..וויי ס'קראצט....אינסטינקיוו האבן מיינע הענט זיך געוואנדן צו די אונטערשטע חלק פון די פיס, ו וי זיי האבן אנגעהויבן קראצן, מיט א אויסטערלישע רשעות און פייער ....אזא מערדער ...דער מאסקיטא... ווען איך קען אים כאפן.. וואלט איך אים צע'הרג'עט און צע'שחט'ן אויפן פלאץ!!! קראץ...קראץ...קראץ...קראצראץ...קראצ ראצראץ...קראצראצראצראצץ..

קראץ...קראץ...קראץ...קראצ ראצראצראצ ראצ....

איך בין אן אפגעשוואכטער צוריק געפאלן אין בעט, מאכטלאז. כ'האב געטראכט ביי מיר, וואס האט דער מאסקיטא געטוהן?....פארוואס האט ער עס געטוהן?? דער אכזר!!.. כ'האב געדמיונ'ט ווי ער איז זיך באקוועמערהייט געשטאנען אויף מיין ווייכע פיס, לאכענדיג צו זיך מיט א אנטיסעמיטישע שמייכל, זינגענדיג זיך אונטער... הא.. הא.. הא.. אזוי פיין זאל זיין! גוט פאר אים! דער נארישער צוויי פיסיגס... אוי העט ער באלד שפרינגן... אוי העט עס אים בייסן... מיט א ווילדער שנאה, און האס שפריצנדן געזיכט, האט ער אריינגעשטאכן זיין בלו טיגע, שטעכערל.. און גענומען זויגן... זויגן... זויגן... זיין פלאטערל האט זיך געהויבן מיט פרייד.. בעת זיין בויכל האט זיך אנגעפאקט מיט מיין שווער אנגעהארעוועט בלוט...

אוי וויפיל לעבלעך בראטלעך איך האב פארצוקט ,צו אנזאמלען די אפגעשפארטע בלוט...און דער מאססססק קקקקיטא, כ'האב עס נישט געקענט ארויסזאגן אן דריקן אויף יעדע ווארט מיט א פארביסנקייט, און ווייטאג..! מיינע געדאנקן האבן ווייטער זיך געפלאכטן...ענדיגנדיג זיך אנטרונקען פון מיין זיסע טייערע בלוט. פאר מסתם, א צירקע שעה.. האט ער שטאטערהייט ארויסגעצויגן זיין לאנ גע ברייטע שטעכער, און פאר ער איז אפגעפלויגן - ארויסצוקנעטן זיינע פרישע מערדערישע בלוט צאפער אייעלעך - האט ער פאר רשעות נאך אמאהל געגעבן א שטעך אריין אין מיר.. סתם פאר די פאן...

די רויטע באבל, האטצעך שוין ווידער ערוועקט, און בשעת איך האב ווייטער געקראצט דעם בערגל. האבעך דאן עפעס באמערקט... מאדנע כ'האב עס נישט געזעהן ביז יעצט.. א פרירנדע קעלט האט מיר באנומען... מיין דאכענע..??? מיין ווארעמע קאלדערע...??? פארשוואונדן פון דעם האריזאנט....!!! נישטא!!! אוי

וויי!!! אזא שווערן טאג געהאט היינט!!! נאך פארן זוהן אויפג אנג.... רבש"ע.. מיינע לעפצן האבן גלייך גענומען שעפשען אמר ר' עקיבה, אמר ר' ישמאל, אמר ר' בינימין, ענדליך .. נאך עטליכע אייביגע מינוטן האב איך אים געזעהן ליגן אויסגעשטרעקט אויף אלע פיהר ,אויף דעם שמוציגן דיל..פעך..פעך...פעך.. א שרעק האט מיך געכאפט..טראכטענ דיג ווי לאנג, דער דאכענע ליגט שוין דארט?! ווי לאנג איך בין געווען דאכענע-נאקעט.. אוי וויי..!! וויזוי וועלאיכעס קענען באצאלן..?? אזויפיהל שעה צו שלאפן .אויפגעדעקט?? וואס וועט בעטלאנע רבי זאגן דערצו???

איך האב שוין יענע נאכט נישט געקענט שלאפן. ווי א משולח א ין הקדש - האב איך מיך געדרייט אין בעט -ארויף און אראפ..! רעכטס און לינקס. כ'דריי מיך צוקאפנס.. א מינוט דערויף, ניין צופיסנס.. צוויי מינוט שפעטער, ניין אפשר אין די ברייט..אביסעלע שפעטער, כ'על זיין מער פונקטליכער - א האלבע שטונדע ארום, צוריק צוקאפנס, אבער דאס מאל האב איך געכאפט דעם פארטל, און געלעזט. ס'איז דעפענעטלי די קושן. ס'איז צו הייס און אריינגעקוועשט, במילא ווערעך צוהיצט, און מיין פנים זינקט איין אינעם קישן, נישט צולאזנדיג קיין לופט פאר די נחירי חוטם..

סא מ'מוז טוישן די יוצרות. די אויברשטע קישן, איז אב ליגירט צו גיין אינטן. און די הינטערשטע, ברויך איבערגעדרייט ווערן קאפויער. יעצט און צוגאב צו דעם דארפן תרווייהו זיך אויסדרייען אינגאנצן, מיט'ן רוקן צו מיך. אזוי אז די אויפגעיורענע ּפָאפי זייט, זאל קוקן אין מיין ריכטונג .און ווען כ'על אראפפלאטשן דעם קעפל, וועט עס צודריקן די אויפגעפאנטשטע זייט פון די פעדערן, וואס ליגט איצטערט פון אינטן...דאס קוקט אויס צו זיין א געוואלדיגע אויפטוה.. יעצט, בנוגע די קאלטע חלק. די צדדים זענען זייער סימפל..אמת! אז כאטשיג ס'איז יעצט נאך פארעלטניסמעסיג קאלטליך. אבער

וואסהעט זיין א מינוט ארום,? מיינע באקן וועלן דאך ברענען ווי די קעראמעטאריומס..? נא.. נא..נא.. נישט דאגה'נען..פארפאלן. אין אזא צייט וועלעך מוזן עפענען די שויבן, און האפענטליך וועט א קיל ווינטל, האלטן די טעמפאראטער צוגענגליך.

נאכאלץ אבער, האב איך נישט גערוהט, עפעס האט ג עקראצט אין די הינטערשטע חלק, די פיס זענען נישט געלעגן אזוי סטראטעגיש, און די בלוט צורקולאציע אין די הענט האטצעך ערגעץ וואו אפגעשטעלט, אוודאי אזוי, ער ליגט באוועגלאז, אינטערן בויך, פאר א קנאפע 17 X60 סעקונדן וואס קומט צו א חשבון פון 099 סעקונדעס...!!! זיכער איז ער טויט..געלעמט...?! וואסטע געמיינט? אז נישט?!

כ'האב מיך ווידערנסמאהל, פאזיציעט און געפרובט צו סעטלען מיין קערפער אויף א צופרידנשטעלנדן אופן..אבער אהן ערפאלג..איך האב געאטעמט ביטער שווער...ווי א בער ,האב איך געזיפעט..קוים קוים כ'האבמעך מיט איבערמידלי כע כוחות געפינען א ארט, און אנגעהויבן ארבעטן, אויף א הפנאזיע מיטל איינצושלאפן....כ'האב מיך נישט גערירט קיין גליד שוין פאר 29 לאנגע מינוטן...כ'האב אפגעציילט כמעט, 2999 שעפעלעך, און אפ' דער באמבע מאסקיטא בייט - וואס האט געביסן און געריסן - אהן אויפהער. האב א יך מיט אייזערנע צוואנגען זיך איינגעהאלטן צו קראצן..אפ' איינס...!! נאר איינס...!!! איין מאסיווע גראבע קראץ.. און פארטיג, האט מיך דער יצר הרע געפייניגט מיט זיין שרעקעדיגע שטימע )ווי אין די חדר וועלט טעיפ " (נאר איין קראצעלע..פעדער'ל ..!! דו וועסט זעהן....ס'וו עט גארנישט געשעהן ....!! קוק נאר ווי רויט און זיס דער מאסקיטא בייט איז...)באלד אזוי ווי שלומי'ס עפל.( דער באנדיט דעי מאסקיטא..!! לערן אים אן .!!לאדעך נישט .!וועה. וועה..וועה...האבן זיינע צוצקערייען געברומלט, און געבאמבלט אין מיין אויער...

ניין..!! ניין..!! האב איך צוריק געשריגן, ס'איז אלעס עצת היצר...כ'על דיך נישט פאלגן די שלעכטע יצר הרע..דער בעטלאנער רבי לאזט נישט..!! דו ווילסט אנדרייען איך זאל פארשפעטיגן דעם טיש....!!! ניין ..ס'עטצעך דיר נישט איינגעבן!!!

איז אזוי..צוערשט. איידער איך גיי ווייטער מיט'ן ערצי ילונג ,וועלעך אויפמערקן אויף עטליכע שינוים וואס זענען אריינגעטרויטן אין די פאקטן, און אויך אינעם אופן פון אונזער פארציילונג: פערסט אף אלל, האב איך דעצעדירט, נאך א עצה פון גוטע פריינד, און אויך נאכוואס כ'האב אליינס זיך איבערצייגט אין ווערק פון אנדערע, אז ס'איז מער ווירקזאמער, און ראטזאם, צו פארציילן די סיפור אויף א צווייטנס נאמען, און נישט חלילה אויף מיר, אויף וועם עס האט ווירקליך פאסירט.

צוליב, וואס ווי די זאך קענער שאצן, פארמינערט עס די רושם, פון די אנעקדאטן און קטעי מוסר, אויף די ליבע לייענער, און נאכמער, עס קען צומאל נאך צופירן, גאט זאל אפהיטן, אז אין פלאץ וואס דער לעזער, זאל נישט זשאלעווען קיין לאכאלאכא, וועט ער גאר האבן מיטלייד, און איינזעהעניש, מיטגעפיהל, און כ'וויל אפ' נישט ארויסרעדן, "סימפאטיע" מיט "מיך" דער בעל המעשה. אנשטאט געבן א האסטיגע פלאץ פון קייקלעראציע, און קאטאוועס.

לא זו אף זו, שלאגן די געגנער ארויס א טענה, נעמליך, אויב וועל איך שילדערן די פאסירונג, ווי אין ווארהייט - אויף מיר זעלבסט, )מיט וועם ס'איז ווירקליך געווען( דאן פארשעם איך מיך גופא, און דאס גיבט נישט. ס'איז נישט מן האנושיות, זיך א ליין אויסצופראקן. סהעט נאך מאכן דעם פנים, אז איך בין טאקע אזוי ,א ,שלימואל ,ווי אנגעגיבן.??? ווי העל איך מיר דאס פרצוף ווייזן פאר די וועלט.??? בעסער פארצייל דעם געשיכטע מיט א פיקטיוון נאמען, א אנדערע פארשוין, און פטור אן

עסק...

דעריבער, האב איך באשלאסן, ל יבערשט איינצובייטן דעם בעל דבר )אין דעם פאל. "מיך"( מיט א עימיצער אנדערש. "טוה דעם עפיזאד אנלייגן אויף עפעס אן אנדער שלימזל, וואס טראגט אפנים א קאמפליטלי אנדערער כאראקטער און אויסקוק ווי דיר מיין האר!" האבן די ראטגיבער געראטן און געפיסקעוועט. און "יא! איר האט צוגעטראפן". )דער אויסדריק: מסתמא, צום הונדערסטן מאל אין דעם סייט! ס'סאקט! ניין?( איך האב רעזיגנירט ,קאפוטלירט ,און זיך אינטערגעגעבן. נאך אזוינע ווייזע, סענספולע, אינהאלטסרייכע רייד. ווער וועט זיך געגן שטעלן?!

און אזוי איז געבליבן. סוף הדברים! נאך אלע מעשיות. וועל איך געניסן פון נאך א סעפעראטן קאפיטל, וואס העט מיר גיבן א געלעגנהייט, אייך אויסצומשל'ען זיין זיין געשטאלט, און ציור. גענוי וויזוי דער לעכעריגער שטומפיגע, )מילביגער( נאר, האט טאקע אויסגעקוקט!

טא, וועלעך טאקע אביסל אנהייבן מיט דעם, און שפעטער צ וגעבן, וואסעט מיך איינפאלן אין לויף פונעם עפיזאד, "מער פאסיגער" - "השולשול הדברים."

--- צוריק צו אונזער ערציילונג.

אלזא אונזער נעבעכדיגער פארשוין און ארימער מאן, איז געווען אויסגעשעפט אין פארעם....וויזוי זאל איך עס מסביר זיין ...???געאייגנט ,זאלסט עס פארשט יין?? ער איז געווען מער די פארעם פון א נומער, "אכט".. א באלי פון אויבן, און א באלי פון הינטן...ד.ה. אין ריין אידיש גערעדט..א בויך פון אויבן און א בויך פון אונטן...און אויב ס'איז נישט גענוג געווען האט ער נאך געהאט, א בויך נעבעך, פון די רוקן. דאס ווערט גערו פן און מאמע לשון "א פיקל" און ס'איז אגב געווען, "א ביטערע".

זיין מלמד האט זיך נוהג געווען צו זאגן אויף אים אין חדר, אז די ווערים לאחר

מאה, וועלן האבן פון אים, פלייש מיט פיקל. ווען ער איז געשלאפן, איז ממה נפשך געווען בבח' נאה להם ונאה לעולם, איז ער געשלאפן אויף'ן בויך, דאן האבן טראקטאר טרעילערס געקענט ארינטערפארן...איז ער געשלאפן אויפ'ן רוקן האבן זיך א טראק לאוד מיט קינדער געקענט, סיסאוען אויף זיין קאפ און פיס. ווייל נאר די פיקל האט אנגערירט די גראונד. אויף די זייטן איז אים נישט געווען מעגליך, ווייל די רעכט ע זייט בויך, איז געווען גרעסער ווי דער לינקער, און ס'האט אים געפערליך אראפגעוואויגן, דעריבער האט ער נישט געהאט קיין באלאנס.

ווידער אויף די לינקע זייט, האט ער געהאט א רעש, פון דא ביז ירדן, אז זאגענדיג ובא לציון, ביים שטיקל "ואשמע אחרי קול "רעש" גדול, פלעג ער זיך נעבעך ביטער ציוויינען...

זינט דאן, ווען איך זיץ ביי א שמחה, און מ'טוט סערווירן די פלייש און פיקל. ממש ווען איך טוה צאמקייען א טרטימר בשר און א סאה פיקל, שיס איך אויס, מיט א געלעכטער, מיט עטליזט א האלבע פיקל אויפן וועיטערס פנים.. אלע סערווירער אין ש טאט קענען מיך שוין, דער גוי מאריא, פון ברכה סימא, רופט מיך דער פיקל )פראסעסער( ]פרעסער[. ער קומט אייביג צו מיין טיש, מיט א טישטוך צוגעדעקט דעם געזיכט. )אך. שוין ווייטער פארצייל איך פון מיר..(

לענינינו. אונזער פיפל, לאמיר אים אנרופן מיטן נאמען, בונם, אבער בל' חיבה, פלעגן מיר אים רופן, "בונעלע" אנדערע פלעגן אים רופן באניעלע. און אונז דאהי וועלן אים קענען ביים נאמען, "באני"! סא באני, האט ווי שוין ערווענט אויסגעקוקט ווי א גראבער אכטער. א קאפ האט ער געהאט א ריזיגס, אבער צו זיין שלעכט מזל, א פיצי נאז, קוים וואס מען האט די לעכער געמערקט. ס'איז געווען "בלום" קליין...און צוקוועשט. ס'ראץ איז אים שטענדיג, געווען באלייגט דארט. און ס'האט אייביג באצירט זיין שנויצן, ווי כאילו ער איז

געבוירן דערמיט..

ווען מען פלעגט גיין קושן דער ספר תורה, האב איך אייביג אויפגעפאסט, ווי ער פלעגט זיך געבן א לאנגזאמע, דייקנות'דיגע וויש אריין אינעם סאמעטענם מענטעלע. כ'שטעל מיך פאר. איך בין זיכער, אפ'. אז ס'איז זיכער געווען אימוועלנדיג, נישט דווקה, אבער ס'איז נישט קיין כבוד פארן הייליגן ספר תורה. טא וואס טוט מען? גיין פארשעמען א צווייטער איד?? אפגעזעהן צו ס'איז באני, אדער עימיצער אנדערש. כ'על מיך ענדישער לאזן אפבראטן אויפן סטאף, געז רענטש, ווי איידער גיין פארשעמען א איד. טא האב איך מיט דעם שמש, באשלאסן, אז מיר וועלן יעדן שני וחמישי אויסוואשן דעם מענטעלע, מיט מיסטער קלין. און אזוי ארום נישט מאכ ן קיין פאמפע דיראמפע, פון די גאנצע געשעהעניש.

"נידריג" איז נישט א פאסיגע דמיון אדער משל אויף באני. ווייל עס שטימט פשוט נישט ..באני, איז געווען סופער פיצי. אזוי קליין אז מ'האט באדארפט אנטוהן פארגרעסערונגס גלעזער ,אים צו באמערקן, פיין! גראב איז ער געווען ווי א בארג.. אבער מ'האט געקענט מיינען אז ס'איז א ברייטע פלאטפארמע, אויסגעבעהט מיט א ווייכע טעפיך. ווען נישט דאס, וואס, גייענדיג, האט ער געשפרינגען און געטאנצט, ווי א סקאנק, און א ריח ווי דעם, האט ער אויך געהאט גאר ענליך. אזוי איז נישט געווען מעגליך אים צו פא רזעהן,

סא, א קורצע סך הכול, א גראבע ננס, וואס שפרינגט און שמעקט, ארום ווי א סקאנק, און ציעט אגאנצן צייט מיט די נאז, אריין ,און ארויס, א בריטאן, און א טעענאר ,בלאזט ,און קלעבט איבעראל... אין פילן זוהן פון ווארט, "א וויסטער אנשיקעניש" ווי אימער ער איז געגא נגען, פלעגן פליעהן פון אים אויסגעבלאזענע טישאס, אין אלע זייטן, אינטער די דעקל פון זיין סידור פלעגן קלעבן אפאר ראציגע סערוועטלעך, אינמיטן שמונה עשרה, האט א געניט

אויג געקענט באמערקן ווי ער ריקט אזוי אראפ פון זיין טיש, "גאר פערפעסיאנאל" און פאכמאניש, א זיבן פארבלאזענע טישאס, אויף דער ערד. גיבנדיג דערביי א בליק רעכטס און לינקס אויב קיינער קוקט נישט. און דערנאך מיט די פיס האט ער עס אריינגעשטיפט צו דער שכן פון פארנט, וואס האט נעבעך קיין טישא קיינמאל נאך נישט פארבלאזן בשעת התפילה.

אויב פלעגט איינער חלילה יא באמע רקן דאס שענדליכע וואס ער האט אפגעטוהן, דאן פלעג ער זיך איינקנייטשן אין דרייען און שווערליך זיך אראפגעבויגן, אויפצוהייבן די טישוס, אנשטעלענדיג א פנים ווי ס'האט בטעות פאסירט, ער האט דערביי געזיפעט און געקרעכצעט ווי א בלעמ'ס אייזל, און נאך טיפער און העכער ג עצויגן מיט די נאז און די האלז, אזויווי ער פלעגט שטענדיג טאן, און אזעלכע מאמענטן. דער נויז ווי ער שלעפט ארויף די טאנען שליים, פלעגן מיר איבלען ביז ברעכן ,אוי געוואלד...באשעפער אין הימל!

און שטייטצעך ער האט תיכף אויפגעגעבן ,נישט פארגעסענדיג ארויסצולאזן א טי פע קרעכץ פאר די כבוד ביהמ"ד וואס איז נעבעך פארשוועכט געווארן פון זיינע געבלאזאכץ, לאמיר שוין נישט רעדן פון דעם אז זיינע הילכיגע תקועות. מיט די טישוס, האבן א טויטער געקענט ארויסשלעפן פון קבר. שמים וארץ נזדעזו, ווען ער האט געפיפן מיט דינערדיגע נאז תרועות. ער פלעג, געווענליך מהדר זיין יוצא צו זיין, אויך שיטת רבינו תם. אך ס'דיסקאסטינג געוועזן..

ווען ער פלעגט גיין אין גאס, אין די קעשענעס זענען אים איבערגעפילט געווען מיט די געבלאזענע סחורה, האט ער לאנגזאם און ביסלעךווייז יעדע פאר מינוט, אראפגעלאזט נאך א צוקווע שטע שמוציגס, אויף די ערד, מיינענדיג אז קיינער מערקט נישט..אין ביהמ"ד ווען ער האט שוין יא אמאהל דיסיידעט,

אויסצוליידיגן זיינע קעשענעס, אין דעם מיסטקאסטן, האט ער געוואלט יעדעם איבערצייגן אין זיינע אויסטערלישט ציהל טאלאנטן. זיך אוועקשטעלענדיג א שטרעקע ווייט פון דעם בין, און געווארפן צוויי פולע הענט מיט אמממ...בררר....עכככככי...כ'קען עס אפ' נישט זאגן...צוויי פוהלע הענט מיט געבלאזאכץ, און נאז געמויזעכץ. וואס האט פארשטענדליך אייביג געלאנדעט פונקט א פיס אוועק פון די מיסטקאסטן, אבער וואס מיינטעטס? ער האט זיך שוין לאנג אוועקגעדרייט מיט א גרויסהאלטערישע מינע אויפן געזיט, הא הא. איך בין א געלערנטער ציהל שיסער..

זיין היט איז געווען רינדעכיגער, ווי דער לבנה אינמיטן חודש, און אפגעשוירן גלאט, אפ' אין די 0 טעג, ס'האט זאגאר געהאט אפאר גריבער, זכר לחורבן. די אויבן דערפין איז געווען גרינער ווי מיין אוואקאדא ברויט, און די ברים האט זיך געבויגן ווי די ים כוואליעס,אין די פאציפישע אקעאנען. זיין לאנגע שוואנץ ביים גאמבע }בארד{ איז געווען נחלק לשלשה, און אויף די פאות האט זיך אנגעמערקט אז ס'קומט געוווענליך, ארום דעם אויער. צוזאמגעד רייט, אבער לא זכיתי מעולם, עס צו זעהן דערט, וויבאלד זיי זענען שטענדיג ארומגעשפרינגען ווי צוויי צועפענטע ראגעלעך, נעבן די אויער.

ווען ער האט אויסגעטוהן זיין הוט פון קאפ זענען אלע פליגן אין די קאווע שטובל אנטלאפן ,און זיין קאפל?!....זענען זיי אויפן ארט אוי סגעשטארבן.

יעצט פאר מ'גיימער ווייטער..שטעלט אייך פאר. דעם ספעקטאקל, פון אזא באני'לע. זיך ווארפן און שפרינגען אין זיין געלעגער. נישט אויפהערנדיג זיך צו פאטשן איבעראל, און זעצן אויף אלע טיילן פון זיין קערפער, אריינגערעכנט די גענאק, דאס מערסטע. מיט זיינע פעטע, קעכער - הענט. וועלנדיג פארטרייבן די בייסנדיגע אינזעקטן, און רשעות'דיגע

מאסקיטן??!!

וואו האבן מיר געהאלטן? יא!... אה! כ'ווייס שוין! עם ...נא! כ'מיין אז כ'האב שוין פארגעסן .. איין מינוט לאמיך מיך דערמאנען....אה....יא יא יא....אקעי. דארט ביי די קלעפיגע ט ישאס אינטערן דעקל פון סידור...ניין??

אה ניין !! ביסט גערעכט ...אונז האלטן שוין שפעטער...דארט ווי ער האט זיך אומאויפהערליך געפאטשט און געפראסקעט, אויפ'ן גאנצן רינדעכדיגן קערפער, ווען ס'האט זיך אים נאר געדאכט, אז ס'קיצלט אים ערגעצוואו, אדער, ווען ער האט געשפ ירט א קליין שטעכל.

אויף די באקן...ביידע...קודם די רעכטע...דערנאך די לינקע...דערנאך נאכאמאל ביידע צוזאמען...די גענאק, און די פיס..און אזוי וחוזר חלולים...ביז ער איז נעבעך אזוי רויט און אויסגעצימבלט געווארן, אז ס'איז שווער געווען צו דערקענען א ציווישנשייד פון אים ביז דער גרויסע אויפגענייעטע רויטע רויז וואס האט באצירט זיין בעט געוואנט..ער האט אויסגעקוקט ווי א רויטע אנגעבלאזענע ראקעט באל...ער איז א אפגעשוואכטער צוריקגעפאלן צוריקוועגס, שוויצענדיג ווי א חזיר, באבלענדיג פאר היץ. און זיך קאכענדיג אין זיין הייסע בע ט אויף 179 גראד פערנהייט. "איין מינוט כ'קום שוין צוריק..קיינער הייבט זיך נישט אויף פון פלאץ!"

איז ער אזוי געלעגן אין געסאפעט אפגעשוואכט, אבער נאכאלץ נישט קענענדיג צומאכן אן אויג, אין די טונקלקייט האט ער געקענט הערן וויזוי די בייזע אנשיקענישן די קליינטשיג ע מאסקיטן זשומען אים אריין אין די אויערן. בזזזזז.....בזזזז.....און נאך יעדע אזא נויז. איז געפלויגן א פראסק אויף א באק, פון זיינע אייגענע דיקע פלאכן.

אבער טיף ביי זיך האט באני געוואוסט אז די מאסקיטא פליעט זיך ווייטער ארום

אהן קיין זארגן, ווי נישט אים האט מען געמיינט, ער האט בכלל נישט געדארפטן אנווענדן קיין גרויסע אנשטרענגונגען זיך ארויסצושמאגלען פון אינטער באני'ס שווערע פויסטן, צוליב וואס, ביז ווען באני'ס הענט זענען אפ' געקומען נאנט אין זיין ריכטונג איז ער זיך שוין געלעגן די אנדערע זייט צימער ,און אויסגעבר יעט זארגלאז די קומענדיגע דזשענערעישן בלוט צאפערלעך.

ווילאנג עס האט געדויערט באני'נען צו מאנערווירן זיינע לאפעס, האט מען געקענט אפריקן א גאנצן שור הבור אויף איין רייע ציין.. אזוי אז באני האט געוואוסט אז ס'איז אויסגעווארפן די מיה און כוחות וואס ער לייגט ארי ין צו כאפן די קליינע מערדערלעך. און אזוי האט באני זיך געקוילערט אין זיין בעט, איבערדרייענדיג ווי אפטער זיין קישן, און נאכיאגענדיג מאסקיטן. ווען אזוי, ערגעץ וואו, שפירט ער אז די קאפ איז אים נאקעט, ער טראכט נישט קיין צוויי, ער ווייסט שוין וואו עס איז, דארט וואו עס פאלט אייביג אראפ, ציווישן די מאטראץ אין די דאכענע.

ער האט זיך ווילד גענימען באוועגן ארויף אראפ, רעכטס און לינקס, אריינצווינגענדיג זיינע פעשע הענט ציווישן די מאטראץ, און די פארנט, פיס אף פוירנישער פונעם בעט. די בעט האט גענימען קרעכצן און זיך וואקל ען פון די איטענסיווע ארומאארבעטן זיינע, ביז ער האט שוין מורא געהאט אז דאס ווייב וועט זיך ערוועקן. מילא די פארטויבנדע כראפערייען און נאז שלעפערייען, אריינגערכנט די שווערע סאפען, אין טויטע מאסקיטא פרעסק, דאס איז געווען א נאכט נאכטליכע ערשיינונג, פונקט ווי די איינוואוינער אין מאנהעטן וואס וואוינען העכער די פארנומענע שאסייען, און דער אומדערטרעגליכער גערויש טוט זיי קיין כי הוא זה נישט שטערן.

אבער דא איז שוין נישט געווען דאס געווענליכע. עס איז שוין א דבר חדש בא לעולם. באני איז זייער מחמיר נישט צו זיין אויפגעדעקט קיין מינוט נישט. אויס

מורא אז די צאל מאסקיטאס וואס ער האט געזעהן היינט וועלן אים ארויספליען פון קאפ. און דא נעמט נישט קיין עק צו זיין אפמוטשענדע זיכעריי. ער קוקט אינטער ביידע קישענעס, אינטער די דאכענע.. "ראצע! שרייט ער אויס, דו האסט באגאנבעט מיין קאפל?

ו וי כאילו זי האט נישט בעסערס וואס צוטוהן יעצט, נאר צו שפילן באהאלטן מיט אים אין אזא שפעטע נאכט שטונדע, ווען מ'זיצט ביים בעטלאנע רעבין..

זיין ווייב האט זיך ווילדערהייט ערוועקט, און אויפגעשפרינגען, א שווייס באגאסענע..וואס???

האסטו געזעהן ערגעץ מיין קאפל? שר ייט באני ארויס מיט א קראצעדיגע שטימע..!

ביסט משוגע?! ציוואס?!

איך האב נישט גענימען דיין קאפל. שרייט ראצל א פארשלאפענע, מאכענדיג אזוינע קראצעדיגע נויזעס מיט די האלז. "באני טייערע, האסטו פארשפארט די טיר מיט אלע 7 שלעסער? גוט? גוט? גוט?

באני האט אפ' נישט געהערט וואס זי מורמלט, ער איז געווען פארטאהן אין העפטיג זיכן זיין קאפל, זיך פרייענדיג אז כאטש איז זיין ווייב אויף אים ארויסצוהעלפן, עס זוכן.

א ווילדע געשריי האט זיך ארויסגעריסן פון זיין שטומפיגע גארגל. אויש....אך....משוגה מטארע..שאקס....אך...אך...אך...זאל ער מיר זיין געזונט..

זיין קאפל איז זיך געלעגן שיין איינגעטונקן אין די נעגל וואסער, זיך אפקילענדיג אביסל פון באני'ס הייסע קאפ..און שטינקעדיגע גענגווארט..און דא האט נאכגעפאלגט א רייע טויטע קללות...משוגענער ,רשע מרושע..געהארגעט זאל ער ווערן ...זיך

אויסגליטשן אויך דזשילעטס...עסן א בעג פאפיטעס און ס'לעצט זאל זיין א ווערעמיגע פארשימלטע...און די ליסטע איז נאך געווען א לאנגע..

אבער צו זיין מזל האט זיך דער קליינער מושי ערוועקט פון בעט, און ווי א ענטפער צו זיינע ביטערע קללות, איז ער געקומען ביז צו באני'ס טיר, און אר יינגעשריגן פון אינטן, טאטי! כ'דארף פעטעיטע קוגל מיט מילך! טאטי! כ'האב געחולמ'ט אז א קי וויל מיך אויפעסן..טאטי! כ'האב מורא...

אקעי שעפעלע באַָּבא ַָּ, האב נישט מורא! קעי? מאמי וועט דיך מארגן געבן א לאלי! קעי? יעצט גיי שיין, לייג זיך צוריק אין בעט!

א מאסקיטא א יז זיך רוהיג אריבערגעפלויגן הארט נעבן באני'ס אויער ,ניטאמאהל מיינענדיג אים...האאאא...איז באני אויפגעשפרינגען מיט א כעס. א הילכיגע פראסק איז ספאנטאניש געפלויגן אויף זיין לינקע באק..

"טאטי כ'האב אזוי מורא"! האט דער קליינע מושי געברעטשעט...

"כ'האב דיר שוין גע זאגט מושי, וויין נישט, און גיי שוין אריין אין בעט..פאר כ'פראסקע דיך צאם...! האט שוין באני'ס געדולט געפלאצט..

אבער דער קליינער שטינקער האט נישט אזוי שנעל געפלאנט אויפגצוגעבן. "מאמי"! האט ער געפראווט צו ערוועקן די מוטערליכע געפיהלן. אוי מיין גאט! נאר נישט דא ס! טראכט באני צו זיך. דער שוטה וועט דאך באלד נאך אויפוועקן די עלטערע קינדער! נאר דאס פעלט מיך אויס צו האבן א גאנצע קוואקעדיגע טשערערדע אריינמעקעווען אינטער מיין טיר. אין געציילטע מינוט!

באני האט געמיינט אז זיין קאפ פלאצט פון אויפרעגונג. און וואס א סקונד ע שפעטער האט מושי'ס שטימעלע זיך

געהויבן העכער און שטערקער, ביז זיי האבן אריינגעפיפן אין באניעלע'ס אויער אויף פארטייבנדע טענער. ער האט געשפירט ווי ער גייט אויפשיסן ווי א סאדע באטל אין ליאדע מינוט. באני'ס געפיהלן האבן געברויזט און געשטורעמעט, גרויסע טראפנס ש ווייס האבן באדעקט זיין שטערן, און זיין דאכענע האט געקלעפט צו איהם, ווי א ווינטער גאטשע, מיט וואס די אלטע אידן גייען אנגעטאן.

דאס ווייבל זיינע, ראצע. איז געווען פארזינקען אין א געשמאקע שלאף. און מושי'ס בייזע שרעקן און נערווירענדיגע גראמבלערייען האבן נישט גע מאכט דאס מינדסטן השפעה אויף איר. די רוהיגע לאנגע אטעמען, האבן עדות געזאגט אויף א זארגלאזע טיפע נאפעץ. מושי פון זיין זייט, האט אבער נישט געוויזן קיין צייכענעס פון בארוהיגונג, אדער עטוואס רעזיגנאציע. "טאט! מאמי! טאטי! מאמי! מאמי! מאמי! רחי! רחי! ...האט ער פר ובירט צו פוקד זיין די זכות פון באני'ס עלטערע טאכטער, וואס האט דורכן טאג אסאך געברויכט זיך אפגעבן מיט'ן פארלאזטן מושי נעבעך....

באני האט געשימפפט און געשאלטן אלס מער און מער....מושי! כ'ווארן דיך! אויב גייסטו נישט אריין אין בעט, אבער שוין!! שוין !! הערסט?? שוין! וועט דיך טאטי גוט אנפאטשן!

וועההה....וועהההה....האט מושי'ס קעלעכ'ל ווידערסמאהל, אפגעקלונגען, אין די שטילע נאכט אריין, דערשרעקנדיג אלע מאסקיטאס וואס האבן זיך געגרייט אויף א פרישע אטאקע, אינבעק פון באני'ס אויער.

באני האט איינגעזעהן וואסערע רשע ער א יז.. אזוי צו באוואשן א קליינע אומשילדיגע נשמה?? וואס איז מיט דיר באני געשעהן? א רחמנות'דיגע עופה'לע וואלגערט זיך נעבעך פאר שרעק און זיין קליין בעטל, ווערנדיג אויך ווארשיינליך אויסגעצאפט פון א כאפטע מאסקיטן, און איז אצינד געקומען זוכן שוץ ביי

זיינע עלטערן, און אביסל ווארעמקייט און פארזיכערונג ביי זיין פאטערס נעסט, פון זיין טונקעלע קאלטע צימער, אדורך געמאכט דעם גאנצן פארכטיגן קארידאר, ביז ער האט ענדליך אהער דערגרייכט צו זיין טאטע און מאמע וואס שלאפן זיך און א זיכערע פארמאכטע צימער, אהן קיינע פחדים און שרעקעני שן.

דאס קינד נעבעך ליגט שוין צודריקט אינטערן טיר א 19 מינוט. און דו מאכסט דיך נישט וויסענדיג און נישט הערנדיג...ס'פאסט נישט פאר דיר באני! האט א אינעווייניגסטע שטימע געמאנט...

אקעי מושי.. וויין נישט קעי? ביסט א וואוילע יונגל! אבער יעצט גיי שיין שלאפן. יא? כ'על מארגן זאגן פאר דיין רבי, ווי וואויל ביסט געווען..!!! באני, האט זיך שווערליך אויפגעהויבן פון בעט, וועלנדיג גיין צום טיר, אביסל בארוהיגן מושי. די בעט האט אביסל געקרעכצעט אפאטעמענדיג פון די שווערע לאסט וואס האט איר באלעסטיגט און אביוזט די געוועזענע פאר ש עה.

אבער נאך א רייע קללות האבן זיך ארויסגעשיט פון באני'ס איידעלע מויל. ווען זיין רעבישע פיס, האט זיך טובל געווען אינעם נעגל וואסער טעפל, אזוי איבערדרייענדיג דעם גאנצן אינהאלט, שוין מאכנדיג נאס אינאיינוועגס, זיין שיך און זאקן, און "אויב שוין יא אזוי" אויך זיינע שמעקעדיגע וועש וואס זענען געלעגן ציווארפן מיט א סדר, אין אלע ווינקלען פון צימער.

באני איז שוין צו יענע צייט, געווען צו שטארק, אנטוישט, מיד, און צוביסן, פון צו קענען טראכטן גראד, שוין אפגערעדט פון שטיין גראד. ער האט אפ' פארגעסן אפצוגיסן נעגל וואסער, און ווי אלע ווייסן איז זעהר נישט געזינט זיך אנצוהויבן מיט יענע מלאך, וואס ריקט אינטער א פיסל, וואו ער קען נאר, און האט ליב זיך צו דרייען ציווישן די פיס, פאר אזא איינער וואס טינקט "בלויז די

פיס אין נעגל וואסער" אבער נישט די הענט.

אין צוגאב איז נאך באני געוו ען שטארק איינגערעדט אין זיין פעסטע באלאנס, מיינענדיג אז זיין גרויסע בויך טוט פארמירן א פעסשטעלנדע יסוד. וואס איז אומעגליך אומצוווארפן .און זיך פארלאזנדיג אויף זיינע פאר דיקע קורצע פיס, וואס האבן אים געמאכט אויסזעהן ווי א ערד ווארים. און האבן דעם אגיל ואשמח'ן, געלאסענערהייט, צוגעפירט איבעראל, ווי זיין קורצע מוח האט זיי דיקטירט, - האט ער ווייטער שפאנצירט זיכערערהייט.

דעריבער איצט ווען באני'ס קאפל, בנוסף מיט די פידזשאמעס זענען שוין געווען אדורכגענעצט מיט וואסער. און אויף דער דיל האט זיך שוין אויך געשלענגלט אפא ר וואסער קאנאלן אין עטליכע ריכטונגען. האט זיך באני שוין קיין סאך נישט געקימערט דערמיט. און מיט איילנדע העלעפאנטישע טריט, האט ער אנגעהויבן שפרייזן צום טיר.

באני איז אויסן געווען אנצוקומען צום טיר ווי שנעלער, אבער פון הימל האט מען אנדערש געוואלט.

זיינע פיס פלאכן האבן פלינקערהייט, "לויט זייערע מושגים" געמאכט דעם וועג צום טיר פון צימער, ווען פלוצים האט באני'ס קערפער זיך ווילד געגעבן א ווארף, און א קורצע צאפל, בעפאר באני האט זיך מיאוס אויסגעגליטשט ווען זיינע פיס האבן באטראטן איינע פון די פריערדערמאנטע קאנאלן או יף דער פאדלאגע.

באני'ס שווערע מאסיווע קערפער האט אראפגעקנאקט מיט א הילכיגע זעץ. אויפוועקנדיג א האלבע גאס. זיינע אחורים האבן אים ביטער געשטאכן, און געשיקט ווייטאג כוואליעס, ארום דעם גאנצן קערפער. באני האט שווער געקרעכצעט, און געזיפצט. די ערד אינטער באני הא ט זיך איינגעבויגן, און אריינגעקוועשט ,פון אימפאקט,

שאפענדיג א פארעם פון א בייכל דערינען. באני האט מיט ביידע הענט אנגעכאפט די הינטערשטע, און זיך ווילד געווארפן, שרייענדיג פאר ווייטאג. אה....אה.....אהוטש.....אוי טוהט עס וויי!! אוי טוהט עס וויי! אוי יוי יוי יוי ...אויש....מאמאמיא...מאמאמיא....

מושי האט זיך דערשראקן פאר א וויילע. און מאמענטאל שטילגעשוויגן. אבער האט תיכף דערויף אנגעהויבן לאכן, הערנדיג אז עפעס אינטרעסאנט שפילט זיך אפ אינעווייניג, אין זיין טאטעס צימער.

באני האט געשפירט ווי די בלוט קומט אים ארויף אין פנים....אבער די ווייטאג וואס ער האט געשפירט, האט אים גלייך דערמאנט, אין וועלכער סיטואציע ער געפינט זיך. אויף ערשטן מינוט האט באני געטראכט צו בלייבן ליגן נאך א 17 מינוט אויסגעפראקט אויף די ערד. כדי צו כאפן דעם אטעם, און זיך אביסעלע אויסקורירן פונעם שטע רבליכן פאל. אבער די לאכעריי פון אינטערן טיר, האט אים ארויסגענימען פון גלייכוויכט, און אויפגעוועקט צום רעאליטעט.

באני האט זיך פאמעליך אינטערגעהויבן, כאפענדיג א בליק אויף הינטערוויילעכטס, כדי זיכער צו מאכן אז זיין הויז איז נאך דא געבליבן. און אז ס'האט זיך א ים נישט געעפנט א לאך ווי ביי קרח ועדתו. א ביטערע גרימאסע האט זיך באוויזן אויף זיין פארזויערטן געזיכט, ווען ער האט אויפגעמערקט אז זיין גראבע דעקע ,איז געלעגן איינגעטונקן און אריינגעמיירעט אין די פארבליבענע נעגל וואסער זאפט. איינזאפנדיג אין זיך, אלעס וואס זי ין נאכט העמד האט פארפאסט אריינצונעמען. ער האט געמוזט שלום מאכן מיט דער ידיעה אז ס'איז מעגליך ל"ע אז היינט וועט ער שוין מער קיין אויג לעפל נישט פארמאכן.

אויפשטעלנדיג זיך האט באני, אויסגעקוועטשט זיין נאכט העמעד, דאס מערסטע וואס מעגליך, צוליב וואס די

וואסער א ין זיינע קליידער האט פארשווערט זיין גאנג. זייענדיג שוין עקסטרים איבערוואגיק אזוי אויך. אצינד האט שוין באני געשטעלט זיכערע און פעסטע טריט. נישט וועלנדיג נאכאמהאל קישן די ערד, אבער ווי צו זיין גוט מזל. האט ער אין איינע פון די דאזיגע טריטן, געהערט א ווייטאגליכ ע נויז, פון גלעזער קרעקונג.

זיין געלעזער וואס ער האט נעכטן אויסגעטאהן ,און אראפגעלאזט ערגעצוואו אין דער זשאנגל פון זיין צימער. האט זיך יעצט טאטאל ציפיצלט, ווען זיין פיס האט זיך באגעגנט דערמיט. א שטיקל ברילן, איז געבליבן קלעבן אינטער זיין פיס-פלאכן. אבער ער האט נישט געוואלט יעצט אויסגעבן כוחות, מיט'ן זיך אראפבייגן און עס אפטיילן פון זיין פיס. צוליב וואס ס'האט געהערשט א גרויסע שרעק אז דאס קען צופירן צו א מאנגל אין באלאנס, צוליב זיין ריזיגע קערפער, וואס שטרענגט זיך אהן איבער די מאס. אראפבייגענדיג זיך, צופירענ דיג חלילה, צו א טאטאלער צוזאמענבראך, און קאטאסטראפע.

באני האט געעפנט די טיר, און אויפגעהויבן דעם קליינעם מושי, וואס האט שוין אינצווישן איינגעדרימלט נעבעך, זיך ווענדענדיג צו זיין צימער, אים צוריק אריינצושמייסן אין בעט. מושי האט אנגעהויבן שלינגען מיט ס'מויל, און זיך דרייען אין זיינע ארעמעס ,באני'ס לעפצן האבן אנגעפאנגען זיך באוועגן מיט א הייסע תפילה צום חנון ורחום אז ער זאל שענקן דעם קליינעם א שלאף פון סיסרא. און ער זאל חס ושלום זיך נישט דערוועקן.

שששש.....שששש.....האט באני שטיל געדינערט צו מושי. פרובירנדיג מי ט אלע מיטלען צו פארהיטן אז אלעס זאל זיך איבערחזרן פונדאסניי..."טאטי עסט אסאך מער" האט באני אויפגעכאפט ווי זיין מושי מורמלט אינמיטן שלאף. פארשעמטערהייט האט ער אריינגעלייגט מושי'ן אין בעט, טראכטענדיג צו זיך, אז ווארשיינליך האט מושי געהאט א

ווערטער געפעכט מי ט א חבר אין חדר, וועלכע טאטע ס'עסט מער..יענעמ'ס טאטע אדער זיין טאטע..

אויפ'ן וועג צוריק צו זיין בעדרום, אדורכשפרייזנדיג דעם קארידאר, האבן דערגרייכט צו באני'ס קליינע אויערן, א איידעלע גערודער, וואס איז געקומען פון קלמיש'נס צימער. זעהט אויס אז קלמיש'ל שטייט שוין אויף פארטאגס.

אה אזא בחור ווי "קלמיש'ל" איז דאך דער גלוסטעניש פון איעדע אידישע טאטע "האבן די מחשבות זיך געפלעכטלט ביי באני'ן אין בויך.

)ורוח הקודש אומרת: באני איז נישט געווען א פערטל פון וואס קלמיש איז געווען .נישט פון בויכעדיגן שטאנדפונקט. און זיכע ר נישט אינעם גייסטישן פעלד .דער בָאלעדיגער קלמיש'ל איז געווען א אכט עקיגע באקס!. א מין מילביגע אקס, וואס שוין יארן נישט געזעהן.! קלוגע לייט וואס האבן אים געזעהן האבן זיך אויסגעדריקט: "ווען דער פרוכט'ל איז געוואקסן, האט א שטורעם ווינט, אויסגעריסן דעם בוים, און ווייט אוועקגעפירט פונעם עפל וואס איז אראפגעפאלן פון איר.

צוליב וואס נישט אז קלמיש'ל איז געווען עטוואס בעסער פון פאטער. נאר ער האט נאך איבערגעשטיגן דעם טאטן מיט זיין איבערגעשפריצטע טפשות.(

באני האט מיט נאסטאלאגיע זיך דערמאנט, ווי ער פלעג אויך אמאהל אויפ שטיין פארטאגס. ביי זיך האט ער זיך געווינדערט צו קלמיש וועט נאך אפאר יאר נישט אויסזעהן ווי אים. )גיי קלער אים אויף, אז אלעס וואס זיין ליבליכע מוזשינקל איז עוסק אין ישיבה, איז בלויז פאפן, בית כיסא'נען, און נאכאמאהל פאפן. און בין וישן לויחלום שנית, מאכט ער זי כער אריינצוריקן די זיבן פעטע קיען, ער זאל האבן אויף וואס צו פראווענען זיין עבודה.

אלזא, ער האט נישט וואס צו דאגה'נען, זיין תכשיט'ל וועט אים נאך עני טיים איבערשטייגן...(

מיט ערשטוינונג און ווייטאג האט ער געביטערט אויף די לעצטע שטונדן וואס ער געבטל'ט ראנגלענ דיג זיך מיט די מאסקיטן. זיין קליינער מושי האט שוין פעסט געצויגן אויף הויכע סירענעס. ער האט טאקע געהאט א שטיקל פאנטשער פריער, ווען מושי איז געלעגן אין זיינע הענט, מיט די קאפ צו די רעכטע זייט. און מושי'ס קישן איז געלעגן די לינקער זייט. וואס טוט מען אין אזא פ אל. אראפלייגן דעם פעקל? העט ער זיך דאך אויפוועקן ?! און דאס גיבט נישט...

אפשר זאל ער זיך אויסדרייען אינגאנצן און אזוי הינטערוויילעכטס ארויפטרעטן אויף מושי'ס בעט און אים אזוי ארויפלייגן ?? נא...אויך נישט ...ער ווייסט גאר גוט וואס דער סוף דערפון איז...די בעט וועט אימידיעטלי זיך איינברעכן און אויפוועקן אלע שכנים. סא..באני איז געווען אובד עצות...און דא ליגט נעבעך מושי אין די הענט, מורמלט, און דרשנ'ט, פון אלעם וואס שפילט זיך, אריינגערעכנט דער גאנצער מעניו וואס באני פארברענט דורכאויס די דריי מאלצייטן א טאג. און ער דארף דאס אלעס צוהערן.

אבער וואס מיינט איר....?! ער איז געווארן פארלוירן? נא נישט באני! באני האט אייביג דעם קאפ אויפן פלאץ, ער האט טאקע ביטער געשוויצט און געסאפעט, אבער לסוף האט ער מיט די פיס ארומגעדרייט... די גאנצע בעט... אזוי אז די קישן זייט, איז אויסג עקומען רעכטס ,גענוי אזוי ווי מושי ליגט...אקעי ... ביי די ענד האט ער געכאפט אז ער וואלט געקענט פלעין לייגן מושי'ס קישן די אנדערע זייט, אבער ס'שוין עניוועי.. הא קעיר'ס?!

דאס ערגסטע האט אבער פאסירט, ווען אינמיטן פלאגן זיך אויסצודרייען דעם בעט, האט זיין עלנב ויגן זיך אנגעקלאפט אין די גרויסע שפילצייג פושקע,

פלאצצירט אויף די טשעס אף דראוס, הארט דערנעבן. און פון די זעץ מיט וואס ס'איז אראפגעפלויגן אויפ'ן פלאהר, האט מושי זיך זאפארט אויפגעוועקט. ער האט שווער געברויכט ארבעטן, אז די שלאף זאל אים צוריק באטרעפן, געזינגע ן אלע שבת'דיגע זמירות.....איי ליי לו לו....לולא תורתך....איני מיני....ווען ער האט שוין ענדליך געמיינט אז מושי שלאפט, און געשפאנט צום טיר. הערט ער מושי זאגן, נאך....נאך...

שוין אבי ער שלאפט יעצט....

באני האט שפאצירט זייער שטאט, זיך אנכאפענדיג אין אלעס וואס ער האט נאר געקענט. שלא ימות כדרך שמת פלוני..ער האט שוין געהאט אין די פארגאנגענהייט ווי ער האט מיאוס אריינגעטרעטן, און ארויפגעטרעטן ,אויף פארשידענע אומבאקוועמע אביעקטן. איינמאל האט ער זיך ביטער צושטאכן ארויפטרעטנדיג אויף רחי'ס שטעק שיך וואס איז געלעגן מיט'ן "פנים" ארויף. ער האט נישט געקענט טרעטן ביז כפרות שלאגן..

אן אנדערע מאל האט ער שיין ארויפגעטרויטן אויף מעכי'ס פעמפער, ארטיקלען וואס זענען געלעגן איינגעזייעט אויף יעדן ווינקל, גיבנדיג דעם איינדרוק, אז דער הויז קומט ארגינעל מיט אריינגעבויטע פעמפערס איבעראל.. באני האט שטארק מדייק געווען אכטונג צו געבן אויף יעדן טראט. די אחורים האבן אים נאך ביטער געשטאכן פון ס'פריערדיגע קוצקע. ס'האט זיך אים גארנישט געגלוסט נאך א דעמא. דערפון.

דערנענטערנדיג זיך צו זיין טיר האט זיך קלמישנ'ס טיר געעפנט. באני האט פלינק געמאכט א שפר ינג צו זיין צימער און געשיקטערהייט, זיך אריינגעשלייכט אין זיין שטיב. נישט וועלענדיג אז קלמיש זאל אויפמערקן אז ער איז אויף....און פונדעסטוועגן פאלקעוועט ער זיך צוריק אין בעט...דאס איז דאך ממש א להכעיס'ניק.....?! ער איז אויף? און ער פאקט זיך צוריק?!

ס'חוץ פון דעם וואס ער האט זיך געשעמט צו קוקן זיין צדיק'ל אין פנים, נאכוואס ער מאפעצ'ט ביז'ן טאג אריין... אויף אחשוורוש'ס געלעגער, בעת זיין זוהן ברויך זיך צודריקן זיין נאז אויפ'ן טיש, אין ישיבה. און אפלעקן די שפייעכץ פון די גמרא..

דאס טשוויטשקען פון די פייגל האבן זיך שוין אריינגעהערט פון די אפענע לאדנס, און פון ציווישן די שפארעס, האבן אריינגעשיינט די פרימארגן שטראלן, די בלויע הימל האט אנגעזאגט א נייע טאג פאר די מענטשהייט.

די קאלירפולע בלעטלעך האבן זיך געשאקלט מיט לוסט, און די בוימער האבן זיך געוויגט צום ווינט ווי דער ציבור צום בעל תפילה'ס ניגון ביי קול נדרי. אינדרויסן האט א לייכטע רעגן געקלאפט אויף די פענסטער, און אויפגעפרישט די גרינע גרעזעלעך אין גארטן. זיי אפוואשענדיג זיי מיט זארגפעליגקייט, דען זיי וועלן אומגאט'ס הילף שפייזן די טויבעלעך און פילע ערליי פויגל.

הקב"ה דער רחמיו על כל מעשיו, האט יעדעס באשעפעניש אינזין, און פארגעסט נישט פון קיינעם ,קיינמאל. פארזיכערנדיג אז יעדעס איינציג ווערימל זאל האבן פון וואס צו לעבן, און שפייזן איר געזינדל.

בלויז איין באני. ליגט אין בעט מיט א פארקניישטן שטערן און אויסגעציפטע אויסגע זויגטע פיס. פארלייגעניג כוחות איינצודרימלען. ס'איז פארשטענדליך אז די ליכטיגקייט וואס האט זיך עקשנות'דיג אדורכגעשטיפט די פירהענג, האבן נישט קיין סאך צוגעהאלפן צו באני'ס מיטשענישן. און צוגאב, וואס די קישן און די מאטראץ אויף וואס באני איז געליגן אויסגעשפרייט. איז אקארשט אפגעוואשן געווארן מיט א שלאקס רעגן.

איר געדענקט אוואדאי, ווי באני באבלענדיג פאר היץ ווי א זודיגע קעסל, האט אויפגעמאכט די פענסטער אינמיטן

נאכט?! יא ...יעצט, ציווישן וואס באני איז ארויס מיט מושי אין די ארעמעס, כדי אים אריינצולייגן אין זיין בעט, הא ט זיך א שטארקע גאס אראפגעלאזט אין גאס. און אפגעוואשן די שמוציגע גאסן, מיט א דזשעט קראפט. אבער היות באני'ס פענסטער איז געווען ברייט אפן.האבן קוואנטומ'ס וואסער, און צענדליגע לוגין זיך אריינגעגאסן מיט א שפע פון דעם פענסטער וואס העכער זיין בעט..

זיין קישן איז געווארן א וואטער באלאן. און זיין מאטראץ האט געשפירט ווי א וועט ספאנדזש .ווען באני האט אריינגעוואקט אין צימער, האט זיך שוין די רעגן בארוהיגט, און ס'האט זיך בלויז געהערט די שיריים דערפון, אלזא האט באני גארנישט חושד געווען, און מיט א פעסטקייט זיך אריינגעלייג ט אין בעט. פארשטייט זיך אז באני איז אריינגעשווימען אין א נאסע וואנע. און שטעלט אייך פאר וויזוי ס'קוקט נאך אויס ווען א 779 פונטיגע קערפער בארירט אזא מאטראץ. פונדעם אליין איז ארויפגעקומען א מ' סאה מים שאובין.

אבער ביי נאו, איז שוין פאר באני'ן צו סאך ברירות נישט געווען .ער האט זיך אויסגעגליכן מיטן מצב, און געפרובט אויסניצן דאס בעסטע וואס ער קען פון די איציטיגע לאגע. באני האט אריינגעצויגן א טיפע שלעפ מיט די נאז, אנפילענדיג זיין מויל מיט א רביעית שליים, אככככ...אכככככ...האט ער געגראדזשעט מיט זיין גאנצע כח, זיין פנים איז געווארן בוריקע רויט. און די ביין פון די נאז פיהל מיט קנייטשן, אלע ביינדעלעך האבן זיך ביי אים געווארפן, מ אין די ענדע, האט ער א שפיי געטאן אריין אין די נעגל וואסער, אריינפלאטשקענדיג א דיקע שטיקל שליים, נאכגעפאלגט מיט א רייע געשפייעכצער.

באני פ לעגט נישט שפייען אייביג, יוזשעלי האט ער געהאט זיין געהעריגע נאז-פעצל אריינגעשטיפט אין זיין צושלאמפערטע רעקל, אדער האט ער זיך איינפאך אפגעווישט אין זיין שפיץ ארבל. די צווייטע אפציע איז פיהל

לייכטער געווען. ווען ער האט אבער געליטן פון א ספעציעלע פארקילונג, ד אן איז דער עסק נישט געווען אזוי גלאטיג, דען דאס נאז איז אים גערינען ווי דער פאנאמע קאנאל. אז אפ' זיין געדעכטע שנויצן-דאמבע האט נישט געדינט אלס גענוגנדע שוץ-פאנצער, אז זיין נאז זאל נישט איבעררינען און פארפלייצן די וועלט.

איצטערט אבער, איז ער רעקל-לאז. דעריב ער האט ער נעבעך ליידער געמוזט טאן אזא מיאוסער אקט, און אריינשפייען אין די נעגל וואסער שיסל. די שיסל האט שוין יעצט אויסגעזעהן ווי א פערטיגע חמשה עשר קאמפאט, וויבאלד די נעכטיגע אפגעביסענע שדרה פון די 4 עפל וואס ער האט אריינגעהאקט אין בעט ,זענען זיך שוין זארג לאז ארומגעשווימען דארט.

און אייניגע פלוימען קערעלעך האבן פארמירט א אינעווייניגסטע ראד, אין וואס זיי זענען התלהבות'דיג געטאנצן. און שפעטער ווען דער קליינער מעכי וועט קומען אריינטאפשען אין צימער, וועט ער זעהן צו פארטיגן דאס וואס באני האט שוין אינמיטן נאכט אנ געהויבן אביסל, נעמליך, ער וועט איבערקערן דעם גאנצן שיסל אויף דער ערד. און באני וועט שוין פאר די קומענדיגע צוויי וואכן, אינגאנצן קענען פארגעסן פון ניצן זיינע אחורים. גיכער וועט ער רועהן אין געלעגער ווי איידער אראפשטעלן נאך א טראט.

באני האט ארויפגעווארפן דעם קלאדרע איבער זיך, פארמאכט די אייגעלעך, און אפגעמאכט, זאל זיין וואס ס'זאל זיין. כ'מוז איינשלאפן...נישטא קיין מעשיות...ער האט ביודעים אנגעהויבן שאנרכעצן ,א ווארט איז אים

אריינגעטאנצן אין מח, "אדם נפעל לפי פעולותיו" אפשר וועט אים אזוי באטרעפן די שלאף. אבער ווי צו להכעיס האט ער מיט א ביטערע איראניע זיך דערמאנט אין די רש"י. ווי דער רופא האט שטרענג אנגעווארנט דעם חולה, אל תשכב בטחב....ואל תאכל צונן....א שרעק האט אים באנומען ...באני האט שוין אנגעהויבן זעהן קאלירן..כוואליעס...

געשטאלטן און פאנטאזיעס האבן אנגעה ויבן רעדן און זינגען, לויבן און אים באדינען..אביעקטן האבן אויפגעהערט זיך אריינכאפן אין זיינע פאלעס, און אלעס ארום, דאס גאנצע וועזן האט גענימען לייכטן. אינטערן באוויסטזיין האט ער געוואוסט אז דאס איז א צייכן פון מלאך החלומות פליגלען..ענדליך קומט שוין דער לא נג ערווארטעטער מינוט וואס ער וועט ווערן אריינגענומען תחת כנפי הפאפעראציע ... באני האט געשפירט ווי ער ווערט צוביסלעך נאם....קודם די פיס דערנאך די הענט....

די דיקע פינגער פון זיין האנט, האט זיך שוין געשאקלט, אזא סארט שלאפעדיגע מאנאווערע. אבער באני האט עס נישט געשפירט. באני האט געשוועבט ביים שוועל פון שינה.

אט....חלומ'ט ער ווי ער גייט אראפ הויכע טרעפן....נאך איינס...און נאך איינס...ס'נעמט נישט קיין עק....ער שטייט 79 שטאק הויעך....אויף איינמאל פלוצלינג....האבן זיך די טרעפן אפגעהאקט ... ער גיט א טרעט.....אבער ס'נישטא קיין גרונט.....ער פליהט ... אוי....באני'ס קערפער האט געגיבן א לייכטן ציטער....שיעור נישט זיך ערוועקט ... אבער ניין ..דאס איז

בלויז דער אנפאנג.....א געראנגל ציווישן וואכזאמקייט און דער שלאף...אט קוקט אויס ווי דער לעצטער באזיגט און ער ווערט גענצליך אנטשלאפן.

פלוצים... א פלָאש.....א פלָאש....וואס האט אויפגעציטערט און אויפגעשוידערט אלע גלידער.... דער שכן אויבן האט דיסיידעט צו פלאשן זיין טוילעט....נישט מיינענדיג עפעס באזינדערס...פלעין ....א פלָאש....סתם אראפגעצויגן די וואסער אין ביה"כ....אבער פ אר באני האט זיך געדאכטעט ווי דער פלאש האט אפגעקלינגען פון איין עק וועלט ביז דער צווייטער....צענדליגע פלָאשערייען האבן געקלינגען אין באני'ס אויערן ווי קלויסטער גלאקן.. ס'איז איבריג צו זאגן אז באני האט זיך דערפון תיכף ומיד ערוועקט...

וואס איז א פלאש? גארנישט!! אבער באני האט געברויזט ווי א גלעזל סאדע... אזא מין חוצפה און עזות, א מין אויסוואורף...א געמיינער יונג.....ווי וואגט ער זיך צו פלאשן? זיכער איז ער דווקא אריין אין טוילעט און וויסנדיג וואספארא כוחות איך טוה אנווענדן איינצושלאפן האט ער בייזוויליג, בלויז צו טריצן מיט מיר, אראפגעפלאשט די טוילעט....

איך וועל ארויפגיין אים דירעקט פארהאלטן אויף זיין ביליגע פרעכהייט...האט באני געטראכט.....און די קומענדיגע פלאש וואס ער האט ווידער געהערט פון אויבן האט טאקע באשטעטיגט זיינע פארדאכטן...זיכער טוט ער עס מיט א כוונה. איך כ'על אים שוין אנלערנען.

דורך גוטזאגער

די וואס הענגן צעטליך און די גאס זענען פוילגעווארען און זיי נעמען נישט אראפ די אלטע צעטליך פון די וואנט צוביסלעך הויפענט זיך אן איין צעטיל אויף די אנדערע און די וואנט ווערט דיקער און דיקער אבער סאיז בכלל נישט קיין פראבלעם פאר די ליינערס ווען ווערט טראבעל? ווען פלוני רייסט אראפ איין עד ווייל ער וויל חלילה נישט פארגעסן די אינטערסאנטע גאס נאמען אלמוני שניידט ארויס א שיינע פיקטשער און אזוי ווערט א לאך דא און א לאך דארט און עס באקומט א פנים פון א געפלאכטענע צעטיל. ביי איין וואונקעל פון לי עוו. איז עס געווען אזוי קאמיש צו ליינען די צעטיל צאמגעשטעלט פון אלע וואכען אזש איך האב מיך עס פאשריבען און איך ברענג עס דא פאר די ק"ש ליינערס:

א אינגערמאן א בעל כשרון איז גרייט צו לערנען מיט אייער זיהן סיי וואספא רא אונשארענס אדער אינוועסמענטס וואס איר וועט קענען ארויס נעמען נאך 51 יאר טישען און בענק פאר אלע אייערע שמחות ביטע רופטס אריין אויף 6789-145-1515 אויב קיין ענטפער לאזט איבער א 51פעסענדשיר ווען וואס וועט אייך פירען קיין רוסלאנד און אונגארען אויף די יארצייט פון התאחדות הרבנים און מיר באקוקען די מעהל און מיר זיפען אליין די אייער דורעך א אינגערמאן מיט גרויסע נסיונות פון היינטיגע צייטען און מיר בעטן בשם די רבנים הצדיקים הגאונים שליט"א מען זאל ארויס ווארפען אלע קאמפיוטערס אויפען קאפ פון די יונגע אלמנה וואס איז נע בעך געבליבען אליין מגדל זיין אירע קינדער נאכען ביטערן אומגליק וואס עס איז איר געבוירען געווארען א דרילינג די גאנצע עולם איז געלאדענט צום שלום זכר וואס עס וועט פארקומען אין פאפא בית החייים דריי אזייגער פונקטליך

יהי רצון אז די זכות פון די צדיק זאל מגין זיין אויף די פרישע טשיקען און בהמה פלייש מיט די שטרענגע השגחה פין די איזרעילי קאנסעלאט קעגן די גראבונגען וואס עס קומט פאר אויף די בארא פארק באס וואס וועט אייך פירען צו א דריי קלאזעט רומיגע דירה אין די הארץ פון א יונגערמאן א תלמוד חכם ביטע שיקט אריין אייער ברייט הארציקע פרדשעריעטער

א איין יאר אלטע איד זיכט א קאר רייד קיין ב"פ שבת נאכמיטאג ווי די רב וועט פארלערנען הלכות ניחום אבילים און ער וועט מגלה דעתו זיין ברבים אז מען טאר ניט אנטיילנעמען ביי די חתונה פון הבחור יחיאל מעכיל מיט די חשובע כלה די בעביסיטער וואס וועט אנעמען צו בעביסיטען ביי זיך אינדערהיים פאר די ארטיסטען און די זכות וואס איר וועט זיך נישט משתתף זיין ביי די זיכי הפת וועט איר אנקומען צו די מיאמי ביטש אין פלארידע ונזכה לביאת המשיח במהרה בימינו אמן

קרעדיט: הרב ר' יונתן שווארץ שליט"א

ביי מיר האט דאס פאסירט...

דורך בונעס איירעס

מיינע טייערע פריינט און קרובי משפחה, מזל טוב! מזל טוב! איך געב קידוש די וואך!

וואס איז?

הערט א מעשה...

ביי מיר אין שטוב קומט פאר א ווערטשאפט פונקט אז וי ווי אין אלע אידישע הייזער, ס'דא די בני בית ארבעט א גאנ צען ליעבן טאג מיט די וועש מען טוט דאס אפוואשן דערנאך אפטריקענען כדי דאס הויז געזונט זאל זיך נישט דארפען דרייען בארוועס אויף די גאסן, אויב פעילט אויס טוט מען גאנץ אפט אפביגלען עפס מלבושים )די העמעדער מיינע האט שוין די רעבעצען אויסגעפירט גענוי מיט א 9 יאר צו ריק, פאר די עלסטע מיינע איז ארויס לאור עולם, בערך די צייט ווען איך האב געמאלדען די עלטערן מיינע איבער דעם גליק, אז סאיז דא גוטע בשורות )גענוי מיט דעם לשון ווי דער חתן רבי האט מיר פארטרויערט דעם קאוד( איז שוין דעמלס אויסגעהאמערט געווארן אז דער קלינערס פירט די הויז ווירטשאפט מיט די איינע זאך!( און אזוי טוט מען גרייטען סאפער פאר דאס געזונדל, אמאל מילכיג און צומאל א פליישיגס, אמאל עפעס שנעל פון פריזער ארויס, און אפי' אמאל עפעס פענסי, דערנאך דאס געשיר אפוואשען, און וואס נישט? מיט אלץ וואס א יודיש פארפארעט שטוב פי רט זיך

אויסער אלעם, איז פארהאנען ביי מיר אין שטוב נאך איין גאר וויכטיגער באשטאנדטייל וואס שפילט א וויכטיגען ראלע אינעם טאג טעגליכען ווירטשאפט,

אין ווינקעל פון מיין קיך איז דא א לעכעל אריינגעגראבען אונטער דעם קאבינאט, וואס דערינען געפינט זיך א שווארצער מי טלראנגיגער קיבעל )קאטעינער( און סיי וואס סאיז שוין נישט ניצבאר ביי מיר אין שטוב, זאל דאס זיין אפגעגעסנע באנאנע שאלעכטס, צו איז דאס די איבערגעבליבענע פולקעס ביינדלעך פונעם נאכטמאל, צו די פילע טויזענטער פארפירלעך מיט די קינדער'לעכס פארשידענע דאנק בריוון צו מ יר, אדער זייערע פריש ערפינדע ארטיסטישע קאריקארטורן אויסגעמאלן דערויף וואס פארפלייצען יעדעס ווינקעל פון מיין כאטקע טאג טעגליך. אלעס אלעס גייט אהין אריין ביי די ענד אויף די געים.

און למשל אט דער קיבל )קאנטעינער( נאך א שבת ביי מיר איז דאס א מסכת פאר זיך,

אויב וועיט אימיצין זיך גליסטן א טואר דערינען שבת נאכמיטאג, ווען איך דרימל מיט א ספר אויף מיין קרעפער, בין איך דעם יעניגען ווייניג וואס מקנא, דער שבתדיגער איימער צוויבל איז פארמישט מיט די קאטשעניא, אביסל לעיבער איינגעוויקעלט אין א פארטריקענט שטיקל קישקע קוגל, די נעכטיגע גארגעל פון די זופ קוקט ארויס מיט א בלאסען דערשראקענעם געזוכט, די זכר בונדלעך האבן געטראפן א מקום מנוחה אינעם טענדזערינען שאלעכטס, און א שטיקעל רעטעך שמוסט געמיטלעך מיט א קליין שטיקל צוויבל קוגעל, און די לעקוואר אפגעשמירט איבעראל נאך פונעם פרייטאג מיטאג וואס כאב שנעל געמאכט פאר די קינדערלעך בשעת די פרוי האט זיך אראפגעלייגט אביסל, און האב מיט מיין גוט הארץ און גרויס מויל פארשפראכען אז "דאנט ווארי" איך וועל קעיר נעמען פון זיי.. בקיצור עס איז נישט קיין גליסטיגער פאנאראמע צו מאכן דעם שבת נאכמיטאג שפאצי ר אין יענעם ריכטונג בכלל!

יא.. יא.. איר כאפט גוט איך רעד טאקע פון די באליבטע "גארבידזש קעין" מיינער

אלזא צו וואס א קידוש? העל איך אייך אנטפלעקען

ווען אימער איך גיי נאר אהין נאנט, כדי אריינצושטעלן מיינע סחורה באקום איך א שרעקליך אנגעצויגענעם קבלת פנים, און א חוצפה'דיגען ווידערשטאנד, וואס איך פראביר נאר דארט אריין צו ווארפען, טרעפט גלייך א שארפען וועג אויף צוריק אין מיר אריין, מיט א שטרענגען "לא נתקבל" )לא נתקבל.. קלינגט גאנץ פאמיליער הא?( עפעס א מין זאך, אלץ איז ער איבערגעפילט מיט סחורה איבער די מאס,

ס'האט זיך נאך קיינמאל נישט געמאכט אז פערצופאל ווען איך קום צוגיין מיט מיין פעקל מיסט זאל איך זיין דער ערשטער צו באנייען א פרישן גארבידזש בעג. קיינמאל האבן מיינע זאכן דארט נישט קיין מקום, איך קען בשום אופן נישט דערשנאפען דער סיבה דערפון.

היינט האט דאס אומגלויבל יכע פאסירט צו איר גלייבט מיר יא צו איר גלייבט מיר נישט

איך בין געקומען אויף מיין טעגליכען שפאציר אריינצו ווארפן עפעס איבריגס, און הפלא ופלא דער טעלער האט זיך אריינגעליטשט טיף טיף אינווייניג, מיט אזא סמאדען גליטש אז איך האב געמיינט אז דער לאך פון קרח ועדת ו חלילה, האט זיך צונעפענט ביי מיר אין קיך, אין הייבט אן איין שלינגען מכל הבא, א קאלטען שווייס האט מיך באגאסען.

אבער דער אויבערשטער האט מיך חונן דעת געווען, אין איך קוק זיך אביסל בעסער איין, זעי איך.. ניין ברוך ה'.. גארנישט קיין לאך, נאר פשוט א פרישער גא רבידזש בעג לאכט צו מיר ווי אלץ

א בארואינגונג צו מיין היסטעריע.

אלזא ליבער פריינט פארשייט איר אז ס'קומט זיך שוין איינמאל א גרויסען קידוש פאר דעם גרויסען נס.

נאר איין זאך איז דא צו האפען, אויב עס גייט מיר שוין יא אזוי גוט, אז ווען הרבנית תליט"א לאויוש"ט וועט מיך לויפענדיג צו מעריב מכבד זיין מיט דעם שווערן שמעקעדיגען זעקל, איך זאל אים צוטראגען אויפן וועג צו זיין אייביגען רוה, אז ער וועט זיך יעצט איינמאל אונטערגעבן און זיך לאזען פארמאכען ענטגילטיג, און נישט שטעלן דעם שארפען ווידערשטאנד ווי אייביג, אנע דעם וואס איך זאל ברויכען דערצו ניצן די שיך מיינע!

ענה כסיל כאיולתו:

דורך קאווע טרינקער

לאמיר זיך אריינלייגען אין עולם הדמיון:

הנני מגלה דעת, שאין כוונתי חלילה לליצנות על גדולי ישראל חלילה וחס. אבל עת לעשות לה' הפרו תורתיך. מנסה אני בזאת להסביר בדרך משל דרכי רבותינו באופן פרשנותם את פסוקי התנ"ך, אשר לפעמים נראים כדוחק וכבלתי מוכרח. משתמש אני בתולדות ימי קהילת סאטמאר, כיון שהם ומעשיהם מפורסמים לכל. אם אתה, קורא יקר, משתייך לקהילת סאטמאר ב', ומידתך נוח לכעוס וקשה לרצות, אציע את מעלתך לשתות קפה באשכ ול אחר.

אין יאר ה'תש-"-, איז אפיר געקומען קיין ברוקלין א נביא השם, פון ארץ ישראל פאשטייט זיך.

רבנים דאהי האבן באשטעטיגט אז יא, דער איז אן עכטער נביא, אע"פ ער איז מאחב"י הספרדים, צו בחירות איז ער קיינמאל נישט געגאנגען, ער האט איין עלטער-פעטער וואס איז געווע ן פון די מקורבים, וכו' וכו'. ער איז כשר. און דער נביא קומט מיט א קליינעscroll געשריבן אין אשורית, מיט די נאמען "ספר יואל ב'" – דארט שרייבט דער נביא בשם ה', אין צוויי קורצע קאפיטלעך, די בראשית יארן פון אמעריקא! אמת'ע מעשה.

אינעם באשטימטען צייט און פלאץ, ערש יינט דער נביא בפני קהל ועדה, און ער ליינט פָאר ספר יואל ב' מילה במילה! – איבער דעם מצב אין שוהל בשעת מעשה וועל איך נישט מאריך זיין, ס'איז געווען טישען אויף בענק, פון ווייבער שוהל האט מען געהערט בכיות פון התרגשות, עלטערע אידן זענען געווען שאקירט, אינגע האבן גע'חלש'ט, בקיצור, ס'איז געווען א מעמד נורא ואיום.

איך וועל נאר מצטט זיין נאר די ערשטע 29 פסוקים פון דעם ספר, וואס זענען נוגע לעניננו, און די דרשות חז"ל אויף דעם.

וַיְהִי דְבַר ה' אֶל יֹואֵל בְצֵל ּתוֹמֵר בְאֶרֶץ אֶדוֹם:

א.

אֶת עַמִי יִשֹרָאֵל לֹא כִלִיתִי, וְאֶת בְרִיתִי זָכַרְּתִי:

ב.

וְאֶעֶש ֶֹה אוֹתְך ָ לְגוֹי גָדוֹל וְעָצּום, בְאֶרֶץ חַדָשָה לֹא זְרּועָה:

ג.

כֹה )כא כתיב( אָמַר ה', אַל ּתִירָא וְאַל ּתֵחָת )תחש כתיב(, אָנֹכִי אֶהיֶה עִמְך ָ:

ד.

וַיְהִי יוֹאֵל מֶלֶך בְיִשְֹרָאֵל, עַל פִיו יֵצְאּו וְעַל פִיו יָבוֹא לַמִלְחָמָה:

ה.

עוֹבְרֵי דֶרֶך אֶצְלָם יֹאכְלּו, אֶבְיוֹנִים וְדַלִים שָם יִּתְמְכּו, ורב טוב עשה בישראל:

ו.

ויוכיח יואל את אַגֻדַת יִשְֹרָאֵל, ויאמר להם אל תפנו אל עובדי אלילים ובמשכנותיהם לא תשבו:

ז.

ויקרא ליוסף האשכנזי לא מר, האספו לי עבדי, נתן יוסף עזריאל:

ח.

ויקם ממטתו ויאמר להם, תש כחי והנני הולך בדרך כל הארץ:

ט.

ואתם מצאו חן בעיני, זכרו תורת משה, ולא תשקרו בשמי לשקר: ס י.

אחרי הדברים האלה, ויאסף יואל אל עמיו אל ישראל הכואבים:

יא.

ויצעק משה בן אחי יואל אל ה', שלח נא ביד תשלח:

יב.

וירבו הרוצחים בישראל, ולא חמו על דל והאלמנה:

יג.

ויצעק משה אל ה', נקום נא את דמי הנשפך:

יד.

ויאמר ה' אל משה, הנה אנכי עמך, ושונאך בבור אשים: ס טו.

ויהי כי זקן משה ויקרא לבניו לאמר, בני בכורי אהרן:

טז.

והסריסים אשר על לחמו אמרו, אין למלך אם טוב ואם רע:

יז.

והאיש משה הולך וגדול, ממימיו שתו ומלחמו אכלו:

יח.

ומשק ביתו הוא אליעזר, צוה על הצעיר אדרת שער:

יט.

ויהי בחודש האביב, ויחלף כוס הבכור לפני הצעיר.

כ.

199 יאר נאך די גילוי פון דעם כתב-יד דורך דער ספרדישער נביא, איז ערשינען א פירוש רש"י מלוקט פון מפרש ים וואס געדענקען און האבן במסורה די היסטוריה פון די בראשית יארן.

)א( בצל תומר. אמר רבי יצחק, וכי יש תמרים באינטרלאנד, והלא ארבעה בנינים גדולים מעל גשר וואשינגטאן בלע"ז שתחת יד לולבים ממצרים הביאו. אלא לרמז על שמו, וזכות אבותיו, וזה תלמידו.

שאמר הכתוב, בצל תומר, בזכות אבותיו למשפחת התמרים. – בארץ )ד( כה. כא כתיב לרמז על יום כ"א כסלו, יום הצלתו. – אל תחת, אדום. וכי בארץ אדם היה והלא באירופא היה, אלא ארץ שכולו דמים על ידי גרמניא הרשעה ששפכו דם ישראל בכל ארצם, ועתיד תחש כתיב לרמז על שנת תש"ח, והזהירו הקב"ה שלא ירא מפני העם שיעמדו נגדו, והבטיחו הקב"ה שלא יעזבנו.

הקב"ה לעשות נקמה בגוים.

)ב( את עמי ישראל. לאמר לו, אע"פ שעתיד אתה להוכיח את )ה( מלך בישראל. והלא באותה תקופה לא היתה יד ישראל ישראל, מכל מקום בני הם והליץ בעדם זכות ויושר, כדי לקיים את תקופה. אלא לומר לך כמלך, מה מלך משרתים רצים לפניו אף כאן בריתי שהבטחתי לאבותם אברהם יצ חק ויעקב.

וכו', מה מלך אין מלך בלא עם, אף כאן וכו', כמו ששנינו במושיען של ישראל. למלחמה. – והלא לא היו להם כלי זיין, אלא )ג( גדול ועצום. לרבות שבטי סאטמאר שעתידים להיקרא על שמו, על מלחמתו של תורה ואמונה. ומאי יצאו ויבוא, אחד למאנהעטן בני יואל, אהרונים וזלונים שאפראן ועוד. – בארץ חדשה. וכי ואחד לוואשינגטאן.

חדשה היה, והלא כבר היו שם תורה ודעת. אלא לומר לך, תורה )ו( עוברי דרך. דרש רבי נחמן, למה כתב מדת החסד בין שני ודעת היה אבל תורה ויראה לא היה עד שבא יואל והחזירם למוטב. דבר אחר, גוי אחת גד ול שתים ועצום ארבע, לרמז לו על תוכחות )למלחמה בפסוק ה, ויוכיח בפסוק ו( ללמדך צדקתו של

אותו צדיק, שאע"פ שלא חס על כבודו והוכיח בשער, הרבה לעשות עמהם חסד וצדקה. והיינו דאמר קרא עוברי דרך, אע"פ שלא הלכו בדרך הישר. – אצלם. אצלו אין כתיב כאן אלא אצלם, הוא ואשתו, ששניהם שקולים במצות צדקה. – יתמכו. יתמוכו אין כתיב כאן אלא יתמכו. לשון הפעיל, שהפעיל על אחרים לתת צדקה. – ורב טוב. אמר רבי ליפא, רמז על הצלת יהודי פרס.

)ז( עובדי אלילים. כאן קורא להם אלילים, ולמעלה כתיב אגדת ישראל, אלא ודאי ישראל היו, אלא ללמדך ששוה בחירות במדינה כעובד אליל. וכל כך למה, מפני שתומכין בתי תיפלתם מעלה עליהם הכתוב כאילו תמך בם. – ובמשכונתיהם, לשון רבים, הן משכן התחתון והן משכן העליון, קאליציע בלע"ז.

)ח( האשכנזי. וכי אחרים ספרדים היו, אלא כך שמו. – עבדי, וכי לא יודעים שנתן יוסף ועזריאל עבדיו היו, אלא לרבות אלו שני העבדים, לייבוש סענדר. - נתן יוסף עזריאל. אמר רבי זלמן, כך מקובלני, נתן יוסף ועזריאל שני אנשים היו, נתן יוסף תופס ישיבה, ועזריאל משרת. והקדים נתן יוסף לעזריאל, מפני כבוד התורה.

)ט( תש כחי – אמרו רבותינו, אותה שנה תשכ"ח היה.

)י( תורת משה – יש מרבותינו אמרו, זה משה בן דודו, ואמר להם שהוא יכהן אחריו. ויש אומרים כי על ספרו מסר להם, שלא ישכחו את תורתו שבכתב. – ולא תשקרו בשמי. וכי חשד בהם חלילה, והלא מצאו חן בעיני, אלא צפה ברוח קדשו שעתידים ישראל לשקר בשמו ולזה הזהירם כי יעמדו בפרץ ויתנו יד למשקרים.

ולמה פרשה זו חלוקה בס', לומר לך כי מעת ההוא עד יומו האחרון, נסתמו לבן של ישראל, ולא באו אל אוהל מועד כבראשונה.

)יא( אל עמיו אל ישראל – וכי עמיו לא בכלל ישראל הם, אמר רבי פפא, לרבות ישראל שלא מעמ יו. באותו היום הודו כולם כי לשם שמים נתכוון אותו צדיק ובאו לחלוק לו כבוד האחרון. – הכואבים. רמז על יום פטירתו, כ"ו לחודש אב.

)יב( ביד תשלח – אמר משה לה', לא עלי להנהיג את ישראל כי אם ביד בני אהרן. צעיר הוא, ואנכי אחזיק את הכסא עד כי יגדל. וזה הרמז נא-ביד, נוטריקן: נהיגת דודי ימלא בני אהרן.

)יג( הרוצחים – וכי סלקא דעתך רוצחים ממש היו, אלא לומר לך שהשרים בבית המלכות נטלו את משרתם של מרביצי תורה בישיבה ונתנוהו לקרובים שלהם, ועי"ז סבלו הראשונים חרפת רעב, ועני נחשב למת. אמר רבי נתן, וכולם נענשו.

)יד( את דמי. את לרבות דמי בניו.

)טו( בבור אשים. זו משפחה חשובה בישראל, שהרבו במחלוקת, וסופם שנתפסו על ידי המלכות.

)טז( בני בכורי אהרן – התחיל לומר להם דברי צוואה, והופסק על ידי סריסיו. וזה המשך הכתוב, והסריסים וגו'. –

)יז( אשר על לחמו. לחמו ממש, כי כל הונו ורכושו גזלו ונ תנוהו על שמם. אין למלך אם טוב ואם רע, כלומר, אין המלך ראוי לומר טוב, מפני הזקנה והשכחה. ואם רע, ויו המחלק, כי דברים רעים כן אמרו בשם המלך.

)יח( והאיש משה, זו משה גבאי. - ממימיו שתו וגו', אמר רבי יהודאי בן בלאטאי, וכי פזר נתן לאביונים, אלא לרמז על כתביו ועי תוניו, וכל העם קוראים אותו עד שהתחילו להאמין בהם.

)יט( אליעזר. זה אליעזר עץ-ערמון, שהטיל מלאי בכיסו של משה גבאי. – צוה על הצעיר, זה זלמן לייב. אדרת שער, לבוש – מלכות.

)כ( חודש האביב. פסח היה. – כוס הבכור, זו כוס של קידוש. רכה לבטלה, שינה הכתוב. – ומפני כבודו של אותו צדיק שנכשל בב לפני הצעיר, מתוך שלא מחה מעלה עליו הכתוב על שמו.

299 יאר נאך דעם וואס דער פירוש איז געווען מקובל אין כלל ישראל, זענען אפיר געקומען מבקרי המקרא:

האט איר באמערקט וויאזוי יעדע דרש איז עפעס אזוי אריינגעקוועטש אין דער פסוק אזוי בדוחק? פארוואס זאל "גוי גדול עצום" מיינען די 4 גרויסע בנינים, העכער די דז'ארדז' וואשינגטען בריק וואס געהערט פאר מענדל שווימער?

אפשר "אצלם" איז א טעות, און ס'דארף עכט שטיין "אצלו"? פון וואו נעמט רש"י אז די רביצין איז געווען א בעלת חסד?

מהיכי תיתי אז "רוצחים" מיי נט נישט רוצחים כפשוטו?

אלץ קומען חז"ל און פארדרייען די פשט, כדי ס'זאל אויסקוקען אביסעל בעסער!

מ'קען יעדע רש"י דא צולייגן און אפרעגען. Big deal, שטייט עבדי נתן יוסף עזריאל. וואס איז שלעכט צו זאגן אז "עבדי" גייט ארויף אויף די צוויי וואס ווערן אויסגערעכנט גל ייך דערנאך אין פסוק. מהיכי תיתי אז לייבוש און סענדער, וואס ווערן קיינמאל נישט דערמאנט אין גאנץ ספר יואל, זענען געווען צווישען די גערופענע?

ווער זאגט אז משה גבאי האט נישט געטיילט צדקה, אז

דער פסוק מוז ווערן פארדרייט דורך רבי יהודא"י אז דאס איז א רמז אויף א צייטונג מיט די נאמען "דער איד". – אזא קרומע פשט!

איך וויל צוריק גיין צו פסוק ו', רש"י זאגט דארט: רב טוב. רמז על הצלת יהודי פרס. – כולו מקשה. זייט ווען האט דער נביא זיך ב אשפעטיג מיט דעם? ועוד, לויט א פרישע מחקר פון University of Old Williamsburg איז נישט דא קיין איין משפחה אין סאטמאר וואס ציעט יחוס קיין פרס! ע"כ איז זייער שווער צו זאגן אז דער "דרש" איז ריכטיג. – אבער דער מהרש"א אויפן פלאץ איז שיין מסביר: דער ר' ליפא איז ד ער זעלבער וואס איז געווען א גבאי, ווי מ'זעהט שוין אויף אן אנדערע פלאץ, ער האט מאריך ימים געווען, און ער האט עדות געזאגט אז אין די תקופה וואס איז געווען שווער פאר די אידן אין איראן, האט דער נביא יואל מייסד געווען א מוסד מיט דער נאמען "רב טוב", וואס האט זיך א פגעגעבן מיט הילף וואס פעלט אויס ארויסצוברענגען פליטים פון דארט קיין וויען וכו'.

דער צל"ח השני )ציון לנפש חיה – ר"ת ח'יים י'הושע ה'לברשטאם איידעם פון ר' משה ט"ב( ברענגט צו וואס ער האט געהערט פון אן אלטע גאלאנטע אייניקעל וואס געדענקט אז זיין זיידע דער גאלאנ טע רב איז געווען פון די רבנים אין "רב טוב" – חכם יצחק אבטיל אין "מאמר צל"ח המזויף" פרעגט דאס אפ בכל תוקף, ער ווייזט אויף אז גאלאנטע רב איז אוועק ביים צווייטען וועלט קריג! און די פראבלעמען פאר די איראנ'ע אידן האט זיך ערשט אנגעהויבן אין די מיטעלע ת"ש יארן, ו כו' וכו', מתוך כך קומט ער צו צו דער מסקנא אז א תלמיד טועה האט געשריבן דעם ספר צל"ח השני מהחל ועד כלה אין דאס תולה געווען באילן גדול. שלמה קורמאן אין מאמר "כשהלברשטאם נעשה טייטלבוים" קומט צו צו דער זעלבער מסקנה אבער פון אן אנדערע נקודה, לדעתו, איז הרב הלברש טם געווען א באבוב'ער און אין דעם גאנצען ספר ווערט קיינמאל נישט דערמאנט רביה"ק מבאבוב, נאר רביה"ק מסאטמאר, וכו'. ע"כ איז א הכרח אז רב הלברשטאם האט נישט געשריבן דעם חיבור בכלל.

אויף די ווארט "הכואבים" זאגט רש"י, רמז על יום פטירתו, כ"ו לחודש אב. פראפעסער מייק לערנער וועט שרייען חי וקים, אז ס'איז קיין שום ראיה פון דעם פסוק, צוליב דעם וואס די לשון איז נאר א מליצה, גענומען פון פרשת שכם בן חמור. – דא האט זיך שוין ארייגעמישט א גרויסע שטערן בעולם הkiruv, און מיט די כוח פון "סיני" וועט ער אפפרעגן דעם "עוקר הרים". ער האט געטראפן אן אינטערוויאו אויף קול מבשר )די ערשטע אידישע ראדיא סטעשיען אין אמעריקא( וואס דארט הערט מען קלאר אז די פטירה פון נביא איז געווען ביום כ"ו אב.

אויך זעהט מען בחוש, טענה'ט פראפעסער מייק לערנער, אז דער נביא האט מורא געהאט פון די ליטאים )און וועגן דע ם האט ער נישט געשטיפט צו מאכן אן עירוב אין ברוקלין( און דערפאר

און אזוי ביז די לעצטע פסוק, פון וואו ווייסט רש"י אז חודש האביב מיינט דער סדר נאכט?

האט ער מוכיח געווען די חסידים, אגודת ישראל, און נישט די ליטאים פון דגל התורה. ערשט אין די תקופת פון נביא משה, ווען סאטמאר איז שוין געווען גרויס און שטראק, זעהט מען לראשונה רמזים פון הוכחה א קע גן די ליטאים אויך. – וועט קומען צו גיין איינע פון די אלטע סאטמארע אמוראים און זאגן: שעפלע, אין די צייטען פון נביא יואל איז נאך נישט געווען א פארטיי "דגל התורה". – ווען קומען אן אויפגעקלערטע בעלזא'ער און זאגן:

דע סאטמארע וועלן אויסדרייען פסוקים רעכטס און לי נקס, אבי ס'זאל שטימען.

איך פָאר אוועק פון די מכוון. ס'איז 7 אזייגער, איך פאל שוין צוזאם. - איך וויל צוקומען צו איין זאך. די אלע רמזים פון רש"י דא זענען אמת ויציב. איך האב געשריבן די אלע פסוקים מיט די דרש אין קאפ בשעת מעשה. אז כ'האב געזעהן אז א פסוק האט נישט קיין דרש'לע, האב איך געטוישט דער פסוק, צוגעלייגט א "את", ארויפגערוקט און אראפגערוקט. ס'איז נישט שייך צו זאגן אז די דרשות האט רש"י, אדער די מדרש פון וואו רש"י איז מצטט, איז אבי גערעדט. ווייל איך, קאווע טרינקער האט געשריבן ביידע, סיי די מדרש און סיי די פסוק, אין די זעלבע שעה.

אז איינער וויל זיך עשק'נען אין זאגן אז די נבואה צו נביא איז געווען אונטער א תמר בוים ממש, כל הכבוד, געזונטערהייט, ס'טוישט נישט היסטוריה. אבער אמת איז דאס נישט. נישט דאס האב איך געמיינט מיט "בצל תומר".

להבדיל מיליון הבדלות.

חכמינו זכרונם לברכה האבן געהאט מקובל די מעשה מיט די פרטי הסיפור, אסאך מער מפורש ווי ס'געשריבן אין תנ"ך. במשך זייער תקופה האט יעדע בעל דרשן געטראפן אין די פסוק א רמז )א רמז מיינט אנצוצייכענען( און א זכר אינעם פסוק צו יענע-און-יענע פרט פון די לאנגע מעשה.

איך בין א ויסגעשעפט, איך זעה שוין נישט גראד. לאמיר ענדיגען.

אתה הראת לדעת וואספארא גרויסע טיפשים די מבקרי המקרא זענען. און ווי אומוויכטיג ס'איז זיי אפצופרעגן. איך און דו ווייסען גאנץ גוט אז אלע דרשות און רמזים אין ספר יואל ב' זענען אמת ויציב. איי ס'שטימט נישט, און מ'וועט בהכרח מוזן

איינזעצען אז ס'איז געווען "תרי רבני גאלאנטע הוה", איינס פארן קריג און איינס נאכן קריג. - ס'זעהט אויס ווי די גמרא האט נישט קיין פראבלעם צו באשאפען רבנים וכו' אבי ס'זאל שטימען. אין פאקט האבן די אויבענדערמאנע חוקרים פערזעהן געוויסע אינפארמאצי ע. ווי למשל אז ר' חיים יהושע ה"ש האט סערווירט א סאטמערע עולם, און פאר זיי האט משפיע געווען פון תורת רביה"ק מסאטמאר. - גראדע האט דער סעמינער ערכים לעצטענסט געטראפן א שטיקל דרשה פון ר' חיים יהושע, געזאגט געווארן אין באבוב, ביי א יום-עיון, מ'זעהט דארט קלאר ו וי תורת מהר"ש מבאבוב איז רגיל על לשונו. אין אנדערע נייעס, איז אויף קאווע שטיבל געמאלדען געווארן דורך יידל אז מ'האט געטראפן אין ניו יארק )א שטאט אין אמעריקא( אלטע פאפירן מיט די נאמען "דער איד", וואס דאס באשטעטיג די רש"י אין ספר יואל! מה אהבתי תורתיך! - אבער פראפעסער נולד-מאוחר ווייזט אויף אז ס'ווערט קיינמאל נישט דערמאנט אז דער צייטוג איז געווען בבעלות משה גבאי, ועוד, צייכענט kliger אהן, אז דער איד איז געווען אן ארגען פון אומאפהענגינגען קהילות, דאס הייסט אז אפילו אנדערע קהילות האבן דאס געליינט. ע"כ איז יידל'ס אויפטרעף נישט סטאביל.

יא יא, אזוי קוקען מיר אויס.

איך בין שוין לאנג צוגעקומען צו דער מסקנה, אז "היסטוריה" איז מלא וגדוש מיט שקרים וכזבים, ס'איז כמעט אומעגליך צו וויסען דעם אמת. – והראיה, אז מידי שבוע בשבוע קומען ארויס פון דרוק צייטונג מיט הוילע שקרים און גוזמאות אן קיין מסגרת!

אז איינער פון אונז וועט זיין בין החיים אין 199 יאר ארום, זאל ער נישט זיין surprised צו ליינען אינעם המודיע אין אידיש אן ארטיקל מיטן טייטל "דאס לעבן אין שאפן פון אידן אין

אמעריקא צווישען דער צווייטער און דריטער וועלט קריג", וואס בתוך הדברים וועט שטיין אזוי:

דער טיפישער בעל-הבית, אפילו נישט דער תלמיד-חכם, האט געהאט א טעגליכע שיעור אין רמב"ם, תניא, חפץ חיים, בנוסף צו די עטליכע שיעורי גמרא ווי דף היומי, עמוד יומי, און ישראל ואורייתא. – דאס זעהט מען וואס דעם וואס די טעגליכע בלעטלעך, לוח ה מודעות, דבר יום ביומו, לוח הציבור, גוט מארגן וכו, אלע אלע האבן געפילט פאר וויכטיג צו שענקן - אין די געצוימטע פלאץ אויפן צעטעל – די סדר הלימודים לויט די אויבנדערמאנטע שיעורים. די סיבה פארוואס "דער בלאט" און "דער איד" האבן נישט באריכטעט שיעורים אין דף היומי איז צוליב דעם וואס זיי זענען ערשינען נאר איינמאל א וואך.

אין דער שטאט בארא פארק, עטליכע קילימעטער פון 799 בעדפאורד, האבן געוואוינט אידען אין מעכטיג ריזיגע גרויסע הייזער. אזוי ווייט, אז דער ווערדאנע רבי )עלטער זיידע פון היינטיגען ווערדאנער-מאנסי רבי( האט גע פראוועט, אלץ גאסט אין שטאט, פרייטאג צו נאכט'ס אין זאל פון בית יעקב )היינט א קלויסטער ל"ע( און שאלאשידות האט ער געפראוועט אין הויז פונעם אכסניא. – ס'איז נאר א פלא פארוואס ער האט נישט געפראוועט דארט, אין די אכנסיא, פרייטאג צו נאכט. לויט ווי אן אייניקעל, וואס כ'האב גערעדט מיט, גיט איבער דעם מערכת, איז דער סיבה דערצו געווען כדי נישט צו שטערן די שכנים פונעם בעלי אכסניא, משא"כ שבת נאכמיטאג איז דער חשש נישטא.

ודפח"ח ושפתים ישק פה אל פה.

היסטוריה איז אינטערסאנט צו ליינען, אבער צוויי שרייבער דערע images פון די זעלבע קהילה קענען אראפלייגן צוויי אנ אין די זעלבע תקופה, און ביידע וועלען האבן שטארקע מקורות.

היסטארישע געשיכטע:

דורך משה געציל

עס רעגנט אינדרויסן, עס גייט א רויעך... יעדער פרובירט צו זיין אינדערהיים, יעצט איז די פאסיגע צייט

צו שרייבען א אלט ער געשעעניש, וואס האט זיך אפגעשפילט קנאפע 67 יאר צוריק...

פארלאפן איז זיך די געשיכטע

טייל היסטאריקער טענה'ן אז

ענדליך ענדליך האט זי זיך האבען געהאלטן, שפילט זיך

אין די בראשית יארען פון וויליאמסבורג, עס איז געעוען אין א מיטוואך סוף אפריל, און לויט מאנכע איז עס שוין גאר געווען אנפאנג מאי, ווי אזוי עס זאל נאר זיין, האבן די וועטער נב יאים געהאט פארגעזאגט א שלאקס רעגן אויף א גאנצע טאג, למעשה האט זיך דער טאג אנגעפאנגען מיט א מילדע רעגן, זעענדיג אז דער רעגן איז א מילדער, האט די אלטיטשקע, אונזער בעל המעשה, מחליט געווען ארויס צו גיין ארלעדיגן אירע געברויכן.

אויסגעקוקט האט טאקע ווי דער רעגן איז נאר דא נאס צומ אכן די ליפן אביסעלע, נא! אביסעלע רעגן שאדט דאך נישט, האט זי טאקע געמיטליך אנגעפאנגען אראפשפאצירן טעילאר סטריט, מיט איר וועגעלע, מיטן ציל אנצוקומען צו אונזער אלעמען-באקאנטן "פרויקאס" פרוכט געשעפט, וואס האט זיך געפינען צווישען טעילאר און ראסס.

שוין, אנגעפילט דעם גאנצען וועגעלע מיט פרישע פרוכט און גרינצייג האט זי אנגעפאנגן אראפשפרייזן לי עוועניו, וואו פינקטליך זי האט געוואלט גיין איז עד היום הזה נישט באשטעטיגט געווארן,

זי איז געווען אויפן וועג צו שוין געספראוועט זיך צו זעהן טובי'ס קענדי סטאר, וועלכע ביים טיר פונעם אפארטמענט האט זיך געפינען אויף לי בילדינג וואו זי וואוינט, זי צווישן ראסס און ראדני, פאנגט אהן עפענען די טיר, אנדערע טענה'ן גאר מיט א פלוצלינג פון די אנדערע זייט זיכערקייט אז זי איז געווען גאס איז ווילדערהייט געקומען אויפן וועג צי וויינבערגער'ס צו פארן א פאליציי מאן, אפעטייזינג, און ווי דערמאנט, נאכיאגענדיג א קליינעם איז די זאך נישט קלאר ביז שווארצן טרעקל וואס האט היינט...

נארוואס אינמיטן סאמען גאס ווילדערהייט געפעסט צוויי דא פאנגט זיך אהן די רויט לייטס, זעהענדיג אז עס דראמאטישע טייל פונעם גייט נישט מיט גוטן האט דער געשיכטע... ווי נאר זי איז פאליס מאן ארויסגעצויגען ארויסגעגאנגען פונעם פרוכט דעם רעוואלווער... באט איין געשעפט האט זיך אראפ-מינוט איין מינוט! כאפ נישט געלאזט א שרעקליכן גאס קיין הייסע לאקשן... איך האב רעגן, אזש אז די גאנצע אויסגעלאזט א גאנצע שטיקל וועגעלע איז אונטער צוויי פונעם מעשה... לא מיר צוריק מינוט ענדערש געווארען א גיין אפאר מינוט...

שווים באסיין פאר די שווימעדיגע פרוכט...

נאך גייענדיג אויפן גאס, אויב איז נישט גענוג געווען אז זי בעצם הגאס הזה, ווען די האט זיך געדארפט ראנגלען אלטישקע האט זיך ארום מיטען שירעם האט זי זיך געשלעפט מיטן וועגעלע אויפ ן פלוצלינג צוהיסט אויף אן גאס גיין ערלעדיגן אירע אבנארמאלען אופן, אזש ווי די געברויכן, און אין די אנדערע צוקוקער האבן שפעטער האנט האט זי געהאלטן א פארציילט פאר די אויס-שירעם וואס איר קענט אייך פארשער, האט זיך געקענט אליין פארשטעלן אז אין אזא דאכטן אז עס האט זיך פון גאס רעגן מיט שווערע ווינטן פריש גענומען דונערן, ענדליך איז איר אויסגעקומען עטליכע נאך אפאר לאנגע מינוטן האט מאל זיך צו דארפן זי ענדליך באוויזן זיך צו ווילדערהייט ראנגלען צו בארוהיגן....

ראטעווען די שירעם פון גיין לחיי עולמ ה...

שוין, צוריק צו וואו מיר

יעצט אפ א שרעקליכע דראמע אין פארנט פונעם אפארטמענט בילדינג וואו די אלטיטשקע געפינט זיך, דער אפיציר שטייט מיטן אויס-געשטרעקטן רעוואלווער, און האלט שוין אט אט ביים שלעפן דעם צינגל, עמיר מאכן די מעשה בקיצור...

פלוצלינג!

פפפאאאאאאאאאא !!דער אפיציר האט געשאסן אינעם ריכטונג פונעם קאר, אבער אין דעם לעצטן מאמענט האט דער קאר באוויזן צו פארמיידן די קויל וואס האט אנשטאט דעם זיך גענומען פליען אינעם ריכטונג פונעם אלטיטשקע....

ע"כ קבלתי, יעצט וואס פון דא און ווייטער וואס עס איז געשעהן איז מיר זייער נישט קלאר, קודם כל האב איך נישט געקענט דערגיין, צו די פרוי איז באטראפן געווארן פונעם פליענדיגען קויל אדער נישט? און אויב זי איז יא באטראפן געווארן ,האט זי עס איבערגעלעבט ?איז דער אפיציר אמאל פארהאלטן געווארן פאר אויספארשונגען? האט מען באוויזן צו כאפן דעם קליינעם טרעקל וואס האט געפעסט די צוויי רויט לייטס?

איך האב שוין אסאך גענישטערט און געפארשט, כמה וכמה שעות בין איך שוין געזעצען ביי זקנים וואס געדענקען נאך יענעם מעשה און פון יעדעם האב איך נאר געהערט דעם ערשטען טייל, און וואס איז געשעהן ווייטער האט קיינער נישט געוואוסט צו דערציילען, און אינט-ערעסאנט איז אז דער ערשטער טייל, האט יעדער איבער-געגעבן גענוי מיט די זעלבע ווערטער ממ ש ...

ס'רעגנט ס'גיסט...

די אלטע באבע היסט...

ס'קומט א פאליס...

און געט א שיס...

ס'רעגנט טאקע אינדרויסן, אבער גלייבטס מיר אפילו אינמיטן סאמען גאס ווען איר ראנגעלט אייך מיטען שירעם, וועט א שמייכל נישט שאטען...

דורך פעדער

פון א נעגעטיוון פ רעספעקטיוו

דו קליינער קלעבעדיגס! זאטל אפ פון מיינע געהירן! פָאשיטן וואס קלעפן זיך אן אויף די פינגערס, נאכוואס מען מיירעט איין א זאלסטו א צווייטן!

נאסן טייג.

אז מען איז זיך מתבונן, און מ'קלערט אריין, פון וואס דער בחור אז מען איז זיך מתעמק, וועט מען רעאליזירן וויפיהל מאל אין איז מורכב, פון וועלכען רעצעפט ער איז קאמבאנירט האט מען א טאג, דער צודולטער בריאה טוט ענג מאכן פאר זיינע ארומיגע שטיקל השגה, די אומגליקן וואס ער ברענגט מיט זיך מיט, פ אר בלויז מיט זיין שלאבערישע אנוועזנהייט.

די מענטשהייט. דער קליינער אנגעבלאזנס, איינגערעפט אין א אויסגעצויגענע אבגעבליאסקעטע אייערדיגע כאלעטל, איז א קייקלט זיך אזוי דער צופראסקעטער אויפ'ן גאס, אויסרייבנדיג די שלאכעדיגע בייזע אנשיקעניש, וואס פארתכלוועט, און רואינירט, שיך אויפן אספאלט, א יך גיי הינטער אים עטליכע טריט יעדעס גענגשטאנד אדער אביעקט וואס קומט אין זיין גענגווארט.

צוריקוועגס בכדי צו האלטן א געויסע דיסטענס, אבער דער צופארענער צוחושטער, האט זיך איינגעהאקעוועט זיינע דאס גאטונג און טיפ פון דער "צו פאטשקעטע בחור" איז שוין ווי צושמיסענע צופליקטע שיך-קאלאטשן אין א שטיינדל, און זיך כמעט א אומאפרעגבארע פאקט אין די 'יומען רעיס'. פארפאלן ביז א רגע אויסגעּפראקט אויף די ּפעך..

צו מען דולט עס, אדער נישט, וועט דער צוגעברענטער בַאונסעדיגער פאשיט שטענדיג פארשמוצעווען אונזער שטייט זיך, איך, וואס כ'בין געלאסן און געמיטליך שפאצירט פון טערטאריע. און צורָאטשעווען יעדעם די נערוון מיט זייערע הינטער אים, האבעך מיר שמירניש דיר, איבערגעטאמבלט אויף רויטע אויסגעפַאטשטע, פון בַארכעס-צופרעסענע בעקעלעך.

דעם איינגעפאקטן טרטימר בשר, און אזוי דאס זעלביגע קוצקע דאס איז איינע פון די ליידן וואס וועט ביישטיין פאר כלל ישראל נאכאמאל דאמענסטרירט, פאר די שמייכלענדיגע ביישויער.

לעת הפרעון.

אפשטעלענדיג דעם גאנצן פארקער אויף שטיקל צייט.

נאמיר צוקנאקן די עסק אויף טייני ביטס ענד פיסעס, די רויע אבער דער שמוץ וואס ער הא ט אנגעווירטשאפט, דאס איז וואס גראביאנעס, זענען איינפאכע מוסרחים, מיט ראזירטע צוקנייטשע האט מיך ארויסגענומען פון די כלים. און דארויף טוה איך היטן, צוביילטע פרצופים, אין ישיבה זענען זיי בלויז פארנומען אפווייכן פון די צופליקטע נשמה'לעך...

און פארקאפעוועט, זיך ארום צו האקעווען און ציפקענען וועם אימער נאר. אזוי אז ווען די נארוואס פריי-געלאזענע שוויינען, פון זיין ביזעם, איז ארויסגעפלויגן א דיקע טעקע פון טויזנטע בעילן ארויס פון די אנגעחזר'טע שטייגן, אריין צווישן באזעסענע פיצי צעטלעך פון אלע ערליי מָאסן, און זיך צושפרייט מיט'ן ערצויגענע באשעפענישן, זענען זיי די לעצטע ווי א דארן אין ווינט, על כל דומן האד מה. זיין קַאוועדיגע אויסגעשמייערטע אויג, א קא מפלעטע פארזעעניש...

סאמעטענע תפילין זעקל, וואס איז שוין איבערגעלאזט געווארן אין יעדעס געשעפט, אשר בכל כנפות העיר. איז זיך צופלויגן ווי און וואס אן אמת איז: דער עובדא איז נישט בידינו צו בייטן, דאס א זעקל טאמאטקאלאך. און דער צופרָאכענער באלי-היט איז דער די ען עי צוזאמשטעל פון א "בוטשער". די בלוט זייערע אפגעגאלט פון זיין צוויי יעריגער קאדענץ, האט זיך איז א געמיש, פון קאווע און בַאדעם'ס. דאס איז א אינטערגעהו יבן א פרייליכער, און גערן א טובל זיך געטאהן אין א אומקאנטראלירבארער פצצה, וואס קען אין ליאדע סעקונדע שמייכעלדיגער קַאקַאש'דיגען וואסערל אין צענטער פון די אויפרייסן אין פרצוף. דעריבער ברויך מען זיך, צו די שמוציאנען שטראז. זיך א טיאכקע געגעבן, און א מונטערער באגיין מיט ספעציעלע זיידענע הענטשוך, 'דעליקאט' און ארומגעהאפקעט דערינען..

'סובטיל'. אבער פון די אנדערע זייט וויסן בייזוך, גענוי ווען אים אראפצושיילן פון זיך, ווי מען קנעטלט אפ די שטיקלעך טייג דער גרעפטישקס, האט פלינק אינטערגעהויבן זיינע לאפעס,

ארויפגעטאנצן אויפ'ן שאסיי מיט א ברע ן און א חשק, א הויכער זעקס און אכציג רעדלדיגס האט געהארנט און געפיפן פארטייבנדיג אלעמען, שיעור נישט צודרוקענדיג דעם כאלעטל'דיגן פאלקע, צווישן זיינע שרעק-אנווארפענדע גיגאנטישע רעדער. עטס מיינטס אוואדאי, אז דער "בארחע" האט בלויז געמיינט זיין ארים היטל. "א פַא גי און א פָאצי". גייטס זייטס בודק, וועט איר אנטדעקן אז דער היטל זיינער ווייקט זיך טעגליך און קיען זאפט ביי "ברעיק-פערסט". און די איבריגע צייט ווערט עס פארוואנדלט פאר א פאנצער אנטקעגן די בוטשערישע אנגרעפער...

אלזא, וואס איז דער געלויף און דער באטראסקנקייט?? ציוואס באומרוהיגן א שטאט, און קאמאנדעווען, ווי דאס וועלטל איז זיין אייגנס?? דער וויל פשוט און פראסט...קניפ און שטאך...איבערקערן די ציוויליזאציע, באקצב'ן און אנבוטשערן יעדעס איבערגעבליבן שטיקל מענטשהייט וואס איז נאר פארהאן...ער פארלאנגט די פוהלע אויפמערקז אמקייט, און שטענדיגע עווערניס פון איטליכער אויפ'ן ערד קוגל... טא צוליב וואס, לאזט איר אייך פירן ביי די וואנצן? ווילט איר אים דאס סערווירן אויף א גילדענעם טעצל..?עס רייכן אים צו יעדע געלגענהייט, אהן קיין אפצאל...?? ניין! ניין! ניין!

ווייטער, צום עמוד קלע בט ער ווי א פארשימלטער באנאנע. גארגעלט זיך מיט א אפשייליכן שטים, וואס ענדלט אביסל אין אויסגעפליקטע פידל סטרונעס. ווען ער שפרינגט מיר אראפ און ארויף מיט זיין גארגל, אין די 'הויכע'. כאפט מיר אן א שטארקע תאווה צוצוגיין און אים איינפאקן אין דעם טלית וואס הענגט אים פון ארינטער - ווי א ליילעך, ביז די קנעכלען, און אים אריינשמענדערן אין מיסט קאסטן, וואס איז צוגעמאסטן צו זיין סייז, פערפעקט און ווי געגאסן...

ביי די קאווע באמיסטיגט ער אן דאס פלאץ ווי א פויגל נעסט. ער קען קיינמאל נישט דעדעצירן אויב די קאווע איז גענוג א דער צופיהל..אזוי ארום, גיסן זיך קאווע באנדלעך, אהין און צוריק, פון גלעזל צום פלעשל..פארגינענדיג פאר די פאדלאגע אויך א שיין ביסל...און עווענטועל ווען ער כאלָאפשעט און ציטערט מיט'ן מילך באטל אין די הענט, אריינגעיסענדיג אין זיין 'הייסע קעפל' באקומט די געוועזע נע ציכטיגע ערד, א מין אומווערדיג פנים, אז ס'איז אן עקל, מיט דאס פיס אראפצוטרעטן...שיך סעמפל'ס ווערן מייסטעריש אפגעדרוקט אין די בלאטיגע ערד, גיבנדיג א שפעציעלן חן פארן קאווע לעכל...

דער בעל תאווה'ניק איז אבער נאך ווייט פון פארטיג, קודם מאכט ער שניטן אין אלע גלעזלען, ווייל אין די קורצע צייט אפשניט, פון ווען ער שיט די קאווע אריין ביז'ן זומבווענען די הייס וואסער, וועט ער חלילה פארגעסן וויפיהל וואסער ער באדארף צו לייגן...

מיט זיינע צופאשעטע פינגער, שארט ער זיך צו, אכט קָאצקעס

אנטקעגן די שמונה ימי מילה, און אויב איז ער שוין אין די 'אנגעזעצטע' יארן, פאנגט ער אן ארומלויפן מיט די הייסע, שפריצענדיגע קאווע אין די הענט, שנארענען פאר א ציגערעטל בכדי צו כאפן א "קטורת'ל )ווי בלשונם..דו תלוש מן המחובר, פאר א געשליפן צינגל האלסטו דעך אויך? ניטאמאהל קיין גראדע שין קענסטו נישט זאגן..די צונג ווערט דיר פארכאפט האלב, צווישן די פאדערשטע פאררויכערטע ציינער.( אינבעק פון די ביהמ"ד, אדער די נעקסטע ביה"כ פון א אסטמא ליידנדער.

וואס דאן וועלן אפ' די כראפענדיגע אין די שטיבלעך זיך אויפוואכן פון די זעצעס, און האקערייען וואס וועלן שטורעמען או יף זיין ביסקיסע באזע..

אין מקווה, אינוואדירט ער די שאווערס, און רוקט זיך נישט ארויס פון דארט, ביז ער פארנוצט א גארביטש בעג פון אלע ערליי זייפן, און קרייטעכצער.. ער סאפעט און הארעוועט, אפצושינדן פון זיך אלע זיבן הויטן, מ'קען שוין מיינען ציוואס ער שוויצט דען..

.סך הכול מַאפט ער אביסל אויף זיין דיקע רויטע גמ' און שפייעט אן יעדעס בלעטל מיט סחורה וואס ער רופט "תחיית המתים טל"

דו בהמה. "תחית המתים טל" איז עס: ווען מ'לערנט און פון גרויס מידיקייט און פיהל לערנען, - פאלט מען אנידער, אויפ'ן גמ'...!

אבער נישט ווען מ'שפרייט זיך אויס מיט בכל ההידורים, מ'רוקט זיך אפ פון טיש...מ'לייגט זיך צוזאם די הענט....און מ'ארבעט נאך א פינף מינוט שפעטער. עס צו אויסגראדן און זיך מסדר צוזיין....און ווען צום גרויס אויפרעגונג, וועקט מען זיך שוין יא אויף, - ווייל דער חברותא האט צו שטארק א ריינגעהאקט די באנק, אדער געקלאפט אויפ'ן טיש פון ריתחא דאורייתא – גיט מען א זיפעץ ארויס א רוסישע קללה, אין זיין ריכטונג, און א שנעלן בליק אויף'ן ווייזערל, און.. ויטמנהו בחול...ער איז שוין ווידער אנטשלאפן...

און אין בור, שפרינגט ער מיר ווי ביי די הקפות, אינז ינען האבנדיג אראפצושאקלען פון זיך אלע קליפות.

דערנאך אין היכל ביי שחרית האבן זיי אנגעפלאנצט און אנגעזייעט אלע טישן מיט מיליאנע בתים, און תפילין בייטלעך, ווי איך גיב מיר נאר א דריי, קומט אראפ צו רייסן א הויפן בית'לעך..איך הער מיך נישט אויף צו בייגן פאר זיי...נאכן תפילה טאהן, אזוי נאך אינמיטן אשרי ובא. שפאצירט ער אריין מיט זיינע פארגרעבטע הענט, און די ווארעמע מארבל קעיק, און לויפט אנשמוצן אלע ספרים שענק מיט די שטאקיגע רעפטלען קעיק...

אויב האב איך שוין יא אמאל בטעות איינגעקלאפט מיט א "יחות קטנה" פון "בית המטבח יים" וועט ער מיך פארפאלגן די יארן, אויספעיגערן און צושטרייפען מיינע פולסן, מיט זיינע

פארגלל'טע מיסטיגע גיגלען....און שטרויענע גוטזאגעכצער...

דו אפגעטריקנטס, !! קרעציגער נער!! בין איך דען נייגעריג אין דיינע קוועטשערייען, אין דיינע פארשמעקטע פאראיבלטע וועעען ער העט מיך זעהן, וועלעך האבן א גיהנום זיך וויצן?? דו קראצט אין די אויערן ווי א וועפערייזער... שאקל דיך אפצושניידן פונעם....

אוועק פון מיינע זאטלען, און פאשיט אן א צווייטן די געהירן!!!

סוף פסוק!!

* * " ווא ַָ טוטצעך?? ס'פעסט, הע?? העי, האסט געהער ט? די בחורים האבן געמאכט א מעכטיגע מערכה קעגן דעם קעכער??

וכן תעשה לשורו, וכן תעשה לחמורו...

ס'א מצב!!

כ'וויל עפעס איינקויפן אין קראם, ווי א ארנטליכער איינפאכע אונז זענען א באנדע רייסערס!! מחיישן, פישן פלאנצן פליסן קונד. מיינע הענט זענען פארנומען, מיט א דאזן אייער, און א פלויזן!! איך רייכען בראון טאפס! פון אייראפע!

לעבל ברויט. און אזוי ווי פון תהום ארויסגעוואקסן, געט פלוצים א שפראץ ארויס, דער רינד עכיגער באלי, און שטופט זיך אריין כ'טרונק שווארצע קאווע...

פארנט פון מיין נאז, פאכעט אין די האנט, אן אלומה לייהיט'ס – אריין אין דעם פארקויפערס געזיכט....באסעווענדיג מיט זיין און איך רייס מיט א בייק אין קאנטרי..

מגושם'דיגער קול, "אנטשולדיגט, איך אייל מיך זייער, אפשר קענט איר שוין נעמען געלט פון מיר?!"

איך פייף אריין אויף מי ין משגיח,...! ער ציטערט פון מיר...!!

מיין דאזן אייער, הא ט ספאנטאן געלאנדעט, און ווי היסססמשוגע?? אונז מאכמער פון אים פאטאש!!

פארשטענדליך זיך געקראכט.

נעכטן בין איך געווען אין פעטמארק, און אייער נעכטן אין פאר מיר האט ער פארגינט א האלבער בליק, אונטערמירמלענדיג וואלמארט!!

זיך דערביי...אנטשולדיגט...כ'האב נישט געמיינט!

און איך קויף יעדן טאג סענדוויטשעס פון פת שחרית....דעי דו קליינער קלעבעדיגס שטעפע דיך אפ פון מיר, אין צייט!!

פרישטאגס אין ישיבה, איז דאך אזוי עקלדיג!! געלט איז נישט ווילאנג ס'הערשט נאך פרידנס צייטן...

די מעטער!! סימער נישט קיין ראלע...

איידער כ'על לל מאכן פון דיר אש און פָארעך....

פון א פאזעטיווע פרעספעקטיוו

איי איי איי....ווי נעמט מען די בחורישע יארן? לאמיר זיך לערנען טעגליכע שוועריגקייטן. און אזוי ארום אונז ערמעגליכן דיך צו פונזיי.

דינען באמת ובתמים, און מאכן א נחת רוח, פאר דיין הייליגן נאמען...

דער היינטיגער טאג האט זיך מיר אנגעהויבן מיט נישט אזא פרייליכן געמיהט, אזוי גייט דאך דאס לעבן פון א מענטש.ָ אפס דער היינטיגער פרימארגן, א יז געווען ביי מיר ווי פולע רופן עס און דַאו נס.. דער פון אויבן שטעלט דעם קליינעם מענטשעלע אין אהן. "אויפגעשטאנען אויף די לינקע זייט" די חשק און ברען פארשידענע מצבים, אלע ערליי אומשטענדן, אפטמאהל גרינגע, האט געפעהלט, איך האב שוין דאן, ביים זיך ערוועקן און פיהל מאל שווערערע. אלעס כדי אים צו פראוון און אים דערשפירט, אז "את זו שינה הכתוב" און דער טאג איז נישט שטעלן פאר א ניסיון. וואס אויב וועט ער ביישטיין וועט דאך די לצידי. א דרדרוקנדער אומעטיגע געפיהל האט גענעסטעוועט, שכר און באצאלונג זיין פיהלפאכיג גרעסער.

אין הארץ. די געווענליכע אויפלעבנדע געדאנקען, האפענונגען, פאר א נייער טאג, זענען ווי פארשוואונדן געווארן, פארגעסן מיר אבער פון אונזער זייט בעטן פון טאטן, זאל אונז גיבן די געווארן, און זיך נישט געוואלט בכלל געדענקן דערפון..

כוחות און גייסטישע שטארקייט, איבערצוקומען די טאג

דא ליגט נעבעך מיין קליינער פיהר יעריגס מיט הויכע היץ שוין דריי טעג, מ'האט שוין גראדע באזוכט דעם דאקטער, איין מאל. אבער ער האט געזאגט אז לכאורה איז עס א לייכטע פלו, וואס וועט פארביי גיין ביז א וויילע..נעכטן ווען די מצב זיינער האט זיך היפש פארערגערט, און זיין קליינטשיגער שטערן האט געפלאקערט פאר היץ. זעמער ביידע אריינגעפאלן אין א שטארקע פאניק. ער האט אויסגעזעה ן שרעקליך בלאס. און ווען מ'האט אים נאר אנגערירט האט ער נעבעך געוויינט מיט א הארצרייסנדע שטימעלע, וואס האט ממש צוריסן מיין הארץ..

וואס מען האט אים געגיבן בכדי צו פרובירן אראפצוקלאפן די פיבער האט נישט געווירקט. אצינד האבן מיר שוין ערנסט איינגעזעהן אז מיר ברו יכן עפעס צו טאהן. שוין פיהר טעג מיט הויעך פיבער, וואס ווערט כסדר ערגער און ערגער, איז נישט קיין קליינגקייט. איך האב נישט געקענט צוקוקן ווי דאס קינד מיטשעט זיך, ער האט שוין ניטאמאהל געהאט כח צו וויינען...זיין קעלעכל האט זיך געהערט אזוי שטיל, און שיטער..און זיין קערפערל איז געלעגן באוועגלאז אויף מיין בעט..פיבערנדיג גאר שווער..

האמער געטוהן צום זאך. גערופן הצלה, די לעצטע האבן תיכף באשטעטיגט מיינע פארדאכטן, נעמליך דאס קינד ברויך זעהן א דאקטער ווי אמשנעלסטן. זענען מיר אריינגעפארן אין שפיטאל מיט אים, אינצווישן הא ט שוין דער פיבער געדראפט, די הויכע ציפערן, ס'גייט דאך ארויף און אראפ. נאכן אפזיצן אפאר שטונדן אין ווארטזאל, איז געקומען אונזער רייע צו געזעהן ווערן. און דער דאקטער האט דיאגניזירט אז ב"ה נישט קיין ערנסט'ס. ס'רעדט זיך בלויז פון קליינער אינפעקשן אין די האלז, און אויער, וואס דארף אביסל אנטיביאטיק באהאנדלונג פאר א וואך, און כסדר'דיגע וואכזאמקייט, אויפצופאסן אויב דאס קינד טוישט זיך חלילה צום שלעכטן.

געלויבט דעם אויבערשטן, אז מיר זענען אפגעקומען מיט שרעק.

אבער פון חדר קומען נישט אזעלכע גוטע נייעס, דער צען יעריג ער גדלי', פערצופאל א פיין קעפל, אבער אנדערע סארט נאטורן, זייער עמפינדלעך, אבער פארט א ספעציעלער נשמה, האט ער א געוויסע שוועריגקייט מיט וואס דער באשעפער האט אים באשאנקן, ווען ער איז אראפגעקומען אויף דער וועלט, אדורכדעם אים אויסצואיידלען, אים צו גיבן די געוו אלדיגע געלעגנהייט וואס אנדערע האבן נישט, דהיינו. זיך ספראווען אדורכן לעבן מיט א געבורטס פעהלער, וואס וועט אים נישט ווייניג צער פארשאפן אין לעבן, אבער פון די אנדערע זייט הייבן דאדורך דעם...

די כישרון וויאזוי איך רוף עס, איז "שטאמלען" יא! ער שטאלפערט נעבעך, און פאר יעדעם איז פארשטענדליך אז דאס האט אים פיהל שוועריגקייטן און אומזינסטע באליידיגונגען געברענגט דורכאויס זיין לעבן. אבער מיר עלטערן זענען זיך

אליין מחזק, און גלייכצייטיג טוען מיר אים אויך שטארקן, און מיר העלפן אים אדורכקומען די שווערע טעג...

האמער אז וי אדורכגעשטיפט ביז היינט, מ'קען רעדן און רעדן און נישט פארטיגן ...ביכער פון ווייטאגליכע ערציילונגען, און געשיכטעס קען מען אראפשרייבן דערפון..אבער ציוואס רעדן?!

מיר האבן א טאטע אין הימל, וואס קוקט אראפ אויף יעדעס קינד, און פירט דעם גאנצן וועלט מיט א אויסגע רעכנטער חשבון.

דאס איז פונקט ווי עמיצער זאל ווען אריינשפאצירן אינמיטן א אינטערעסאנטער שפיל, ביי די פיפטע צענע, און אנהויבן זיך וואונדערן,

וואס איז פשט? פארוואס איז דער ארנטליכער ערליכער מאן געבינדן אין קייטן, און דער אומפארשעמטער גלח פירט די רעדל?! וואס גייט דא פאר? איך פארשטיי אייך אינגאצן נישט?!

אז עמיצער וועט אזאנס פרעגן, וועט אים א קלוגער ענטפערן, "קינד מיינס, דו ביסט אריינגעקומען אינמיטן א לאנגער שפיהל, דאס ציהט זיך שוין א שטיק צייט?! פַאנט פארלאנגסטו, דו זאלסט אלעס פארשטיין פון די פיפטע סצענע??

דאס זעלביגע דא, מיר ווייסן נישט זיינע חשבונות, און מיר פארלאזן זיך, און מיר גלייבן, "אז כל מה דעביד רחמנא לטב עביד"

דא אבער, האבן אומשטענדן אנגענומען אינגאנצן א נייער פארעם, יעדעס מאל וואס אונזער גדלי' האט אנגעהויבן צו לערנען א נייע לימוד, ווי אלף בית, חומרש"י משניות, גמ', האט זיך זיין שטאמלען פארערגערט אויף דעם פעריאד ביז ער האט זיך איינגעוויינט אינעם נייעם מצב, און צום נייען לימוד. און מיר יעדעס מאל האבן מיר מיט עקסטערע סייעתא דשמיא עס אדורכגעשטיפט, אצינד אבער איז אין זיין כיתה אנטשטאנען א שטיקל טויש, און א נייער אינגל איז אריינגעקומען, דער אינגל איז אביסל אנדערש ווי די אנדערע קינדער וואס זענען שוין געוואוינט דערצו, און מיט די יארן האבן זיי זיך איינגעלעבט מיט אים, און ווי נישט ווי, געפראווט איינצושפארן פאר אים איבעריגע ווייען, און זיי האבן זיך פארמיטן פון א ים ח"ו מאכן פיהלן ווי ער איז אין א וועג נישט וועלקאם, אדער חלילה א אנלייגעניש, פאר זייער חברותא.

דער נייער אינגל אבער, איז נישט באקאנט מיט גדלי'ס היסטאריע, און צומאל טוט ער אים טשעפען, און אויסניצן זיין שוואכקייט בכדי צו מאכן לאכן אנדערע און זיך אינטערהאל טן אויף זיין חשבון, וויפיהל מיר האבן פרובירט, מחזק צו זיין גדלי'ן איידער מיר האבן גענימען שריט צו רעדן מיט'ן רעבין, האט עס אבער נישט געהאלפן, וואס פארשטייט דען א קליין קינד, זיך צו שטארקן, און זיין א מעביר על מידותיו, ווען ער איז דאך באמת אומשולדיג און רי ין, ציוואס קומט זיך אים נעבעך צו

ליידן אויף א פעלער וואס דער רבוכ"ע דער "רחמיו על כל מעשיו" האט אים אזוי געבוירן...און מיין גדלי'ן טרעט עס דעריבער, זייער ביטער צו, צום הארצן. און מיר אלס עלטערן ציפט דאס ביזן זיבעטן ריפ, עטס קענטס אייך נישט פארשטעלן די צער וואס מיר האבן ווען ער קומט אהיים כליפענדיג, אז היינט האט יענער געלאכט פון אים אין חדר..

דערפאר, האבן מיר באשלאסן אז מיר וועלן זיך ווענדן צום רעבין מארגן, און האפענטליך וועט אריינקומען א שינו לטובה, אויב אבער נישט וועט אפשר נישט זיין קיין ברירה, ) צוליב וו אס יענער אינגל איז פון א צובראכן שטוב, און האט א פארווייטאגטע עבר, דעריבער קען מען אים אויך נישט דן זיין, און עס וועט פילייכט שווער זיין פאר די הנהלה, דן צו זיין דעם ענין בתוקף ווי עס וואלט ווען געברויכט זיין.( נאר אים אריבער צו פירן צו א צווייטן כיתה, וואס דאס איז פארשטייט זיך דעם לעצטן אויסוואהל, צוליב וואס עס וועט ווארשיינליך זיין זייער שווער פאר אים צו טוישן כיתה נאך אזויפיהל יאר זיין צוזאמען..

אין קורצן, מיין מוהט איז אראפגעקלאפט און נישט איבעריג מונטער. פירענדיג מיין אויטא אויפ'ן ראוד, איז געפאלן מיין בליק, אויף די טייערע איידעלע בחרי חמד, וואס פיהלן אן די גאסן אין די איצטיגע טעג. די יונגע חשק, און צופרידנקייט וואס איז אויסגעגאסן אויף זייערע פנימער, די שנעלע גאנג, און די בחנ'טע פאות וואס וויגן זיך ביי די זייטן, האבן מיך אפירגעברענגט זיסע זכרונות פון אמ אל...

איי איי איי, ווי ברענגט מען צוריק די דאזיגע פארגעסענע זמנים? די זארגלאזע טעג...מ'האט נישט געוואוסט פון קיין צרות. מיט א לייכטקייט האט מען זיך ארויסדערזעהן פון בעט, און ביז פינף מינוט זיך ארויסגעזעהן פון הויז.

מיט די תפילן בייטלעך אינטער די ארעמעס, א ון פלינקע טריט, האבן מיר געשפאנט אין ביהמ"ד, טאקע גענוי ווי די בחורים'לעך וואס איך זעה איצט. עס אינטערעסירט זיי גארנישט, זיי קוקן נישט ארויס פון די ד' אמות. קומען אריין אין בית הכנסת, כאפן א מקווה פון פינף מינוט, שטעלן זיך דאווענען מיט א ברען און זיי וועקן אויף דאס שחרית...אז ס'איז א מחיה...נישט כאפענדיג, האב איך מיר אויך צוגעשטעלט צו זייער געיעג, די דערדרוקנדע מחשבות פון פריער האבן מיר יעצט ווייניג וואס אינטערעסירט, יעצט האב איך פרובירט צו זיין אזוי פריי, און פרייליך ווי די פלייסיגע בחורימ'לעך

די דאווענען הא ט געהאט אן אנדער פנים ווי אייביג..צום עמוד איז צוגעגאנגען א 17 יעריגער זיסער בחור'ל וואס האט אריינגעגעבן א חשק און ס'דאווענען, הויעך אויפ'ן קול, יעדעס ווארט, אים האט נישט אינטערעסירט דעם זייגער, אדער אויב ער

האט שוין זעקס, וואס האלטן ביי אמת.. ס'האט מיר ג עכאפט א שאקל..."היתכן? דא שטייט א פופצן יאריגער בחור און דאווענט אזוי ערליך און שיין, ערווארט נישט קיין כבוד פון קיינעם, און ביינונז דארף מען זיך טאג איין טאג אויס בעטן ווער עס קען צוגיין צום עמוד??

אז כ'האב שוין יא געהאט אזא פלייסיגער לעבהאפטיגן שחרית, מי ט א י"ג מדות נאך אויך.איך און אלע ביים דארטיגן מנין, האבן זיך פשוט געשעמט ארויסצוגיין, ווען דער בחור'ל האט מיט זיין הויכע קול, געזאגט תהילים מיט אזא תמימות, און שטרענג פארלאנגט אז מיר זאלן פארבלייבן צו מנין אויף "יהי רצון"

און .....דארט האב איך עס געשפירט.....ס'האט מיר א קנאק געטאהן...איך בין אנגעקומען צו די ווערטער "ולכל גויה וגויה די מחסורו" א פלייץ טרערן האט א שאס געטאהן פון מיינע אויגן, "אוי רבש"ע האט זיך א קרעכץ ארויסגעריסן מעמעקי ליבי, האב רחמנות, און דערבארעם דיך אויף מיר, גיב פאר יעדעם איינעם אין כל ל ישראל וואס ער ברויך אריינגערעכנט אויך מיר, וואס איך ברויך...העלף מיר...און גיב מיר סייעתא דשמיא, און כח אדורכצוטראגן אלעס וואס איז אויף מיר באשערט.....איך האב מיך שנעל איבערגעדעקט מיט'ן טלית, זיך שעמענדיג פון מיינע שכנים.

אבער וואס זאלעך ענק זאגן. א שטיין האט פריי געמאכט מיין הארץ...איך האב באשיינפערליך געשפירט ווי אלע מיינע פראבלעמען פארשוואונדן כחלום יעוף....און אט דער זיסער בחור'ל וואס האט נאך יענעם טאג שפעטער אנגעפיהלט דעם היכל מיט זיין זיסע קול תורה. אפ' אין די צייט וואס דער מגי"ש קוקט נישט, און אין מיר אויך אריינגעברענגט א ווילן צו לערנען... - פאר אט דעם בחור'ל וויל איך זאגן, זאלסטו וויסן,

א גרויסע טייל אין מיין טאג, וואך, גאנצן בין הזמנים, וואס איך בין אנגעגאנגען מיט א שמחה, און מיט א חשקות, צו איז עס צו מיין קבועת'דיגן שיעור, צו אין מיין דאווע נען, איז דיר צו פארדאנקען...

וואויל איז פאר דיר, און וואויל פאר אלע וואס זענען ווי דיר...

בחורים גייטס אן....דער גאנצער בין הזמנים איז לכתחילה געווידמעט, כדי צו ווייזן און אויפוועקן די בעלי בתים, און אריינברענגען אין זיי זכרונות פון די אמאליגע גוטע ישיבה'יש ע יארן.....בכדי אז זיי זאלן זיך נעמען אין די הענט אריין...און מחוזק ווערן...

איי ווי נעמט מען די אלטע טעג!! לערנען פון זיי זיך מ'מעג!!

בדידי הוה עובדא:

כ'שפאציר היינט אריין אין א פרוכט געשעפט. די ליפן פארטריקנט פאר עפ עס א זאפטיגס אריינצובייסן. און טאקע א זאפטיגס, אז עס זאל שפריצן פון אלע זייטן. עס זאלן זיך ערוועקן די זכרונות מיינע, צו די גוטע יארן ווען מען האט אהן קיין שעמוועדיקייט געכאפט די גרעבסטע טאמאטע אין האנט, און אריינגעשטאכן די פאדערשטע העליפאנט ציינער ,אין צענ טער. באוואשענדיג מיט רויטע שפריץ זאפט אלע ארומיגע.

אה.... ווי נעמט מען די אלטע יארן... ווען די וועלט איז געווען במילואה.. עס האט נישט עקזעסטירט קיין בושה .. אין די יונגע יארן אז מען איז פארהונגערט געווארן אין א שיינער נאכמיטאג...האט מען אריינגעפאלקעוועט צו ויי אויפגעבלאזענע קעז דעלקעלעך אין טאש.. און אזוי פון צייט צו צייט געכאפט

דורך פעדער

איך גיי אריין אין פרוכט געשעפט מיט א אויסגעשטרעקטן האלז - מעשה בעה"ב. איך האב אנגעווענדעט אלע כוחות, ווי שטערקער צו שאקלען מיין וועסטל אז די טשעינדזש דערין זאלן העכער קלינגען. אזוי זאל כאטש דער בעה"ב וואס האלט אינמיטן אריינקנעכעווען אין א שטאקיגע סענדוויטש - אינאכט נעמען, אז א באדייטנדע סומע פעניס, וועלן אביסל גרעבער מאכן זיינע אפגעטאכל'עוועטע קעשענעס.

מיינע הענט האבן פארשטיי ט זיך ווי א היימישער חסידישער איד אנגעהויבן באטאפן און צוקוועטשן יעדע פיטש וואס האט זיך נאר געפינען אין דעם גורל'דיגן קעסטל. ביז מיינע איידעלע פינגער האבן אויסגעוועלט דריי באזינדער שפריץ - אויסזעהנדע פיטשעס. טאקע נאכדעם וואס

מינדעסטע.. און תיכף נאכן ארויסגיין פון געשעפט, פארשטייט זיך נאכן געבן דעם טייערען חזיר, זיין געשוואלענע פרייז פאר א דריי פאריתומ'טע נעקטערינען...האב איך מיט א קראפט אריינגעטריבן מיינע שינים אין דעם ערשטן אפרסק,, זיך גרייטענ דיג אזוי לאנג ,צום לאנג ערווארטעטן זאפטיגן זרם וואס זאל אדורך דרינגען עד דכדוכו של נפש .. אבער אנשטאט דעם האט מיך דער ביטערער מציאות א שלאג געטוהן אין פנים... דער פידזש איז געווען אויסגעטריקנט און אויסגעוועטשט פון יעדעס ביסל נאסקייט און פון יעדעס ביסל אידי שע געפיהל... א טרוקנקייט האט געהערשט אין אים ... מיינע ציין זענען אריינגעפארן אין א טרוקענע אויסגענאגטע וואלד... א מין ביטערקייט האט מיך באנומען ... כ'האב ממש מיך נישט געקאנט צוזיך קומען

איך האב אויסגעמאסטן די שטארקייט, און ....און מיינע טייערע פריינד.. אזויווי עס

א ביסן דערפון...מיט א פולן בייס....במלוא מובן המילה! אנפילענדיג דערביי דעם גאנצן בית הבליעה... יא יא ... זאל עס זיי אפילו אינמיטן בעדפארד ביי ראדני... אז עס האט אנגעכאפט א פלוצים'די גע בולמוס האט מען אין יעדעם אריינגעביסן...

איז שטעלט אייך פאר וויאזוי עס שפירט אריינצושטיקעווען די פארנט רייע פאדערשטע ציינער, אין א זאפטיגע רייפע, שמייכלדיגע פידזשע..און די דינע פרוכט הערעלעך ציען זיך דורך די ציין מיט

די ווייטקייט פונעם שטראם וואס די אפרסקין וועלן אום גאט'ס הילף אי"ה ארויסגעבן.

ווען איך האב באצאלט די פיטשעס געב איך אים א זאג. "טייערע טשוטשיק הער מיר נאר אויס, לויט מיין עפיניען, וואלסטו געמעגט טאקע ארויפשרויפן איצטערט, די פרייזן פון אטא די פישדזעס...וויבאלד יעצט זענען זיי אזוי גוט, אז מלאכים ושרפים וואלטן זיך צודריקט דערפאר...ער דער מאניאק, גיט מיר אזא שמייכלדיגן בליק מיט א באהאלטן פייערל טאנצענדיג

האט פאסירט צום ערשטן כך אי רע להשני וכן לכל העדרים .. 7 פארפוילטע אויסגעטריקנטע פארזאלצענע נשמות... אלע 7 האבן נעבעך אפגעשניטן זייער יונג לעבן, אין א פארלאזטער מיסט קאנע אין א פארשטינקענעם נעיבערהוד .. יא דאס פאסירט ווען מען דרייט זיך ארום מיט עקסטערע העכערע ,עקסטאזפולע ערווארטונגען...

דער פרוכט געשעפט קען קדיש יתום זאגן, פון נאכאמאהל זעהן מיינע ברוינע מטבעות אין איר קאסע....פאלן צו די פיס

עקשנות..אה ... אזא טעם שוין יארן נישט ארום זיינע נאז חורין, עפעס טויג נישט

געהאט....און די קלימאקס מיט וואס מיינע טרוימען ענדיגן זיך, זענען די שאנסן דערנאך אפצולעקן מיינע צען פינגער, פונעם פאשמירענדן רויב...

דא... זעה איך! וואסערע מחשבות זרות דרייען זיך ביי אים אין מאגן.. .??

איך האב נישט חושד געווען דאס

זאל ער מיר.. דער באגאבונד.... אומזיסט אויסגעניצט די כוחות מיטן אריינקוועטשן און ווייעך מאכן אלע פיטשעס ביי אים אין געשעפט.... איך האב ניטאמאהל בא קומען באצאלט דערפאר...!!!

דורך פעדער

בניגון: יו"ט עהרליך - ווילאמסבורג

ס'געוועהן אמאהל א גרויסער עם הארץ אים אנגעריסן מכות רצח

א גביר אדיר געלעבט ווי א פריץ דער איידעם געווארן א שונא נצח

שווערע מיליאנען האבן פון אים גערינען האט געקלערט יבא יומו, וועט ער אנלערנען דעם עזות מצח

געהאט האט ער אן איינציג טאכטער דער שווער האט געהאקט, געקלא פט און געקנאקט

ארומג עלאפן ווי א צוקאכטער א ת"ח מיט אן עם הארץ, האט נישט קיין דערהער

די בעסטע בחור פאר איר געפינען דער איידעם צו זיך לאכט. א נקמה טראכט.

וויאזוי דעם שווער אים אנצולערנען ס'זאל זיך אים נישט גליסטן מער.

צוגעזאגט צוגעבן אייביג קעסט

עסן און שלאפן, און אויך א רעסט די ימים נוראים זענען געקומען צו לויפן מיט'ן איידעם אבער ער קען זיך נישט פארטראגן ס'געוועזן א מנהג מ'פלעגט פאראויס פארקויפן זיי האבן זיך געריסן ביי די קעפ אלע כיבודים הקטנים עם הגדולים.

קארטאפל, אייער, ס'געפלויגן טעפ ס'געווען א כיבוד פון די העכסטע פרייזן זיי האבן זיך אבער נאכנישט, ערנסט זי ך צושלאגן אנהייבעכץ האט עס געהייסן

יו"כ אינדערפרי ווער ס'זאל אנהייבן אדון עולם.

ביז אמאהל האט דער שווער אנגענומען

זיין טייערע איידעם ביי די ביינער ער לויפט צום שווער אזוי גיך און געווארפן אויף אים אפאר שווער שטיינער טייערע שווער איך קויף עס פאר דיך

אנהייהעכץ, פאסט נאר פאר די חשובים

דער איידעם האט, ווי א בר דע ת

ארויפגעצויגן, גאר הויך דעם פרייז

אויף גרינע שמונה מאות אלף זהובים.

דעם שווער ווערט רויט דאס בעקל

ס'קאסט אים א פולע זעקל

אבער אלעס לוינט זיך, דאס הארץ אים שטאטער קלאפט.

גארנישט גייט לאיבוד, אבי שוין עפעס א כיבוד

יא דער איידעם איז עפעס ווערט, א מזל ער הא ט אים געכאפט

זאגט דער שווער פארן איידעם

האסט מיר טאקע געעצה'ט,

איך פרעג דיר א שאלה אבער כיצד,

וויאזוי גייט עס צו כ'האב עס נאך קיינמאל נישט געהאט.

כ'ווייס נישט וויאזוי אנהייבעכץ גיייט צו

כ'בין נאך קיינמאל אין שוהל נישט, אזוי פרי

כ'דריי מיך נאך דעמאלט ס אויפן צווייטן זייט

דער איידעם געט ארויס א באפעהל

איינצוקויפן, א ריזיגע, פעקל מעהל

כאטשיג וועגן, צוואנציג פונט אויפן סקעיל

הייסן די שווייגער א חלה אויפבאקן,

א טעם א געשמאקן, אזוי אז ס'זאל קנאקן,

א גרויסן קויליטש ס'זאל זיין וואס צו האקן

אנטוהן א קי טל מיט א גרויסן פראק

אריינפאקן דעם חלה אין א גרויסן זאק

יו"כ אינדערפרי עס שלעפן אין שוהל

ווען די גבאי וועט אנהייבעכץ אויסקלאפן

זאל דער שווער, דעם חלה, פון זאק ארויסכאפן

און צום באלעמער צוטאנצן מיט א הייליגע ציהל.

פאס אויף זיך נישט אויסצוגליטשן

און ק יינעם נישט אריינצומישן

דעם חלה זאלסט לייגן אויפן בימה, און מאכן א לשם יחוד הויך

קוק נישט אויף קיינעם לאך פון יעדעם איינעם

פון קנאה אלע ווען שרייען אפי' אויך דער דיין

זאלסט מאכן המוציא מיטן גאנצן כח

אנהייבן צו עסן ס'זאל גיין א רויעך

מ'דארף דעמאלטס זיין א גרויסער זריז

יום כיפור צו עסן איז טאקע כרת

אבער ווער ס'האט שכל מאכט נישט קיין פשרות

דעם גאנצן חלה אריינהאקן אהן רחמנות )הסברות(

מצווה בו יותר ס'איז א ענין א גרויסער

חלילה נישט איבערצולאזן קיין נותר

פאר א צווייטן נישט איבערלאזן קיין ברעקל

די גאנצע ח לה אריינצורייבן

קיין זכר דערפון זאל נישט בלייבן

פסח'דיג מאכן מיטן גאנצן זעקל

מ'דארף דעם שווער שטארק אנזאגן

ס'איז דא מענטשן וואס פארגינען נישט, און וועלן נישט פארטראגן

אז זיי מוזן נעבעך בלייבן, מיט א ליידיגע מאגן

זיי וועלן שרייען, און פארפירן

דעם שווער זא ל עס זיכער נישט, אינטרעסירן

נאר ער זאל אלעס אליין, אריינשמירן

געזאגט און געטוהן, געברענגט דעם מאשין

זאלץ און מארגארין, אייער און צוקער,

מעל און וואסער דאס איז דאך דער עיקר.

געבאקן א דיקע גרויסע בארכעס, מיט אלע זיינע הצטרכות,

ס'האט אויסגעקוקט פונקט ווי א מפרכס

יום כיפור אינדערפרי פול מיט פרייד,

אלעס שטייט שוין דארט גרייט

דער שווער שטארק הונגעריג האט זיך געדרייט.

דער שמש ביים בימה אויפן טאקט

"אנהייבעכץ", גיט ער א גוטן קלאפ

דעם גראבן חלה, פון זאק, געט ער א כאפ.

דער איידעם שטייט אין זייט

ער האלט שוין זייער ווייט

ער קייקלט זיך פון געלעכטער, דעם אטעם האט ער נישט געהאט

ער זעהט ווי זיין שווער, סאפעט ווי א בער,

גרויסער טריט ער, מאכט צום באלעמער, ער שטופט יעדעם אין זייט.

צום באלעמער גייט ער צו

און מאכט א פלאמעדיגע המוציא

פארשטייט זיך אז מען האט נישט געמאכט קיין שווייג.

קוים די חלה ער צורייסט,

לויפט צו דער שמש מיט איין כעס,

טייער שמש זאגט ער כ'זעה אז איר דארפט א בייס.

דער שמש מיט רשות פון דיינים,

דערלאנגט אים א קלונגעדיגן פראסק אין פנים,

דער שווער האט גענימען מאכן קולי קולות.

די ראשי הקהילה פונעם צווייטן זייט,

אים אויך דערלאנגט א מתנת יד,

מיט רויטע באקן געבליבן שוין אויף דורות.

דער שווער איז געווארן רייפער,

צוריק געפראסקעט מיט א אייפער,

און מיט די אנדערע האנט נאך געצויגן חלה, אין האלז אריינגעדריקט

ער האט זיך שטארק געמיטשעט,

דער עולם האט געקוויטשעט,

יע דע זאך וואס איז נישט מחובר האט זיך דארט געריקט.

די עולם האט גערעגנט פעטש דערלאנגען"

אלע שטריימלעך גיט צוקוועטשט דער שווער אין א געוויין איז זיך פארגאנגען

ס'איז געווען מצאנו בביהמ"ד ידים ורגלים, "איך האב היינט אנהייבעכץ אנגעפאנגען"

דער שווער געוועזן א געזינטער פערד

ארויסגעריסן אפאר ווייסע בערד דער איידעם האט דערלעבט א נק מה א זיסע

און צו אנדערע, צוגעלייגט א נייעם.

מ'האט דעם שווער געלייגט אין תפיסה

פון אים ס'הערט זיך פרייליכע געזאנגען

ס'איז געקומען צו לויפן די פאליציי כ'בעט אייך אבער טוהט אויסהערן

פייער לעשער און הצלה צוויי איין נקודה כ'האב פארגעסן צו פארמערן

מיט די בליצערס, מיט די הויכע קלאנגען, די מעשה האט זיך קיינמאהל נישט אנגעפאנגען

פאליציי האט געפרעגט "ווער איז געווען די ערשטע צו

ניגון יוסף מוקיר שבת פון ר' יו"ט עהרליך

געווען אמאהל צוויי משולחים און ברענגט זיי אר יין און איר

ארום געגאנגען אויף די דרכים

געבעטלט נאך צדקה ביי עשירים און סאלאן, האט זיי געזעסן

און ער אליין, ער הויבט אהן עסן

הונגעריג גארנישט געגעסן פון זיי, ער האט אינגאנצן פארגעסן

צוויי טעג קיין פיפס געטוהן עסן

נאר ארומגעטלעפעט קלאפן ביי גבירים מ'טוט פאר אים ברענגען אריין

גראבע חלות פיש און וויין

איין טאג זיי קומען אהן און דער גביר הייבט אהן צו פרעסן

און ביי א קמצן זיי קלאפן אן

דער גביר ער עפנט די טיהר די צוויי אידן דארט ביים טיש

זיי קוקן זיך צו ווי ער רוקט די פי ש

די אויגן פון די לעכער קריכט ארויס

די הונגער זיי האלטן נישט אויס

און פלוצלונג זיי קוקן מיט שרעק

זיי שפירן ווי זיי פאלן באלד אוועק

א שיינע טאץ פון קריסטאל דארט מ'ברענגט

שיינע פיקטשערס, בלומען פון דעם הענגט

א שיינע טעלער אויפן טאץ, טוהט ליגן

דער גביר ער קוקט מיט פארגעניגן

א קאלירטע פיינע זופ ס'טוט שמעקן

זייער הונגער טוט זיך ערוועקן

דער גביר א גרויסן חלה, ער טוט אביסל טונקען

און טוט דערצו אסאך צוטרונקען.

פארוואס טוט ער נישט איינטונקן אינגאנצן?

מסתם איז ער פאר זיך אויך א קמצן!

מיר וועלן גארניקס פארלירן

אז מיר וועלן אויך, פון דעם זופ שפירן

ארויסגיין כאטשיג זאטערהייט

זיי ווארטן אויף א גוט געלעגנהייט

אינמיטן דער גביר זאגט פאר זיי

נאר איין מינוט, ארויס איך גיי

גימפל לאזט זיך נישט נארן

און טוט זיך לאנג נישט שפארן

א גרויסע חלה טיף ער טונקט

און ציהט עס אריין מיט איין שלונג

אבער ציפן, עס האט אנגעפאנגען שרעקליך

טרערן רינען פון די אויגן

ער פאנגט אהן היסן, איינגעבויגן

פימפל פרעגט וואס וויינסטו אזוי ביטערליך

גימפל האט זיך געשעמט

צו זאגן פאר פימפל אז ס'איז חריף געווען

פימפל!, זאגט ער, הער אויס א מעשה

ס'א יז פאר יארן צוריק געשעהן

מיין ברודער אויף א שיף געפארן

אינמיטן ים, האט זיך פארלארן

פון א שטורעם ער האט זיך דערטרונקען

און פאר דעם האב איך געוויינט

ווייל די יארצייט איז פונקט היינט

און פון אים האב איך געטוהן געדענקן

פימפל טראכט נישט קיין צוויי

אינעם חריף א חלה ער טוט א דריי

ס'האט פאסירט צו עם

פונקט וואס פאר גימפל איז געשעהן

וועגן דעם, ווייל דיין ברודער איז געווען אליין

פימפל פרעגט אים צוריק פארוואס ביסטו נישט געווען

יעצט וואס וויינסטו? וואס דיך דריקט?

דערטראנקען צוזאמען מיט עם

פימפל ענטפערט איך וויין

ניגון מאן יימר - מיכאל - טאטע הערט

געווען אמאהל א איד, אין א שיינע מוצאי שבת דער איד ער דרימלט אויפן טיש, מיט א הויכן טאן,

געגאנגען אויף א דינער פון א חושיבע ישיבה, פלוצלינג הערט ער אויסריפן, " 2 מיליאן",

פיינע פרישע פיש באלס, רינדעכיגע טאבעס, דא מוז ער שוין קלאטשען, ווייזן וו אס ער קאן,

יא! אפשר וועל איך אויך געבן א נדיבה.

ער נעמט זיך פאטשן מיט אן אימפעט, מיט ווינדער מ'קוקט אים ָאהן,

ער פרעגט זיין שכן, אפשר זאגסטו, וואס איך האב געטָאן.

ער האקט אריין אפאר פארציעס, פלייש און פיש.

דער ב על דרשן אויבן אן האט רעדן אנגעפאנגען.

דער שכן זאגט אים, דער סכום וואס די האסט געהערט, ער ציהט זיך אויס מיט מידיקייט אויפן טיש, געווען דאס איז דעם מוסד'ס חובות.

די דרשה וועט מסתם זיין גאר א לאנגען.

ביי דעם די האסט די האסט געקלאטשט, דאס האט יעדע געהערט

קום מער נישט מידערהייט אהער טוה קיינעם נישט קיין טובות אוי אוי אוי אוי

דענק איך א געשיכטע. פאסירט האט עס אין איינע פון די קליינטשיגע ארימע דערפעלעך, ווי א רעכטע לייטישע דראשקע איז געווען א יקר המציאות.

דארט אין א קליינע פארכמו רעטע אפגעסמאליעטער, כאטקע. - ווי די ווענטאלאך צוזאמגעשטעלט פון שמאלע אלטע לייסטלעך באהאפטן איינע צו די אנדערע מיט אביסל ציקער וואסער, - זענען געשטאנען האלב איינגעפאלענע, און זיך געוויגט מיט יעדע'ס לייכטער ווינטל, ארויסלאזענדיג דערביי שטילע קרעכצן,

דורך פעדער

אונטערן שיץ פונעם אלמעכטיגן גאט. און צו די רחמנות פון די בייזע געדיכטע שווארצע וואלקענעס.

דערפאר איז דאס אינגאנצן קיין חידוש נישט געווען. אז אונזער הייזקע איבערגעדעקט מיט א שטרויענעם דעכל .האט אויסגעזעהן ווי עס גייט יעדע וויילע זיך צוזאמלייגן, צו אלע גוטע יאר.

א ין איר, אויף א אפגעהויבלטן בענקל וואס איז אגב געווען דאס איינציגסטע שטיקל מעבל אין הויז.

מיט אכזריות האט ער מיט'ן גאנצן קראפט גענימען שמייסן דעם פערדל נעבעך. ביז בלוט.

דאס אומגליקליך פערדל האט געיאמערט און געהירזשעט. אבער ער איז אינגאנצן געווען פארטוהן אין די זיסע פאנטאזיעס איבערן ליכטיגן צוקונפט. אז ער האט בכלל נישט אינאכט גענימען אז ער שמייסט זיין אויסגעמאגערט פערדעלע 69 מאל פער שטונדע.

און זיינע פאנטאזיעס, האט ער זיך בשעת מעשה געזעהן קלאפן אויפן באלעמער -,

איז געזיצן א איינגעהויקערטע אידל, און אין גרויסן קלויז, אלס'ן רייכן ראש הקהל

פאר א צ וקוקנדער, וואלט זיך געדוכט, ווי דער גאנצער ווענטל וועט זיך יעדע וויילע אויסציעהן, צו איר לעצטער רוה, און די אינעווייניגסטן טייל פון די הייזקע וועט בלייבן אנטבלויזט צו א נאקעטער הימל. אויסגעשטעלט צו א שפע רב פון די

מיט א צובראכן הארץ טראכט ער צו זיך.

וואס האב איך צו זיצן אין דעם פארקוועטשן דערפל, אפלעבן מיינע יארן איינזאם און ארים.

מיטן רינדעכיגן בייכל. - יעדן מאל מיט אן אנדער פארארדענונג. תקנה. אדער פארלאנג.

פארשטע נדליך אז ווי נאר ער האט אפגערייזט פון שטאט האט זיין פערדל

שלאקסן רעגן וואס האבן צייטנווייז אהן ניטאמאהל ה ערט איינער פון מיר. אך! ווי

אויסגעשטרעקט די פיסלאך ,און

ווארע נונג זיל אראפגעלאזט און אנדערש וואלט געוועהן ווען עס זאל נאר

אדורכגענעצט די שטאט מיט אלעס וואס אין איר.

ווירקליך אבער, איז אין דער שטעטל, א צוקוקנדער פארבייגייער, ווייניג וואס פאריבער.

ווארום מערסטענסטייל פון די היזיגע איינוואוינער האבן געוואוינט אין אלטע פארלאטעטע ביידאלאך. צוזאמגעקלאפט פון אפאר הוילע פוילע קלעצער. און עס זענען געווען מעשים בכל לילה, אז א כאטקע זאל אינמיטן נאכט זיך אויפהייבן בדחילו ורחימו, און אהן ווינטשן עפעס וואס, איז עס ווי עס שטייט און גייט פארשווינדן געווארן אין דעם שווארצן האריזאנט. איבערלאזנדיג די אומשילדיגע.

איינער כאטש איינזעהן אין די גאלדענע טאלאנטן וואס איך פארמאג. אה! וואס פאר א רוהם און עהרע וואלט עס מיר געבראכט.

אפשר איז שוין טאקע געקומען די צייט אז איך זאל מיך ערגעצוואו צום טייוול, אווע קציעהן. און לאזן די דערפישע גליקן צו אלדאס בייזע גיטע יאר.

און דאן, האט אויפגעבליצט א געדאנק אין זיין מח. א בריליאנטענעם איינפאל, וואס וועט זיכער ברענגן די גיטע גליקן אויף וואס ער האפט אזוי ארויס.

געטראכט און געטוהן. ער שפאנט איין זיים האלב אפגעשטאבענעם פערדל און

איינגענימען א אייביגע שווייגעניש.

דער אידל האט הערשט דאמאלטס באנימען ווי רשעות'דיג ער איז זיך באגאנגען צו זיין געטרייען פערדל. און ווי סאדיסטיש ער האט איר געשמיצט און גע ריטעוועט, אהן קיין אפשטעל, בלויז וויבאלד איהם האט זיך געדוכטעט אז די עולם אים קלויז האט נישט גלייך געהערט די הילכיגע קלאפעריי זיינעם, און נישט באלד שטיל געבליבן .אדער אפשר האבן זיינע פויסטן צו איידל באהאנדלט דעם באלעמער און מעגליך אז ער האט גאר געקלאפט או יף אפאר ווייכע קישענעס. דערפאר האט מען אים נישט באלד געהארכט

מיט טרערן האט ער געגלעט דעם פערדל'ס

שוואנץ, און מיט א קורצן הספד זיך מיט שטעטל האט זיך פארוואגלט זיין זעקל שפעטער אין טאג האט זיך קהל איר שווערליך געזעגנט.

ביינער אין אטא דעם שטעטל.

צוזאמגעזעצט אויף וויכטיגע אסיפה, ווי מען האט דן געווען בכובד ראש וואס מען אויף די פיס האט ער פארגעזעצט דעם און והנה.... זעהט ער נישט מער און נישט האט צוטוהן מיט דעם נידריגן אויסווארף, וועג איבערלאזנדיג דעם פערדעלעס ווייניגער נאר ווי דער בלעכענער ישראל וואס האט וואך איין וואך אויס באקומען קערפער אין א קליין שמוציג טייכל פון גייט צו מיט א אויסגעפאטשטן פרצוף אין די ערשטע די עפל שטרודל, ביי שלש רעגן וואסער.

מיט א קאלטקייט הויבט אהן קרייען זיין סעודות.

געווענליכן "ברכו" דער איד האט עס נישט אזוי גייענדיג אפאר טאג איז ער אויסגעהאלטן ...!

מען האט אפיר געבראכט דעם כהן אנגעקומען צו א שטעטל ווי ער האט זיך געבינדן שבע פעמים שבע, און די קע תיכף ומיד אנגעגעבן אלס א רויטער כהן.

און ווי א ספרונזשינע איז ער שטריק. און נאכן פארליינען זיינע מדורי דורות. נישט פארגעסענדיג דערביי, ארויסג עפלויגן פון זיין זיץ. און גענימען מיראנדא רעכטן האט מען אים שטרענג אנצוזאגן אז ער וועט בשום אין ליארעמען מיט אומבאנומענע קולות פארגעליינט זיין פסק דין, ווי פאלגענד.

פנים ואופן אויפגעבן אויף זיינע רעכטן וואס קומט זיך איהם אלס כהן.

"די באנדיט איינער! די ליגענער! די נאכן דן זיין די פארלאפנס. מכל הצדדים.

אומפארשעמטער בלאפער! די ביסט זענען מיר געקומען צום מסקנא אז נכון אזוי האט ער זייענדיג די איינציגסטע כהן קיינמאל לעבן קיין כהן געשטאנען!

הדברים.

אין שטאט גענאסן פון אלע געשמאקע כיבודים וואס ווערט פארן כהן געשאנקן. הויבט איהם אויף. און ווארפט איהם די ווערסט באשילדיגט און זיך פאלש אנגעפאנגען פון באקומען אן עליה יעדן ארויס פון דא! האט ער ווייטער אנטראגן אלס כהן ביי אונז אין קהילה. און שני וחמישי, און געענדיגט ביים האבן די געבונטעוועט..

אז וי ארום באקומען צענדליגע כיבוד פון זיין די ערשטע זיך אויסצוקעמען אומבארעכטיגטע עליות. און דער עיקר די די האר מיט די קעמל לעבן די מקווה טיר, אונזער אזויגערופ ענער כהן, וואס צו אלע שטרודל וואס האבן זיך שוין געקייעט וואס איז אגב געווען די איינציגסטע וואס צרות האט ער נאך אויך געהאט א בארד ווי ציווישן דיינע גומען, בעת אונז האבן נאך די שטאט האט פארמאגט.

השכיבנו אבינו. - איז געווארן רויט און געהונגערט. דערפאר קומט זיך דיר ניין אנגעבלאזן ווי א געצייטיגטע פאמפקין!

און דרייסיג שמוץ אויף'ן קערפער מיט א און אזוי איז אדורכגעגאנגען אפאר יאר און פון זיינע נאז לעכער האט געבלאזן א בליטעדיגע פאסיק. און עס וועט שטרענג דער אויפגעבאקענער כהן האט זיך יעדן ווילדע מזרח ווינט... און זיינע ווילד און שטייטל יך אפגעציילט ווערן, בשעת מאנטאג און דארנעשטאג געגארגלט מיט צושטרויבלטע פאות האבן זיך געהויבן אין מעשה. דורכן שמש פון אונזער קהילה.

זיין שווארצע קאווע שטימע, "ברכו את ה' א קורצע קאדא טשקע.

המבורך".! "ברוך ד' המבורך לעולם אומר ועושה. מען האט געבראכט א לאנגע ועד" האט ד ער עולם נאכגעפאלגט ווי א דער רב האט גלייך שטיל געמאכט און הארטע לעדערנע קאנטשיק.

קאצן קאפעליע. אההה ... כככ ... האט באפוילן זיינע גבאים מען זאל גלייך בינדן ער זיך אייביג צושליקעצט און דעם ריזיגן כהן און דיקע שטריק און אים מען האט דעם אידל אויסגעשפרייט אויף א צוהיקעצט... וועלנדיג דערביי אויסניצן די אריינווארפן אין קארצער, וואו קהל וועט שיעור טישל.

געשמאקע מינוטן און אויסציען ווי לענגער שפעטער איהם שוין נעמען אויף א מעגליך שטרענגע פארהער און זעהן אויב די און תנחום דער קצב האט מיט זיין גרויסע באשולדיגונגען האבן עטוואס האפט....

מאסיווע קערפער זיך ארויפגעזעצט אויף ביז דער רב האט זיך אויסגעדרייט און אים אים. ביי דער פי ס, און איינגעקלאמערט געוואונקען ער זאל ווייטער פארזעצן ...

עס הא ט נישט געהאלפן זיינע זיינע פאר דיקע קורצע פיס, ארום דעם קאמאנדעוועס און ווילדע שטיקעס.

כהנ'ס קערפער און דער טיש - מיט אזא ד אן האבן זיינע 2 אויגן אויפגעלויכט ווי 2 קראפט - אז אפילו א מחנה פון צען לבנה'ס און מיט א גריצל האט ער אויפסניי 5 חברה קדישא לייט האבן אים אנגעכאפט טויזנט, מלכה באמבע בינען, האבן אים פארגעזעצט מיט די ברכה.

און מיט זייערע דיקע פויסטן, האבן זיי נישט געקענט רירן פון ארט.

אים אהן קיין שוועריקייטן אריינגעשטופט אלעס האט געשיינט צו פארן אויף גוטע אינעם ד' על ד' קעמערל וואס איז "איינס צוויי דריי" האט די שמש'ס שטימע רעלסן .. ביז יענעם שווארצן דינסטאג.

ספעציעל געווען געמאכט, פאר אזוינע אפגעהילכט אינעם קהל'ס שטיבל.

פעלער.

ווען א איינוואוינער פון זיין פריערדיגן די ב רייטע קאנטשיק האט אהן רחמנות

גענימען ריפעווען דעם אידל'ס קערפער, אז פונקען האבן געשפריצט דערפון... און דער שמש האט געברויכט איבערשרייען די דונערדיגע געבראטענע מכות, כדי אז דער פראקער, זאל זיך חלילה נישט פארמישן און גאט באהיט חס ושלום פארפעלן א שמיץ.

און אז וי האט מען געבראקעוועט און געפריקעוועט אז ס'איז געגאנגען א רויעך ...

דער אידל איז נעבעך געלעגן אויף די מזבח דארט, און געכארכלט ווי א אקס פאר די שחיטה.

און זיינע געדאנקען זענען אויפגעלאפן פאר אים אלטע זכרונות, ווי ער האט זיך דערמאנט אן ענליכע פאסירונג צו די איצטיגע, דעמאלטס ווען ער האט

געשמיסן זיין אויסגעדארטן פערדל מיט א בארבאריזם און אים עווענטועל אריינגעפלאטשקעט אין א שמוציגע פאדל וואסער, זעהט אויס אז דאס באצאלט איהם יעצט דער אויבישטער צוריק. שוין זאל איך עס כאטש אננעמען באהבה...טראכט דער אידל צוזיך...

אפשר גאר איז דער פערדל מגולגל אדער אין דעם קאנטשיק.

אדער גאר מעגליך אין דעם גראבן תנחום?! "אה".... קרעכצעט ער מיט ווייטאג. "וואס האט ער אזוי געגעסן אז ער זאל אזוי וועגן? .....

זיבן און דרייסיג,! אכט און דרייסיג,! ניין און דרייסיג,! ציילט דער שמש מיט א ברען. און דער אידל פאנגט שוין אהן לייכטער צו קרעכטשן און ברעטשענען....

ברוך השם מען האלט שוין דא.....

פלוצלינג הערט ער מיט שרעק ווי דער שמש ציילט ווייטער....!

"פערציג,! "איין און פערציג"!

וואס גייט דא פאר? פרעגט ער מיט א געשריי. פארוואס ציילט מען ווייטער? מען האט געפסקנ'ט אויף ניין און דרייסיג"? נישט אזוי?

"יא מיין קינד "!ענטפערט דער אונגארישער גרייז גרויער רב - אין א אונגארישן אקצענט. "די ביסט טייער גערעכט! אבער וואס איז מיט דער במקום לעיווי'ס וואס די האסט עולה געווען"? מיינסטו אז דאס וועלן מיר דיך אזוי שנ על פארציכטן?!

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך משה געציל

אזוי ווי כלל ישראל איז דאך געבענטשט מיט עסקנים, און מענטשן וואס ווילן זיין עסקנים, נאר נישט אייביג טרעפן זיי די ריכטיגע ארגאניזאציע וואס ציהט זיי, ווי אויך איז נישט אייביג דער ארגאניזאציע וויליג אנצונעמען יענעמ'ס עסקנות, )פרעג מיך נישט פא רוואס(.

האב איך דא צוזאמגעשטעלט א ליסטע פון ארגאניזאציעס, מכונים, וואס פעלט זיך דרינגענד אויס להצלת כלל ישראל, זיך ח"ו נישט צושמעלצן אינעם טומאת אמעריקא קראק-פאט.

אויב זעט איר עפעס אויפן ליסט וואס געפעלט אייך, קענט איר זאפארט זיך נעמען צום עבודה. ווי אויך זענען די ארגאניזאציעס אויסדרוקליך אפן פאר סיי ווער עס וויל, אן קיין שום ריסטריקציעס.

ויה"ר שיתקדש שם שמינו על ידכם להפיץ טשאלענט וקושקע נקי מחשש לשה"ר ופאליטיק בכל קצוי תבל, עד ביאת פני רבינו ועטרת ראשו בתפארתו בל"נ תיכומי"מ וד"ל ודו"ק וצחו"ק.

וראיתם אותו וזכרתם

להפיץ תמונות גדולי דורינו שמפיהם אנו חיים, בכל קצוי תבל.

איש ואשתו

ארגון מיוחד בסגנון אבות ובנים, שהאיש יסייע את אשתו שעה אחת במוצ ״ש לנקות הכלים. פרסים מיוחדים יחלקו להמשתתפים.

ועשתה את צפרניה

לעודד ולחזק הענין של נטילת הצפרנים בער"ש כמסורה המסי רה לנו מדור דור, על סדר דבהג"א בדאג"ה.

בהמתן של צדיקים

הועד יבטיח שלכל צדיק וצדיק יהא לו המכונית הראוי לו ומי שמעדף לינקלאן טאן ויש לו קעדילעק ירכשו לו קעדילעק עם לעלאס וסיירינס.

לחסות מזרם וממטר

גמ"ח בכל ביהמ"ד שיהא שם שירעמס ומעיל'ס בכמה סייזעס. כמו"כ יהיה מעילים עם סטראקע"ס בלע"ז לא לבייש הבנשקל'ך ללבוש ח"ו מעילים פשוטים.

שלשה שאכלו

כל מי שרוצה ליטול ידיו לאכול, ישלחו לו שני אורחים שישתפו בסעודתו כדי שיוכל לברך בזימון.

להחזיר השום ליושנה

להחזיר תקנת עזרא לישנה לאכול שום בליל ט'.

וחשב אפידתו

גמחי"ם ב כל קצוי תבל שיהא להם קופסא של אבנטים בכל ביהמ"ד ושטיבל.

ששים ושמחים

קבוצה אברכים בעלי כשרון שירקדו ויזמרו במעמד קידוש לבנה באופן שקיבלנו מסיני.

עזב תעזוב

אברכים בעלי זרוע יעזרו הנשים שבאים מהמכולת עם עגלת קטנים, ואי אפשר להן לעלות מדריגת הבית בעצמן.

ללקט את הפזרים

הועד העולמי ימנה ממונה מיוחד בכל ביהמ"ד, שבהדיא פניא דמעלי שבתא ילקט את הגליונות המפוזרים בכל ארבע רוחות הביהמ"ד ויסדר סט של כל הגלינות במקום כאו"א.

כבוד ביהמ"ד

זהו פרויקט מיוחד במינו, להכשיר אברכים במספר מצומצום האיך להסיר הדבק של השלטים התול ים בכותלי ביהמ"ד. הועד העולמי ישלמו דמי הקורס העולה לדמים הרבה כידוע.

ירח מצאתי

עיני עיני ירדה מים על הירח הקטן הנאבד, ונעלם תנועתו ממנו כשהיה עוד בן יומו ואין פוצץ פה ומצפצף. לכן רצוננו בעז"ה ליסד מכון שיחקירו בדיוק מה קרה עם הירח'ל הקטן בן יומו שנאבד עו למית ולא נודע לנו תנועתו.

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך משה געציל

דער טעלעפאן אין ישיבה צוקלינגט זיך. זרח וואס ווארט אויף א וויכטיגע רוף לויפט שנעל אויפהייבן דעם טעלעפאן, העלא? יא, מ'קען אפשר צורופן מיין משהל'ע? איין מינוט, מושי, דו האסט טעלעפאן!

העלא? יא משהל'ע טייערע, דא רעדט טאטי. אזוי ווי דו האסט חתונה אין דריי חדשים ארום, האב איך נאך לאנגע זוכענישען מיט מאמי געקויפט א הערליכן שטריימל, ממש א יופי שביופי... אי"ה שבת ווען דו וועסט אהיים קומען וועסטו עס קענען זעהן, דערווייל לערן פלייסיג...

פארשטייט זיך משי'ס קאפ איז נאר געווען א גאנצן טאג אויפן שטריימל, ווען וועט שוין אנקומען דעם פרייטאג ער זאל שוין קענען באטראכטן פון דער נאנט דעם שטריימל. ענדליך האט זיך דער פרייטאג אנגערוקט, מושי לויפט ארויס כאפן דעם ערשטן באס מיט איין אטעם, צום מזל האט ער עס דאס מאל יא געכאפט... זיצן האט ער נישט געקענט, איז ער געשטאנען דעם גאנצן וועג, ענדליך נאך ווי א להכעיס'דיגער צוויי שעה'דיגע טרעפיק איז דער באס אנגעקומען צום דעסטינאציע. משי לויפט אראפ מיט איין אטעם, לויפט גלייך צו ביזן טיר פון זיין הויז, כמנהג בחורי חמד וואס שלעפן זיך מיט א רענצל געט ער א שטויס דעם טיר מיט זיין פוס...

אה! שלום עליכם משהל'ע! וואס פארציילסטו? ווי אזוי איז געווען ישיבה דעי וואך?

מאמי, איך האב נישט יעצט קיין צייט! איך וועל רעדן שפעטער! קודם מוז איך זעהן דעם שטריימל...

משהל'ע זיסער, טאטי האט עס גוט באהאלטן די קינדער זאלען עס נישט זעהן, ווארט אביסל ביז טאטי קומט אהיים.

נאך א לאנגע צוואנציג מינוט איז זיין טאטע אנגעקומען. משהל'ע לויפט צו מיט איין אטעם, טאטי וואו איז מיין שטריימל???

קום מיט מיר משהל'ע. ער נעמט איהם אין ספרים שטוב, קריכט ארויף אויפן לייטער, נעמט אראפ פון העכער די ספרים שאפע דעם שטריימל באקס, דא קענסטו כאפן א בליק אויפן באקס...

אבער טאטי איך וויל זעהן דעם שטריימל...

דארפסט פארשטיין משהל'ע, אז טאטי און מאמי זאגן עס איז שיין מעגסטו אונז גלייבן, מיר פארשטייען נאך אזוי גוט צו א שטריימל....

אבער פליז טאטי! איך ווארט שוין אזוי שטארק!!!

ווייסט וואס משהל'ע? איך וועל עפענען דעם באקס, אזוי ארום וועסטו קענען זעהן דעם שטריימל פון אויבן, איך וויל אבער נישט בשום אופן אז דו זאלסט עס ארויסנעמען, איך וויל עס זאל זיין ווי ניי ביי די חתונה...

שוין... אז נישט איז נישט... כאטשיג כאפן א בליק פון אויבן, ער קוקט אריין, יא... עס פארבלענדט איהם די אויגען... ער זעהט אפאר ווייסע הארעלעך... א שטיקל קרוין... עס פאנגט זיך איהם שוין אן דאכטן אז ער זעהט א בויך אויכעט... בקיצור ס'איז א מחי'...

איך דארף נישט פארציילן ווי אזוי דער שבת איז פאריבער, ווי עקסייטעד משי איז געווען, ער קען קוים ווארטן צוריק צו גיין אין ישיבה מיטטיילן פאר זיינע חברים די פיינע נייעס.

זונטאג אינדערפרי לויפט ער שלא כדרכו זיכער מאכן אז ער פארשפעטיגט נישט דעם באס, ב"ה ער האט עס געמאכט, ער קומט אריין אין ישיבה מיט איין אטעם ער פארציילט פאר זיינע חברים וואס פאר א שטריימל ער האט זיך איינגעהאנדלט, פשיהא אזאנס און אזעלעכס...

ס'האט ווייסע האר???

אוודאי האט עס! ס'האט א בויך... א צוויי אינטשיגע קרוין...

לאנגע שפיצן... א יופי שביופי...

צייט בלייבט נישט שטיין, מען רוקט זיך שוין נענטער און נענטער צום יום המיוחס, מען האלט שוין ער"ש באווארפן, משי קען קוים ווארטן אנצוטון זיין נייעם שטריימל, ער גייט אין מקוה )פארשטייט זיך נאכן גָאלען(, ער קומט אהיים, ער גייט צו מיט ציטערדיגע הענט, ער כאפט אהן דעם שטריימל באקס, ער עפענט אויף דעם דעקל ער פאנגט אן ארויס צו

דרייען דעם שטריימל פונעם באקס פאמעליך, כמנהג עקספערט...

ער דרייט, און בָאבס... עס ווערט איהם שווארץ פאר די אויגן... וואס קרוין, ווען קרוין? נישט דא קיין איין ווייסע הארעלע פאר קיין געלט... א בויך? מאן דכר שמיה... בקיצור א גרוע שבגרוע... פאר דעם האב איך געווארט??? אויך מיר מבינים געווארען אויפן עלטער...

ער געט א ווארף צוריק דעם שטריימל אינעם באקס, אן אנטוישטער גיבט ער א שאקל מיטען הענט, און רופט זיך אהן, שוין... זאל זיין אזוי... מ'גייט דאך ממילא נאר איין מאל א וואך דערמיט...

ע"כ האילוסטראציע ווי אזוי עס ארבעט מסכת שידוכים ביי געוויסע חסידי ואנ"ש, יעצט ליינט עס איבער אנעם 'שטריימעל' אינדערמיט...

נו. מען פאקט איין די רענצעלעך. מ'גרייט זיך צו פארן אויף לאנד ישראל. מ'שפרייט אויס די מ אסיווע רענצלען און באגאזשן אויף די בעטן און מ'הויבט אן אריינשיבן דערינען אלץ וואס קומט נאר אונטער די האנט .וואס הייסט ?סעפסא קלייניגקייט? מ'פארט מיט אלול און זיי גיבן זענען דאך כמעט היימישע אידן. פון אונזעריגער, מילא וועלן זיי זיכער מוחל זיין די איבריגע צ ען קילא נישט מער געדאכט.

מיטאמאל האבן חפיצים וואס מ'האט נישט גענוצט ווי גרויס די יאר איז, זיך געפינען פלאץ אינעם רענצל. מ'האט אריינפלאצירט יעדן אביעקט וואס האט נאר געקענט אפילו גענוצט ווערן אויב וועט מען געשטראנדעט ווערן אויף א פארווארפענעם אינזל. היידא הי ידא. מ'לאזט זיך איבער נאר דאס נויטיגסטע, ווי איין פאר וועש און א ציין בערשטל פאר מארגן. אבער וואונדער איבער וואונדער ווי אלץ האט געפינען פלאץ אין רענצל, ס'איז באשיינפערליך אריינגעקומען א ברכה דארט. בעקיטשעס וואס כ'האב אלץ געמיינט אז זיי נעמען אויף מקום זענ ען פלוצים פארוואנדלט געווארן אין שמאטעס וואס ווערן צונויף געדרוקט ווי מקוה וועש. דאס מאל האבן מיר פעסט באשלאסן אז מיר נעמען נאר מיט דאס מינימום. ארץ ישראל איז דאך ב"ה א פארגעשריטן לאנד און מ'קען ווארשיינליך אלץ קויפן דארט.

אבער דער סוד ווייסן אלע דאך. נעמ ליך, עס האט איבערהויפט נישט

דורך פעדער

אינגעשטויסן מיט סיי וועלכע סיבה סיידן דאס אז צען פריינד צווישן זיי גאר נאנטע קרובים פונעם צענטן דור, האבן זיך ווארעם אנגעטראגן מיטצושיקן פעקלעך. איינער געלט. איינער א קליינע פרידזשעדער. איינער צירונג. איינער נאר א קליין ביסל דרא גס. איינער נאשערייען, ס'קוקט אויס ווי ארץ ישראל ליידט פון א ערנסטע נאש הונגער. און איינער א גראב זעקל מיט היימישע קוכן. גיי זאג איר אז ווען דאס קוכן גייט ווען אריין אין א הונט'ס מויל וואלט זי צערודערט געווארן, אזוי אומבע'טעמט )איידל גערעדט( איז עס. צוליב דא ס אלץ מוזן מיר זיך איינקוועטשן דאס מערסטע וואס מעגליך, ווייל אויב חלילה וועט מען איינעמ'ס פעקל איבערלאזן איז מען נאך עלול דערפון צו ליידן... ווען?... אה, איך האב אייך נישט געזאגט? אקעי, "ווען מיר וועלן אי"ה ווילן שיקן א פעקל מיט זיי"..

וואס זאל איך ענק זא גן.. די רענצעלעך זענען שנעל פיהל געווארן. מורא'דיג. גרויסע צדיקים זענען זיי, די לופטליניעס. זיי געבן פאר יעדן פאסאזשיר ערלויבעניש פאר איין רענצל. מוחל טובות. אפילו איך זאל וועלן פאר מיין קליינטשיגן צולייגן נאך א לאגידזש בין איך אויך טיף אין דר'ערד, זינט א יך האב אזוי אויך נישט גענוג הענט צו שלעפן אזויפיל פעקלעך און שמאנצעס. רעד שוין נישט פון זיינעם.

אדרבה, מאכט א חשבון. צוויי רענצלעך. א שטריימל פושקע. א היט באקס למען השם, ווייל מ'גייט דאך

סייווי נישט מיטן היט, נו וויל מען דאך נישט ס'זאל ווערן צוקוועטשט ווי א יעקע. א קערידזש )וועגעלע( א קליין זוטשקא וואס מ'נעמט אויבן ארויף. תפילין זעקל )אין רענצל איז פשוט נישט געווען פלאץ מער( און די מאנטלען פון ביידע קליינינקע, וויבאלד רוב וועג זעמער דאך מילא אדער אין פליגער אדער אין טערמינאל, אלזא בלייבט נאר איבער די שאלה ווען ס'איז קאלט אז מ'זאל דארפן די מאנטלען מיטנעמען פלוס דאכענעס...?! און אה פאר איך פארגעס, א עקסטער פרעם בעג אוואו די פעמפערס און באטלעך ליגן..

מען ברענגט פלינק א וואג, און אינאיינוועגס ווער איך געוואויר פון מיין עזר'ל אז איך עס נישט גענוג.. אקעי, זאל זי מאכן, וועל איך עסן. מ'וועגט אפ די רענצלעך און נישקשה. מ'קען צושמירן נאך א קילא צוויי, העכסטנס וועט מען סטראשען דעם עיראפארט איינגעשטעלטן מיט ר' לייב שרה'ס קלעפ. און אים דערמאנען אז קייזער פראנץ יאזעף האט שוין מיאוס אפגעשניטן פארן זיך אנטשעפען אין אים.

אל נפאלס. דעם קאר סערוויס האט מען שוין גערופן צו זיין גרייט שארף מארגן צופרי פארנט פון הויז. ער קומט אן, כ'נעם אים שיין אויף, כ'ווייז אים אז איך בין נישט עפעס א אידל א אויסניצער וואס גייט זיך טענה'ן מיט אים אויף וועיטינג טיים. ענדליך מ'דערזעט זיך אין קאר שוין. איך קוק ווידער איבער אלע צוואנציג

טאשן פון מיר אונעם רענצל זיכער צו מאכן כ'האב גארנישט פארגעסן. פון דא ביזן פליגער איז דאך שוין רוטין.

כ'דארף ענק נישט מסביר זיין וויאזוי דאס ארבעט. מ'קומט אן קודם צו טערמינאל 7 אנשטאט 7. עס נעמט נאך א 19 מינוט זיך צוריקצ ודרייען. נו דאס איז דאך פון די נארמאלע זאכן. געשעט ביי די שענסטע משפחות. וועגן דעם איז מען דאך ארויסגעפארן א האלבע שעה שפעט, מ'זאל קענען נאכדעם זאגן מיט א פולן מויל "זעסטו ס'איז ממש געווען ניסים, סיי מ'איז .. און מ'איז נאך בטעות קודם געפארן צו טערמינאל 7 א ון אעפ"כ האט מען עס געמאכט... נו כ'פארגין זיי עס מיטן גאנצן הארץ פרסומי ניסא איז דען א קלייניגקייט?? דער עיקר אז מ'קומט שוין באלד אן אויף הכי בבית בעולם..

אה פאר איך פארגעס. )עפעס די שכחה האט לעיטלי גובר געווען( מיין שמענדריק מיט די פייקעלעך, עטס קענט'ס א ים שוין אוודאי. ער פעיגערט מיר שוין די לעצטע וואך צייט מיטן רינדיגע נעזל אין די קאלטע חנוכה טעג, אז ער וויל שוין פארן אויף די עפאפלעין. אזוי ווייט, אז ווען כ'קום אים אפנעמען פון חדר ארויסצופארן צום עריפארט, וויל ער בשום אופן איינשטייגן אין אויטא... ער וויל נאר פארן אין א עפאפלעין.. ער ציהט זיך אויס אויף אספאלט און שטויסט מיט די קליינע פערשטן.. ס'העלפט נישט קיין פודינו ומצילנו.

נאכן זיך איינרייסן מיט אים, און ב"ה איך האלט שוין דא. מ'שטיימיר שוין נעבן טשעק אין. אבער ער פארפירט דער קליינער. ער זעט נאכנישט דעם עפאפלעין. די סעקיריטי קומט נעמען אונזערע פאספארטן. היברו אר ענגליש? פרעגט זי. איך מיט א ברייטע שמייכל: ענגליש! וואס מיינסטו? אונז זעמער אזעלכע

אפגעריסענע איזראעליס? נעעע. מיר זענען שוין פארענגלישט געווארן. כ'האב ממש געקענט זען אירע אויגן זענען ארויסגעקראכ ן פון די לעכער פאר קנאה אויף די חרדישע קליינע צופרידענע פאמיליע מיט אזויפיל חן.. )נוסח מעלות(.

זי באקוקט די דריי רויטע, און איין בלויע פאספארט. און פרעגט מיר: דו האסט נאר א ענגלישע בירגערשאפט ?אדער אויך א איזראעלישע.

ניין! איך האב בלויז א ענגלישע )איך ב ין ריינע בלויע רויעל בלוט, נישט עפעס שמוציגע יודען פטל. איי איי איך קען נישט פארשטיין די מאדנע גוטע געפיהל וואס מאנכע שפירן אז זיי זענען נישט קיין איזראעליס, אפילו איך לייד אויך צומאל דערפון.( פערצופאל וואוינט מיין טאטע אויך דארט, ער האלט אינמיטן מאכן, לייג איך צו.

דו קענסט אויך מאכן, ענטפערט זי מיט א שמייכל פון אויער צו אויער.

)יא יא, א שיינעם דאנק. כ'בין נאכנישט פטור געווארן פון מיין ווייב'ס זוכסטו מיר אויך אריינצושמירן?. אבער ס'גוט. איך וויל אייך פשוט שפארן די איבריגע סטעמפס וואס איר וועט דארפן שיקן אריב ערן ים רופן מיינע קינדער אין מיליטער.(

אקעי. מ'איז שוין איינגעטשעק'ד. דאנק גאט זיי האבן נישט געהייסן איבערטוישן ,אויסגיסן, צעפאטשקענען רענצלעך .ס'איז בשלום אדורך. זי האט זיך נאר ביטער געמיטשעט אראפצופליקן די אלטע סטיקערס פון די פארגאנגענע נסיעות. ווי אייבי ג. און יעצט פאנגט זיך אן די ריעל פעין אין די נעק. ארומוואנדערן אינעם טערמינאל און זיך אפשטעלן יעדע וויילע הארט אין צענטער פונעם קארידאר, פונקט ווי

מענטשן ווילן אריבער גיין, ווייל די בעיבי האט זיך צעוויינט אדער צעבראכן.

נאלרייט. מ'טרעפט ערגעצוואו א באנק אפ צורועהן די מידע ביינער פון אזויפיהל ארומקלעטערן. כ'שלעפ ארויס אפאר סענדוויטים און הייב אן האקן אויף אלע באקן. ס'גייט מיר נישט אן קיין כי הוא זה וויפיל אויגן זענען אנגעראכטן אויף מיר. כ'האב זיי אלע טיף טייער פארפאקט. איך בין הונגעריג און קושט מיר דארט ווי די אידן.. עטס קענט'ס אוודאי דעם אויספיר. איך זאג נישט, איך אין זייער הויזן. )כ'גיי דען מיט אזויפיהל הויזענעס?( וואלט אויך געקוקט, ווען עס רוקט זיך אן א חסידישע ראצער וואס ווייסט קוים וואס לעבן מיינט. און איז שוין באלאדנט מיט צוויי ווילדע נשמה'לעך. פארהייראט צו א פרוי וועלכער שטופט א קערידזש מיט טויזנט פעקלעך אנגעהאנגען דערויף ,חוץ די באגאזשן וואס אלע אריינגערעכנט דער דריי יעריגער, שלעפן אויף די האנט. און פאני ענאף, ער גייט אפ' נישט אריין אין קיין געשעפטן פישן זיין געלט. ווי אויך קוקט אויס ווי ער יאגט זיך אבי סל. און באםםם פלוצלונג זעצט ער זיך אראפ מיטן פולסטן רוהיגקייט און שלעפט ארויס אכילה כמו שכתוב און האקט ווי שוין יארן נישט.

ווייסט וואס כ'על דיר זאגן. ער מעג קוקן. יא! זאל ער פלאצן זעהענדיג וואספארא געשמאקע טונא סענדוויטש איך עס. ווען ער מוז זיך דאס מאגן א נפאקן נעבעך מיט די פארפעסטעטע עקלדיגע חזיר וואס די רעסטאראנטן צווינגען אים צו קויפן...

חברה, אבי מ'האלט שוין דא. אצינד קוקט מען אויפ'ן זייגער. און אה יא. כ'האב נישט פארגעסן אוועקצוווארפן די סילווער פעיפער אין א בין, נישט ווי דער געווענליכער

שטייגער עס צו לא זן אויפ'ן ארט ווי מ'האט עס געעפנט. זי דעי גויטע )?( ביי טשעק אין האט געזאגט פארדעם אז ס'וועט זיין א שעה דילעי. אבער זי האט נאר נאכגעבעמבלט וואס מיין חבר וואס איז אנמולט אנגעקומען פון ישראל און כ'האב אים באגעגנט ביים אריינגיין אין טערמינאל - האט מיר מודיע געווען. דהיינו, ס'וועט זיין א פעסטע דילעי פון ווייניגסטנס צוויי שעה. און דערווייל גייען מיר פארשימלט ווערן אינעם לופטפעלד'ס פארטריקנטע לופט.

יהיה מה שיהיה איך וועל אויסציען וואס לענגער די צייט ביזן אנקומען צום פליגער. כ'וועל קריכן ווי א קאקאראטש אבי נישט דארפן דורכגיין דאס גיהנום פון זיצן ביים געיט און קלאצן פון איין פאסאזשיר צום צווייטן.. מיין ראצער'ל האט מיר אבער געמיטשעט ער מוז גיין אויף די נו.. וויאזוי הייסט עס נאר. עפעס ...לעיטער'ס. בקיצור ס'ליגט מיר נישט אין קאפ מאמענטאל. - די פארעדיגע מאשינען אוואו די אלטע באבעס שטעלן זיך אפ כאפן דעם אטעם און בלאקירן דעם וועג פאר די יונגע בלוט וועלכע האבן ליב צו "גיין" דערויף אזוי ארום אנצוקומען נאך שנעלער ווי שנעל.

אבער נתי דער טראטשאק, האט געמיינט ער איז ווער ווייסעך וואס. ער האט זיך איבערגעקוצקעט יעדן מאל ביים אר ויפגיין. אבער נאך אלץ נישט אויפגעגיבן. לויפענדיג האט ער זיכער געמאכט איבערצודרייען אפאר רענצעלעך ,אריינהאקן אין די הויקערדיגע אלטע לייט. און בדרך אגב לאזן הערן די אלטע אז אזעלכע סארט אידעלעך האט היטלער אויך געוואלט אומברענגען. נו איז ער דאך טאקע א רוצח ימש"ו. ביים אראפגיין איז ער שוין געווארן א גאנצע מבין. צו זען ווי די קליינע פיסעלעך גיבן א געניטן שפרונג אראפ דערפון שיער נישט פארשטאלפערענדיג זיך, איז שוין ווערט געווען די רייזע.

אוי מיין לעבעדיגער גאט אין הימל. יעצט קומט דאס ארגסטע. מ'דארף זיך אויסטוהן פון קאפ ביז פיס. אקעי אחוץ די אונטערהויז, אבער אויסער דעם אלעס ארונטער. מ'נעמט אוועק פון נתי זיין באליבטן טעדי בערעלע, ער פארפירט און פראטעסטירט. מאכט געוואלדעס. איך הויב אים אויף אויפ'ן פלייצע און פרובירט מיט אלע קרעפטן בארוהיגן, אבער ער ווייסט נישט פון קיין חכמות. ער זעט א באנדע שטרענגע בלויע שווארצע העמעדער און רעקלעך בארויבן זיין זיסן טעדי בער און ווילן איר ברוטאל שחט'ן. שעפעלע, זיי גיבן עס צוריק, די טעדי גייט בלויז אריבער א טשעק אפ, צו פארזיכערן אז ער איז האט נישט רייזע פיבער. אז ער פיהלט אמבעסטן. קום שעפ עלע, מ'גייט אריבער גיין דא, און לאמיר האפן אז ס'וועט נישט פייפן, ווייל דאן איז דא חלילה א מעגליכקייט אז מיין אונטערהויז וועט אויך פרישע געסט באקומען. אוי. דער האט דאך אזעלכע ברייטע הענט, נאר דאס פעהלט מיר אויס יעצט. א מאסאדזש פון אים.

חברה אין יענע מאמענט האט מיין הארץ ווילד געפאמפט, עמיצער האט מיר מיטגעגיבן א ציין אין טאש... יא יא, נישט לאכן א עכטע ציין. דא עקא, אז יענעם קען איך נישט אבזאגן. אלזא האט מען עס פארוויקלט מיאוס בתוך כיס. און גלייגט אין קעשענע. די מעשה איז א קורצע. יענער האט באזוכט אמאל ישראל א ון א דענטיסט א שיסטער האט אים אריינגעדרילט המנ'ס ציין פאר א רוט קאנאל. פארשטייצעך ס'האט נישט לאנג אנגעצויגן און נאך שווערע פיינליכע ווייטאגן און געשווילעכצער האט אים דער ענגלישער דענטיסט עס ארויסגעפליקט צו אלע בייזע.. אזוי ארום אז געשפארט האט ער נישט קיין סאך.

אצינד איז געקומען צייט פאר

פעיבעק. דו פעדער, נעם דעם ציינדל טראג עס אהין צו עמען, און זאג אים אויב וויל ער עס נישט געפינען און זיין מארגענדיגע סאלאט צו פרישטאג זאל ער ליבערשט זאפארט צוריקגעבן דאס געלט. אבער אצינד דערמאן איך זוך, אז דער ציין האט פון הי נטן פארמאגט א לאאאנגע סקרול, אזאנס וואס מען בויערט אין די סוכות. שיין וועל איך אויסזען אז מ'וועט מיר אויספאקן די טאשן און מ'וועט געפינען א ברוינע פארשמעקטע .... אוי די בזיונות.. אבער חברה יעצט קען איך אייך זאגן, ס'איז לכאורה געווען געמאכט פון בליי. און וו או מיין שכל איז געווען צו טראכטן פארקערט ווייסט איין גאט. ווייל אנדערש וואלט מען געפליקט דארט ציינער אין גרויסן. אבער א שארפן שפיץ האט עס יא געהאט. איז באוואפנט בין איך שוין געווען. אין קעיס א גויטע זעצט זיך נעבן מיר.

אאאאון. אנקומענדיג צום געיט איז מיר גע ווארן שווארץ פאר די אויגן. און שווארץ מיין איך טאקע שווארץ. מיינסטנס זענען געזעסן דארט בלויז שווארצע היטן און רעקלעך. כ'האב קוים געהאט א געלעגנהייט אפירצוזוכן א ארט צווישן די מיליאנע סארטן רייזענדע, און עפעס א רינדעכיגער קאמביין פון א לוטוואק מיט א בריסקער צונויף געקנאטן אין איין קערפער, קומט צו ראלן און ער קלאפט מיר אויפ'ן פלייצע חבר'יש. - מנחה, מנחה? מיין קאפ האט שנעל געווירבלט, וואס זאג איך אים? כ'האב שוין נעכטן געדאוונט? אדער צופרי געדאוונט. קיין צוויי ברירות האב איך מילא נישט געהאט, כ'על במילא פארהייוו נט ווערן זיצענדיג אין דעם עיפוש ווי סארדינס. נו זאל שוין זיין א מנחה. קען נישט שאדן. שטעלט זיך צו א הויכער לאקש אהן א גארטל אדער היט. אוי ואבוי. מילא די גארטל, פילייכט האט ער א דיקן פאסיק. אבער דעם היט רבש"ע... די

מנחה פליהט דאך תיכף ארויס פון קאפ אויף די קעפ פון אלע כאלאזן און כאלערעס. ?!

איך האב פונדעסטוועגן יא אזויפיהל געטוהן. ארויסגענומען דעם פרישן כמעט אומבארירטן היטעלע פון פושקע. ס'פאסט נישט דאווענען אן א היט. די וואס קענען מיר פון שטאט וועלן מיר נאך באשטיינען צוריקקומענדיג. דער חזן זאגט קדיש און צו מיין ערשטוינונג הייבט ער תיכף אן הויך שמו"ע. ממש ווי געוואונטשן. איך וועל שוין לאנג נישט דארפן שטיין דא. אבער אנטוישט בין איך געווארן ווען ביי מחיה מתים איז ער פלוצים טויט געווארן. גוט קדושה האט ער נאך עספייעט צו ארויסזיפעצן אבער די רעסט צוריק צום נארמאלן שטייגער. הממ. מסתמא האט עס עפעס מיט באבא נחום'ס נוסחאות. מיט מיר זיכער נישט.

וויבאלד איך האב פארמאגט צוויי פיצלעך מיט מיר, האב איך ווי פארשטענדליך געהאט דין קדימה. און די אזוי לאנג ערווארטעטע טירן צום הענגער האבן זיך ענדליך ברייט געעפנט. מיין לינקע האנט ו וייטאגט שוין פון אזויפיהל ארויסשלעפן די פאספארטן פאר יעדן דריטן מאן מיט א שניפסל און אנצוג. קומענדיגן מאל מאך איך בעז"ה א הויפן קאפיעס, און נעמט דאס בחפץ לב, צעטיילט דאס צווישן זיך, אבער מיין האנט שוינט ביטע. דער חורבן איז נאך, אז ווען כ'שלעפ ארויס דעם פאס פארט, וויל ער דייקא די טיקעט'ס און פארקערט ,וויל ער דעם בירגערשאפט .צעדרייט ווי א דריידל. אט זע איך די זעלבע וואס איז בעפאר געשטאנען ביים איינטשעקן און אזוי העפליך געחנפה'ט מיינע קליינינקע. זי באטראכט דעם פאספארט, און באטראכט מיך דורכדרינגליך. קאמאן. דארפס ט גלעזער? נישט גענוג איינמאל אונטן. פעמיים

אנצווישן, באהאנדלסטו מיר ווידער ווי א נחשד? אקעי. פאר סעקיוריטי ריזנס וויר סעפאסד טו טשעק עווערי. בלא בלא. פראטאקאל. כ'פארשטיי.

וואס איך האב יא אויסגעלאזט אייך מיטצוטיילן איז אז ביי סעקיוריטי האט מען ביי אונז בארו יבט א פלעשל ניוראפין מיטן אויסרייד אז די קוואנטום איז מער פונעם ערלויבטן מאס, און וויבאלד דאס איז אן ארטיקל וואס ווערט נישט פארקויפט איבערן קאונטער, ד.ה. מען דארף נישט א געשריבענעם רעצעפט פון א דאקטער, איז עס נישט ערלויבט דורכצופירן סעקיריטי. פארשטענדליך א יך האב אלץ געהאט דעם אויסוועג עס אויסצוטרונקען אויפ'ן ארט... וואס נאר, די רינעדיגע קאמפאט פארן קליינער האב איך צוערשט געדארפט פארזוכן אזוי ארום זיכער צו מאכן אז עס פארמאגט נישט טויטליכע באשטאנדטיילן וועלכע קענען פארמירן א באמבע חלילה. צוליב דעם זעלבן סיבה האב איך מיר אפגעהאלטן פון איינפאקן אויף צידה לדרך די שבת'דיגע טשאלנט, וועלכע טוט אבסאלוט אנטהאלטן כעמישע באשטאנדטיילן און איז בלי ספק אומשטאנד אנצוזייען אומגעהויערע שאדנס עמאנג יומען פאפולאציע.

עווענטועל מאכן מיר שוין טריט אריין אין מטוס. פונקט איז צו מי ין שלעכט מזל מיר אויסגעקומען צו שפאנען הונטער א שלאכעריגע הונקערדיגע אידל וועלכער האט מיט זיינע זיבן זעק אנגעמאכט א שווערע פארקער. יעדע וויילע שטעלט ער זיך אפ פארריכטן זיינע פאלעס, און איינארדענען זיינע באגאזשן. איך פון הונטן הָאק מיך כסדר אן אינ'עם. פארן א ויפשטייגן זעה איך ביים זייט א הויפן צייטונגען. נו אויב איז עס בחנם איז דאך אן עבירה נישט צו נעמען. ס'וועט נישט שאטן צו לייענען וואס טוט זיך אין לאנד. כ'וויל דאך וויסן ווי באקאקט עס

איז, דער עסק ציוואס איך בין אט אנגעברייט. שטייט ווידער ביים טיר פון עירקרעפ ט א איזרעילית מיט א באצירטן שמייכעלע אויפ'ן געזיכט און ווייזט אן וועלכע וועג צו נעמען. א שיינעם דאנק. ווען נישט דיר ווייסט איין גאט וואו צו אלע בייזע רוחות איך וואלט אלס ארומגעבלאנדזשעט.

אבער מיטאמאל. בום. דער זיידעניו פארנט פון מיר. שטעלט זיך אנידער ווי א זאק קארטאפל. ער רירט זיך נישט. וואס איז? ער האט יעצט געפינען זיין ארט. און אזוי לאנג ווי ער פארענדיגט נישט סארטירן זיינע פעק איבערן זיץ ,און זיך איינקוואטירן מיט די שיך אויסגעטאן ווי ביי זיך אינדערהיים, איז נישטא קיין רעדע פון גיין ווייטער. יעצט זענען מ יר אלע געשטראנדעט. א לאנגע שטרעקע רייזענדע פון דא ביז קאנארסי מיט קינדער און אלטע אויף די הענט, פארשמייערט און פארמאטערט מיט פולע באגאזשן אנגעלאדנט, אלץ מוז זיך אפשטעלן פאר דעם אלטן יצמח, וואס קען נישט א רגע, אריינגיין אין זיין זיץ ,אנידער לייגן זיינע שמאנצ עס אויפ'ן דערנעבענדיקן זיץ, און אריבער לאזן די נשים וטף פאר א ברעיק. אבער גיי לערן אן אלטן בער טאנצן. וועהה וואס וואו...

איך האב שנעל געזען אז ס'וועט נישט נעמען קיין עק זיינע קאלעצן און פעניעריי. פלינק האב איך אנגענומען זיינע מאכארייקעס און אין איין אויגנב ליק זיי פלאצירט אינעם קעבין וואס העכער זיין קאפ. דער לעצטער האט מיר באווארפן מיט ברכות און לויב ווערטער, אז אויב האב איך עפעס גן עדן אויבן, איז עס פילייכט בלויז צוליב אים. שוין מ'האט געטראפן אונזערע ערטער. מ'גלידערט זיך איין. און הופ, אזוי ווי שטענדיג, א פ רייע פאמיליע האט געבעטן מיר זאלן ארומטוישן אונזערע זיצן כדי זי מיט

אירע קינדער זאלן אלע זיצן צוזאמען. גערן זאג איך, איך זוך דאך צו מאכן א קידוש השם. מילא קומט יעצט אויס אז מיר פארנעמען די צוויי דרויסענדיגע זיצן פון א פענצטער, און די שכינות'דיגע צוויי דרויס ענדיגע פון מיטן.

אבער א מענטש טראכט און גאט לאכט. גייט נישט אדורך לאנג און א אידישע-גויטע קומט אן און פארנעמט דעם פענצטער זיץ. קיין פראבלעם, ס'איז א פולע פליגער מיט אידן, כ'גיי נישט מאכן קיין חילול השם. מיר דארפן ווייזן אז מיר אלע היטן דעם זעלבן תורה, כ'וו יל דאך נישט פארשווערן מארגן מיין חבר ווען ער וועט וועלן בייטן זיין זיץ צוליב אזא עסק. הייב איך מיר אויף און טויש פלאץ מיט מיין קליינער. נישקשה, וועט ער נישט זיצן נעבן די מאמע. כאטשיג זיצט מיין פיצל )מידל-איילס( יא נעבן איר. איך האב מיך פארשטייט זיך אנטשול דיגט, און איר מסביר געווען אז דאס איז צוליב רעליגיעזע אורזאכן. יא זאגט זי מיר, איך האב עס גלייך ערווארטעט. זי איז אויך געווען א סטוערד ביז פאר א קורצע צייט צוריק. און זי האט תיכף ביים אנקומען פארשטאנען אז איך וועל מיך אויפהייבן, זי פיהלט נישט געטראפן. נו א יז דאך אויב אזוי אוודאי גוט. אגב פרעגט זי מיר אזוי, וועלכע שפראך איך רעד צו מיין קינד, ווען מיין ענטפער איז: אידיש, פרעגט זי אויב די אידיש איז די זעלבע וואס אין ארץ ישראל. כ'האב איר אין קורצן ערקלערט אז ס'איז עטוואס אנדערש סיי אין אקצענט און סיי אין שפראך. צוליב עטליכע סיבות. יא!.. ווייל איך קען הערן אז דיין אידיש איז מער ענליכער צו דויטש ווי זייער, זאגט זי.

הממ. קען זיין. כ'בין נישט ממש אין די גוסטע געווען צו רעדן וועגן שפראך איצט. און מיין ווייב וויל איך אויך נישט דזשעליס מאכן... מיין

קליינער וואס טאנצט ו וי א ספרינדזשע פון זיין זיץ איז מיר מאמענטאל מער געלעגן אויפ'ן געדאנק. מיין קינד האט אזוי פארפירט און געפלאפלט אז זי, האט קענענדיג די סטוערד'ס פון פריער, שנעל ערלעדיגט און באקומען א ליידיגע סיט פארנט פון אונז, און פארשטייט זיך נישט פארגעסן איבער צו חזרן מי ין פזמון דאסמאל אויף איר ניגון. זי מיינט גארנישט פערזענליך, "פארקערט יעצט וועסטו האבן ברייט פלאץ פאר דיר און דיין קינד" איך זאג נישט, איך האב איר פעסט מקנא געווען. זי באקומט דארט א פראנט אייל וואו זי קען די פיס אויסשפרייטן. א שאד מיר איז עס נישט בייגעפאלן. וואס אן אמת האב איך יא גערעדט מיט מיין ווייב פון זיך אהין ציען, אבער כ'האב געוואלט ווארטן ביז נאכן אויפהייבן זיך, האט זי מיך אצינד אויסגעכאפט.

אבער מ'קען עס אויך אנקוקן פון א גוטן קוק ווינקל. למעשה, איז נאך בעסער ווי געראכטן. מיין זונדעלע האט שנעל קובע מק ום געווען ביים פענסטער, און אריינגעקוועטש'ט זיין נעזל צום גלאז, קוועטשענדיג אומאויפהערליך מיט די נודנעדיגע פראגן. טאטי ווען גייט שוין די עפאפלעין פארן הויעך?.. ער איז געווען אינעם זיבעטן הימל. זעסטו, פון אוועקגעבן פון זיך קען מען נישט שאדן האבן. פריער האט מען געטוישט צופרידנצושטעלן א צווייטן, האט מען אצינד נאר מרוויח געווען דערפון.

אבער ל' לייענער, נישט אפ'חוזק'ן. זי האט אויף יענעם פלאץ אויך נישט מאריך ימים געווען, און הארט נאכן דערגרייכן די וואלקענעס האט זי עוקר געווען צום אנדערן זייט פליגער. אויך א פראנ ט סיט. ווייזט אויס מיין זוהן האט טאקע געירשנט זיין טאטנ'ס הויכע שטימע... ;(

די רייזע איז געקראכן צוביסלעך

צוביסלעך. די קליינע האבן שוין אפגעמיטשעט. שוין אויפגעפראסן די סנעקס און אריינגעצויגן אלע ליקעריש. די איבריגע סענדוויטשעס האבן אויך באקומען זייער תיקון אין די עלטערנ'ס מאגענעס. מ'האט שוין אדורכגעבלעטערט אלע צייטונגען וועלכע מ'האט בחנם גענומען. מ'איז שוין געשטאנען צען יאר אין די רייע ווארטענדיג צו קענען מאכן אן אויסגוס אינעם עראפלאן ביסקיסע. דארט אין רייע האט מען ווידעראמאל געהאט דעם געלעגנהייט צו באקענען עטליכע קוריאזע פארשוינען. אזעלכע סארט אידעלעך וואס פארמאגן נאדלען אין די לאפעס, און ברויכן זיך יעדע וויילע אונטערהייבן פון זיץ אויסשטרעקן די פולקעס. מאכן א שפאציר צוויי ארויף און אראפ די איילס אריינשטופן די נאז ביי יעדען פאסאזשיר וועלענדיג בלויז זיכער מאכ ן צו ער האט אים/איר שוין געזען פארדעם אינעם טערמינאל, אדער באטראכטענדיג אויס אומבאהערשנדע נייגער אין וועלכע פאזיציע יענער שלאפט. מ'לופטערט זיך אויס די גאטשע. מ'פעיגערט דעם סטוארד יעדע רגע, מאכענדיג זיכער אויב זיי טיילן טאקע מער נישט, קיין ביר...

און עפעס א ינטערעסאנט. יעדע רגע האט דער פארשוין פרישע גארביטש ארויסציווארפן, איך וואונדער זיך נאר פארוואס ער לויפט ארום דעם גאנצן פליגער מיט די מיסט אין די האנט אויפזוכן יענע ספעציפישע סטוערד'קע, ווען ער איז אין די צייט שוין צען מאל פארביי געגַאנען דעם מיסט קאסטן. לא מיר גיין פרעגן זיין פרוי צו אינדערהיים איז ער אויך אזוי מחמיר אויף נקיות. צופעליג איז מיר פונקט אויסגעקומען אריינצוגיין נאך יענעם, אינעם ביסקיסע שטיבל, דארט איז מיר שוין גארנישט גוט געווארן. אט איז מיר נתברר געווארן אויף וועלכען שטאפל נקיות יענער שטייט. אז א מין שטינק און דזשארע

איבערצולאזן. חרא, עס אנצורופן איז א איידל אויסדרוק. צילן קען ער ווי א רויע פארטיזאנער .אנגעקטנ'ט ס'גאנצע געגנט. כ'האב מורא געהאט צו פלאשן, איך ווייס נישט וואס ער האט אהין אריינגעפאקט, אפשר קען עס נאך אויף מיינע שונאים - אראפברענגען דע ם פליגער..

מ'פארלעשט שוין די לעקטער. איך קען נישט שלאפן אין א פליגער. ווער רעדט נאך ווען מיין בָאנדעלע, פראוועט סדר נאכט. זי האט ליב צו שלעפן דעם שכנ'ס גלעזער פון קאפ, פארוואס נישט! ווען זיין קאפ ליגט איר אזוי נאנט צו דאס האנט. דער בראשט דאך אריין זיין קא פ אין מיינע דיכטן. ער מיינט טאקע ער זיצט דא אויפ'ן היסב בעט. האאלוי.. אפשר צאלסטו פאר מיין זיץ אויכעט??!! דאס איז דיר נישט פייגעבאלן הא ?.הערט אויס. מ'לייענט אביסל, מ'דרימלט א רגע. מיינט נישט, דאס ווייבל האט זיך אויך אירע פארלאנגען און באדערפענישן .אבערוו ייז אבי מ'האט דערלעבט, די לעקטער'ס צינדן זיך אן ,מ'האט שוין געלאנדעט. אההה. אט די קומענדיגע פאר מינוטן קען איך נישט פארדייען. כ'האב עס פיינט עד דכדוכה. יעדער מוז בלייבן אויף די ערטער צעדריקט דעם מאגן אונטער'ן סיטבעלט לחץ. אבער דער פליגער ריקט זיך ווי א 09 יעריגע באבע .און דער פארשאלטענער הויכהילכער הערט נישט אויף זינגען הכי בבית בעולם. דער עולם איז צעלאסט און קלאטש'ט ווי ביי המלך.. אבער דער מעכל הערט נישט אויף ווארענען. העי! קיינער זיך נישט רירן פון ארט. ס'איז א געפערליכע סכנה.. כ'טראכט צו מיר דאס משוגעת א יז שוין אריבער אלע גבולים. אז משוגע מאכט קליין וואלט דיך דיין קאפל איבערגעדעקט.

מ'גייט אראפ פון פליגער. די פאספארטן שטימען פיין. ווי נאר זי

רופט מיך צו. איז מיר פלוצים מיסטעריעז ארויס פון קאפ דעם פזמון וואס איך האב אזוי געחזר'ט דאס גאנצע צייט - איני מכיר. און בטעות פארנויג איך מיר מיט א העפליכן העלאוי אויף די לעפצן. זיכער האט דער יצר מיר אפגענומען דאס לשון. פיין. זי סטעמפט. הויבט זיך אויף זיכער מאכן אז איך פארמאג א עכטע בעיבי אין קערידזש. און אזוי שטייענדיג דארט ברתת ובזיעה. בשעת ווען זי באטראכט מיט ערנסקי יט דאס ענגע משפחה'לע וואס ווארט זייערע פאספארטן באשטעטיגט צו ווערן. פיהל איך נישט מער און נישט ווייניגער. א משולח שלעפט מיר ביים עלנבויגן. איך דריי דעם אויס דעם קאפ אזוי האלב. און יענער האט די העזה מיר צו שטעלן פראגן.. כ'געדענק אפילו נישט וואס. אבער ס'איז געווען מסתמא אזא פראגע ווי - העי, וואס שמירסטו אויף די ברויט? פינאט באדער אדער אוואקאדאו... אזא מין בוטאנק. כ'מיין. דער האט דאך שכל ווי א ראזשינקע.. ווי האסטו נישט מורא צו רעדן צו מיר אינמיטן אזא הייקעלע פראצעדור.. ווי איז בכלל דיין דרך ארץ פאר מיר? וואס ו וילסטו? מ'זאל מיר צוריק שיקן קיין ענגלאנד? איך בין דאך פון דארט אנטלאפן טאקע וועגן אזאלכע פאראזיטן ווי דיר!! קומען קלאפן מיט די הענט אין פנים אריין, אינמיטן א פארדביקה'טע רפאינו... און יעצט קומסטו מיר דא קלעפן??

מקומ'ט ארויס פון טערמינאל אין ישראל מיט די פעק און זעק. א פארגעשריטענע מדינה אין באבן אריין. די וועגעלע האט זיך איבערגעקערט אינמיטן וועג צוויי מאל, און עס צו מאנערווירן האט מען געברויכט זיין א טייס אין צבא אפאר יאר. ס'האט זיך געוואקלט ווי א לולב ביי א חסידישן איד אינדערהאנט. ווי נאר מ'קומט ארויס הא ט אונז שוין אפגעווארט דעם ערשטן קבלת פנים. עפעס א פרייע

אידענע האט גע'בוכה'ט אויפ'ן טעלעפאן, און געשריגן אזש ביז פאלעסטינע האט מען געהארכט איר געוואלדעס. מ'קען מיינען. לכאורה האט איר בוי פרענד איר געדראפט. מסתם אויך אזא דראגי ווי זי קוקט אויס. אזאנע יעלות צו מאכן צווישן מענטשן.. אבער כ'האב באמת מיטלייד געהאט מיט איר.

קען זיין ס'איז איר טאקע עפעס א ביטערע אומגליק געשען. צו חלילה איז איר געשטארבן א טויטן. ווייסעך וואס נאך גאט זאל באהיטן. אבער דאס איז זיכער, ס'נישט דאס ערשטע מאל איך פאר מיט א פליגער און קיינ מאל האב איך נאך אזאנס נישט באגעגנט. א פרוי אין אירע מיטעלע יארן זאל שטיין און ברעטשענען ווי ביי שמע קולינו ביים הויפט אריינגאנג פון לופטפעלד דארט ווי טוריסטן פון איבערע'ס וועלט שפאצירן ארויס צום ערשטן מאל אויף די פרייע לופט אין לוד.. הער צו כ'האב נאך מאדנע זאכן געזען דארט. וו.צבש. אייניגע רוסישע-ישראלים מיט פלעשער ביר און ציגארן צוגעקלעפט צום האנט, שמוציגן אן דאס פלאץ.

בכל אופן. מ'קאלט אן דעם דרייווער און פון צווישן זיינע דיקע פאררייכערטע מסתמא געלע וואנצעס פארשטיי איך קוים אז ער געפינט זיך ערגעצוואו נעבן ט ערמינאל און ער ערווארט לכאורה איך זאל אפשר מיט רוח הקודש צוטרעפן ווי ער שטייט פארקירט. רבותי ער האט מיר ארומגעדרייט ווי א האזל ארום דעם טערמינאל. אריין אין דעם טיר, ארויס פון יענע טיר, גיי אויפ'ן צווייטן שטאק, און צוריק צום גראונד פלאהר, איך בין דא, יעצט ה אב איך געמוזט פארן דארט. ממש א כף הקלע. כ'האב מורא ס'קומט זיך מיר א שטראף פארן אפלאכן אינהארצן פון די צעבראכענע נשמה וואס האט נעבעך זיך אויסגעגאסן דאס הארץ פריער ביים טיר. מער נעם

איך מיר פאר, וועל איך נישט לאכן פון יענעמ'ס צרות. אבער דא העלפט מיך עס נישט צופיהל. איך דריי זעך און פריי זעך.. נישט געפינענדיג דעם בהמה. ס'וואלט שוין פיהל גרינגער געווען צונעמען א טעקסי ביז זיין קאר. דו חמור שריי איך אים, פארוואס מיינסטו צאלט מען דיך דיינע ראציגע שקלים זאלסט מיר ארומדרייען ווי א כפרה הינדל אין תל אביב? שנעל פעקל דיך אהער אויב ווייסטו וואס איז גוט פאר דיינע רעדער..

אבער דער אייסערט זיך, און פון הינטער די וואנצעס קען איך הערן קנוילן רויך שפארן ארויס פון זיין מויל. זיין עברית האב איך שווער פארשטאנען ווייל דער האט געהאט א מאנגל אין ציין. האב איך איבערגעגיבן דעם סעלפא ון פאר איינע פון די רוסישע גרעבליכע צוגעסענע פענימער. יענער מיט הוויות און אפאר רוסישע קללות איז מיר אין קורצן מסביר דעם ענדגילטיגן וועג. איך קום ענדליך ארויס פון ריכטיגן ארויסגאנג. און כ'פאל שיער חלשות, א ווייסע פארפלעקטע צעמזיקטע ווען האט אונז אפגעווארט. ס'האט אויסגעזען ווי א פארענדיגע מיסט קאסטן. איך האב געברויכט אריינשטופן טישוס אין די נאז לעכער די גרוך פון ציגארעטן זאל מיר נישט דערווערגן צום טויט. אויסגעהאקטע שויבן, אפגעטרענטע זיצן, ווער ווייסט ווער ס'האט זיך אלץ געריבן דאס תחתון דערויף.

אלע סיטס אחוץ די פראנט און איינס הונטער דעם, זענען אויסגעפליקט געוועזן. און ווי כ'האב געקוקט האב איך נאר געזען שימל פאר די אויגן. דער דרייוער איז געווען א טאטאלע מעסס. א צעפאטשקעטע נשמה. צופעליג א פיינער פרענק, אבער אויסגעקוקט ווי א שמות באקס. דאס גאנצע פנים איז באוואק סן געווען מיט קאלירטע ציגארעטן האר. אה,

אמאל איז עס ווייס געווען. ווייזט אויס אז אויף יעדן ליידיג ארט האט אים ארויסגעשפרינגען האר. און דער בלאזט שוין יארן ארויס רויעך נאר פון די נאז. אנדערש קען גארנישט געמאלט ווערן. ער שפרינגט ארויס פון זיין זיץ ווי דער וו ילדער שאול יצחק. הייבט אויף מיינע באגאזשן ווי זיי וואלט געווען שמוציגע ווינדלען און טראסקעט זיי אריין פון הונטער זיין טרעקל, פארקלאפענדיג זיין טיר דערויף איין מאל און נאכאמאל, אזוי פינף מאל ביז זי האט געקליקט. ווען אינצווישן רעכנט ער אויס די עשר מכות אויף די לעפצן בל' דצ"ך עד"ש באח"ב. נאך אזא באהאנדלונג איז א וואנדער די טיר האט זיך בכלל פארמאכט.

מיר געט ער דעם כיבוד זיך צו זעצן אינפארנט. מ'שטיינס געזאגט. א געוואלדיגע חשיבות. כ'באקום דעם כבוד צו זיצן נעבן די רעבע אליין. ער הופקעט אריין צום דרייווער זיץ און באאאאאאאאם .דער טענדער צעקרעכצעט זיך. און יאללא. מ'איז אויפ'ן וועג. איך בעט אים עפענען די פענצטער, איך פארלייד פשוט נישט דעם ציגארעטל שטינק. ער עפנט גערן. ביי זיין זייט פארמאכט זיך עס קיינמאל נישט. די ווארעמע לופט פונדרויסן האט א זעץ געטאן אין געזיכט. איך קוק ארויס צום טונקעלן נאכט. די באלויכטענע שטראזן וועלכע ווארפן א שטיקל שאטן אויף די ארומיגע בערג און אויגפארכאפנדע פארנאראמעס מאכן מיר וואונדערן אויב די דרייווער האבן אמאל א טשאנס צו קוקן דערויף ווי מיר. לויט ווי ווילד די אויטאס ארום מיר פארן אבער פארביי, קוקט נישט אויס אז יא.

מיטאמאל מערק איך אבער אז דער אלטער פרענק פארט ווי אזא מעקעלע, אז ס'איז שוין שנעלער צו וואקן ביז ירושלים. אה ער קריכט ארויף א בארג יעצט דערפאר בכדי צו שפארן גאז רוקט ער דעם קלאטש

אויפ'ן צווייטן גיער און טראכט בלויז פון גיבן גאז... דאס איז שוין א חוצפה. דערווייל בליטשקען די קארן מיט די לעקטערלעך, מ'ווערט נערוועז. מ'בלינצלט פון אלע זייטן, ער האט יעדעם איינגעמיירעט אין בוזעם. א פרענק בלייבט א פרענק. און איך זיץ און ווער צעקראכט פון די א.ג. ראדיא וועלכער באמבעט אן אויפהער שוין זינט מ'איז א רויס פון לוד. א איין מאן בענד ראדיא. קוקט אויס ווי ער לייענט פון א גליון ארויס. און צעווישן די מעלדונגען כדי נאכצומאכן bbc לאזט ער הערן פאר א הינטערברום אינאיינעם מיט זיין אויסשרייען דעם אייגן פאבריצירטן סטאנציע נאמען - א ציטאט פון יו"ט ערליכ'ס א תנועה.

מ'איז נאך אלע טילטולים און דרייענישן וואס דער אלטער טענדער האט אונז אנגעשאפן אויף די וועגן - אנגעקומען אין געגנט פון ירושלים. ער גייט אראפ פון הייוועי אדורכדעם עקזיט מיט די ווייסע שיינע געהאקטע שטיינער ביי די זייטן. איך גלייך שטארק דעם געדריי פונעם וועג ארי ין קיין ירושלים ארויס פון כביש מספר אחד. )אויב כ'בין מיך נישט טועה( מ'פארט אדורך די קלייטן אויף ירמיהו און מ'הויבט שוין אן מערקן דעם געטימל און געפילדער. די שמעק אין די לופטן פון די חמס-טחינא-חריף קען מען אנטאפן..

יעדע וויילע לויפט א צווייטער אריין אינמיט ן שטראז פארנט פון אונזער נאז. אפגעזען א אינגל אדער א מיידל, קוקט נישט אויס ווי זיי געבן א ש... מאדנע וואס טראכטן זיי? איך הייב אן פארשטיין דעם וויץ: די ירושלימע קינדער זענען אזוי זיס, אז מ'קען זיי ממש אויפעסן, ווען זיי ווערן עלטער זאגט מען א שאד מ'האט זיי נישט אמאל אויפגעגעסן. אבער די פקקים וויאזוי זיי רופן עס צעפלאצן מיר אינגאנצן. און די איזראעליס ווייסן נישט קיין גרעניץ

פאר חוצפה. זיי שניידן אריין ווי ס'לאזט זיך. בלויז עמיצער וואס איז שטום נוצט נישט דעם פייפער נאכאנאנד.. דער באוואקסנס ביים רעדל נעבן מיר ש לעפט שוין צום צענטן מאל א פאפיראסל פון פושקע. און קנוילט ארויס פון פענצטער.

די ראוד'ס זענען היפש צואקערט, און יעדע דריטע אויטא איז באצייכנט אלץ משטרה. אבער איך פייגער פאר די מדינה ליידער. עפעס די הרגשים צעשפילן זיך מיר ווען כ'זע ווי שלאנקער סאלדאט מארשירט מיט גרינע מונדירן, א קאפל אויפ'ן קאפ און א תהילים אין האנט. לאז געמאך דעם שרעק-אנווארפנדן ביקס וועלכע הענגט פון די פלייצעס אראפ אויף די לענדן. פארפאלן. ציוני, זאלוני, ארוני.. א איד בלייבט ער. און זיין מוהל האט געהאט די זעלבע נעגל ווי מיינע. ווארשיינליך הא בן אפילו ביידע געמאכט מציצה בפה. זיינס אפשר בעסער ווי מיינס..

אבער מ'דארף נישט גיין ביז אהין. אלע שילדן זענען אויף אידיש.. כמעט. דא און דארט זע איך אפ' הַאט.. הַאט.. בקיצור, זיי זענען גארנישט אזעלכע רוצחים! ווען יא וואלטן זיי געשריבן. חרדים מהרו! און איי לאוו.. די וועג וויאזוי יעדער פארבייגייער ,צושויער ,ארימע שלעפער, קינד, באבעלע, וועט דיר אנבאטן פרייע הילף אויף וואס נאר אימער. אזוי גוטהארציג.

גיי אויפ'ן גאס און הויב אן שטופן מענטשן און איבערדרייען קאווע גלעזלעך, כל זמן דו זאגסט סליחַה..סליחַה..!! הויעך א ון קלאר, וועט דיר קיין שלעכטס נישט טרעפן. סליחה ווירקט ווי א צויבער ווארט. וואו האב איך עס געלערנט? אין אומאן. שטיקער קעיק, גלעזער פטל, אין מענטשנ'ס פענימער. פויסטן מיט דיכטן, בריקעס און ציפעס, אזש צומאל ביז פרעסק.. אבער "סליחה"

דאס איז דער סוד פון הצלחה. אפ' 'איים סארי' וועפט שוין אין פארגלייך צודעם.

צום ביישפיהל שטייט א מיאוסע פרענק און בייזערט זיך אויף מיר מיט די פויסטן אנגעראכטן און די נאז לעכער צועפנט בלאזענדיג א רוח שאינה מצויה. ער איז גרייט מיך איינצושלינגען. איך שטעל אן א אומשולדיג פנים. א נעבעכדי גע געזיכט ,און געבראכענערהייט פארנויג איך מיר: סליחה אדוני! סליחה.. אהה. טוב. יאללאה. רק אמרתי.. בפעם הבאה תזהר.. איך בין שוין לאאאנג אוועקגעפלויגן פון דארט. אוי ר' נחמן האט דאך אזעלכע פיינע מענטשן וואס קומען אויף זיין ציון. הלוואי אלע פרענקן פון ישראל גיי ען אהין. וואלט איך געהאט א בעסערן וואקאנץ.

ער האט שוין עפעס א וועג געטראפן, און מיר אין טענדער האבן גענוי אויספלאנירט וויאזוי מ'גייט זיך דעם ערשטן טאג איינגלידערן און זען ווי מער אריינצוכאפן אבער אין די זעלבע צייט נישט ווערן אויפגעהאלטן דורך אלע געסט וואס גייען שוין אזוי אויס זיך צוטרעפן מיט אונז, די קינדערלעך. לאמיך לעבן. כ'דארף מיר ערשט גוט גוט אויספאפן ,אויסבאדן ,און אויסטשוכען. נאכדעם וועל איך האבן כח פאר י-ע-ד-ע-ם איינעם. אבער פארשטענדליך אז די עלטערן מוז מען דאס ערשטע טרעפן פאר אלעם. אקעי. די ווען שט עלט זיך ביי אונזער דירה, ס'ווערט מיר שלעכט, די הארץ קלאפט ווי א פלאטערל.

כ'ווער געוואויער פון פאמיליע אז מיין דירה איז פינף שטאק הויעך. ווען דו פרעגסט מיר, העלעך דיר זאגן. פאר מיר האט קיין בעסערע נייעס נישט געקענט קומען. איך ליבע שטארק די טרעפן צולויפן. ג ענוג וואס מ'זיצט אין קאר טאג און נאכט. אזא לוקסוס איז טאקע

געקומען אומגעראכטן. אבער נעבעך די ווייב און קינדער דאס איז שוין נישט כדאי. א שוואכע נחמה איז געווען א שמאלע צעדריקטע עליוועיטער )לופט( און ביז אהין איז אויך געווען א צענדליג שטיגן צו טלעפעווען.

נו. א פרייז מוז מען באצאלן פארן וועלן וואוינען דוקא אין א קוואטיר עראונד די קארנער פון די עלטערן. און פאר א צוגענגליכע פרייז. במילא איז עס בלויז צום שלאפן.

א שורה קארן וואויווען און קוויטשקענען, סליחה! אבער איך בין א ענגלישער, און מיר צייכענען זיך אויס מיט געוואלדיגע רוהיגקייט אויסגעגאסן אויפ'ן פנים. דער דרייווער ברומט ארויס, מ'זאל זיך צו-יאגן. קוקט נישט אויס עמיצער הערט אים אויס בכלל. מ'פאקט אויס די באגאזשן. טוט זיך תיכף א חיבוק ונישוק צווישן פאמיליע מיטגלידער. דערוויילע שלעפט מען די רענצלען און מ'נעמט א שט יקל צייט זיך איינצוקווארטירן און אלץ מסדר זיין. ביים ערשטן געלעגנהייט דערזע איך מיר ארויס. דער פאטער קען זיך קוים אויסווארטן מיר צוזען. ער וואלט שוין לאנגט געזאלט זיין אין געלעגער. באלד שטייט ער שוין אויף. איך הויב אן שפאנען צום ריכטונג פון תולדות אהרן פון כיון-גאולה.

און נאך חבקוק פאנגט אן ווערן טריקי. ס'איז דאך קענייענעהארע אזויפיהל דא צוזען אבער צו וואקן אויף די מאה שערים געסאלאך איז א אפקומעניש. די היגע הערן נישט אויף מיר אראפצושטופן פון טראטואר, און אז איך טרעף מיר נאך אן דערצו מיט א קערידזש פון א ירו שלימ'ער "קינדער געבענטשטע פאמיליע " אנטקעגן קומענדיג, און א טעקסי פון הונטן, אדער א גרופע מיידלעך וואס מוזן שטענדיג אויסגעשורהט אין איין ליניע אנשאט

איינע הונטער דאס אנדערע - בין איך טאקע אויף געהאקטע. ביז כ'האב מחליט געווען. יהיה מה שיהיה, איך נעם ארויס דע ם סעל פון טאש, און הייב אן רעדן צום אפאראט אין לעכל אריין-און רוק זיך נישט אפילו פאר נאפליאן אליין. ס'האט גראדע גאנץ גוט געעארבעט. מענטשן זענען געפלויגן ווי זאנגען. אין איין פאל האט א ריזיגע בא'קַאפטנ'טע אינגערמאן געכאפט א טבילה אין א קליין רעגן וואסער ט ייכל. ווען סליחה האט נישט געארבעט האב איך פארשטאנען אז ער באלאנגט צו נטורי קרתא. נו אים וועט נישט שאטן א טונק אמאל.

איך האב אבער אויפגעפאסט א מאדנע ערשיינונג. ביז מאה שערים איז דא אלע סארטן געשעפטן, קלייטן ,קראמען ,קיאסקן, בעקערייען, וכו'. אבער עפעס אין מ אה שערים גייט עפעס אלץ אויף "יד השנייה". דעם ערשטן מאל אין א"י האבן איך דאן געמיינט אז דאס איז עפעס א ברענד נעים אויף א גרויסן קייט פון געשעפטן... ווי אויך מערק איך אז די ריינקייט און שיינקייט איז דראסטיש געפאלן אין פארגלייך צו די גאולה געגנט.

אינטרעסאנט איז. אז אייביג זע איך זיי דארט זיצן. די 'צווייט חברה' שפילן שאך אין דעם ייד השניה מעבל געשעפט. זיי זעען אויס ווי אויסגעשניצט אויף די בענקלעך. כ'האף אז זיי האלטן נישט נאך ביים זעלבן שפיהל ווי פאראיאר. שפעטער הער איך אז דארט קומט אפיציעל פאר שווערע פארצויגענ ע שאך פארמעסטן און אפטמאל קען צווישן די גענגערישע צדדים גאר אויסברעכן געשלעגן און באטלען ווארפעריי.. אראבער מיט ישראלים. אפילו די פאליציי איז שוין אין די פארגאנגענהייט ארויסגערופן דארט צו אינטערווענירן.

ווען עס קומט מיר אויפ'ן געדאנק

וויאזוי א שבת אין אר"י האט אויסגעקוקט ווערן מיינע אויגן פייכטליך און נאסטאלגישע געפיהלן לויפן אדורך מיינע ביינער ווי עלעקטערישע שטראמען. אנגהויבן האט זיך עס שוין באמת נאך פרייטאג נאכמיטאג ווען מ'יאגט זיך מיטן האנטוך איבערן ארעם צו דזשופניק מקוה. גיי ווייס פארוואס די אלע ישראליש ע פויערן און בארוואנעס וועלכע מ'זעט נישט פאר די אויגן אגאנצע וואך, שוין אפגערעדט אז אין א מקוה טרעטן זיי נישט אריין. אבער דא אין דזשופניק זענען זיי פון די עשרה ראשונים. מיין סעלפאון הערט נישט אויף קלונגען ברציפות פון בערל און שמערל זיי ווארטן שוין אומגעדול דיג אויף מיין אנקום. דערווייל זאג איך זיי. ווערט נאקעט, ווייקט'ס איין די בעזימעס אין די מים אחרונים שיסלעך און פארכאפט א לעכל אינעם אינווייניגסטן צימער.דר'עיקר לייגט נישט לחץ.

איך האב שוין פון לעצטע מאל זיך געלערנט אויף מיינע פולקעס. דא אין אר"י ווערן אלע מקוואות פארשלאסן און פארריגלט נאך איידער וואס ווען וואו. פארגאנגענע מאל בין איך ארומגעלאפן ווי א אבל אין די ניין טעג. ס'האט מיר געביסן און געקראצט ווי א בינען שטאק. כ'האב נישט מער ווי געכאפט א קורצן פעיפל לכבוד שבת און אויפגעשטאנען צו א גענצליך אנדערש אוי סזעענדע מאה שערים. א מאדנע שטילקייט. בחורים'לעך מיט נאסע פאה'קעלעך און פלאסטיק זעקלעך מיט אזעלכע סארט אויפשריפטן דערויף - ווי זול בגדול א"נ - לויפן מיט פלינקע טריט אין אלע ריכטונגען, ווערנדיג שנעל פארשוואונדן צווישן די וועגן און שטעגן וועלכע שנירלען זיך אי בער אלע שכונות/קווארטלען אינעם געגנט - פארקורצענדיג די פילצאליגע געסעלעך פונוואס דער הימל-שטאט איז צוזאמגעשטעלט. מ'דארף נישט זיין קיין מבין צו

מערקן זיינע שווארצע פאר זאקן ארויסשטעקען פון צווישן די ווייסע שמוץ וועש... צו וויסן אז דער איז שוין א גמקווה'טער. וועלכער ירושלימיער בחור גייט דען מיט שווארצע זאקן שבת?!

א פארסאפעטער לויף איך ארום פון מקוה צו מקוה ,אבער אלץ פארקלאפטע טירן. כ'מיין, דער באדייט איז דאך פשוט ומפושט. עמיצער וואס גייט אין מקוה סתם זעך צו רייבן און קראצן איז דאך אן איינפאכער עבריין און לייד אק, אריין און ארויס פלעג מיין זעליגער פאטער זאגן. אלזא א אמת'ער ירא שמים נוצט בכלל נישט דעם טוש. ווי מ'זעט טאקע אין תו"א און דאכצעך מיר אויך תוא"י, אוואו עס איז דער מושג בכלל נישט פארהאנדען. א טוש? מאן דכר שמיה. מ'קומט אריין, א ענגע צאל צעלעכערטע בענק. טוה דיך אויס ווי אין לאגער, יעדע מלבוש געהער אויף א באשטימטע ארט. דאס היטל און אויבער ראק אינדרויסן - אויב ביסטו גענוג לאקי, נאך צוטרעפן א הוק. דער קאפל לאז איבער אומבאדינגט, פַאר נעבן בור. די אויבערשטע בגדים צעטייל ע"פ קבלה, מהם על הגב ומהם על האצטבא ..און די אונטערשטע – וואלט מען בעצם אויך געברויכט מיט-טובל'ען ווען וועלט וואלט געווען וועלט. אבער היות ס'נישטא מער אפר פרה, באגענוגט מען זיך מיטן הענגען אויף די העקעלעך אינדרויסן פון בור.

עס הערשט א חושך מצרים. דא האט זיך ווארשיינליך דאס קהל שטוב איבערגעקערט .א טי יל האבן געהאלטן אז פארקערט. עס ברויך זיין ליכטיג כדי צו פארמיידן צוזאמענשטויסן גאט באהיט. ווידעראום דאס אנדער טייל האט שטייף אפגעווארפן זאגענדיג "ווי קען מען מתיר זיין מיטן אויסרייד אז ס'דא א מועט וואס דארף עס, - ווען אין די זעלבע צייט פארקאליעסטו

דעם רוב וואס איז נעבעך אומוויסנד און הילפלאז.. מכריע געווען דעם שווערן איתתפקתא האט דוקא דער גזבר בדק הבית ווען ער האט אויפגעדעקט אז אדאנק דעם וועלן די קאסטן אויפצוהאלטן דעם מקוה און הויפטזעכליך דאס היגיענישע חלק – אסאך ווייניגער זיין.

און איך האבענדיג אן אויסגעצ ייכנטע זע קראפט קען מעיד זיין. מים אין בו אבל נחשים ועקרבים יש בו. געשטינקען האט עס אבנארמאל .א אומהיימליכע ווארעמקייט האט אויפגענומען דעם אריינדרינגער, די ברוינע כוואליעס וועלכע האבן זיך אנגעקלאפט אין די גרויסע קוגל'דיגע בייכער האבן געשיקט שווערע איבלענדי גע גרוכן אין די נאז לעכער, און די ווענט זענען ווי דעקארירט געוועזן, אין א גליטשיגן מאטריאל. טרעטנדיג אויף די באלאטעס אינעם בור האט זיך געפיהלט ווי שפאצירענדיג אין א ווארעמע קארטאפל קוגל. און טראצדעם וואס כ'האב נישט געקענט זען די וואסער אזוי קלאר האב איך אב ער גאר וואויל געוואוסט וואסערע דיקע שיכטן האר און דענדראף'ס שווימען זיך רוהיג אין בור, און מיט אנגעצונדענע לעקטערס וועט מען וואו מ'קוקט נאר זען מיליאנע טריליאנע קליינע ווייסע באליס כחול הים.. סימפל עז איט איז. א דענדראף מקוה.!

און ס'רוב דארט האבן זיך ניטאמ אל אפגעווישט. א האנטוך איז מ'שטיינס געזאגט שוין אויך צו א גרויסע לוקסוס פאר זיי. די גאטשעס זענען פארפלעקט געווען מיט גרויס נאסע וואסער פלעקן. אקעי לעט'ס קאט איט. די זכרונות ברענגען מיר נישט קיין טהרה. און לאמיך מדגיש זיין. כ'בין שוין נישט געווען דארט יארן, טא קען אפ' זיין אז זאכן האבן זיך שוין געענדערט.

לענינינו. האב איך טאקע נישט

געפונען דאן קיין מקוה ליידער. און דער טומאה האט זיך דערקענט אויף מיר דורכאויס דעם גאנצן שבת. אפ' חתם סופר אין אונגארישע הייזער. )פארלאנגט זיך אויך אן עקסטער ארטיקל.( יהא זכרונו בר וך. איז געווען אויסער די פיקטשער ווי מ'זאגט. היינט איז עס מער נישט דארט. וואו ווייס איך נישט. אבער מ'קען עס נישט זוי דורכלאזן אן אביסל מרבה בשבחו זיין. איי, די טושן דארט, האבן א מענטשן געקענט אדורכשטעכן לנתחים. די קראפט און זרם איז עפעס אומבאצאלבאר. איך בע נק מיך דערצו. קליינע קארצער סטיל טושן. שוואכע לופטיגע ווענטלעך צעשיידן איינער פון צווייטן, יעדע רגע כאפ איך א פליק פונעם שכנ'ס ווענטל, ער האט זיך צעפייערט, און פארלוירן גלייכוויכט. וויאזוי די גראבע געבן זיך א עצה איז מיר שטענדיג געבליבן א תמיה.

און דער ב ור מאמאמיא.. א היץ פון נהר דינר. פלעג ער זיך בראטן דארט פאר שעות לאנג. געווען איז ער דער באפימפלטער פלייצע. אזוי האב איך אים א נאמען געגעבן. א הויכע פעט-פליישיגער סאברא. מיט א קול פון א אור אלטע סובערבן. א טונקל-געלער שנויצן און בלאטערלעך אויפ'ן גענאק. הונ טערן קאפ האט ער ווי פאר א באנוס אויך פארמאגט אפאר הענגעדיגע טרויבעלעך. כ'האב מיך אלץ געוואונדערט אויב דאס וואקסט ארויס ביי די פופציג אדער מ'ווערט דערמיט געבוירן. און פארוואס ער קען נישט הייסן זיין אינגל דאס אפפבייסן. כ'מיין ווען איך זאל ווען אום גאט'ס וויל ן פארמאגן אזאנס, וואלט איך נישט ארויס פון שטוב. נו.. גערעכט איז ער, קיין איידעם דארף ער מער נישט ווערן. יעדע פאר מינוט האט ער ארויסגעאטעמט מיט פארלייכטערונג אההההה... און די וואסער האט שטיל וויבירירט.... ער איז ארויס פון בור רויט ווי א טשילי פעפער.

דאס ער שטע מאל איך האב מיך אנגעשטויסן אין א מקוה שמש וואס האט מער ווי א אונס שכל אין קאפ. איבערן השקה שטאפער אין די הייסע מקוה הענגט א צעטל בערך מיטן פאלגנדע נוסח. ביטע נישט ארויסשלעפן דעם שטאפער, עס צעברעכט דעם פילטער. די מקוה איז אונטערן השגחה פון א דיין המכשיר וואס מאכט זיכער עס זאל זיין אויסגעהאלטן הונדערט פראצענט. כ'קען נישט קיין הל' מקוואות אבער כ'האב שטענדיג פיינט געהאט די וואס שלעפן אייביג ארויס דעם שטאפער .ס'ברענגט אריין די פארעיפושטע קיהלע וואסער צו מיר אין שלאף צימער. און דערנאך גייט עס געווענליך מיטן ז עלבן נוסח. אט אזוי בערך: דער הייליג איד שלעפט עס ארויס, און הייבט תיכף אן מיט ווילדע טויכונגען, צעשאקלט מיינע געדערים, מישט דעם מקוה ווי א צונאמי, און האט נאך די געמיינע העזה מיר אנצושפריצן מיט זיין קליינעם פינגער וואס טאנצט נאכאנאד ארויס צום אויבערפלאך... שפעטער, ער איז שוין אויסגעשחטן. ברויך אביסל רוה. גראדט זיך אויס דעם רוקן, פאנגט אן פוצן די נאז, קראצן די נעגל, רייבן די אויגן, שליקערכצן דאס העלדזל, און ער איז מיר נאך אינגאנצן פארדביקה'ט. ווען כ'וויל ער זאל זיך רוקן ווייל ער פארשטעלט מיר דאס ארויסגאנג. ב רויך איך אים ליידער פיזיש אוועקשטופן אינדערצייט וואס איך דארף אובאכט געבן איך זאל נישט בטעות ווערן באלעסטיגט.

אבער פארט איז קיין זאך אין ישראל נישט פולשטענדיג פערפעקט. אינעם אינווייניגסטן צימער ווערט מען פוטש פון די טראפן וואס טריפן פון סאפיט. מ'קען זיך מי ט זיי נישט אויסרעכענען. דעריבער מוז מען זיך פלאצירן אינעם דרויסנדן צימער וועלכער פלאגט זיך מיט אנדערע חסרונות. די ערד האט נישט קיין גומי טעפיכער, מילא איז עס כאטש

גוט אפצוווייכן די פארהאסטע פיס קראצער פון דאנעט. אבער דאן ווערט א מין חאזעריי און בלאטע, און געקומען בין איך מיט איין האנטוך פונדערהיים. אלזא בין איך ממש פארלוירן. ווי קען איך שטיין מיט בארוועסע אנטבלויזטע פיס אין אזא קַאקעראציע? און מיין האנטוך איז צו ריין אראפצוגיין אזוי נידעריג. פרעג נישט, דאס איז נאכנישט אלעס. א קעלט ציפט דא ווי אין רוסלאנד. כ'שפיר מיר ווי א קאצעטניק אין טבת אויפ'ן פרייען הימל אינדרויסן פון באראק. דער עיקר אבי מ'רייסט 19 שקל פאר א מקוה.

און יעצט בין איך שוין טאקע צוריק צום הוה. די טריט זענען געוואנדן צו דזשופניק. כ'קום אן אהין. האט מיר שוין אפגעווארט איינער פון די גענג, מ'דאר ף נישט קיין מקוה קארטל, יענער האט פראטעקציע, גיי ווייס וויפיל מאל ער האט געשמיסן דעם שומר הפתח א וואך בעפאר. אויבן איז א מהפכה א איבערדרייעניש. מ'האט אזויפיל גערעדט פון דעם דזשופניק שוויץ.. יעדער משולח וועלכער איז געקומען צונונז צופארן האט שטאלצירט מיט דזש ופניק. רעד שוין נישט פון די אלע שנארערס וועם איך האב געשמיסן ביי אונז אין לאנד. פלעגן זיי מיר זאגן ווען די שמאלץ רינט זיי אויף די לעפצן: צדיק! ווען דו וועסט באזוכן אין לאנד, זאלסטו אומבאדינגט קומען קיין דזשופניק.. איך וועל דיר שוין באצאלן אזאנס און אזעלכץ.. יע יע. כ'קען די אלע מויל מאכערס. אצינד שטיי איך דא. איך בין עדות דערצו. און ס'כאפט מיר אן עקל און אפשיי. אלץ דזשומעט אוועק .א עלעקטעראנישע אויגעלע סקענט דיר דעם תחתון. צו זען ווי אלט דו ביסט. זעט אויס א געוויסע סארט אומזעבארע רעגיסטראציע קארטל האב איך יא דארט. אצינד ווייס איך שוין פארוואס מיין רבי האט מיר

אזויפיהל געפראקט, מיין לייסנס האט געהאט אפגעלאפן. וואס אן אמת האב איך מיר געוואלט אנטוהן און אפפיצן פון דאנעט. אבער די חברה'לייט האבן נישט אפגעלאזט.

רבותי ווען ס'קומט צו א שוויץ בין איך א שטיקל מבין. א ון איין זאך קען איך אייך זאגן, גארנישט דארט איז ריכטיג געווען .אלץ קאפויער פונוואס מ'האט מיר געלערנט. יעדער דרייט א קליין געלע שוואנצעלע אין א פייכטע קליינשטיג טעפעלע מיט אביסל זייפיגע וואסער. אינעווענדיג איז ווי א פליישיגע טשולנט מיט צעדריקטע קארטאפל .גרא בע סאברעניקעס ליגן אריינגעדריקט ווי כפרות אין קליינטשיגע קיוביקלעך מיט די פנים צום וואנט, אלע אויף די קניהען. אזש מיר קוקט עס אויס ווי א רייע אויסגעשטעלטע קאנאנען און הארמאטן אויפ'ן בעלארוסישן פראנט גרייט אויסצושיסן יעדע וויילע. כ'האלט מיך אפ פון אדורכגיין בין הבתרים.

איבער יעדעם, שטייט א נוגש איינער אויף דער ערד, א צווייטער א שטאק העכער – און דרייט מיטן בעזים. און די קיעהן פון אונטן ברומען ארויס. אהה.. אהה. וויש וויש.. וויש וויש.. און אינעם טיפערן צימער שפילט זיך אפ דאס זעלביגע. דאס געדרענג איז אומדערטרעג ליך .אונטן איז צוקאלט, אויבן איז צוהייס, ווי נאר ער הייבט אויף דאס בעזימל ברענט אים שוין דער רוקן ווי א קאלעך אויבן און מ'מוז זאפארט ווישששן, אזוי אז ער קען אפ' נישט הנאה האבן פון א לענגערע סעריע רונדעס היץ וואס א בעזים איז ביכולות צו באשאפן.

די טושן זענע ן נאכאנאנד פארנומען און אז מ'וויל זיך שוין יא אפקיהלן ברויך מען אראפשלינגען א רביעית בליטש.. פאכככס.. א רחמנות אויף

די ירושלימ'ער זיי ווייסן נישט וואס א שוויץ מיינט טאקע.. גיי פארשטיי. דר'עיקר, איך וויל מיר אויך אמאל אראפלייגן, אבער דא קוקט אויס ווי דער שט יק פלייש וועט בלייבן צוגעקלעפט אין זיין בודקעלע ביזן טויט. ער חלומ'ט גארנישט פון אוועקגיין, און צולאזן א צווייטן נשמה זיך אויסגעבן. ער קראצטעך און גראדזשעטצעך. ברומט ווי א געקוילעטע פערד. דער פון אויבן קוקט אויס ווי ער לייגט זיך צאם אין ליאדע מינוט. ווייל ער וויל נישט אויפגעבן ווילאנג דער אונטערשטער רעזיגנירט נישט. ער ווייסט גארנישט אז דער אונטערשטער געפינט זיך יעצט אין די בעסטע טרוימען זיינע. אפ' וועסט אים אריינלייגן א פאקל אין האלדז וועט ער נישט קאפוטילירן.

כ'האב געזען ס'נעמט נישט קיין עק צו זיינע פוילע שטיק. געעפנט א מויל און פארלאנגט דאס מייניגע. ר' איד, ס'גייט מיך נישט אן ווי גרויס און אלט דו ביסט, הייבט אייך אויף דאס קערפער און טראגט אייך אפ פון דאנעט. לאזט צו א צווייטער צום ברעטל. די מיליאנען קארטאנען ציגארעטן האבן שוין זייעריגע שאדן אפגעטוהן. חבל על דאבדין. ס'עט אייך נישט צופיהל העלפן. כ'הער אז הר המנוחות האט לעצטנס צוגעבויעט א ברענטש... דאס הארץ האט מיר כסדר גענוגט. ווער ווייסט וויפיל הענט האבן שוין באזוכט אין מיין הויזן טאש אינדרויסן. גוט כהאב דאס געלט און טייערע כלים געלייגט מיט די זאקן. אבער זינט כ'האב באמערקט די ספרדישע בחורים גייען אהנע זאקן, בין איך שוין מיט גארנישט פארזיכערט. ווער ווייסט אויב ס'וועט זיך אים נישט "אנשמעקן "מיינע זאקן צו בארויבן... נאך א אפמיטשנדע שטונדע צוויי האב איך מיר געטראפן צוריק אינדערהיים..

דו רך טעפל

הלכות ניקיון פסח לגבר. ובו ט' סעיפים.

א. הַּיוֹצֵא בִיְמֵי נִיסָן וְרוֹאֵה אִילָנוֹת שֶלִבְלְבּו יְבָרֵך "בָרּוך שֶזִיכָנִי לֲהִסְתוֹבֵב בָחּוץ בִמְקוֹם לְנַּקוֹת לְפֶסַח". וְטוֹב שֶּיַמְצִיא לִבְנֵי בֵיתו ֹ סִיפּור כִיסּוי הוֹלֵם שֶמָא ּיִתָפֵס בְקָלְקָלָתו ֹ.

ב. מַתְחִילִין אֶת נִּקָיוֹן הפסח במדפי הספרים. יְאֲבֵק את ספרי הילדים תחילה ואת ש"ס החתנים באחרוֹנה, שתדיר וממש אינו ֹ תדיר – תדיר קוֹדם.

ג. מִּיָד לאחר שיסיים לנקות התריסים מבחוץ בִסְנֵפְלִינְג ללא חבל, יברך ברכת "הגומל" ול אחריה ברכת "משִיב הרּוח ַ ומוֹריד הגשם" שכן מובטח הוא שיירד גשם מאובק על התריסים הנקיים בתוך שלוש שעות זמניות. וטוֹב היה עושה חוֹנִי המעגל לו היה מנקה תריסיו תחת לצייר עיגולים בָחוֹל.

ד. בְקּומו ֹ מִשּולחָן האוֹכֶל יְקָפֵץ על רָגְלַיו בִפְרָאּות כאילו היה הוא דוֹרך על גחלים לוֹחשות, וינער זרועותיו בפאניקה כמי שכפאו ֹ שד, למען יתפטר מן הפירורים שאּולי נתפסו בבגדיו, שאם לא כן תישמע זעקת "קרישקעס" )פירורים בלע"ז( עוֹלה ויורדת.

ה. טוֹב שיחלק אדם את ביתו ֹ כמתכונת בית המקדש שבירושלים: בָעֲזָרָה, שטרם נוקתה ל ְ פֶסַח, נכנסים כל יׂשראל ואפילו פיתוֹתיהם בידיהם.

בהיכל, שנּוקה חלקית, נכנסִים רק אלה שקִיימו מִצוות נִיעּור הפירורים )ראה הלכה ט'(. ובקוֹדש הקוֹדשים, שכבר נתמרק כולו לפסח, תיכנס רק כוהנת גדוֹלה שֶל הניקיוֹן, לאחר שהתעטפה בלבן. וטוֹב לגדר את קוֹדשי הקוֹדשים בסרט משְטרתי ועליו חקוקות אוֹתיוֹת "והזר הקרב יומת", והפוֹרץ גדר – ּתִשָכֵנּו אִשְתו ֹ.

ו. בְשָבָת האחרוֹנה שלפני הַפֶסַח, כשרובו של הבית כבר קודש קודשים, נוהגים לאכול את ארוחת הַשָבָת מתחת לשולחן שבמרתף, ובמקום חלות בוצעים פיתות י בשוֹת בבחִינת 'ועִינִיתם את נפשותיכם מאוד'. ונקראה שָבָת זו"שָבָת הגדול" על שם "האח הגדול", שמִי שמעֵז בשָבָת זו ֹ להזִיז פירור חמץ ממקומו – מודח מן הבית לאלתר.

ז. אין עושין קניות לְפֶסַח לא מתוך שחוק ולא מתוך קלות דעת, ועל כן יפנה כמחצית היום, יכבוש עצביו, ויביא עמו זכוכית מגדלת לקריאת כל ההכשרים והכיתובים על כל מוצר ותחת כל מדף רענן. ובמיוחד ייזהר הציבור ברכישת המצות, וירכוש מצות מכונה בלבד, ולא מצות "עבודת יד", שבשאר מוצרים "עבודת יד" מעלה היא, אך בְפֶסַח פחיתות גדולה היא, שטעמה של מצה "עבודת יד" כטעם דיקט שעבר עליו הַפֶסַח.

ח. מצווה מן המובחר להוסיף לפירורי בדיקת החמץ כהנה וכהנה מוצרים דליקים, ולבזבז כשתיים או שלוש שעות בבהייה בחמץ הנשרף, עד וידוא הריגה. אותם סוציומטים המשליכים חמצם למדורה ומסתלקים מייד, אין שורה עליהם ברכה )ואף אין שורה בבג דיהם ריח ל"ג בעומר(.

ט. בכל השנה מתקפחות עדות המזרח, ובימי הַפֶסַח מתקפחות עדות אשכנז. ושמעתי שרבים מבני אשכנז מתמזרחים בנפול פחד הקטניות עליהם, ונאחזים בדודה רחוקה מ"דרום צרפת" כדי לזכות ולאכול פנכת אורז בפסח. ושמעתי כי יש הדורשים שיתכנסו פוסקי אשכנז כדי לבטל דין קטניות, אלא שעסוקים גדולי הדור בדין אקונומיקה כשרה לְפֶסַח, אך עשויה להכיל שאריות לפתית )לאלרגנים(, ואין פנאי בידם להתעסק בזוטות. ומכל מקום – המחמיר תבוא עליו ברכה, כאותו אחד שנמנע מאכילת מצה שרויה, קטניות, לפתית, וביצים עם חותמת, וזכה שמת בשביע י של פֶסַח מרעב.

קאפ-אראפ, פיס-ארויף, בויך-ליידיג, פרידזש-פוהל:

דורך פעדער

איז אזוי. מיין פרידזש איז געווען אין גאר א גוטן צושטאנד ביז ביז אצינדער קען מען זיך מער נישט אנלעהנען. ס'האבן זיך געענדיגט ביז. איין טאג אומגעראכטן האט זיך דאס פריזער טירל די גוטע צייטן.

אפגעפליקט פון ארט און געגאנגען א גאנג.

שוין מ'רופט אריבער דעם הענדי קעפ. א שמוציגע אנגעחזערטע ס'הא ט אין קורצן אפגעפיצט פון פריזער.

הויזעלע, האלצערנע בערדל, ווייסע שיך, שווארצע העמד. ער איז אויפגעקומען אויף א גיניאלן איינפאל. האט ער אויסגעדרייט די איך בין געווען געהעריג באק*קט. וואס העט יעצט זיין? וועל איך טיר פון פריזער אויף די פארקערטע זייט, און אזוי דארט טאקע מער נישט האבן קיין פארפרוירענע אייס פאפ'ס און אייזיגע פונדאסניי ווידער אריינגעבויערט די אנגלען.

לעקערס? און רבש"ע וואס וועט מיין ווייבט טוהן מיט די צען פושקעס זיפ וואס זי פריזערט אריין ביז נעקסטע יאר פורים.

נו אז מ'האט מיטן פר יזער טיר אזוי געמאכט. מוז דאך אויך דעם מיינסטע וועט זי שטיין און קאכן ווי א נארעלע יעדן טאג א פרידזש טיר אויך אויסדרייען אויף די אנדערע זייט. אקעי. ס'האט פערפל זיפ מיט נאקעלעך?

אויסגעקוקט א מחיה. פיין! טאנצט אלע. מ'גייט ווייטער קענען פרעסן קעיק מיט אייסעס.

און דער עיקר האט מיר באנג געטאן די איינגערעפטע שטיקלעך קעיק וואס ליגן דארט אנגעהויפנט אין די לעדלעך. דאס איז דאך אבער פאאאאם א בעלי פלאפ! עפעס די פארשאלטענע פרידזש געווען מיין מעין פרישטאג די לעצטע פאר חדשים.. יעצט וועט איז נישט געבויעט אז מ'זאל קענען שפילן מיט איר ונהפוך. און די דאס עזר'ל געוואויר ווערן פארוואס איך קום אהיים זאט ווי א פריזער טיר האט זיך מער זייט דעמאלטס קיינמאל נישט בער.. און זאג זיך אזוי גערן אפ פון מיינע מיטאג-פרישטאגן.

פארמאכט געהעריג. פון דארט און ווייטער איז געווארן א מהפיכה. די אייז איז געוואקסן. שטיקער שניי זענען געשפרונגען בקאצקע בציקער. ווי האלט איך? יא! נאכן אריינטראכטן א צווישן די ברויט רעפטלעך. און מ'האט אפגעמאכט פערטיג.

מינוטקולע פארוואס די פריזער טירל ליגט זיך ווי א נבילה ביים מ'טראסקע ט אים ארויס צו אלע גוטע יאר און מ'קויפט א נייע זייט האב איך אלעס פארשטאנען.

פרידזש.

)ב יי אונז זענען די פרידזשערעיטערס צעטיילט און האלב. אויבן יעצט חברה דא קומט מיין אויפרעגעניש... די נייע פרידזש איז די פרידזש. אונטן די פריזער( דאך שוין צוריק ווי געהעריג. די טירן עפענען זיך פון די לינקע זייט, אזוי ווי אין די גוטע צייטן. אבער יעצט איז עס ממש א גן ביי מיר האט די פריזער טיר גענוצט נאך א שימוש )באדינונג( ווען עדן פאר היטלער. ווייל י עדע מאל איך קום צו די פרידזש עפעס כ'האב געשפירט א הונגער אין בייכל און געסוירטש'ד פאר עפעס אריינשיבן אדער ארויסווישן, גיי איך צו די רעכטע זייט ווי די עסן, אין פריזער האב איך אנגעלאנט דאס קערפער מיינער אוי פן הינדזשעס זענען, עס דארט אויפצועפעענען. אבער פלאפ, ס'איז די אפענעם טיר. נוצענדיג מיין עלנבויגן פאר הילף. אז די קערפער ראנג זייט.. און מיין צונג ווערט געשטרויכלט מיט זייער נישט געוויכט זאל קענען רוהיג זיך וויגן אויפן אפענעם טיר. און דאס איידעלע אויסדרוקן.

טאקע איז געווען א טויט קלאפ פארן מעכאנישן טייל אינערהאלב דעם פריזער טיר.

און להכעיס נאך איז די לינק ע זייט פון די פרידזש דארט ווי די טיר עפנט זיך - פונקט די פארקערטע זייט פון די קאך. עס שטייט מיטן וויפיל מיינסטו קען ער פארנעמען? גערעכט איך בין גאנץ א פנים צו די האלוועי ארויס פון קאך. און שטעלט'ס ענק פאר ווי דארטשיק ער אבער גלייבט'ס מיר מיינע חזירישע לענדלארד'ס אזוי ס'קוקט אויס ווען מ'האלט א בראטענדיגע טאפ העליפאנט גלייב איך נישט האבן מיך פארגינט מיט א לייטיש פריזער. און זיפ און מ'זוכט די טיר פון די פרידזש!!

אזוי האט ער זיך אונטערגעבראכן פון זיינע פליכטן.

ררררררר ראאאא!!

דורך פעדער

ווען ס'איז פונקט גוט אויסגערעכנט.

האט עטס שוין אמאל געהאט אזא מעשה? איך גלייב אז נישט.

אקעי לאמיר קודם מקדים זיין אזוי, מיין קאר )פון די BMW פירמע( האט געברויכט אריינגעגעבן ווערן צום קאר ד ילער בכדי איבערצומאכן דעם רימאוט שליסל. אלזא מ'טראכט נישט קיין צוויי און מ'טראגט אים אפ. פארשטייט זיך אז דארט האט מען מיר אויפגענומען בכליון ענים. מ'געט מיר א טיאטע ווענסעס. כ'זאג נישט ס'האט געהאט אפאר שיינע קנאקעס און בייכער דא און דארט. איך וואלט געזאגט אז א בלינדער האט זיך געלערנט דרייוון דערמיט. אבער מאכט נישט אויס אבי א קאר פאר איין טאג.

עכ"פ אזוי האט עס געהייסן. איך זעץ מיר אריין דערין באמערק איך אז דער ארענדזשער לעמפל איז אנגעצינדען און זאגט אן שלעכטע בשורות. נעמליך איך פארמאג גאר קנאפ געז. נו שוין. ... ווער וויל בלייבן סטאק אינמיטן גאס?.

איך מאך מיך אבער אזא חשבון.. מיין בימער וועלן זיי דאך אויספליקן ווי א כפרה הינדל ארויסנאגן און אפסאקן דאס לעצטע ביסל טראפן פעטראל וואס ליגט דערין. געגעבן האב איך עס מיט אן אנגעפולטן טאנק אבער צוריקקומען וועט עס מיט שלשה קורטוב.. אקעי.. איז פארוואס זאל איך זיין משוגע אנצופילן א אנגעפראסענעם טאנק ווען מארגן צופרי געב איך עס צוריק און איך באקום דערפאר א אויסגעטרוקענטע בים... נישט אז איך בין קארג, נאר פשוט א אויסגערעכנטער רואה את הנולד. גיי פארשטיי.

אלרייט. איך פאר אריי ן צום נעקסט פעטראל סטעישן. און לייג אריין א צענער. מה עשה הקב"ה. איך קאל נעקסטן טאג אריין, און מ'זאגט מיר אז העי! די שליסל דויערט א וויילע ביז ס'קומט אן. סאו זיץ אויף די אייער און האב אביסל געדולד. קום אריין פרייטאג און האסט א גרייטע אויטא. אבער דאנט ווארר י אונז האמער אלעס אנדער קאנטראל.

פיין.. גערן. דו ווייסטאך איך בין א מענטש מיט הלל'ס געדולד.

איך זוך נישט זעך אנצולייגן אויף מענטשן. יעדער ווייסט און פארשטייט אז זיי טוען דאס בעסטע וואס זיי קענען. און מיר ברענט נישט עפעס מורא'דיג. אבי איך האב יעצט פיר רעדע ר מיט וואס ארומצורייזן פארן ווייב דאס גאנצע שטאט, און אויך אפצוטראגן מיין שמעקער אין חדר צו זיין אפוויש-רבי.

אקעי. דארנערשטאג נאכט האט זיך געמאכט א קריטישע חתונה.

איך נעם אריין א פיר טובות אין קאר. איינער מיטן רבי זכותו יגן עלינו אין קאפ. און א תניא אין הא נט. א צווייטער א מאגערע בחור. בלעק ווייט קוקי גלעזער, און די אויגן אייביג אויפן גאס. א דריטער א קילער אינגערמאנטשיק, גראדע א בחנ'טער און פערצופאל האט ער געקענט מיין באבעס שכנה'ס קלינינג לעידיג, סאו עפעס א שטיקל קרובה'שאפט האט ער מיט מיר.

אקיצור. אויפן וו עג האב איך געהערט דעם קאר נאגן... ס'האט זיך דערקענט אז ער לעקט אויס דאס לעצט ביסל איבערגעבליבן פיש זאפט. ביניך שנעל פארקראכן און געבלאנדזשעט צו א צווייטן גאז סטאנציע. אריינגעליפערט נאך א קומץ לבונה. און היידא מ'זעמער שוין ווייטער אין ביזנעס.

פרייטאג, אויפ געשטאנען אויף די אונטערשטע זייט.. די קאווע האט געשפירט ווי זופ אין לאגער.. מיינע נירן האבן באגעגנט פרישע שטיינער אין וועג.. נאך די ארבעט פארשטענדליך קאל איך אן מיין דילער. גראדע א פיינער איד. מ'האט מיך אויפגענומען מיט כבוד מלכים לאזענדיג ווארטן אויף אן אוי דיענס. און איך קען ענק שוין לאזן אויספירן דאס ענדע. ס'איז נאכנישט גרייט. יענער אויפן טעלעפאן לאזט זיך שווערן ביי זיין זיידנס מילה אז דער שליסל איז גרייט באהאק און באקראק אויף זונטאג. וויבאלד ס'קומט אן שבת. און דאן ארבעטן נישט יוזשעלי רוב אידן. אלזא זונטאג איז עס רעדדי זאל דונערן און בליצן.

פיין און פערגעסט'ס נישט דערווייל האבן די געז סטעישנס אלל אווער טאון געמאכט פינעפערס פון מיר. ווייל איך געב דאך מארגן בעזר השם צוריק די קאר, און איך פארגין זיי דאך נישט

דאס ביסל פעטראל. רעד שוין נישט פונעם געשמאקן מחשבה אז דער נעקסטער וועמען מ'גייט געבן דעם אנגע'מומ'טן )צעקאליעטשן( קאר וועט זיך אויסשטרעקן מיטן קאר אינמיטן גאס בעצם העווי טרעפיק בשעתן דארפן לויפן א דרינגענדע הכנות.... ווייל ער איז אויסגעלאפן פון גאז.

אבער חברה א מענטש טראכט און גאט לאכט. איך פרעג יעדן איינע ם צו מאכן זיכער איך אליין בלייב נישט סטאק. וויפיל מייל א טאנק קען דערהייבן. דער עולם ב"ה זענען גרויסע אפטימיסטן און יעדער ביד'ט אויף ס'העכסטע. נו שוין. וואו דארף איך מיך יאגן? וואס דארף איך מיר זארגן.

נעכטן נאכט איך זעץ מיר אריין אין אויטא פארן צום טעגליכ ן שיעור און איך זע איין צו מיין שאקירונג אז די קאר פאנפעט ארום. איך דריי און דריי און די קאר קרעכצעט ווי דער חזן ראש השנה אין שוהל... די שטום בענדעלעך וואויווען ארויף און אראפ,אבער ער סטארט זיך נישט פאר קיין געלט אין די וועלט. ס'האט מיר געכאפט די קדחת. פאר געס פון א שיעור. מארגן וועט מען דארפן נעמען א מיני קעב אפצוטראגן דעם שטינקער. און דאס איז עס. ווען מ'ווארפט ארויס שטיינער פונעם אייגענעם גארטן גליטש'ט מען זיך לבסוף אליין אויס דערויף.

אקעי. איך האב שוין דעפענטעלי געכאפט מיין לעססאן פאר די דעי. אבער חברה הערטס א אינטרעסאנטע ענדע. צומארגנס האב איך טאקע אנגערופן דעם לאקאלן קאר סערוויס. אפגעטראגן דעם קלייינעם וכו' וכו'. נאך די ארבעט, שפאציר איך אהיים. מיינע פיס האבן שוין לאנג נישט געפילט קיין סיידוואק. עפעס א מאדנע געפיהל האט מיר ארומגענומען. כ'האב פלוצלונג א נגעהויבן שפירן דאס וואס פיסגייער שפירן בשעת'ן זיך אנשטאלפערן אין א שטיינדל און זיך שיער נישט אויסציען בפישוט ידים ורגלים. כ'האב מיך געשוואוירן אז פון היינט און ווייטער נעם איך אריין יעדן שטינקעדיגס פאר א היטש. ממש אזוי. כל צרוע וכל זב.

איך שלעפ מיך אהיי ם. עפעס א משוגענע אנשיקענעיש. ס'קוקט אויס ווי אסתר המלכה האט אנגערופן אלע מיינע שכינים זאלן

איר אהינגעבן די פעטראל קענס. איך זאל מיך קענען הענגען אויף א צוקער שטריק. אלרייט. איך זעץ מיך אריין אין קאר און טראכט. באשעפער, אפשר דאך איז איבערגעבליבן אביסל שריי ם ביים גרונט.. איך דריי די שליסל עטליכע מאל און וואונדער איבער וואונדער די קאר האט געסטארט... נישט פארלירענדיג קיין סעקונדע זעץ איך מיר אין קאר מיט מיין שוואגער און אויף די עצה פון צושויער איך זאל פארן זייער זייער שטאט.. בין איך ארויסגעפארן צום נענט'סטן פע טראל סטאנציע.

נאכן ערשטן דריי, תיכף נאך א טראפיק ליכט, איז שוין מיין קאר געווען טרוקן ווי א פעפער און די אויטא האט אפגעאטעמט איר לעצטן גסיסה. אבער לאכט נישט. ס'איז נאך געפארן. ווייל צו מיין מזל איז די ראוד געווען בארג אראפ, אזוי ביזן געז סטעישן.

אנקומענדי ג אהין, האט מען זיך געברויכט איינדרייען ווי די וועג האט זיך געביטן און אנגעהויבן גיין בארג ארויף... אבער גארנישט. אז גאט וויל שיסט א בעזים. מיט שוועריגקייטן האב איך איינגדרייט דעם קאר, און אנגעקומען ביז אפאר פיס אוועק פון פאמפ... כא כא כא האבן זיך די רויבע רס צולאכט. יעצט האב איך טאקע אויסגעזען ווי דער שלימזל פון פראג.. אזוי ווייט אנגעקומען און דא אזא לא יוצלח'ניק.

אבער נאו נאו .. נישט איך! איך געב נישט אויף אזוי שנעל. איך בין ארויס פון קאר. שווארצע מיט פוילישע קארן שטייען שוין אונטער מיר און בלאזן, פייפן, פ אפן, מיט צארן. איך לאך אין די פויסטן. גייטס הענגט'ס ענק! קוש מיר מתחת השמים! ווען דער עולם האט באנומען וואס עס פאסירט צו מיר, האב איך שוין געקריגן גענוג און נאך מיטהעלפערס.

וויאזוי וואלטן זיך נאר די פלאקאטן אויסגעדרוקט? ס'געווען א קידוש שם שמים צו קוקן ו וי פוילישע, פַאקי'ס, שווארצע, מיט אידן שטופן אינאיינעם א קאר אויף נוטראל, צום פאמפ. בשעת מעשה ברומט זיך נאך א צווייטער אידל אונטער מיטן באקאנטן שלש סעודות תנועה'לע "וויאזוי האסטו זיך אזוי גוט אויסגערעכנט?" יעעע אויסגערעכנט אין באבנ'ס באבן אריין..

און יא! קר אכט'ס אלע. שימפט'ס און שעלט'ס! אל אפכם ועל חמתכם האבן אונז עס געמאכט!!

חסידים אבלם בלבם וצהלתם על פניהם:

דורך קלאר

אין לי כט פין די ביטערע גלות וואס מיר זענען שוין אזויפיל יארען, האט זיך כלל ישראל ארויסגעלאזט אין א הינגער סטרייק פארגאנגענע

זינטוג צו לייגן דרוק אויף די מקטריגים וועלכע פייטן קעגן אינז שוין לאנגע יארען קעגן אויסלאזען דעם הייליגען פאלק פונעם

פינסטערן גלות -

אין זעלבן טאג וואס מיר צייכענען אפ די ביטערע יארטאג פין די צרות וואס מיר האבען געליטן י''ז בתמוז -

מיר האבען זיך געפירט מיט מנהיגי אבילות אין געזאגט קינות.

ווי מיר זעהן האט דאס ליידער נישט געונג אויפגעטוהן אין מיר זענען נאך אלס אינעם ביטערן גלות. ע''כ, האבען מיר זיך אינטערגענומען

צו האלטן נאך 7 וואכען ימי בין המצרים, ווי מיר וועלן זיך ווייטער נוהג זיין מיט געוויסע מנהגי אבילות ווי עס ווערט אויסגער עכ נט

אונעם שו''ע -

אויב ביז ר''ח אב וועלן מיר ח''ו נאך אלס נישט אויסגעלייזט ווערן:

דאן וועלן מיר פארשטערקערן אינזער אבילות...

מיר וועלן אפי' נישט עסן קיין פלייש...

אין זיך נישט ארומוואשען...

אין טוהן נאך פיל מער מנהיגי אבילות...

אין האפענטלוך וועלן מיר פועלן די גאולה שלימה

אין מיר געבן אן אלטומיום!

אויב ביז 0 טאג אין אב - די טאג וואס די רשעים האבען פארברענט אינזער הייליגע בתי מקדש, וועלן מיר חס ושלום נאך אלס נישט זיין

אויסגעלייזט -

וועלן מיר זיך ווידער ארויסלאזען אין א גרויסע הינגער סטרייק אויף גאר אן אגרעסיווער פארנעם...

מיר וועלן פאסטן אין זאגען קינות...

ניטעמאל וועלן מיר מאכען הבדלה מוצש''ק ווי יעדע וואך...

אויך די פרויען וועלן אזוי טוהן אין קינדער לויט זייער מעגליכקייט...

מיר וועלן זיך פירן מיט גאר שטרענגע מנהגי אבילות פול מער פין די לעצטע טעג...

אריינגער עכ נט אויסטוהן די שיך אין זיצן אויף דער ערד אא''וו...

מיר וועלן פארגיסן טייכן טרערן וואס גייט גלייך ביז צום כסא הכבוד...

אין נישט מסיח דעת זיין פין אבילות אפי' פאר קיין מיניט!

מיר וועלן זיך שארף האלטן צו אינזער מהלך!

מיר האבען שוין נישט קיין אנדערע ברירה!

אין דאן וועלן מיר ברעכן די טויערן אין איינמאל פאר אלעמאל אפשטולן די משטינים אין זוכה זיין צו די גאולה שלימה.

)דיסקלעימער: מיין תגובה איז נאר לסבר את האוזן, מיר סטראשען נישט קיינעם מיר טרויערן אויף די געוואלדיגע אבידות וואס מיר האבען פארלוירן אין מיר זענען מתפלל אויף ישועות ה' במהרה אין האפענטליך וועט מען תשעה באב מקריב זיין קרבנות אין ירושלים עיה''ק(

דורך פעדער

איך בין היינט אין מיין געשעפט א צוויי שעה נאכן פארמאכן, "אה. און פארוואס ביסטו נאך יא דארט?"

נאכקוקן א ארדער פון s'cd וואס מען דארף באשטעלן. פלוצלונג צעקלונגט זיך די טעלעפאן. אזא מין מאדנע זאך. איך הייב אויף.

ווער האט דיך געפרעגט? ווי לט זיך מיר ארויסרייסן פון האלדז.

הער איך א פארשטיקטע שטימעלע. קעקעצט און ברעקעצט.

וואס איז דיר א שטינקעדיגע נפקא מינא וואס מיינע געשעפטן זענען?

הממממ. עטס זענטס יעצט אפן ?איז ער מצליח ארויסצובורטשען.

דו ווייסט נישט אז מיינע קניען רייסן אונטער, ווייל איך ליג שוין א האלבע שעה איינגעבויגן אין דרייען אונטער א הויפן סידיס און וואס? טראכט איך מיר. אזא שטאקיגע בהמה?? זאג די פיר די אויסגעציפטע אויגן רינען מיר ארויס פון די לעכער, עקיגס, פארוואס רופסטו נישט דרייע ביינאכט? יעצט א יז נאך שווינדלענדיג פון זוכן אזויפיל סארטן סידיס?

משוגע פרי.. דו מיינסט אפשר אז איך שטיי דא און קען קוים אויסווארטן דיין קאל? וואס האסטו געמיינט? מיין גאנצע איך האב אזאלכע טויטע קללות צאמגעשאלטן אויף די פעשע געשעפט איז נתייסד געווארן ספעשל דיך צו קענען סערווירן קאסטומערס וואס קומען מיט די פליישיגע פינגער און שארן אינדערצייט ווען רוב מאגענס ווארעמען זיך שוין אין בעט?

אראפ א שעלף מיט סידיס אן קיין טראפ מיטגעפיהל. וואו איז ענקער אידיש הארץ? איך דארף נאכדעם זיך א ראפבייגן אדער אפשר וואלסטו בעסער געגליכן אז איך זאל זיך שוין צאמקראצן די הונדערטע סידיס, אפלעקן די שטויב. יעדע רגע פרעגלען אונטערן דאכענע, מיט א ביפער צוגענאגלט צום קומט אראפצופליען נאך א סידי אויפן קאפ פון גאנץ אויבן. פון גאטשע אזוי אז ווען דו רופסט אריין זאל איך ארויסטאנצן מיטן מיין זייט זאל גאנץ לחיים אונטערגיין, אויב פאנגן זיי נישט אן אונטערהויז און יאגן צו עפענען פאר דיר ווייל האסטיך דערמאנט מאכן זייערע סידיס פון טישו פעיפער.

אז דיין אתרוג'ס פיטום האט זיך אפגעשיילט ערב סוכות און דו ווילסט א קרעדי ט.

אבער דער יוקל אויפן טעלעפאן קומט נעבעך ווי אזא אומשולדיג זיבעלע. נו כ'האב רחמנות געהאט אויף עמען. פרעג איך: " נו אזא שטרויזאק האב איך נאך מעולם נישט געזען. און דער יצמח אקעי. זאג.. וואס דארפסטו? לאמיך הערן. אבער איידער וואס מורמלט נאך ווייטער ווען ווי. האט ער זעט אויס באקומען קאלטע פיס, און איינגענומען א אייביגע שווייגעניש. אראפגעקנאקט די פאון מיט "אה עטס זענטס שוין פארשפארט?"

א קאלטבלוטיגקייט. די נערווירערנדיגע דייל טאן האט מיר פון מיינע מחשבות ערוועקט.

"נו וואדען? האסט געמיינט איך ווארט פאר דיר? ווייסט נישט אז אונז מאכן צו 0 אזייגער?

יאפ! וואס קען מען טוהן. ס'איז נאך דא תעמ'עלעך אויפן וועלט.

נחת דקדושה:

מיין אינגעלע איז אין חדר אריין

א ערשטע איבערלעבע ניש איז אייביג אינטערעסאנט אפצושרייבן.

כאטש די צייט איז געענגט וועל איך נעמען די מיה אפאר מינוט, און אייך פארציילן ליבע פריינד וויאזוי דאס איז אדורך.

דורך פעדער

אזוי פרייליך איז ער פארן קומענדיגס אז אנציווארענען.

די סטראשע גאנץ יו"ט - ווען ער האט אין סוכה ארומגעשפרונגען און געהוצקעט בלייב א שעה צוויי זען וויאזוי.. )שפילט אויפוועקנדיג אלע קאקאראטשן אויף די לעגא( ער שיילט זיך איין סכך – איז געווען – איך וועל דיך נישט נעמען אין חדר.

און פאפ נאכדעם אריין יעדע פאר מינוט

אויב וועסטו קוויטשען פארגעס פון חדר אלענפאלס די מאנטל איז שוין פאטענטיש צוגענייט מיטן היטל, וואס שלעפט זיך אויב וועסטו אריינגיסן גערעיפדזשוס אין נאך ווי א שוואנץ. די העמדל אין הויזן

דאס ווייבל רעדט שוין פונדעם חדשים, אה די אייער, קענסטו די לעצטע לאזן

דאס געוואלדיגע שמחה איז נישט צו שאצן,

דער קליינע באלי האר גייט אריי נגיין אין חדר. נו דארפסטו זען אויפצושטיין גענוג פרי זאלסט אים קענען נעמען מיט דיין קאר אין חדר, ווייל די ערשטע וואך דארפסטו אים טראגן לאזן א שעה, נעקסטע טאג צוויי און אזוי למעלה בקודש, ער זאל קענען שפילן צוויי מינוט, אריינדוכנען דעם רעבין אין בארד, און קטנ'ען אין די חדר טוילעט, אזוי ער זאל זיך צוגעוויינען נאכדעם, אז ער זאל נישט מיינען די חדר איז א באגי האוז און קיינמאל נישט וועלן מער אריינשמעקן דארט, זאלסטו נישט פארגעסן אים אפצונעמען נאך א שעה. און אזוי וחוזר חלילה

דער קליינער טאנצט יעדן טאג מיט זיין מחילה'לע פאר שמחה אז ער גייט אין חדר ער ווייסט נישט אפאר יאר ארום וועט ער כאפן געהרג'טע מכות פון זיין באבערדלטע מלמד מיטן בלוטעדיגן פאסיק.

אריינגעטאקעט ,זיין קאל ירטע אינדערהיים.

אינטערהויזל מעטש'ד ב"ה צו די לינקע זאק. עסן האט ער גענוג, פאר זיבן הונגער אויב זאלסטו נאר מער ווי אטעמען ווען דו יאר, און מ'איז שוין נאכגעגאנגען דעם האפקעסט ארויס פון בעט פאר טאגס און רעבינס בעק רעקארד ביזן געבורט. און מיר שלאפן נאך ווי קלעצער, קענסטו מ'האט אויסגעפונען אז זיין לאנגע בארד פארגעסן פון שטיין אמאל ביי די חדר איז ערשט געוואקסן ביי די 16.

טוילעט.

איך פאק אים אריין אינעם bmw אלע אויב וועסטו אראפלויפן פון דיין ביה"כ ווייסע קוקן אריין, און מיך ווערט שווארץ.

זיץ איידערן ענדיגן וועט דיך די רבי נישט וואס העט מען זאגן? א שווארצע אינגעלע קענען אפווישן, אלזא בלייבסטו ווייטער גייט אין חדר?

אינדערהיים.

מ'קומט אן. און דאס אינגעלע שטייט שוין בקיצור דער עיקר אז די טאג ווערט אין כיתה. די נאז אראפגעקוועטשט. ער נענטער. דאס ווייבעלע גרייט אן א וויל נישט שטעלן א טראט. און פון מיין אנגעשטאפטן לאנטש בעג, איי ער וועט טאש וויקלט זיך שוין שטאטעלעך ארויס אפילו נישט האבן צייט צו עפענען.

דאס צעטעלע מיט אנסטראקשנס און תקנות .ווען דער הויכער ברייט דערביי גיט זי אויך א גאנצע ליסטע ביינערדיגער מלמד )מאנכע סוספעקטן ער אינסטרוקציעס איז געווען א סמאוק דזשאמפער( הייבט אויף דעם קינד אויפן פלייצע ווי א פעקל זאג פאר די רבי, וויפיל ער עסט, און צוקער וואספארא מינע זיינער טוט אנדייטן אז ער דארף אין טוילעט, א זאך וואס פאסירט ער געט מיר א מעסט אפ, עפנט אויף דאס זייער אפט .פאר געסט זי נישט מויל און מיט א גריזלי שטומע זאגט זיך

אפ די פאלגענדע סטעיטמענט מיטן אזא און דו לאזט אים אויף מיינע לענדן, און אים נאר די טוילעט'ס. )זעט אויס, אז ער

געלאסענעם רוהיגקייט וואס קען א מענטשן ארויסשלעפן פון די כלים.

"אקעי צוציקל! האסט צוויי ברירות אדער בלייבסטו דא א שעה מיט הארמאנירן מיט זיין געוויינעריי, אדער גייסטו פון דאנעט

ווייסט פון קיין צרות.

האט מורא פון וואסער, אפשר נאך פון די פייערן( איך האב פארשטייט זי ך געהויבן פיס, איידער ער הייבט מיך אויף.

און רבותי. די צעטעלע ליגט נאך אין טאש.

גיי זיי מסביר מיין מי ימצא אז א חדר איז איין מינוט שרייט ער מיר נאך, גיי ווייז קיין פלעיגרופ! קיין פעטשע מעטשע!..

סאו היינט האט מען אפגעשוירן דעם אינגעלע. פי פי פי. פרייליך איבעראל. מ'שטיינס געזאגט, ער גייט זיך מער נישט ארומדרייען מיט די קוירלי באלי האר. מער וועט נישט קיצלען וו ען ער דזשאמפט אריין צו מיר אין בעט און קוילערט זיך פון איין זייט צום צווייטן. נו שוין. אבי ער איז פרייליך.

דער קאפל ליגט אים ווי א נעגל וואסער לעוואר שיסל אויף'ן קאפ. צוויי קליינע טאנצעדיגע פאה'קעלעך האפקענען פון די זייטן. און ער פילט זיך ווי א ריזיגע טא טע. ער שטויסט די קלענערע מיט זיינע הארטע שיך. און פייפט זיך אריין ווען איך הייס אים גיין קישן די קושן.

אקעי, דאס קען מען נאך אויך אראפשלינגען. אבער דאס אנכאפן די קאפל יעדע מינוט, און דאס האלטן דאס קעפל באלד אזוי ווי דער בר מצוה בחור מיט די תפילין ביים דאוו ענען ווי ער האלט דעם קאפ ממש ווי א אקס פאר די שחיטה מורא'האבענדיג אז די היט וועט אים אראפטאנצן - דאס איז שוין א וואונדער. אזוי פרי? נעכטן האט ער זיך נאר ארומגעדרייט מיט די צעפלאטשקעטע לאנגע לאקן און היינט איז ער מיר שוין פון די צדיקי הדור... אההה. ווי נעמט מען די תמימות פון די קליינע שטינקערס.

לדעתי איז די קאפל זיינער צו גרויס אויף אים און זעט אויס ווי אן אמעריקאנער

דורך פעדער

העלמעט. נישט ווייל איך בין חלילה א קל און איך קען נישט פארליידן ווען מיין קינד גייט מיט א גרויסע קאפל. נעעע. בכלל נישט. גראדע פארשטיי איך די ו ויכטיגקייט פונעם קאנצעפט אז די יראת שמים זאל נישט ארויסרינען פון קאפ. נארוואדען, ווי נישט ווי, גלייך איך זיין חן פון בעפאר די דריי יאר. און ווען מ'שינדט אים אפ אלע האר, אים איבערלאזענדיג מיט א נאקעטן קאפ, א קומץ הערעלעך נעבן אויער, און באדעקט מיט א ריזן שו וארצן קאפל.. קוקט ער מיר אויס ווי א גלאטן ראקעט באל, מיט א נאז אינדערמיט... אזוי אומשולדיג נעבעך.

אקעי. פארגעס דערפון. פאקט בלייבט פאקט. מען מוז קענען זען א חלק פונעם קאפ, סיי פארנט פונעם קאפל, און סיי הינטן פונעם קאפל. מיין מלמד האט געגעבן אפילו א שיעור ד ערויף. פינף פינגער פון פארנט. עפעס אזוי. און אויב סך הכול וואס איך זע איז א גרויסע שווארצע קאפל און צוויי אומשולדיגע תמימות'דיגע אייגעלעך ארויסבליקן דערפון. כאפט מיר אן א רחמנות אין לשער.

אה פאר איך פארגעס. דארף מען כאטש אויסמאלן וויאזוי דאס אפשערן האט או יסגעקוקט. סאו הערטס אויס.

מען האט לכבוד דעם מאורע פארשטענדליך געמוזט אריבעררופן א

סוניאר ווארעמע איד, א איד וואס זיינע הענט האבן שוין אסאך קעפעלעך געשוירן.. א עלטער עלטער פעטער זאל ער זען ביז הונדערט און צוואנציג. מ'ברענגט אים אריבער. און בדחילו ורחימו שט ופט מען אריין דעם קליינעם אין א הויכ-בענקל. איי ער איז דאך שוין גרויס??!! קוקט אויס איידער מ'ווערט גרויס מוז מען קודם ווערן פיצל צעפיצלט. ווייל ס'איז דאך מאשפות ירים אביון און אז מ'האלט שוין אזוי קליין קען מען דאן גרויס ווערן. אקעי, איך פארשטיי נישט צו די הויכע זאכן. אבער עפעס א תורה פון רבי ר' בער פון מעזריטש זיכער. כ'האב מיך אייביג געמיטשעט מיט זיינע ספרים. אלרייט.

דער אידל האט מיטגעברעגנט זיין אייגן שערל. ס'האט שוין בעסערע צייטן געזען. קינד און קייט, משפחה ומשפחה זענען געווען אריינגעשטופט אין דיינינג רו ם, און מ'האט נאך פאר א נויט אויך צאמגערופן אלע שכינים און שכינות זאל מיטהאלטן ווי א טושפינקע ווערט פארשוירן. ווי א קליינע גויעלע וועט פאר'אידישט ווערן.

קודם האט יעדער באקומען א שאט. מ'פאנגט אין ביים מקום התפילין. יעדער וואס האט פיס כאפט א שערל אין האנט א ון מ'נעמט זיך פליקן שטיקער. דער ארימער יונגל קנייטשט זיך נעבעך אייין אין דרייען, ער פילט ווי צען פאר הענט פארארבעטן אויף זיין קאפ, און ס'ווערט

אים קעלטער פון מינוט צו מינוט... אוחח א שאד אויף די טושפרינע וואס מ'האט אזויפיל כוחות אריינגעהארעוועט, יעדן טאג או יסגעקעמט, מיט בכיות. געגלעט און זיך געשפיעלט מיט. אלעס גייט יעצט אריין אין א פלעינע פאריתומ'טע שאפינג בעג, מיט איין ציהל.. אין מיסט אריין.

אקעי איך שטיי ביי די זייט זיין א שומר על גבו מ'זאל אים נישט איבערלאזן צוויי דריטל קאפ לשם פאות. ס'גוט. שכוח. איך בר ויך נישט די פאות אים צו שלעפן. מיר איז גענוג די אויערן. אייגענטליך גלייב איך בכלל נישט ער וועט אנקומען אמאל צו ברסלב. אלזא פייניגט אים נישט. עס פאר עס איי נאו, איז ער נישט קיין איזראעלי און ברויך נישט קיין בעזימעס אויסצוקערן מאה שערים פון די פראטעסטן איבער בלייבענישן.

דער שכן פון אויבן, א אינגערמאן מיט פאות ביזן נאפל, ער פארפירט אז מ'מוז

עכ"פ ביז ער ווערט פיר יאר, אים לאזן א שיעור פון א מילגרוים פאר פאות פון ביידע זייטן. ווייל אויב נישט וועט מען פארלירן גרעניץ און מען וועט חלילה אפבייסן זיינע פאות. ער טענה'ט אז מען ברויך פשוט איין מאל אריבערפארן לענגאויס דעם קאפ אינמיטן, מיטן שער-מאשינדל און פארטיג. איין שארט-קאט איז גענוג. און אויטאמאטיש וועלן די צוויי זייטן באקומען א נאמען פאות..

איך האב אים אבער שנעל געוויזן ווער ס'איז בעל הבית, און ער אליין איז שיער נישט געבליבן אן א פאות. איך האב מיר געהאט אנגעגרייט א שערל וואס די מרגלים האבן גענוצט צו שניידן די פרוכטן, טאקע אויף דעם צוועק. אלנפאלס. נאכן הערליך אפשערן. דער אידל וואס מיט זיין חוש הראיה פארשעמט ער נישט אן אכציג יעריגע איד האט אים הערליך געשוירן א שיעור אין פארעם פון א מאראקאנער אתרוג.

און היידא ער איז גרייט צו טיילן פעקלעך און שטרעקן צינגער אין האניג.

מ'זאגט אים: "שעפעלע, קום קוקן אין שפיגל ווי שיין דו קוקס'ט אויס". הממממ. דער פאה-שכן, ער איז נישט אזוי איינשטימיג דערמיט, און טאקע תיכף געלאזט הערן זיין קענג ערשאפט: "בעסער ער קוקט נישט אין שפיגל ביז נאך 24 שעה, וואס דארף מען אים נעבעך פארדארבן?"..

דא האט ער מיך שוין ערנסט פארדראסן, "פארוואס?" פרעג איך אים, "וואס וועט ער שוין זען דארט, אויב נישט א זיסע צדיק'ל מיט פרישע פייקעלעך און א קינדערישע חן"?!.....

ער הא ט איינגענומען א שטילשווייגעניש... און מ'האט זיך תיכף געזעצט זויפן א לחיים.. בראווא. בראווא.

דורך יואב

דער אשכול איז געווידמעט פאר זאכן וואס איר וואלט נישט געטאהן, אדער איר מאכט אן אנשטעל איר וואלט נישט געטוהן, און למע שה טוהט דאס א צווייטער, אדער פאסירט דאס פון זיך אליינס, צו אייער שטארקע צופרידנהייט. אדער איר ווילט עכט איין זאך, און צוליב סיבות טוהט איר א צווייטע.

פאלגענד שאקל איך ארויס עטליכע, ווער ס'וויל קען צולייגן.

געלעגנהייט צו פאריכטן זיין ספעלינג אדער גרעמער.

קיין סאך איז מיר נישט בייגעפאלן, ווייל היינט האב איך אפגעכיפערט דעם דאווענען.

-איר קענט קוים ווארטן פאר א פרישע בענדזשעמין פרענקלין ארטיקל, איר וו עט אבער לייקן איציק פאר צושניידן זיין ארטיקל.

-דער בעל תפילה הייבט אן הויעך שמונה עשרה הגם ס'נאך נישטא תשעה עונים. )כמעט נישט דא ווער ס'זאל מוחה זיין(.

-איר וואלט געבעטן פאר אפיקומן צו זיין קופערניקס, אבער איר וועט ציטירן א קליין הונקעדיגע שורה, ער זאל דארפן קומען -ס'צינד זיך אדער לעשט זיך א לעקטער וכדו' שבת וועלעכע מסביר זיין וואס ער האט געמיינט.

האט אייך געשטערט, און איר האט הנאה אז ס'האט זיך בטעות מסדר געוועזן.

-איר וועט הנאה האבן יאנקל האט געהאט גאטס צו אנאליזירן עלעקוואנט עפ עס א האקעלע נושא שיין מסודר מיט אלע איר וועט געבען א שריי, או וויי שבת! אדער אויב דער קליינער דעטאלן. אבער דערנאך פרייד איר זיך אים צו זעהן אויף וועט עס טאהן, איר וועט אים באוואשן, און דאן הנאה האבן ווי דעפענסיווע.

ס'בדארף צו זיין.

-איר וואלט נישט געלייקט, נאר איר זעהט די חכמי השטיבל -אייער חברותא קומט נישט, אפיציעל בייזערט איר זיך, אבער לייקן שטעלט איר זיך צו. מי ראה אלו יצאו.

איר האט הנאה אז איר זענט פריי.

-איר וועט אויספלאצן פון עפעס א חוצפה'דיגן תגובה פון -איר ווילט איינעם מסדר זיין, איר וויל ט אבער נישט טשעפנען. א יואליש, און נאכדעם שרייבן א באנדע אויפגעקלערטע.

צווייטער נעמט זיך איבער יענעמס ביינער, צו אייער סאטיספאקציע.

-איר וועט זיך מחיה זיין מיט א פרישן היתר לעיקוואוד האט אויסגעארבייט, איר האפט דער היתר בלייבט. איר וועט אבער -איר ווילט שרייבן עפעס קארני, ס'פאסט אייך נישט. זר שרייבט זוכן ווי ער קענט אים משוגע מאכן, אז מער ווייניגער זאל ער עס, איר געט אים א לייק, און שרייבט צו טיפיקל זר.

דארפן איבער זאגן נאכאמאל די זעלבע זאך, פשוט מיט אן אנ דערן לשון.

-איר ווילט אויף עפעס מוחה זיין, צוליב פארשידענע סיבות האלט איר זי ך צוריק. בדחן שרייבט דאס, ס'ערווארבט זיך היץ -איר ווילט אסאך מאל לייקן, איר שפירט אבער אז איר זענט בעל ארום דעם.

הבית אויפן לייק קנעפל, ווי כאילו יענער בעהט זיך דערפאר.

איר האט הנאה, אנשטאט לייקן גיסט איר אבער צו צום פייער.

-איר האט הנאה פון וואלפה'ס בילדער, אדער שעפטל'ס נייעס אפדעיטס, איר לייקט אבער נישט ווייל איר טראכט מ'וועט אייך -איר ווילט שרייבן עפעס אויפגעקלערט, איר האט מורא דעת אראפקוקן, זייט איר לי יק דאך בלויז זאכליכע תגובות.

תורה וועט אייך דערגיין די יארן. יאיר שרייבט דאס מיט א זאפט, איר מאכט זיך כאילו איר האט אפילו נישט באזוכט דעם אשכול.

-איר האט געמיינט איר שרייבט סתם שטותים, ונבנתה דרינגט ארויס פון אייער תגובה עפעס אן אינטעליגענטע צוטרעף, און -איר וואלט געפייגערט צו זיין יידל, איר באלעקט זיך מיט זיינע איר פירט ווייטער דעם שמועס כאילו איר האט טאקע דאס תגובות. למעשה טאנצט איר אויף ווי א פראש, אויב איר האט א געמיינט.

א רבי מיט א סענס אוו הומאר:

צום הייליגן רש"ב זי"ע איז אמאל אריינגעקומען א חסיד אויף "יחידות".

רבי, כ'האב קשיות! שרייט דער חסיד. א וואזשנער איד געווען, א תלמיד חכם און עובד ה', און צוליב זיין שווערן לאגע און מיטמאכענישן האבן אים זאכן אנגעהויבן עגבערן.

וואס עפעס קען מען טרעפן אז צדיק ורע לו? איז דאס יושר? און אזוי האט ער פארגעלייגט פארשידענע קשיות וואס ס'האט אים האט געקיצלט אויפ'ן חשבון פונעם בורא כל העולמים.

דער רש"ב אבער, אנשטאט ענטפערן דעם חסיד, כאפט ער אים אן ביים אקסל, און פירט אים צו צום פענסטער.

דו זעסט דארט די ציגעלעך, גיט ער אים א פרעג, האסט אמאל באטראכט ווען זיי דארפן ארויסגעבן די געברויכן?

דער חסיד קוקט אן דעם רבי'ן מיט א פאר קעלבערנע, נישט געטראפן בעסער וואס צו דיסוקסירן. אבער אז דער רבי פרעגט.

יא! ענטפערט ער.

איז זייזשע מיר אזוי גוט, אפשר קענט איר מיר זא גן וואספארא פראדוקציע שטעלן זיי אהער, וויאזוי זעט דאס אויס? וואספארא סארט פארעמען גיבן זיי ארויס?

דער חסיד ווייסט נישט צו דער רבי איז מיט אלעמען, אבער אז דער רבי פרעגט:

דו רך מאראנצןזאפט

זייער אפפאל זעט אויס מער אזויווי א בעבעלעך שניט, אזא סארט זכר באנדל פארעם, איינציגע קערנ דלעך אויפאמאל.

אזוי, און ווען דער קו דארט אין שטאל גייט פאר געברויכן, האט איר שוין אויך אמאל באאבאכט? וואס שטעלט ער אהער, וואס איז דער פארעם פון זיינע לאווע?

דער חסיד כאפט זיך אז עפעס וויל אים דא דער רבי מסדר זיין, ער איז ערנסט אין א פאסטקע, דער רבי נעמט א ים דא פאר א נסיעה, אבער קיין ברירה האט ער שוין נישט געהאט, און ער ענטפערט:

געברויכן פון א קו איז שוין אינגאנצן עפעס אנדערש, דאס איז שוין יא אזעלכע גאנצע גרויסע שטיקער מער אזויווי דער פארעם פון קיכן און בארכעלעך.

נו, וואס איז פשט, פרעגט אים דער רש"ב, פארווא ס ביי די ציגן איז עס מער אזעלכע אייניגע באנדלעך און דא איז עס יא גרויסע שטיקער?

דער חסיד גיט א צי מיט די אקסלען: איך ווייס נישט!

און פון וואנעט אין דער וועלט זאל איך וויסן פונקטליך פארוואס די צואה פון איין בהמה איז אנדערש פונעם צווייטן.

זאגט אים דער רש"ב: איר זעט, גיט א קוק, אפילו אזוי פשוט'ע שאלה, קענט איר מיר נישט ענטפערן, און איר וויל פארשטיין די הנהגה עליונה?!

אפילו צו דרעק פארשטייט איר נישט, און איר האט קשיות אויפ'ן רבונו של עולם!

מאכט זיך אמאל ביי א מענטש, אז ס'הייבט אן האדעווען עופה'לעך אין זיין גל גולות .ס'קוועטשט אים דאס ס'קוועטשט אים יענץ. ביי איינעם איז עס דער האלאקאוסט, היתכן? הלמאי? דער אויבערשטער איז דאך דער מקור הרחמים. ביי א צווייטן איז עס פארוואס דער חידושי הרי"ם האט זיך ענדערש געפארעט מיט עדים שאי אתה יכול להזימם און נישט מיט מאראל ווערסוס רעגיליע, און ביי א דריטן איז עס גאר אן אישי פאר'ן כביכול אליין.

איך זאג נישט, מ'מעג אמאל ארויסבליקן פון קעסטעלע, ס'געזונט ווען ס'נאגט, ס'גוט ווען ס'עגבערט, א זעל מעג לעכצן, א מענטש האט א רעכט צו זיין שעפעריש.

אבער, מיט א מאס!

און פון צייט צו צייט דארף מ ען געדענקען: מיר האבן נישט קיין רש"ב, און מ'מעג זיך אליין אנכאפן בי די אקסלען, צופירן צום פענסטער, און געבן זיך א פרעג די מולטי מיליאן דאלער פראגע:

זאג נאר, און צו ק*ק פארשטייסטו יא?!

)די מעשה האב איך געהערט פון הרה"צ מהר"ל שטויבער שליט"א )המכונה יחצאל הרא שון(, וראויין הדברים למי שאמרם. תשואת חן חן לו.(

דורך יואב

אנגעהויבן האט זיך עס זייער ארגינעל. די באקוועמע אונגארישע אידן האבן פשוט מחמת זייער אקצענט געצויגן צו פראנאנסירן דעם פארהאסטן W מיט א V.

כ'מיין זיי וואלטן זיך גאנץ גוט געקענט פארטיידיגן און א דיבאטע איבער דעם, אנווייזענדיג אויף די נידריגע ערלים וועלעכע אימעגרירן פון אזיע צו מזרח אייראפע, און זייער אקצענט איז אזש ארגער ווי די אזוי גערופענע ענגליש טיטשערס ביים היימישן ציבור.

צווייטענס, א האליקאסט איבערלעבער האט מען זי ך געפרייד אז ער רעדט. זאל ער זאגן 'העוועס' סטריט מיט א פאריסענעם שטאלץ. גיי נאר קיין העוועס און קאך גוסטאש עסן, טרעף דיר מיט די נעיניס און שטראל פאר פרייד אז איר קענט פלוידערן אין אונגאריש ביתר עז.

מיט די יארן איז דאס טראנספארמירט געווארן אלס א חומרא, א לפ נים משורת הדין אקט, א קדושה'דיגן איניצאטיוו, א הידור, אא"וו.

מ'שטיינס געזאגט, אז ס'קאסט מילא נישט קיין געלט, קען מען דאך זאגן א V אין ערזאץ. "דער גוי פארשטייט פונקטליך וואס איך מיין", האט אן אנטשלאסענעם אנהענגער פון דעם איינפאל זיך געוויצעלט פארענט פון א ג רופע מסופק'דיגע אינגעלייט.

שפעטער איז דאס שוין אדאפטירט געווארן אלס אפיציעלע הארטנאקיגן אידילאגיע, און זיך באנוצן מיטן " W " לעטער האט אנגעהויבן קלינגען מאדערן.

יארן זענען זיך פארלאפן, און יעדער לפי ערכו האט זיך יא צו נישט באנוצט מיט דעם דאבעליו, אבער אן קי ין פאדערונגען אדער פארלאנג פונעם טיפישן המון. אזוי ווי ס'גוי'שט זיך אזוי אידיש'ט זיך, און פארטיג. גיי שלאג זיך מיט א וועלט, ס'איז א שאד די צייט.

למעשה זעהנדיג דעם חורבן וואס דער מתיוונישער פעך W האט אנגעזייעט, ובפרט אין אזא אינטערנעט עפאכע, וואו מיט איין קנ עפל קען מען אויסשטעלן לאנגע שורות דאבעליו'ס, און סקונדעווייז קען דאס געזעהן ווערן אויף א גלאבאלן פארנעם לכל מאן דבעי, האט א פארבאט אויף דעם W הנודע לשימצא ערהאלטן ברייטע שטיצע, און גענאסן פון ווארימע הילף צווישן די מאסן.

א פירענדע פיגור אונערהאלב דעם חרם קאמפיין איז געגאנגען אזוי ווייט ווי ערקלערן אז ס'ענדערש מ'זאל זאגן דעם "מ" ווארט, )מש*גע( ווי איידער זאגן דעם טרייפענעם דאבעליו. אן אויבער חכם האט אנגעפרעגט דערנאך צו ס'טאקע ממש אזוי, און ער האט זיך פשוט ארויסגעדרייט פון ענטפערן.

א צווייטער מער אן אגרעסיוו ער ,איז געגאנגן א דעמאניסטראטישן טריט ווייטער, און בפומבי מתיר געוועזן איינצוקויפן ביי "וואל-מארט", אבי מ'זאל זאגן וואל-מארט מיט א V.

איבריג צו זאגן אז א שטורעם איז אנטשטאנען איבער אזא אומדערהערטן פסק, אזש ער איז געצווינגנערהייט ארויסגעקומען בריש גלי, זאג ענדיג אז מ'האט פשוט און פראסט ארויסגענומען זיינע ווערטער פון קאנטעקסט. ער האט דאן קלארגעשטעלט אז דאס וואס ער האט מתיר געוועזן גיין קיין וואל מארט, האט ער זיך בלויז באצויגן איבער "צוריקטראגן" די עלעקטאראנישע כלים וואס מ'האנדלט זיך איין פאר סעזאנאלע צוועקן, און ווי פארשטענדליך דינען נישט די אידישע הייזער אלס וואל-מארט'ס סטאריטש, האט ער שטייף געדינערט. וואל-מארט זאל מוחל זיין און צוריק נעמען דעם הייצער נאך ווינטער, און דעם עירקאנדישן נאך זומער. מ'דארף נישט יעדעס יאר באזונדער זיך אמפערן מיט די נארישע נאש פארשטא פטע קלאץ קעפ פון וואל-מארט, וועלעכע אנדערש ווי אפילו א כיתה ב' אינגל פארשטייען זיי נישט אז אן עירקאנדישן נוצט מען בלויז זומער, און מיר דארפן נישט דערלייגן אין די ווינטער חדשים דערפון, בלויז פארן חטא פון ארויסנעמען דעם מאשין איבערן זומער. סארא חוצפה.

דער אנ טי '' W '' קאמפיין האט געשלאגן פאזעטיווע און עפעקטירבארע ווארצלן איבער חרידישע צענטערן ארום דער גארער וועלט, און זאגאר אריינגעדרינגען אינעם ווייטן מזרח, וואו רוסישע דיפלאמאטן האבן דא געזעהן א געוואלדיגן געלעגנהייט נגן W פארבאט, זייערע בירגער זאלן קענען געניסן פון אזא שטרע בבחינת מלאכתם נעשה על ידי אחרים. פילע מזרח אייראפעישע פילאנטראפן האבן פארשפראכן פינאנציעלע הילף, און דער קאמפיין האט זיך ארויסגעלאזט אין א צולאזטען קדאטשקעדיגן שוואנג. חתימות איבער אזא פלאן האבן זיך געוואלגערט ווי די טויטע בהמות נאך מכת דבר, און סימפאטיע פון אלע שיכטן און קרייזן, האט זיך געגאסן דאבעלט ווי די ווילד הפקירות'דיגע ספאנדזשאס וועלעכע טוהט פארפלייצטן די עקסטרעם שמאלע מאה שערים געסלעך, וואו אפילו בלעם'ס אייזל וואלט זיך נישט געוואגט צו פירן בלעם דארטן, אפגערעדט וויפיל קלעפ ער וואלט

ארי ינגעהויבן דערפאר.

עטליכע געניטע היימישע ביזנעסלייט - "אידישע קעפ'' שטייצעך, האבן שוין געזעהן א אוצר פון גאלד. קונקורענטן צו ערצייגן סאפיסטאקירטע " W " פילטערס זענען אריין אין פול געירס, אזש איין טויגליכע אינגערמאן האט פארשאפט העידליינס ביים פארשפרעכן נישט נא ר צו בלאקירן דעם טריפה'נעם ' W ' בבחינת סור מרע, נאר זאגאר דאס באלד פארוואנדלען און א " V " בבחינת עשה טוב.

עטליכע מהרסים אשר קרך'ניקס אויף די יעניגע בלאגס, די איפכא מסתברא ניקעס האבן געפריווט ווי אלץ דאס קאלט צו מאכן,

אויפרייס איז געוועזן ווי א קליין צאנקערדיגע שוועבעלע אנטקעגן אזא קראפטיגן שטורעמישע סאמאטוכע.

וואסו ????????????? האבן זיך די שוויציגע טעלעפאנען אומגעראכטן ארויסגעגליטשט פון אונטער די שיצבארע טורבאנס, און די צונאמישע מקווה כ וואליעס האבן איינגענומען א זעלטענעם שטילקייט...

הערט און שטוינט!

אן אלטער 192 יעריגן היסטאריקער וועלעכע האלט זיך אויף צווישן די גרעניצן פון מאנגויליא און קאזאקסטאן, און גיבט אן צו

אבער דער גייסט פון רעוועלוציע האט מען גע קענט טאפן אין די זיין דער לעצט פארבליבענעם איד דארטן, האט אין א געהיימע

לופטן, און ס'האט שוין מער ווייניגער אויסגעקוקט צו זיין א רויט געפארבטן ריאליטעט, געזיגלט מיט הייסע בלאטע געמישט מיט ליים.

פראקטישע אובער חכמים האבן מחליט געוועזן צו באהאלטן זאפאסן מיט דאבעליו'ס, וועלענדיג איבערקלוגן דעם דראענדע W פארניכטונ ג,

אבער דאס האט זיך ארוסגעשטעלט צו זיין אזוי עפעקטירבאר ווי די איינגעמאכטס וואס די מצרים האבן ג'סטאריטשט איבערצוקלוגען דעם הונגער.

אבער דא האט דער וואלקאנישער סאמאטוכע ספאנטאן אויפגעריסן מיט אזא מאסיווען קראפט, אזש איבערלעבער פון די היראשימא אטאם באמבעדירו נג גיבן איבער אז די דעמאלטסדיגע

אינטערוויו פאר א פראמ ינענטע היימישע אויסגאבע אנדעקט ווי פאלגענד: נאכדעם וואס די נאציס ימח שמם האבן ערצייגט די סאפיסטאקירטן V-1 מיסילס, האט יאאכים וואן ריבענטראפ ימח שמו וזכרו ביי א געהיימער דינער בכבודו ובעצמו אים אנטפלעקט, אז כדי צו ערזעצן דעם פארשאלטענעם דאבעליו ,פלאנירן זיי די מעכטיגע V-2 באליסטישע ראקעטן, וואס וועט ווי ארויסשניידן מיטן ווארצל דעם דאבעליו. און דאן ציניש צוגעגעבן מיט זיין וויסטע אנטיסעמיטישן גרויליגע האס, "דער דאבעליו וועט זיך אייניגן מיט די יודן אין אוישוויץ''.

א באלדיגע היסטארישע אפרוף אויף דעם דאבעליו פארב אט האט געשיקט טרייסלדיגע סיגנאלן איבער די אלוועלטליכע מידיא נעצן, און נמנו וגמרו אז ווער ס'וויל פראקטעצירן דעם דאבעליו מעג ווייטער לכתחילה האלטן דעם דאבעליו אלס איינע פון די 21 פאר'יתום'טע לעטערס אין ענגליש, והמחמיר תבוא עליו ברכה.

דורך פעדער

זיך איבערצייגן מה טובה/ ווי א קצב יונג / א יונג מיט ביינער / איר קענט אראפלאזן אייערע פארוואונדערטע אויגן ברעמען / קלא דלא

פסיק / פאר נאר ווייזט מען א האלבע ארבעט / ווער עס דערציילט עס איז א נאר ווער עס ג לייבט עס איז נאך א גרעסערע נאר / ער איז אן

אלטער תרח / נאך פון מתושלח יארן / רייך ווי קרח / א פאפער ווי פעטער לבן / גראב ווי עגלון / דיק ווי בארג / עסט ווי א מילעכל /

ריקט זיך ווי א ווינט / רעדט ווי א מאל מאשין / גראב ווי א פאס / צומאלט די עסן ווי א פוד פר אסעסער / א גראך! אז מען קען עס

אנכאפן / כגנב במחתרת / קצתי בחיי / געזאגט א הלצה / הבחור הזעצער / נישט געפעלט, קיין פויגל מילך / א ווערטל וואס איז

געבוירן געווארן אינעם פארשימלטן מח פון אפאר לצים / אסאך וואסערן זענען שוין זינט דאן אדורך געפלאסן דעם האדאסן ר יווער /

דאס האט שוין אסאך בעסער צייטן געזעהן / גענומען די פיס אויף די פלייצע / דאס איז נעבן קיין וואש מאשין קיינמאל נישט געשטאנען

/ סטייטש? / ס'ידאך כעלעם גופא / מעשה כעלעם / פארט א קצב / ער פלעגט עסן מכל הבא לידו / ער האט געהאט א ווייטן בליק / כל

באיה לא ישובון / פאר א שיבוש / ווי די פויערן פון די מעשה ביכלעך / ר'אידעך נאר א מענטש / ער האט געפרָאסן ווי א בארשטן

בינדער / דאס הארץ האט מיר א טיאכקע געטאהן / על אם הדרך / דאס רעדל האט זיך אים א דריי געגעבן / ס'ארא משוגענער ער איז /

באלשון הרע'נען זיי / ווי א שטימער עדות / פאוואליע / פארדאן! / סותר מיניה וביה / ארויסגעלאזט אויף די יארכע / אפי' אויף א

רפואה איז עס נישט דא צו טרעפן / ווען עס ברענט אין כעלעם, איז אזוי פינצטער, אז מ'זעהט נישט ווי צו לעשן / כ'האב זיך אנגעהאלטן

דעם בויך פאר געלעכטער /

ער ענטפערט מי ט גדלות / ס'זאל חלילה נישט אויסגערעדט זיין / א עני ואביון מגוזלו / ארים ווי די נאכט / לאנג ווי דער גלות / אויף

טויבע אויערן / ווי א בלינדער אין דער טינקל / איש מפי איש, ביזן ערשטן אויסטרעפער פון די מעשה / ומעשה שהיה כך היה / א

גרויסער יאכנע / תמ'עוואטע / די אלץ ווייסערס / ער ווערט רויט ווען ער זאגט אמת / שמידן די אייזן ווי לאנג ס'איז הייס / דור דור

ודורשיו דור ושופטיו / שוטרים הרודים את העם במקל / ווי א שירעם נאך א רעגן / ווי א חתונה אהן א מוזיק / ווי די קאקאש קעיק מיט

די מילך / ווי די קאטשקע מיט די שנאבל / טבין ותקילין / פלוני אלמוני / יעדן עובר ושב / כל צרוע וכל זב /

גיט אים א קניפ אין בעקל, אין זאגט אים, "אינגערמאן! גייט שוין אהיים און לערנט די לאנגע רש"י פון די אפוד / בלעכענע הויזן /ּ פוי

ּפוי ּפוי! בליעה"ר / משה זוך מיך. / מי שאכל שום וריחו נודף, יחז ור ויאכל שום? / אנדעם וואס די פעדער זיינע זאל בכלל רויט ווערן /

קיינער איז אים נישט חושד, אז ער זאגט א ווארט אמת / געשנארכצט אזוי הויעך אז ער האט געקענט אויפוועקן א בית הקברות / אז

אפילו א טויבער וואלט זיך דערוועקט / כ'וועל עס אין מיין לעבן מער נישט טוהן / דער וואס האט אים איינגערעדט אז ער קען וועט

קיינמאל נישט ארויס פון גיהנום / א נאדל אין א הויפן שטרוי / די באן פארט ווייטער / ליימענע גולם / פראגער גולם / כעלעמער ראש

הקהל / אויפן גנב'ס קאפ ברענט דאס היטל / די נאר זאל ארויס פון מקווה / ווייך ווי פוטער / אז וי ווי די מעשה פונעם וואלף מיט די

לאנגע שוואנץ / אזוי אלט אז ער לעקט שוין די גראז / א אלטער שתר / ער שמעקט שוין פון ערד / ער וועפט ווי א סאדע באטל /

מען לערנט נישט קיין אלטן בער טאנצן / א קראנקן פרעגט מען א געזונטן גיט מען / א איינרעדעניש איז ערגער ווי א קרענק / ס'וואקסט

שוין גראז אויף אים / די אמת שטעכט / ער איז נישט געווען די גרעסטע תנא קמא / נישט קיין גרויסער חכם און נישט קיין קליינע נאר /

א געשאסענער פייל שיסט מען נישט צוריק / אז דער הינט בילט איז א סימן אז די קויל איז געלונגען / דער אמת איז די בעסטע ל יגנט /

כצפיחות בדבש / ער איז געבוירן 2 מינוט שפעטער / ויקוצו בחייהם / די ביסט געבוירן אויף א באן? א רחמנות אויף די מענטשן דארט /

נאך פון ששת ימי בראשית יארן / אינעם מויל פונעם לייב / מתחילת החליבה עד גמירה / קוש די מזוזה אויפן אנדערן זייט טיר / ער איז

שוין היסטאריע / עוקר מן השורש זיין / היסטאריע ווי דער תחש און דער וויזל טיר / וואו ההוא סבתא / כל מכה אשר לא כתוב בתורה /

כולם בפה אחד / מצפה על שולחן חבירו / און ווי א רינגעלע צום קייט פון רשעות / זעקל ביינער / מוסיף חטא על פשע / ולא די הגזילה

אשר גזלו / בט עם וריח אין להתווכח /אחול ושותה כי מחר נמות / לא עת לחשות / משלחת וחוזרות / ביודעים ובלא יודעים / די

ווערטל האט שוין א לאנגע בארד / מוקצה מחמת מיאוס / כאשר יענו אותו כן ירבה וכן יפרוץ / בלוט איז נישט קיין וואסער / עצה

היעוצה לכאו"א/ אשר בשם מאכל יכונה / ו וי שוועמעלך נאך א רעגן / שמח בחור בילדותך / פאניע ברַאט / קעלבערנע אויגן / אי

פארשטינקענע פיש געגעסן, אי פון שטאט ארויסגעווארפן / אויס גענארט גאנץ בראד / אז מען גיט נעמט מען, אז מען שלאגט אנטלויפט

מען / אין דיין הארץ קלאפט א טיימער פון א טעקסי / געשאסן 2 פו יגל אויף איין מאל / בחדא מחתא / בבת אחת/ שיפע זיבעלע /

וחמתו בערה בו / כמעשהו בראשונה כך מעשהו באחרונה /

מען קען נישט הונגערן פאר זיינס א גראשן / נישט קיין מפיל קינד / ער פארשטייט אן עסק / גאנץ א ווייטער איד / אגיל ואשמח / א

בויך פון פארנט און פון הינטן / רינדעכדיג און אנגעבלאזן / כפול שמונה'דיג/ א אויפגעיורענע טייג / א חמצ'יגע בארכע / א דיקס און א

גרָאבס / ער האט געפלאצט אין זיינע בגדים / א זאטע איד / נעבעך זאט פון צרות / אים אנלערנען בלק / א געשוואלענע בערזל / א

גראדע מעכל / מי שיאמר לשמן שידליק, יאמר לחומץ שידליק / יסורי איוב / הלל'ס געדולד /משה גרויס / ער כאפט די פיש פאר די נעץ

/ כאפ נישט קיין הייסע לאקשן / רויט ווי א בוריקע / אויפגעברויזט ווי א רויטע טאמאטע / ברייטע אויגן גרייט מיך אינצושלינגען /

צורת מטבע / די באבע טייטש / א עין יעקב איד / א חק איד / צורת אות /

ס'האט זיך אויסגעלאזט א בוידעם מיט א קלאץ / ווי א פינפטע רעדל צום וואגן / ווי א נאר אויפן מארק / בורית ברשינה / יומם השמש

לא יַאבעבא ַָ / ס'האט געהאט א פנים ווי אמסטערדאמער מארק / קמץ בערדל / א ציגעלע בארד / דופן עקומה / ווי א חלבנה / אין לנו

עסק בנסתרות / מי יעמוד בסוד קדושים / א הימל שרייענדע עוולה / די זוהן אין די לבנה האבן ווייטער געשיינט / פאלקס ווערטל / ווי

א איד אין מארמאראש / פון דא ביז פאריז / פון דאנעט ביז אהין / אמת מארץ תצמח / א בילד רעדט מיר ווי טויזנט ווערטער / א גאסט

אויף א ווייל זעהט אויף א מייל / כשם שפרצופיהם אינן שוות, כך אין דעותיהן שוות / וויפיל קאסט א מעלאנע אין די זומער / ווי א

בינטל חומר / מצווה נקראת על שם גומרה / המתחיל במצווה אומרים לו גמור / מאי שנא / השתא דאתית להכא / געשריגן חיי וקים /

ס'האט נישט געהאלפן קיין פודינו ומצילנו / שיכור ווי לוט / ווי א בהמה גסה / נח מיט 5 גרייזן / ער האט געזויגט מיין בלוט, און

ניטאמאהל געמאכט א ברכה /

מען שטארבט נאר איינמאהל / ווי בלעם'ס אייזל / אדר ג' דעם דריטן טאג ר"ח / ער מיינט אז יענעמ'ס גראז איז גרינער / ווי דער

פאריעריגער שניי / ס'אינטרעסירט אים ווי א לאך אין קאפ / א אייזערנע מוח / ביז משיח'ס טאג / א יאר מיט א מיטוואך / אין א גרינעם

דינסטאג / א גל של עצמות / א הויפן ביינע ר / ער מָאלט וואסער / א קומץ פינגער / א טפח שוחק / טלית שכולו חכלת / קרח מכאן

וקרח מכאן / א סוד פאר גאנץ בראד / א פיסק אויף שרויפן / ער זיצט אויף נאדלער / שפילקעס / נעגל / ווי פאר א טויטן באנקעס / ווי

א ביין אין האלז / ווי א דארן אין אויג / ס'פעלט אים א שראפל / ס'פעלט אים א קליינע אבער א גראבע / אויפבויען פיתום ורעמסס /

כמטחוי קשת / ווי א פארסמ'טע מויז /

ער רעד ט מיט באק ציינער / אבער ווי קומט דער קאץ איבערן וואסער / באבע יַאגל פון נידערהאז / יאפעץ אפ פון דא / ער פעיגערט ווי

א בין / א געזינטער פעיגער / א הארטער קערל / ווי די ווערים נאך א רעגן / ווי קאץ און מויז שפיל / הכזונה תעשה אחותינו / השומר

אחי אנכי / הנה ב על החלומות הלזה בא / ונראה מה יהיו חלומותיו / לא יאומן כי יסופן / סעודת שלמה בשעתו / ווען די באבע וואלט

געהאט רעדער וואלט זי געפארן / וואלט זי געווען א קאדילאק / אנקל סעם / דער אמעריקענעם פעטער / לא לחנם הלך הזרזיר אצל

העורב / ווי א געשטאפטער גאנז / געוואנד ן ווי דער חמֶר שטייט איין / די מעבל אין מח האבן זיך אים אנגעפאנגען ריקן /

ווי א געשחט'ענע הינדל / ווי א אקס פאר די שחיטה / ווי א מפרכס / ווי א אויסגעקלאפטע הושענה / שדופות קדים / ווי א גע'פגרטע

נבילה /אויסגעפוצט ווי חוה'לע צום גט /גיי שריי צום נתנה תוקף / דו ביטאנק איינער / אפ' א בער קען מען לערנען טאנצן / דער קען

צונויף ברענגען צוויי קאנטינענטן אינאיינעם / ווען גראז וועט דא וואקסן / ווען הימל און ערד וועלן זיך צוזאמקומען / אנטדעקט

אמעריקע / איך וועל דיר אראפקניידלען / העט ער ווען אראפ געשלינגען א באטארפ ליי, וואלט ער ווען געהאט מער שכל אין בויך ווי

אין מוח / קינד: מאמי ס'שמעקט! מאמע: שמעק דיך אויס דיין חלק, און לאז איבער פאר דיין ברודערקע אביסל! / כ'וועל דיר

דערלאנגען אזא פראסק, אז דו וועסט זעהן שטערנס / דו ווילסט אז דיינע ציינער זאלן שפאצירן? / א שיין בא פוצטע אמת, איז א

ריכטיגע ליגנט./

גאווה איז ווי א בארג. ווער עס שטייגט ארויף פאלט אראפ. /ווען די עסט מיט אפעטיט, בענטש מיט אן אפעטיט. / שטיל שווייגן, איז

צומאל ווי הויעך געשריגן. / ווילסטו פריוון דאס געטריישאפט פון דיין חבר? פראוו קודם דיך אליינס. / אייג ענע פעלערס זעהט מען ביי

א צוייטן. / גרויסע אוצרות קומען אין קליינע פעקלעך. / א דריי מיט'ן פנים. איז א לשון הרע. / טראכט וואס דו רעדסט. רעד נישט וואס

דו טראכסט./ ווייס וואו די גייסט. גיי נישט אוואו דו ווייסט. / א שטריק געפלאכטן פון פיהל קליינע פעדימער. צור ייסט זיך שווערער. /

פיהל שרייבערס זענען אויף ביי דער נאכט, כדי אז די לייענערס זאלן האבן מיט וואס צו אנטשלאפן ווערן. / לשון הרע איז, ווי א

שארפער מעסער פוהל מיט פגימות./

א חכם א עניו, לייגט אריין פוהל חכמה, אז מען זאל אים נישט האלטן פאר א חכם./ עס איז ני שט אנגענעם צו מאכן א טעות, אבער נאך

מער, מודה צו זיין דערין. / א מענטש וואס הערט נישט וואס ער אליינס רעדט, וואו פארלאנגט ער נאך, אז אנדערע זאלן אים אויסהערן./

מיט צען ליגנטס דרייט מען זיך ארויס, בלויז פון איין ליגנט. / ווען דו וועגסט אפ דיינע מעשים, גיב אכ ט אז די וואג זאל נישט זיין א

פאלשע./ לאז איבער דיין צארן אויף נאכן עסן. עס וועט נישט צוקייט ווערן. / אויב האט קיינער טענות אויף דיר, דאן געפינסטו זיך אין

א בית הקברות!

איך האב דיך אין בוידעם / כ'האב דיך דארט ווי די אידן ...../ ער איז געבליבן לעקיש בער / פארקויף מיר נישט קיין לאקשן / שוין

ווייטער האט ער מיר אנגעקאכט א גאנצע מחריקה / ס'איז לויטער דמינות / ער בויעט בנין על גבי בנין / גג על גג / נישט דא קיין

לייכטערע זאך ווי א שווער פעקל געלט / חבירים ווי דוד אין יהונתן / אהבה שאינה תלויה בדבר / ער רעדט אונט ערן נאניע / איין שינע

טראכטענדיג / די קושן ליגט דיר נאך אויפן פנים / דו קוקסט אויס אויסגעביגלט / א שלאגווארט / האט א הארץ פון פוטער / וועט זיין

הויזן אויסטוהן ארויסצוהעלפן א צווייטן / ער האט געגעבן א דריי מיטן נאז / יעבור עלי מה, איך ברעך מיר נישט / האסט מ יר

אפגעטוהן אויף טערקיש / אפגעטוהן אויף כוחות / כ'האב דיך טיף טייער / האסט געסטראשעט די גענז / כ'על מאכן פון דיר ּפָאטַאש /

כ'על מאכן פון דיר אש און ּפָארעך / דארפסט נישט מאכן אזא ּפָאמּפע דירָאמּפע /

פריי דיך ווי א בין / ס'פרייט זיך מיין בויך און מיינע צוויי זייטן אויך / ער קוועלט פון נחת / ער פיהלט זיך משה גרויס אויפן טאטנס

שויס / ער איז געווארן מיט א קאפ העכער / זאגסטָאך אזוי גוט. מיין מוטער וואלט דיך צופרָאסן פאר ליבע / ער האט געגעסן ווי א

בַארשטן בינדער / זיינע ציינער האבן זיך גערוקט ווי א מילעכל / א חכם מחוכם / א קאפ אויפ'ן פלאץ / א יודע ספר / קען די קליינע

אויתיות /א געריבענער סוחר /א ברייטע קאפ /א מבין דבר מתוך דבר / א אפנארמאלער מח / א עילו / ער שמ'ט מיט זיין בקיאות / ער

צונעמט דיך אויף פיצלעך / א גאון עצום/ א מעכטיגער קאפ. / א תכשיט'ל / א זיידענע אינגערמאנטשיק / אזא יאהר אויף מיר / א

גאלדענע נשמה / אויף מיר געוואונטשן / קוים ארויס פון די ווינדלען / אפרוח שלא נפתחו עינו / א רויע פרוכטל / א נאסע פעיגער / ער

לייגט זיך אהן. / קלעבט זיך נישט אפ, פאר קיין געלט נישט./ אזא מין קלעבעדיגס. סא ַ שרעק. / א אנג עלייגטער גאסט / א דריטע

פלייצע. / א אפן אויער בכל עת מצוא. /

ס'איז געפארן ווי מצה וואסער / אזא מין חַאלַאמָאק / א קאפ אויף שרויפן / א בראך אויף קלאמבוס / מאך נישט קיין גאנצע געראטשקע

/ ס'נישט צום קייען און נישט צום שפייען / דו חכם עתיק פון מה נשתנה / ער פוצט'עך ווי א קעצל / ס'האט געהאלפן ווי אויף א טויטן

באנקעס./ ס'איז געפאלן ווי אויף טויבע אויערן / מ'רעד צו אים ווי מ'רעד צו די וואנט. / ביז ער קראצ'עך אויס, קען מען א גאנצן שור

הבור פארציקן / א מין פעניאק, וואס איז נאך נישט געווען זייט לויט'נס שלשלת / אלע ס גייט כאדאראם / אזא טעמבל שאין כדוגמתו /

א גוטינטשקע נשמה'לע/ ס'האט אזא שטילקייט געהערשט אז מ'האט געקענט הערן א פליג זיך הייבן )אדורכזשומען( / א קטנ'טשיק מיט

א קאנטשיק / ער מיינט ער איז 'גאט אליינס' / א ווילדער צַאפ / זי וועט נעבעך בלייבן ביזן ווייסן צַאפ / פונעם וויגל ביזן גריבל /ער איז

געווען דער לאבוס פון שטעטל / חלילה נישט שאטן א בייז אויג / יעדער מיט צוויי אויגן אין קאפ, פארשטייט דאס! / גיידיר וואו דיינע

אויגן טראגן דיר / האט אויגן פון הינטן / א פארדארבן אויג. )בלעמ'ס אויג ( / ער עסט מיט די אויגן /

א פארשלעפטע קרענק / זיין זייגער גייט אויף צוריק )לויפט קאפויער( / ס'טוטצעך אויף טישן און אויף בענק / אז דו וועסט נישט

איינרועהן וועליך מאכן פון דיר מצה מעהל / ס'האט זיך געגאסן ווי מים שלנו / פארשלאגן זיך האקע באקע ) עמיצער וואס פאפט זיך

אליינס( / שטעקט נ ישט די פינגער אין קאלט וואסער / לעבט פון האנט צו מויל - לעבן בצומצום / ער האט זיך צופירט זיינע הענט / ער

האט קלעפיגע הענט - גנב / ער ווייסט נישט פון זיין הענט הענט און פיס צוזאגן. - בחייכון וביומיכון / איין האנט וואשט דאס צווייטע /

האט זיך מוחל געווען די ע בירות / ער האט לעכעריגע הענט / פארמאגט צוויי לינקע הענט / א כשר בהמה'לע / א כשר קינד / ער האט

זיך עס כשר פארדינט / א קלוגער ווייסט וואס ער רעדט, א נאר רעדט וואס ער ווייסט. / ער קען האקן א וואנט /

געהאקטע לעבער / ער האקט א קאפ / האקט אין די וועלט אריין / ה אקן א מארדע / האקן ליגנטס / האקן ווי אין קרויט / האקן און

בראקן

אויסגעוועפט ווי א זייפן בלאז / ווי קומט הודי ביז כוש? / ווי א חכם אין די מה נשתנה / געבראטענע מכות / א געבראטענער עם הארץ

/ געבראטענע קאטשקעס / ווי א געבראטן שטיקל חזיר / געבראטענע יסורים / גרינג ווי א האר אין מילך / א האר האט געפעהלט /

פונקטליך אויפ'ן האר / די האר שטעלן זיך קאפויער / רייסן זיך די האר פון קאפ / עס וועט אייך קיין האר נישט געקרומט ווערן/נישט

פעהלן / ער האט אים ניטאמאל קיין האר אנגערירט / ס'הענגט אויף א האר / א האריגס ווי עשו / ער דרייט מיט'ן גראבן פינגער / ער

דרייט די נערוון / ער דרייט מיטן צונג / עס שנייט און עס דרייט - שנייען און ווינטן / ער דרייטצעך און פרייטצעך / א פיפיגער אנדרייער

/ דרייט א כפרה / א פיין שמעקער / דו גרויסע צעלייגער / אז מ'גיט אים א פינגער וויל ער א האנט / א רויסגעזויגן פון פינגער / קיין

פינגער אין מויל, דארף מען אים נישט אריינלייגן. - מ'דארף זיך אויסהיטן פון אים /

א כיטרער פוקס / קאטשע לאבע / לאפע / לאפניק / מאך לופטיג דאס פלעצל אונטער דיר / זיי מיר געבענטשט און געקרישמע /

געלייענט / צו גאט און צו לייט / זי ין פנים שיינט פון .. פעטקייט / לא מיט אן אלף / כדי לשבר את האוזן / ליתן ריווח בין עדר לעדר /

צייט ער זאל עס קענען פארדייען / א בהמה אויף צוויי פיס / א קלאץ מיט אפאר אויגן / איך וועל אים שוין לערנען טאנצן / רעבע געלט

/ זיין פנים איז רויט געווארן ווי א געצי יטיגטע טאמאטע / דער רוח זאל אים נעמען / גיי מאך איין אין זויערן / דו ווילסטעך טרעפן מיט

דיין באבען אין גן עדן? / ווילסט איך זאל דיר דיינע ציינער פיטערן? / קוש די מזוזה פון די אנדערע זייט טיר / איך קום פון בויבעריק /

האצענפלאץ / האנעלולו / טיזינאבי / דו צאפ סט מיין בלוט / קריך אראפ פון מיינע נערוון / דו זויגסט די מארעך פון מיינע ביינער /

זאג! דו מיינסט איך בין דיין פערד? /

ביסט אן עזות מצח / דו נעמסט מיר ארויס די דם התמצית / האסט דיין טאטן ווייס געמאכט יונגערהייט / ער עסט זיך דאס געזונט / ער האט זיך געבעטן ווי צו א גזלן / ער וויינט ווי א תם און שטויסט ווי א שור המועד / א גבר אלים / ער זייגט אויף כוחות / זאטל אפ פון דאנעט / ער איז באטראפעצט / מיינע קישקעס האבן זיך איבערגעדרייט / ווי ארבעס אין וואנט / א פארפירענער טיגער / ער לאכט ווי המן / א בענקל ווי אחשוורו ש / פארמאך דיין פיסקל דו שור הנסקל / זיין זינגען הערט זיך ווי א בערן געיאמער און א קעצן געשריי / זיי האבן זיך אנגערוקט ווי די היישעריקן / ס'נישט דיין באבעס דאגה / א פלאטשיגער נאר / אלעס האט געפוטשט דארט / נאס און פוטש / יענער האט אפגעפוטשט / אינדרויסן איז א רעגן און א פלאטש / נעמסט מיך ארויס פון די גלייזן / מוחל טובות / מיין נשמה איז געשטאנען אויפן שפיץ נאז.

שיטץ קעצעלע / לאז דיך אפ פון די קאמייקעס /דו פארמאגסט א ענערגיע פון זיבן טראגעדיגע גמלים / שטיל. אז מ'האט קיין מוק נישט געהערט / א נבל ברשות התורה / שטיל ווי א בית עולם / א שטילקייט וואס האט געפיפן אין אויער / קען א גאנצע בית הקברות ערוועקן מיט זיינע געוואלדעס / א שנה ופירש'ניק / אייביג געהאט פויגעלעך אין קאפ / ספרי מינות נושרים מחיקו / הקדיח תבשילו ברבים / ידע את רבונו ומתכוין למרוד בו / א לאצי פאצי / ער ביגלט אוועק - מאכט שווערע אלפים / ער איז נישט אזוי שוה בשוה מיט עם / ער איז ווערט קעש / ער איז פאר די ביכער / זיצט אויף מעלאנעס / וואס ער כאפט אן ווערט גאלד / ס'רינט פון אים / א בעסערע גאטשע / גייט מיט די קאפ אין די הייעך / לאטצעך קאסטן אלפים / ער האט זיך שטארק ליב / מען דארף אים לעקן און שמעקן / שלאפן שלאפט ער ווי חוני המעגל און אן אפעטיט פארמאגט ער ווי אפטער רב / ער מיינט די וועלט געהער צו אים / געבוירן מיט א גאלדענע לעפל אין מויל /

א געפיעטשקעט קינד אייביג געווען / אונטערן מאמעס פארטוך / אפגעלערנ ט דעם בשבילי נברא מיט אלע דיקדוקים / געבוירן אויף א גאלדענעם טאץ / ער לעבט ווי א פריץ / ער בלאזט זיך די נאז מיט גאלדענע סערוועטן / ער איז ווערט צוויי מאל גארנישט / א אויסגעבלאזענע טאשנטיכל / א בלוטיגער יורד / אנגעזעצט דאס לעצטע פאר הויזן / ווערט א אויסגעהא קטע כפרה / א לאטע אויף א שמאטע / ער איז ווערט א מיאנטעק / געצאלט אן אפוטיקי / ביטערע ארימאן / ארים ווי די נאכט / ער פארמאגט נישט קיין רויטן גרייצער / ער האט זיך אויסגעזעקלט די טאשן / ער שרייט ווי א אידענע אין באד / געלערנט א לקח / ער באשטייט זיך זיין שטעטל / משוגע ווי א טרעקטער / אויסגעפאקט א טראק מיט טענות / ער גריזשעט ווי א וועפערייזער /

זיין מח איז קלענער ווי א לבנה ניסל / לעבט אין דמיונות / די צימער קוקט אויס ווי א שטאל פון חזירים / מ'האט געמאכט גאטשעס פון אים / א שנויצן ווי גראף פאטאצקי / גוט צוגעפאכ עט / ער האט זיך אויפגעריסן / געעפנט דעם קאפ / אויפגעמאכט די אויגן / געווארן א אלץ ווייסער / א תנא קמא / דערקלערט אלץ באם / ווארפט גאונות רעכטס און לינקס / הפקר פעטרישקע / ער איז אין די כלים היינט / א רשע! א פרשנדתא / א בארד ווי דמא בן נתינה / א צאפ געהאט ווי ערפה / צוריק גייט א קאזע / ער וויינט ווי א ביבער / ער קרומט מיר אין פנים / האט א ספרדי בערדל / דער שלאק זאל אים באטרעפן / שלאכע מירל / חוזק אין די לענג חוזק אין די ברייט / פוילע תירוצים / ער כאפט זיך אן אויף די גראדע ווענט / בויך סברות / תורות לאקשן / הוידל בוידל / ער דערגייט מיר די יארן / די מצב איז שוין גארנישט אזוי פויגלדיג / קהל'ס נאר / ביסט א ווייסעך וואס / נייגעריגע קאטשקע / פון א פלאן אן עראפלאן / קומסט מיר פאר ווי יענער... / באקומען קאלטע פיס / שפילן רויטעלע משה'לע / רעדט מיט באק ציינער.

פארהאן געוויסע מאדנעהאפטיגע פארנעפלטע ווערטער וועלעכע וואלטן זיך קיינמאל נישט געחלומ'ט צו עקזעסטירן בכלל, אבער דא אין קאווע שטיבל זענען זיי היימישער ווי היימיש, און זענען שוין ווערטער שאד ם דש בעקביו. זיי טרעפן זיך א וועג צו פיגורירן אין יעדן סארט אשכול, אפגזעהן דעם אינהאלט פונעם נושא.

זאל דאס זיין אן אשפגדיגע שמייכל אויספלאץ ,אדער א היציגן געזעלשאפטליכע אמפעריי .א קאמפליצירטן וויסענשאפט אשכול, אדער א ריתחא דאורייתא'דיגן תורה מחשבה אפהאנדלו נג .איינפאכע אומשולדיגע נייעס, אדער קיצעלדיגע דעבאטעס ביים קאווע שטיבל רובריק. די גריצעלדיגע אויסשפריכן זענען הער טא סטעי - על אפם וחמתם פון געוויסע אינדיווידואלן וועלעכע האבן מיט ציפעדיגע פייערדיגע אמביציעס אנגעגארטעלט מיט שטייפע אנטשלאסענקייט דערקלערט א מלחמת חרמה קעגן די שפיזיגע אויסשפריכן, און מחליט געוועזן אז מ'גייט די יעניגע ווערטער פונקט ווי דעם גראף פאטאצקי מווילנא פארברענען אין צענטער פון שטאט, און אפמעקן אט די נערווען טאנצענדע ווערטער מתחת השמים.

כשם שאין פארצופיהן שווים, האט זיך יעדער דריטער פארל ייגט אויף א צווייטן ווארט, אבער דער טיפישער המון ווי עס שטעלט זיך ארויס האבן גענצליך איגנארירט יענע בייזע פארלאנגן און שארפע פראטעסטן, און באניצן זיך ווייטער מיט די דאזיגע פארבאטענע

דורך יואב

ווערטער ביתר שאת וביתר עז, און גענוי ווי דער גרויסער פראש אין מצרים, וויפי ל מ'וועט נאר האקן, וועלן מער פרעש שפראצן ווי די שווימענדיגע האר אין מקווה.

סאמאטוכע מיט והמסתעף, פארמעסטן זיך צו זיין אויפן ערשטן פלאץ, מיט אן אומקלארן נומער 1 געווינער.

פארוואס אומקלאר אייסערן זיך עטליכע ליינער דא, ניתי ספר ונחזי, שטייען שוין די געווענדלי כע לינק באוואפענטע ניקס קאמפס גרייט. אלעס איז דאך בספר נכתבים, מ'דארף בלויז דורכפירן א לייכטן חיפוש, און דערגיין דעם געווינער?

דער תירוץ איז פשוטער ווי פראסט. אט די ביידע ווערטער ווערן גע'ספעלט אין אזויפיל סארט פארמאטן, אז בלויז פון די צוויי ווערטער אליינס וואלט מען געקענט קאמפאזירן א שפאגל נייעם שפראך, וואס וואלט געשטעלט אין שאטן אידיש און לשון קודש קאמבאנירט.

מילא הגם איר וועט טרעפן אויף א ספעציפישן אויסלייג אז סאמאטוכע למשל האט אויסגעקוועטשט א שמאלן זיג, וועלן קומען די והמסתעף שטיצער אין שפיץ פון געפילטע פיש וסיעתו, און אויפווייזן אויף דעם פארפלאנטערטן אויסלייג, און דאס אפעלירן צום העכערן געריכט ווי עס וועט בלייבן שטעקן עד שיבא אליהו.

אזוי זיצענדיג אין געדיכטן טראפיק מיט

די אויבנדעמאנטע, איז ווי פון דער ערד ארויסגעוואקסן דער טרויעריג בארימטן "וד"ל'', און טוהט מארשירן מיט א שרעק ווארפענדע מיליטער, וחרבם שלופה בידם. פלאקאטן פון יאנקל'ס איסור פלאטערט אין די לופטן מיט שטאלצע רייצערישע נקמה געפארפט מיט די רויטן X סימבאל, און פארלאנגן מ'זאל איר זאפארט באשטעטיגן אלס דעם פראנט ראנער אן קיין שום קאמפראמיסן, ווייל ט אמער נישט וועט זי צוזאמען מיט אירע לשון שבדו להם חכמים כנויין וק"ל און ודו"ק, דערקלערן קריג אנטקעגן קאווע שטיבל. זיי וועלן אנזייען אזא מין כאאס און טומל דא, אזש סנחריב מלך אשור וואלט געזינקן פאר בושה וואספארא שוואכע ארבייט ער האט געטאהן אנטקעגן דעם. זיי ו ועלן טוישן דעם נאמען אלס אייוועלט, זיי וועלן אויפשאקלען די אשכולות מיט די פאורעמס, אריינדרינגען אין פריוואטע באניצער פראפיל, קאמפאזירן מלאכי חבלה'דיגע אונטערשריפטן ,מיט טייוולאנישע אוואטארס .טוישן נעמען אלס דעגראדירנדע, און אריינשלעפן מאחורי אינעם שמייכל א פטיילונג .מעקן הארוואניעדיגע הודעות, און באשאפן פרישע פארלעצענדיג אלע תקנות. זיי וועלן מאכן בדחן פאר אן עקסטרעם לינקע ראדיקאלער, און יואליש פאר א אויסגעשפראכענע בלינדע רעכטער. יידל פאר א שוטה טיפוש, און ... פאר א חכם מחוכם . פאר וועמען מ'לייקט פש וט אלס רחמנות, און ... ווייל מ'דערקוויקט זיך פון זיינע תגובות. יאיר פאר א וויסט פאפרומטער אומראצינאלן עם הארץ, און ... פאר א מעסיג לינקער

ידען נפלא באשפריצט מיט לאגיק און חכמה. שיטה וועלן זיי מאכן אלס א פירענדע יושבי חושך ניק, און דער גהינם אשכול וועט זיך טוישן אלס א גן עדן אשכול. דער באליבטער ריח טוב שמעקעדיג וועלן זיי פארוואנדלן אין א ריח רע אזש דער סוער וועט זיין קעגן דעם בשמים .רב החובל אלס געשווירענעם באבוב 47 'טה בלויז להראות אבער נישט לראות, און זר זהב אלס א דעמאקראטישע ארוני מיט בלויז צוויי אבער גאר לאנגע תגובות געשריבן.

בקיצור, ער האט נישט געוואלט רעדן איך מוז מיט טיילן דעם דראענדע ווייטער, נאר געפאכעט מיט די האנט, געפאהר.

און בלוטיגע שפייאכטס האט געשפריצט ווי פייער פון זיין כעס'דיגן מויל. כ'האב איך זעלבס האב געמאלדן דעם נאך מורא איציק באטראכט דאס שוין אויפגעברויזטע וד"ל'ן, אז איך בין גרייט אלס א געניאלן בייפאל פאר א לייק איר צו אינדארסירן אלס דעם אפיעל ,סאו לאמיר סטאפן דא.

אלטימאטישן געווינער, און העכסטנס )ה עכסטענס וועט ער יעצט קאמענטירן אויב דער עולם וועט זיין אומאיינשטימיג אויף דעם(.

מיט מיר, וועל איך מיר ארויסלאזן אויף אזא ווילדן וד''ל יאגד, אז איך וועל אלזא אלס שטארקן פאטריאט פאר שמייסן שטיקער איבעראל, ביז כולם פה אחד וועלן אויסשרייען V Vאנט Vד''ל!

קאווע שטיבל, האב איך געשפירט אז

דער אויבן אן סינדראם:

דורך יואב

ס'איז געבליבן מ'מאכט דעם וואכט נאכט היינט. דער שניידער האט נארוואס פארלאזט דעם הויז, און הגם דאס פיצל איז נאך עטוואס געהל, וועט דער בונד העכסט ווארשיינדליך פארקומען אי"ה מארגן.

שלייכט מען אריין אזאנע שמאלע בענק אינעם דיינינג רום, פרעגט מיר נישט ווי מ'דינגט אזאנע אומהומאנטערישע בענק. אז כ'וועל ענק זאגן דאס האט מען ארויסגעשווערצט פון גואנטאנאמא בעי אינמיטן דעם אומסוקסעספול פארשפארונג, בין איך ווייט נישט מגזם. אבער, אז אידן זאלן פרעסן אביסל פאטעטא טשיפס דערויף, צוזאמען מיט א זאפטיגן לשון הרע איז דאס פונקט גוט.

דער מער פונקטליכער זיידע איז שוין דא, און זיצט שוין נערוועזערהייט אויפן אויבן אן מיטן שטריימל אויפן קאפ. ער האט זיך שוין געוואשן, און נאעוועט. ער כאפט א מעסער, און זעגט בארבאריש אויף דעם גיגאנטישן חלה, אזש ברעקלעך שפריצן אין אלע ריכטונגען ווי אויף ארים צו מאכן א שטאט. ער זיצט דארטן לאנגוווייליג און קלאפט בלית ברירה מיט א גאפל אויף די ברעקלעך כמנהג אויבן אן אידן, און ברימט אזא כעין בבאו מאדום ניגון פון די נאז לעכער. ער ווערט כסדר איבערגעריסן פון מאסן לחיים ווינטשערייען, און אזוי שטופט דער זיידע אדורך ביז דער צווייטע זיידע קומט אן.

דער טיפישן המון קומט און גייט, דער שיין אויסגעשניצטן קענטעלאופ די געשיקטע שוועגערין האט אהערגעשטעלט, שטייט אומבארירט אין צענטער פונעם טיש, אריינגעשטאכן דערין א שטאלצן טאטפיק וועלעכע קוקט אויס ווי א פריוויזאוערישן מצבה.

טענדזשערין שא לאכטס וואלגערט זיך אבער לרחצה צווישן די נאסליכע פאפקארן וועלעכע שווימען ארום אין סעלצער, געמישט מיט ביר.

דער בעל שמחה שטעלט פאר אן אפציע פון 7 סארט ביר, און דער עולם פריווט צו ווייזן מבינות. כל שרץ למיניהו לאזט פאלן זיין אפשאצונג אויף די ביר פירמעס, און מא כט פארשטייט זיך אוועק יענעמס געשמאק. וואס פארשטייט דען יענער צו ביר.

דא אין דארטן, פראבירן פרויען זיך אריינצוגנבנען אינעם הויז

ביים אומאפציעלן שעשנו כרצונו ווינקל, אונטערן שאטן פון גאז באלאנען. קולות טוהט דארטן יאמערן מיט מזל טוב'ס אין אלע פארמאטן, אזש פאר פרעמדע קען זיך דאכטן דאס איז די קולות פונעם גהנם וואס מ'האט אנדעקט אין רוסלאנד. )ווער געדענקט נאך(.

די שוואגערס וועלעכע זייערס א נאכט איז רעזעווירט ביים שמחה, ווערן נישט פארשוינט פון דעם כוואליע לחיים ווינטשעריי, און דארפן ווי ראבאטן צוריק רייכן די האנט פ אר די וואנזינגע לייט וועלעכע זענען יעצט אויף א ווינטשעריי יאגד.

דאס הייסט אפגעזעהן צו ער שמועסט, איז אויפן טעלעפאון, טעקסט, עסט, שטייט ער יעצט אויס צו פאלן א קרבן צו די יעניגע נערווען טאנצענדע ווינטשערס וועלעכע גלייכן האנט פלייש, און מאכן זיכער נישט אויסצו לאזן איינער וואס ס'איז דא א חשש ער האט עפעס א שייכות מיטן בעל שמחה.

און אז יענער מאכט א שמחה מיינט נאך נישט דער משפחה דארף הונגערן. דא זעהט זיך א יונגערמאן איז בורר שאקאלאד מן המבחר, וירא כי אין איש, און שמייסט דאס במחתרת אריין אין א טעללער. און דאנען שטיי ט א מיטל יעריגער געלאסן, און וויקלט קרעמיש קעיק ווי אן אתרוג אינעם נעפקין אריין.

דא קומט דער פעניאק זיידע צו גיין מיט פיאות וועלעכע זאגן עדות איבער א טבילה ער האט נארוואס געכאפט, אויפן קאפ ליגט נאך דעם ברייטן הוט, און דער שטריימל ליגט אינעם באקסל ער האלט א ין האנט. די זארגעדיגע עולם באפאלט אים מיט מזל טוב'ס געמישט מיט, אה, כ'האב מיר שוין געזארגט וואו איר זענט. כ'האב געפרעגט שלמה'ן וואו איר זענט, ער האט געזאגט איר דארפט דא צו זיין, אבער....

דער זיידע שטייט גענצליך אויף דעפענסיווע און פריווט מסביר צו זיין. כ'ה אב געדארפט צוגיין צו א צווייטע שמחה, כ'בין געזיצן אין טראפיק, בלא בלא בלא.

דער ערשטער זיידע, דער ווועטראן הומאריסט וויצעלט זיך אביסל אויפן אנדערנס חשבון, און הייבט באלד אן דעם שמועס פונקטליך אין וועלעכע בית מדרש דער עלטער זיידע, דער שוחט פון סערעט וואלאווע פלעגט דאווענען.

דער אנדערע זיידע איז בכלל נישט פרעמד אינעם שמועס, און

אזוי ציהט זיך דער שמועס צו אין כעלעמווארדיין האט מען יא געמאכט דעם ברית אין אזא צייט, צו נישט.

דער אנדערער ווארפט זיך מיט בקיאות, און ווייסט צו פארציילן אז הגם מ'פלעגט נישט, איז אבער ד ער זיידע געוועזן א יאנעווער תלמיד, מילא פלעגט ער יא, אבער פארן שקיעה ממש. און אזוי ציהט זיך דער שיחתן של צדיקים ביז שפעט אינעם נאכט אריין.

דער זייגער נויגט שוין צו חצות, און אט שפאצירט ערעב משה יאנקל אריין מיט זיכערע טריט, היבש פארהונגערט.

בעל שמחה: אה, בר וך הבא ערעב משה יאנקל, זעצט אייך אויבן אן!

ערעב משה יאנקל: נאה, ס'גוט, כ'וועל זיצן דא.

זיידע: ס'פאסט נישט ערעב משה יאנקל, זעצט אייך אויבן אן.

אנטשולדיגט פארן איבערהאקן דעם שמועס, אבער לאמיר אייך קודם געבן א קורצן ביאגראפיע אויף דעם ערעב משה יאנקל.

ר' משה יאנקל איז א איד א בנש"קל, אזאנס וואס יעדעס מאל ער מאכט חתונה, שפאצירן ארויף עטליכע פרישע נעמען פון רביים פון וועמען ער ציהט א חוט המשולש אויף די זוילן פונעם חתונה בריוול.

ארבייטן ארבייט ער נישט, פשוט ווייל ער האט א דין ווי די לווים אין מצרים, אבער דאס מיי נט נאך נישט ער איז א מר בר רב אשי.

מ'שטיינס געזאגט, נישט יעדער איז מסוגל צו לערנען.

נו, טא וואס טוהט ער יא?

צופרי פאפט )נעה, א גוי פאפט. א יוד "שלאפט"( ער אריבער דעם בני מלאכים זאנע, און צום גוף נקי רעאגירט ער ווי א בריסקער, און זיצט צוגעשמידט צום פארברענ טן זיץ און הערט האטליינס, כל זמן דאס גלעזל וואסער גיסט זיך נישט אויס.

שחרית פארלאזט ער זיך אויפן ב"ח וואס האלט מ'קען דאווענען ביז מנחה גדולה, אזוי אז ביז דאן קען ער פירן וכוחים מיט די יעניגע אשר כרעו לבעל.

ער טראכט אלץ פון שרייבן בריוון צו די רעדאקציע אפטי ילונגען פון היימישע אויסגאבן, למעשה קומט ער פשוט נישט אן. און דאס איז צוליב דעם ווייל ער האלט אינמיטן ארויסגעבן א ספר. נישט אזוי ווייט אייגענע חידושים, נאר א "ליקוט". גאט פארלאזט אבער נישט די הייפעלע אידן מאמינים בתורתו, און

מלאכתו נעשה על ידי אחרים. ב'ה א נדערע אידן נעמען די מיה אריינצושיקן די וויכטיגע בריוון.

שידוכים האט ער קעגן אלע ערווארטונגען געטאהן גאר שיינע, הגם דאס האט געמיינט לאזן זיינע קינדער זיך עלטערן ווי די קעיק ביי תיקון, אזש שימל מיטן כרתי קאליר איז געוואקסן אויף זייערע קעפ ווי גראז אויף קברים. נאך אלעם האט ער געטראפן א מיידל פארן זוהן פון א גאר שיינע משפחה, און דאס איז דאך דער עיקר. דער טאטע א בן אחר בן פון עיפושדיינער רבי, און פארמאגט אפילו אליינס א בית מדרש. איי, דאס מיידל איז אטראקטיוו ווי א רעגענדיג נאכט, און שטרעבט פאר א לערנינג באו. מאכט זיכער זיך צו פארמיאוס'ן אין זיינע אויגן, און לאזט די ציינער געהל ווערן ווי דער חאניאק פארן עס פסח'דיג מאכן. א פיר שטאקיגן קלאץ, און פארמאגט שכל אזוי גרויס ווי א דיים.

אבער ווי צום וויפלסטן מאל זאל איך איבער זאגן, אז דאס איז אלעס הוילע חיצונית'דיגע שטותים, און דער קינד זאל אפרישיעטן דעם שטימפיגן חוט השלשול וואס אפילו דער שמיר קען נישט צושניידן. בכלל, ווייסט ער דען וואס ער וויל?

אלענפאלס, צוריק צום וואכט נאכט.

ר' משה יאנקל גיט א בליק אויפן אויבן אן, און עס ווערט אים שווארץ. דער טיש שטייט דארטן נאקעט, אונט ערן שאטן פון חלב טראפנדע ליכט. איין פאר'יתום'טן שטיקל זיגזאג געשניטענעם ראבער, וועלעכע קוקט אויס ווי געפילטע פיש, דערויף א פארעלטערטן מייערן וועלעכע האט שוין איבערגעלעבט דעם הילצערנעם בדיקת חמץ לעפעל א געשאצטע צוויי מאל.

צו די זיידעס האט ער קנאפ נערווען, מ'שטיינס געזאגט אז ס'איז דא אכילה וועט ער איבערלאזן די געשמאקע שמועסעריין אויף שפעטער, נאך אלעם דער נאכט איז לאנג. אנדערש ווי חתונות, וועלן שוין נישט צופיל מענטשן קומען דא היינט נאכט, טא פארוואס זיך פייניגען. מילא באשליסט ער, יעצט וועט ער נישט זיין א נעתר ל בקשתינו'ניק )ווי געווענדליך( נאר זיין ענווה ראטע וועט עטווואס שטייגן.

ערעב משה יאנקל: ס'גוט, ס'פעלט נישט אויס דעם אויבן אן.

כ'על טועם זיין, אנווינטשן, און גיין אויפטוהן פאר אידישקייט.

מארגן איז דאך אויך א טאג.

זיידע הומאריסטיש: ר' משה יאנקל, אז איר ווילט נ ישט קען איך אייך נישט צווינגן, אבער ווי איר וועט זיך נאר זעצן וועט דארטן זיין דעם אויבן אן! היהיהיהיהיהיהיהי.

ערעב משה יאנקל: סארא חילוק, אויבן אן, אונטן אן, ס'אלעס די זעלבע נארישקייטן. א שטיקל גמרא דאס איז וואס מאכט אויס.

בעל שמחה: מיט וואס קען איך אייך מ כבד זיין?

ערעב משה יאנקל: ס'גוט, כ'וועל שוין א ברכה מאכן, ס'ברוך השם דא א פילן טיש.

ר' משה יאנקל שארט זיך צו צום דזשעלי רינג זייט טיש, ווי א העפטיגע שמועס איבער ציונות איז אין שוואנג. ר' משה יאנקל נייגט מיטן האנט ווי מ'זאגט, סארא שטותים די חברה רעדן. וואס ווייסן די טראצאקס איבער ציונות. גיי לערן דעם גוי ברטנורא.

ר' משה יאנקל ציפט אראפ פונעם טאץ א שטיקל מזונות, און שאקעלט דאס אפ כדרך רביים, ווי כאילו דאס איז מרור נארוואס

גע'טובל'ט אין חרוסת.

ער ווארפט דאס אריין אין מויל, מיטן הילף פון א שליקעץ ברוינפן וועלע כע רעגנט אריין בתוך פיו ווי דיזעל אין א טראק.

לחיים, לחיים! די וויפעלטן קינד איז דאס? אלעס יונגלעך? ווען איז דער ברית? וואו מאכסטו דאס? ווער איז דער מוהל? ווער איז סנדק? וואו דער סעודה? דער זיידע איז אויך דא? אה! זעהר חשוב.

לחיים, לחיים!

דורך משה געציל

פרק א׳

מי ומי הנוסעים / מקומות וזמני הקאנטרי.

א. הכל נוסעים אנשים נשים וטף.

ב. אפילו עני שבישראל חייב לחזור על הפתחים, וכבר הפליגו רז״ל דלעולם ימכור אדם כל מה שיש לו ואל יפרוש מן הציבור.

ג. מי שאין לו ילדים קטנים בבית אינו מחי וב א( ,וי״א דמחיוב ב(, וכן נקטינן.

ד. לכתחלה יש לנסוע דוקא לערי הקעטסקילס ג(, ובדיעבד אם נסע לפליישמאנס וכדומה יצא ד(.

ה. עיקר תקופת הקאנטרי נקבע לחדשי תמוז ואב ה(, והמהדרין נוסעים ג״כ לשבתים מפסח ועד סוכות ו(, והמהדרין מן המהדרין אף מקדימין משבת הגדול ז(.

ו. ומ״מ אף אלו שאין להם באנגעלוי לכל ימי הקיץ ישתדלו לנסוע לכה"פ לד' שבועות ח(.

דשאר מקומי נופש ג״כ מועיל להילדים.

א( דס ״ל דעיקר תקנת הקאנטרי תקנו לצורך הילדים הקטנים שהקאנטרי הוא להם כנעלים להולכי יחף, ולפי ״ז מי שאין לו ילדים קטנים בבית פטור.

ה( ומשום שני העוברין דעלול שלא יהא חודש אב כ"כ חם, נקבע התקופה כפי לוח ימות החמה ונמצא דלעולם חל התקופה בחדשי ב( המחמירים ס״ל דהטעם הוא ג״כ משום שמירת עינים ולא יולי ואוגסט למספרם.

משום הילדים גרידא, ולפי ״ז פשוט דאין לחלק בין מי שיש לו ילדים קטנים בבית ומי שאין לו. )וב"ה שאכשר דרא בפרט זה, ו( ובפרט אלו שיש להם בתי חורף )ווינטעראייזד אפארטמענטס(.

ומעולם לא שמעני מאדם שנוסע סתם למלאות תאוותו(.

ז( אף שנסיעות שבת הגדול תלוי כמה פעמים במסירת נפש ממש.

ג( כן נהגו רבותינו זצ ״ל, והסכמת האחרונים דבקעטסקילס גופא אין לחלק בין וואדרידזש ל סאט פאולסבערג וכדומה.

ח( הנה בדבר זה נתרבו הדיעות איזה חלק עדיף, ואף ש איני כדאי להכריע, נראה דיש לחלק, דאם תקופת הקאנטרי חל תיכף אחר השבועות כגון אחר שנת העיבור אז חצי השני עדיף, כדאי ליתן ד( ולא מיבעיא להטעם דתקנת הקאנטרי הוא משום שמירת עינים פשיטא דפליישמאנס וכדומה אינם גרוע מהקעטסקילס, אלא אף לפי רווח בין פרשה לפרשה, ואם חל התקופה מאוחר מחצי תמוז, יש הטעם דעיקר התקנה היה משום הילדים, הסכימו הפיסכיאטרען להעדיף חצי הראשון שלא להגיע לימי הסליחות בהול ונחפז.

פרק ב׳

מקצת דיני הכנה.

א. מעיקרא דדינא צריכים להכין עגלת הילדים )קערידז"ש בלע"ז( הישנה א(, ומ"מ בזמנינו אין נוהגים כן, אלא אדרבה ואדרבה ישראל עם קדושים מחמירים על עצמם לקנות עגלה חדשה לפני הקאנטרי, ומוסיפין עוד חומרא ע"ג חומרא וקונין דוקא העידית שבעידית הנמכרת בדמים יקרים ב(.

ב. אם קנה כבר עגלה חדשה אשתקד, יראה עכ"פ לחדש בה איזה דבר כגון להחליף הסחורה המקפת אותה בסחורה חדשה שמראיה משונה מהראשונה ג(.

ג. הנשים צדקניות משימין בהקפסאות מלבוש עליון הנקרא סוועטע"ר, שלפעמים שורה קרירות בלילה ד( בעת אסיפת הנשים בעיגול תחת כיפת השמים לדבר ד ברים העומדים על הפרק ה(.

ד. הצניעות מתקנות להן כלי פקיח הנקרא מאנעטער שיש לה שני חלקים, חלק אחד מניחים בחדרי הילדים וחלק השני לוקחין עמהן כשיושבין בעיגול הנ"ל כדאי לפקח על הילדים ו(.

ה. נכון לקחת מקל להבריח הזבובים והמאסקיטאס )פליי קעטשער(, הגורמים אי נע ימות.

ו. מקפידים שהספרעי הנקרא לייסאל יתפוס מקום בראש הקופסה ז(.

ז. היות שעלול הדבר מאוד שאחר סער חזק תתהפך העפר שבחוץ לחתיכות טיט ורפש, ע"כ יבדוק הקפסאות לברר בוודאית שהמגפיים )באטס בלע"ז( של הילדים מונחים שם.

ח. צריך כל אדם להביא בגדי שחיה )שווים קלייד ער(, אע"פ שאוחזקא גברא בחזקת ג' שנים שאינו הולך כלל וכלל לשחות בבריכת השחיה )סווימינג פא"ל בלע"ז( ח(.

ט. משקפיים להשחיה )גאגעלס בלע"ז( הם מדברים היסודיים שצריך כל יהודי להביא עמו, ובוודאי מי שידו משגת יקח עצמו משקפיים אנטי פאג ט(.

י. היות שבהרבה מקומות בר יכת השחיה אינו מקורה ומצוי מאוד שהקרקע הסובבת הבריכה יתמלא במשך הזמן לקרקע מלא אבנים קטנים ועפרוריות, לכן על האדם לרכוש עצמו זוג מנעלי שחיה הנקרא שווים שיך י(.

י"א. מאד יזהר אדם להביא כסא המתנדנד )סווינג טשעיר( י"א(, ובעלי נפש מחמירין עוד להביא ג"כ כסא הח וף )ביטש טשעיר( י"ב(.

והמחמירים מקפידים לקנות סחורה בצבע שקורין במדינתינו א( כן נהגו אבותינו מימים מקדם, והכי מסתבר דבהקאנטרי עלול דענע"ם, ומראיה כמראה הכתונת שקורין דזשינ"ס.

מאוד שהקערידז"ש החדש יתקלקל ותפסד.

ב( כגון באגעב"א וכדומה, וכן יש לנהוג דכבר העידו הרופא נפש ד( אע"פ שבפנים כתבנו שרק לפעמים שורה קרירות, מכל מקום דילדים שנתגדלו בקערידז"ש שאינו עולה בדמים יקרים כזה כגון כתבו איזה אחרונים שנכון לישב בכל הלילה עם הסוועטער משום מעקלערי"ן, סוב לים כל ימיהם מחסרון בטחון עצמי )לאו סעלף לא פלוג, וכמדומה לי שבנות ישראל החמירו על עצמם כבר מקודם קאנפדענ"ץ(, ואף שלפעמים אינו ניכר ההיזק תיכף מ"מ כבר העיד חומרא זו.

החוש, דלפעמים רואים התוצאות אחר עשרים שנה או יותר.

ה( וב"ה שזכינו לכך שהנשים יש להם מסגרת ללמוד ביחד שתי ג( כגון אם הראשון היה שחור יחליפנו בסחורה חום או אדום, הלכות, ומקפידות ללמוד מענינא דיומא ומש"ה בחרו בספר שמירת

הלשון.

המתאים עם המספר הזכיכות של השקפיים הרגילים שלו.

ו( וצריכין ליזהר דהיות שהכותל המבדיל בין באנגעלוי שלו לשל י( ובא וראה שלא כדורות הראשונים דורות האחרונים, בדורות חבירו ע"פ רוב הוא בבחינת כותל רעוע, ושומעין כל רעש קטן, הראשונים היו מייחדין זוג מיוחד אך ורק לשם שחיה, ועכשיו ולפעמים שומעין איזה רעש בהאמענטער, ובאמת אין זה כי אם בעונותינו הרבים כל מי שרוצה לפטור עצמו מלקנות מנעלים חדשים מ ילדי שכינו.

הולך להבריכה בהקראק"ס שלו.

ז( כדאי לגרש ריח הרע שנסתפג בהארגוזים מן המאל"ד באל"ס י"א( הנה בפנים כתבנו רק מה שנוגע לכסא המתנדנד, אולם יש ששמו הנשים צדקניות בשנה שעברה, תיכף ומיד כשיגיע.

לדעת דאם יש לו גינה מורחבת הסובבת הבאנגעלוי שלו, אז אל יסתפק בסתם כסא אלא ירכוש עוד גם ספסל המתנדנד.

ח( כן עמא דבר, ואולי הטעם משום מרה"ע.

י"ב( וכבר מובא מהקדמונים דכל הזהיר לאכול עש"ק אחר המקוה חתיכת פשטיד"א )קוגעל( על כסא החוף מופשט כמת, יה א ליה ט( ובזמנינו כבר נשתרבב המנהג בכמה מקומות שאלו הצריכים משקפיים בתדירות להעינים, רוכשים עצמם משקפיים מיח דת לשחיה בנין דכרין בעלי אכילה.

פרק ג'

שבוע שחל בו

א. ביום ראשון א( צריכים לנסוע להקאנטרי עם שפחה פולני כדאי לנקות הבאנגעלוי מהקורי עכביש וכדומה ב(.

ב. נאנס ולא נסע ביום ראשון אפשר לו לנסוע עד יום ג'.

ג. לכתחלה צריכין ליקח דוקא שפחה פולני ג( אבל בדיעבד אם א"א יש לו ליקח שפחה ספרדית ד(.

ד. מיום ג' ואילך אין לבשל ואין לאפות ה(.

ה. י"א דהא דאין מבשלין היינו דוקא סעודות קבע אבל בדרך עראי כגון לטרוף ביצה על המחבת מותר, וי"א דאף זה אסור ו(.

ו. בנוגע סעודות הערב יש כמה מנהגים האיך להתנהג, דיש שהקפידו ליקח כל הילד ים להפיצא סטאר ז(, ויש שהקפידו דייקא שלא לילך אלא קונין פת ואוכלין אותו בכריכה עם דג הנקרא טונא, ונהרא נהרא פשטיה וח״ו לשנות מהמסורה שקיבל.

ז. מבטלין ת"ת מפני הקאנטרי ח(, יש שמבטלין מיום ד' ויש שמבטלין עוד מיום ג׳, ומקום שנהגו להקדים אין לאחר ולאחר אין להק דים.

ח. הילדים אין להם דריסת הרגל בבית.

ט. הילדים והבחורים מסתובבים בבתי מדרשות וכנסיות לקבץ מעות ט(.

י. הנשים קבלו על עצמן להיות ער ולא לישן כל הלילה שלפני יום הנסיעה י(.

וא ״כ בוודאי יש לילך דוקא ביום ראשון, ולמעשה יעשה כל אחד א( דבר פשוט הוא דלפני שלשים יום לא יצא כלל וכלל משום תעשה ולא מן העשוי, אולם בתוך השלשים לפני השבוע שחל בו שאלת חכם וח"ו להתיר בעצמו דבר חמור כזה.

אם נסע יש להסתפק אם יצא בדיעבד, וצדדי הספק הוא ש י״א דהנסיעה אך ורק לנקות וא"כ מה איכפת לן אם ניקתה אותה ב( כן נקטו כל האחרונים, ומסתימת דבריהם משמע דעיקר תקנת הקאנטרי היה משום הילדים וכדלעיל בפרק א' הערה א׳, דאם מקודם, אולם י"א דהנסיעה הוא משום מניעת הפסד דכידוע יום ראשון שלפני הקאנטרי עולה ביוקר רב כשהנשים נמצאים פה בעיר הטעם הנסיעה הוא אך ורק משום הילדים דהקאנטרי הוא להם

דבר הכרחי, בוודאי אי"ז מן הראוי שיגיעו לבאנגעלוי שאינו נקי ז( והנה לאחרונה יש איזה בעלי חניות שהתירו את עצמם לש ום וגורמת שהאם תצווח כאווזא דאז לא העילו חכמים בתקנתם, אבל טרעילער גדול לפני החנות בשבוע זו, ואוכלים שם נשים אנשים אם הטעם הוא משום השמירת עינים אז מה איכפת לן הילדים, וטף זקנים עם נערים, ואמינא אי איישר חיילא אבטלינהו, דהא אלא בוודאי העיקר הוא דנקטינן דעיקר התקנה היה משום הילדים. אי"ז כי אם פרעס טרעילער בעלמא דכידוע יש כבר חרם הקדמונים על זה.

ג( הטעם דכידוע הפאלאקאן יוד עין היטב האיך לעשות בדיקת חורין ח( משום עת לעשות ל ה׳ הפרו תורתיך.

וסדקין ולנקות הבית מכל.

ט( וזהו שייסד הפייטן, ״ הבחורים מעות יקבצנה, והאם מביתה ד( כנ"ל וכפי שהעיד לי אחד מבני השמירה, דזה איזה שנים תגרשנה ״, פי' דכדאי לגרש הבחורים מהבית שלא יפריעו, משלחים שהאעספאניאלאס נעשו בקיאות באומנתן עד כדאי כך שעוד מעט יתפסו אומנות הפאלאקען.

אותם סביבות העיר לקבץ מעות. )מה שנקט בחורים נראה דלאו דוקא נקט דה ״ה ילדים וכמו שכתבנו בפנים(.

ה( כן נהגו קדמאי, והטעם דחיישינן דלמא אתי לאחתויי כדאי שלא יתחרך התבשי ל, ותתבטל ממצות היום.

י( לא מצאתי שום טעם ורמז למנהג הזה, ואולי הטעם, משום דבשנה הראשונה דנתקן גזירת הקאנטרי היה אי זה נשים שמחמת רוב הטירדות איחרו מלנסוע בזמן משום שיישנו, מ ש״ה קבלו על ו( ומ"מ נראה דלכו"ע מותר להחם מאכלים המנוחים בהפריזער דכבר נסתפג בו טעם הפריזער הידוע, דבכגון זה בוודאי אין לחוש עצמן לתקן פגם הזה להיות ער בכל שנה ושנה בלילה הזה.

דלמא אתי לאחתויי, דהא עינינו רואות דהתבשיל מצטמקת ורע לו )ולאוכלו(.

פרק ד'

כמה דיני פועלים

א( הפועלים שובתים במשך ימי העבודה בעיר.

ב( סעודת הערב יש לאכול ברעסטראנט א(, ולכתחלה יש להקפיד לילך בכל לילה למקום אחר.

ג( הנשים מקפידין לצלצל את בעליהן בכל יום לקנות להן דברים הכי נחוצות ב(.

ד( נוסעים בחזרה להקעטסקילס ביום חמישי בערב ג(.

ה( אלו שיש להם מכונית )קאר בלע״ז(, מקדישין את יום החמישי לענות הטעלעפאן לאלו שאין להם מכונית ומחפשין דרך להגיע להקאנטרי ד(.

ו( יש אומרים דאלו שאין להם מכונית, יקפידו להזמינו להם כמה מקומות ע״י כמה נוהגים כפי האפשרות ה(.

ז( מאוד יזהר אדם לקנות געז בדרך בעיר ניו ג׳ורסי ו(.

ח( נוהגים להפסיק בדרך במחוז סלאטסבורג )הנקרא מלפנים מנחה ערי״ע( להתפלל שם מנחה מעריב, ואין לאכול שמה ז(.

ט( כש מגיע להכביש רוט שבע עשר ישים המכונית בקרא״ז במהירות של לכה״פ שמונים מייל לערך שעה ח(, והמוסיף מוסיפין לו מן השמים.

י( אם נעמד ח״ו בדרך ע״י המשטרה ט(, ישים מסוה על פניו כאילו לא היה, ואל יודה לו על שום דבר י(.

י״א( כשמגיע להרי הקעטסקילס נכון להסתובב עוד שעה וחצי, להניח כל הנוסעים עמו למחוז חפצם י״א(.

א( יש כמה נשים צדקניות שמבשלין לפני הקיץ כמה מיני מאכלים ומשימין אותן תוך הפריזע ״ר כדי שיהא לבעליהן מה לאכול, ומ ״מ לא הבאנו זאת בפנים, דכמדומה לי אין משגיחין בזה כל עיקר וא פ״ה הולכים להרעסטראנט לקנות, דיש לחוש דאולי כבר נסתפג בו טעם הפריזע ״ר, והלא ק י״ל דטעם כעיקר.

ב(כשמאטשקעלעך להילדים וכדומה, ואל יקל אדם בעצמו לבא אל הקאנטרי בלי הדברים האלו, דבשבוע הבא ישלם ע״ז תשלומי כפל ד׳ ו ה׳.

ג( ויש שנוסעים דוקא בערש ״ק. ולכאורה יש לתלות זה בפלוגתת תקנת הקאנטרי, דל פי הטעם דנוסעים משום הילדים, וכדליעל בפ ״א הערה א׳, אז אין להשגיח כ״כ ע״ז, אבל אם הטעם הוא ג״כ משום שמרה ״ע וכדליעל שם הערה ב׳, אז בוודאי מן הנכון לנסוע כבר ביום חמישי.

ד( וכן מוטל עליו להיזהר ליקח השקים מלאים אשפה, שמשלחים ההורים להילדים שלהם הנמצאים בקעמפ. וברצוני לייסד בע ז״ה ארגענעזאציע בשם ״ להחזיק נפש הילד ״, מיוחד לילדים שאין מקבלים כלום מהוריהם, והארגענעזאציע ישלח א י״ה שקים לכל הילדים ה נ״ל, שלא יחסר להם הבטחון עצמי.

ה( ובוודאי עושין כן רק בכוונה לזכות כמה בני אדם שאפשר, דהא הזמנה מילתא הוא, וא ״כ י״ל דע ״י ההזמנה בלחוד יש להנוהג כבר שכר ע״ז כהעושה בפועל.

ו( וראוי לציין, שא ע״פ שלפי חקי עיר ניו ג׳ ורסי אסר לו להקונה

ליקח בעצמו הגעז, אלא צריך להמתין בנחת לאחד מפועלי אחינו בני הישמעאלים, וכשמגיע צריכין לצעוק בקול גדול פילער אפ רעגלע פליז, מ״מ כבר נפוץ המנהג במק ומותינו שלא להקפיד ע״ז כלל וכלל.

ז( משום דינא דמלכותא, אולם החסידים ואנשי מעשה כבר נהגו מקדמת דנא לאכול ולשתות, ואדרבה יש מוסיפין עוד לזכות את הרבים.

ח( הנה מטעם השלטון יש שלטים המודיעים להנוהגים תקציב המהירות )ספיד לימיט בל ע״ז(, וע ״פ רוב התקציב בהכביש ה נ״ל הוא 56 מ.פ.ה. אולם כנזכר בפנים אל ישים לב לזה אלא ינהוג את המכונית בבחינת רץ כצבי, וגבור כארי שלא יבוש מן המעליגים.

ט( הנקראים סטעיט טראפערס, וניכרין בלבושן המיוחדים, עם מגפיים מצחצחים על רגליהם, וכובע קש על ראשם.

י( ואמרתי פעם בדרוש, דבזה יש לפרש, דברי המדרש )מדרש החדש אות ק פ״ג( ע ה״פ ויגשו אליו שוטרי ישראל, וכתב שם המדרש ״ה ה״ד והשיב משה את המסוה על פנ יו״ ע כ״ל, ולכאורה דברי המדרש פלאים ואין להם שחר, אולם לפי ה נ״ל דברי המדרש מתחוורין כשמלה וק ״ל.

י״א( וע כ״פ יראה שלא להגיע להבאנגעלוי לפני חצות הלילה, ונמצא בכתב יד עתיק וז ״ל, ״ו וי ליה להני בר נש דאזלין לישן בלילא דנגהי שיתתא מקדמת פלגותא דלילא ״.

דורך מאטי

)עירובין קב עמוד ב(

פירוש

היינו שמ ילא כל הסיינא על גדותיה בכל פינותיה זה שם אוהל זרק גדול הולך על ארבע, ומצוי מאוד בעיר ברוקלין אצל יהודים חרדים בעלי משפחות גדולות מאוד. ובזמן ואין לו אפשרית לראות מהחלונות מה מתרחש בחוץ.

הקיץ גזרו עליהם גזירות גירוש מבתיהם לנסוע חוץ לעיר בכמו דירה סרוחה צר ודחוק, לקיים מה שנאמר ״ו את הלחץ זו הדחק ״

ואפילו שייר ביה ואז נוהגים למלאות הסיינא עד שידו מגעת מכל הבא לידו טפח יש לחשוש שמא באמצע הדרך יסתובבו הסיינא עם הקפסאות על ידי ״ עצור קצ ר״ )שארט סטאפ( ואז יכסו הגלימיה את הטפח בקופסאות הרבה, גם יותר מכפי יכולת הסיינא.

מגולה וא ם כן מה העילו חכמים בתקנתו.

מותר גם להניח קופסאות מבחוץ על גג הסיינא וקשרי ליה בחבל אמיץ. והא ק מ״ל רב שישא דלא חיישינן שמא ינתק החבל )גארמונ ״ט בע ״ג בל ע״ז( וה ״ה כל מילי בהסיינא, באמצע הדרך ויפול הקופסאו ת על הכבוש שבע עשרה.

אלא גלימיה דבר רך הוא ומידי דנייד, ודיבר התנא בהווה.

פירוש ששייר טפח מגולה החבל ואז ליכא למיגזר שמא יפלו בהסיינא שלו באיזה חלון מאחורי, ואז יכול לבדוק כל שעה אם יש הקופסאות.

רפיון בהחבל, ועוד דאם ח״ו פרחו כמה קפסיים באויר יתוודע לו תיקף ומיד על ידי המראות הצובאות שלו.

מחמת טירדות הדרך אין לו פנאי ליהדק בחזק ואז יש חשש נפילה.

שיחות זבובים ויתשים

פליג: מאסקיטו טייערער, דו ווייסט פליג: נו! פארדעם האבן אונז דאך מאסקיטו: יא יא גרינ ג פאר דיר צו זאגן, ס׳קומט שוין דער זימער מגיימער מער פליגלען. די ווייסט וויפיל מאל איך קוק מיר זענען נישט אזוי פלינק... יא כ׳האב נישט זיין סתם עפעס א מיעוט המצוי.

אראפ פון אויבן נאך אן אומגעלונגענער מיר יעצט דערמאנט נאך עפעס... זיי האבן אקציע פון א מענטשינגלער וואס פרובירט אזא כלי זיין וואס רופט זיך פליגען מאסקיטו: כ׳ווייס נישט צו ס׳לוינט.

צו מארדעוון איינער פון אונזערע, און יענע כאפער! און דאס נוצן זיי טאקע נאר פאר האט זיך פלינקערהייט ארויסדערווישט פון פליגען, אדער דרייט מען זיך ארויס אדער פליג: פארוואס נישט?

זיין נעץ יוי! דאס פנים איז אים צופלאמט בלייבט מען א פגר און פערטיג.

ער לויפט ארום א פארסאפעטער און מאסקיטו: כ׳ווייס.. יעדעס יאר קומען זיך פליג: יא יא מיר ווייסן.

שרייט! אוי וועליך דיר כאפן!!! וואס!

אן דא די פארהאסטע מענ טשינגלערס און ווען! ווי!מיר לאכן זיי אין אויער אריין, מאסקיטו: לאז מיר אויסרעדן!! דו ווייסט רצח׳נען פון אונז אן רחמנות ממש גזירות בזזזזזזזז בזזזזזזזזס!!!!! הא הא האהא ת״ח ת״ט אווער ענד אווער עגעין.

אבער וואס טוט זיך ביי אונז?

פליג: ניין.

שטענדיג ארום מיט אזא מין שרעקעדיגע שמאטע, הוי!!! אמאל אמאל בלייבן מיר כלי זיין וואס אויב פאלט מען אריין מיט אויך הענגען אויף די כלי משחית וואס איז מאסקיטו: כ׳וועל דיר זאגן.

דעם איז אך און וויי!!.

זייער נישט בא׳טעם׳ט.

פליג: פארוואס?

אויב פאלן מיר למשל ארויף אויף דעם דאס איז אזא שווארצע ווייעכע רינדיגע קלעבעדיגע זיסע לאנגע געמויזאכטס, איז כלי משחית, אויב כאפן מיר א זעץ מאסקיטו: ווייל דאס האט זייער א שווערע נאך מהיכי תיתי א מיתת נשיקה מיט א זיסן דערפון! ווערן מיר גלייך אזוי האלב טויט טעם אין מויל נישט געפערליך. אבער, די האלב לעבעדיג. אזא סארט קריפל מיט שוויץ גערוך און צומאהל זייער שטויביג לעצטע צענדליגע פאר יאר האבן הענגעדיגע פליגלען פארדרייטע פיסלעך מ׳גייט דארט אויס א פיינליכער לאנגער אנגעהויבן צוקומען אויף א גרויסן פארנעם און א צוקוועטשטער גוף ס׳לוינט שוין צו טויט.

אזא אינטערסאנטן מין בריה, כ׳מיין זייער שטארבן ענדערש אויפן פלאץ מיטן פליג: נו וואס איז שייך צו זאגן מ׳איז אין ענדליך צו די מעטשינגלערס, ווילד שטארקן פליגען כאפער, ווי מיט דעם באוואקסן מיט האר און זיי דרייען זיך שרעקעדיגן ווייעכן רינדעכיגער שווארצע גלות ביי די שווארצע מעטשינגלערס ...

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

איך בין געגאנגען אין גאס און א ריזיגע דעם כולל און צוגעזאגט א שיינעם סכום.

און דארט זיצענדיג מיט'ן מדוברת האב ישראל, און מיט זיין פילסטע צושטימונג איך ארויסגענומען דעם פאון און גערופן זענען מיר עס מפרסם.

דורך קאווע טרינקער

איך ווייס פון איד וואס האט געדארפט א ישועה )כ'קען נישט אריינגיין אין פרטים, אבער אין כללים יא, ער האט געדארפט געז, און די ליין ביז צום פאמפ איז געווען איין סוף(

נו, וואס טוט א איד ווען מ'דארף א ישועה, מ'זאגט תהילים, אוי, כ'האב א טעות געמאכט, מ'שטיצט עפעס א איד מיט'ן נאמען "תהילים כולל".

גלייכט רופט ער אן די תהילים כולל, )זייער טעלעפאון נאמבער האט ער געפינען אין די טעגליכע "דבר טיפש בטיפשתו"(

ער הערט דעם טעלעפאון קלינגען, ער פילט די ישועה אינטערוועגנס.

למעשה האט א ריקארדינג געזאגט אז די תהילים כולל לצדקת רבי מאיר בעל הנס מאכט זיך אויף ערשט 0'נע אינדערפרי, דהיינו נאך א שעה און א האלב ארום. - ער לאזט א מעסעדש.

אין די מיען טיים, האט ער נישט געהאט א ברירה, נאר צו זאגן תהילים ער זעלבסט.

די זייגער רוקט זיך, ס'איז 0'נע, תהילים כולל רופט אים צוריק. - עטליכע מינוט נאכן געבען זי ין קרעדיט קארד, איז ער שוין געשטאנען 19 קארס אוועק פון פאמפ, פונקט כמנין 19 דאללער'דיגע נדבה.

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך זר זהב

דערציילט מיר יעצט איינער א מורא'דיגע מעשה. זיין קינד האט זיך מיאוס צושניטן, איז ער מיט שרעק געלאפן צום ER מיט'ן קינד. דער דאקטאר זעהנדיג דעם קינד האט אליינס שיעור גע'חלש'ט, דער טאטע האט זיך יעצט נאך מ ער דערשראקן, וואס גייט דא פאר? דער דאקטאר זאגט אים אז ער האט נאך אזאנס נישט געזען. דערציילט מיר דער אינגערמאן :דער דאקטאר האט אויסגענומען זיין סעלפאון און אנגערופן תהילים כולל, וואס? ער האט געמיינט אז ער זעהט נישט גוט. דער דאקטאר זאגט פאר'ן אינגערמאן אז ער קען אהיימגיין. "ניטאמאל א באנדאדזש האט ער געלייגט."

ס'דורך איין טאג מיט 2 שעה און מיין זון איז גענצליך אויסגעהיילט געווארן!

נאך 2 וואכן באקומט דער אינגערמאן א ביל פון 1999 דאלער, דאס איז דער סכום וואס דער דאקטאר האט צוגעזאגט פאר טילעם קוילעל. "מעדיקעיד בא צאלט נישט פאר מירעקעלס" איז מיר דער אינגערמאן מסביר. "איך האב נאך קיינמאל נישט אזוי גרינג ארויסגענומען 1999 דאללאר פון טאש!" פירט דער אינגערמאן אויס מיט פאטאס!

ער האט מיר געבעטן עס מפרסם צו זיין.

דורך עוד מישהו

א מוראדיגע מעשה וואס ברענגט ארויס די גרויסקייט פון תהלים כולל. קופת העיר האט זיך זייער געמוטשעט מיט אויפקומען מיט פרישע מעשות אין די לעצטע שטיק צייט, נאכן אנקומען ממש עד כלות, און זייענדיג אובדי עצות, האבן

זיי אנגערופן תהלים כולל און צוגעזאגט $ 199 פאר די החזקת הכולל,

איבעריג צו באצייכענען אז צוויי מינוט נאכן אראפלייגן די טעלעפאן האט קופת העיר'ס פאבריצירער, אויסגעטראכט א נייע מופת, והבטיחו לפרסם.

נ"ב די $ 199 וועט קופת העיר באצאלן נאכן צאמשנארן געלט פון נדיבי עם.

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך עוד מישהו

הקדמה: וויבאלד די מעשה איז פון א מענטש, וואס ס'קען זיין מאנכע וו עלן אים קענען, האט מען געמוזט פארדרייען די פאקטן.

מיר וועלן אנרופן די בעל המעשה פייוול שמעלקעזאהן, געווען א בעלבתיש אינגערמאן, א שטוב קע"ה פון צוויי מנינים כמעט, געארבעט האט ער ביז ווען די גרויסע עקאנאמישע קראך האט באטראפן ניו יארק. נאכן קראך האט ער וואו פי לע אנדערע, זיך געטראפן אן פרנסה און אן ברויט צו קענען אהיימברענגען פאר זיין בריגאדע, און האבענדיג א זעקס קינדער אין די רייע, איז ער ממש געווארן א מת מצוה. די זעלבסט ווירדע האט אים נישט געלאזט זיך אראפשטעלן אין שומרי שבת שנארן, עאכו"כ ביי פולטאן סט. סטעישא ן זיכער נישט, האט פייוול און זיין געזינדל געהונגערט.

נאכן זיך מתייעץ זיין מיט חברים און נאנטע פריינד, האט פייוול ארויסגענומען אן הלוואה, און אפגעפלויגן קיין ארץ ישראל, מיט דעת צו גיין שנארן ביים כותל פאר פערציג טעג, און האפענטליך וועט ער געהאלפן ווערן. אנק ומענדיג קיין א"י איז פייוול תיכף ומיד געפארן צו ירושלים, און געגאנגען צום כותל שנארן, ער האט דארט געדאווענט, אין די פארמאכטע טייל האט ער געפונען זיין געלעגער, און גוטהארציגע באבעס האבן געברענגט עסן פאר די אמעריקאנער שנארער.

עס איז אריבער 79 טעג, און פאר פי יוול

"איז שווארץ געווארן פאר די אויגן, ס'איז געווארן ביינאכט", זעענדיג אז די פאר טויזענט שקל וואס ער האט צאמגעשנארעט, וועט אים גענוג זיין אויף איין בילקע ביי זיין עלטסטע קינד'ס חתונה. ער האט זיך גוט אויסגעוויינט, און טעלעפאנירט אהיים צו זיין ווייב, אזוי רע דנדיג צו זיין ווייב דערציילט זי, אז זי האט געהערט פון א כולל "תהלים כולל", זי האט זיך דארט איינגעשריבן, און נאכן דורכגיין א בחינה ביי די ראש הכולל, האט מען איר אנגענומען.

ותהום כל העיר וישתוממו, א מין מעשה דאס תהלים כולל האט געבראכן די רעקארד, און איז די ע רשטע כולל אנצונעמען פרויען. הקיצור פייוול'ס טרערן ביים כותל זענען נישט געגאנגען לאיבוד, און נאך פערציג טעג איז ער אהיים צוריק קיין אמעריקע. פינעף קינדער האבן שוין חתונה געהאט די זעקסטער גייט חתונה האבן ל' טבת.

דורך קאווע טרינקער

ידוע מפי סופרים וספרים )צ"ל: ספרים וסופרים( אז דער גארליצער רב האט זיך שטארק געבייזערט ווען ער האט געהערט דעם שמועה לא טובה, אז א.ג. צאנזע חסידים האבן אין פלאן צו דרוקען למשמרת די מופתים וואס דער צאנזע רב האט געמאכט לכל באי צל קורתו. די שמועה לויטעט, אז ער האט זיך דערביי אויסגעדרוקט בהאי לישנא "אז זיי דרוקען צוויי בענדער פון מופתים וואס זענען געלונגען, וועל איך דרוקען פיר בענדער פון מופתים וואס זענען נישט געלונגען".

לויט וויפיל ס'איז ידוע, האבן די חסידי ם מקיים געווען זייער הבטחה, בגדול, און גאנצעטע בענדער פון מופתים - נישט נאר פון צאנזע רב, נאר פון אלע יא)און נישט( צדיקים - ווערן געדורקט, און פאבריצירט, אותות ומופתים חדשים לבקרים. - ליידער, קען זיין צוליב זיין פארנומענע רבנות אמת, האט דער גארליצע רב נישט אויסגעפירט זיין צוזאג. אויך מעגליך אז ער נאר געמיינט בלשון גוזמא, לאמר, כאילו צו אוועקמאכן זייער מופתים-דרוקען פלאן.

עכ"פ, אבער אז מ'קען דאס - מבצע גארליץ - אויספירן למעשה, איז דאך אוודאי כדי והגון.

איך עפען דעם אשכול, אז מ'זאל אהערשטעלן דא אלע מעשיות וו אס האבן זיך אויסגעלאזט נישט ווי דער צדיק/חכם/מקובל/רבי/גוטע איד/משפיע האט פאראויס געזאגט.

אלץ א דוגמא וועל איך פותח זיין מיט וואס איך האב מקובל:

א איד, א דארפסמאן איז אמאל עכ"פ, דער דארפסמאן האט זיין אינדערהיים אינעם טאג פון געקומען זיין רייע אריינצוגיין אריינגעקומען אין שטאט אריין, געהאט א צרה אין שטוב, די מארק )געווענדליך פלעגט ער צום צדיק. דער צדיק קוקט אין אין א יריד-טאג. אינעם יענעם טעכטער האבן זיך גע'עלטערט, ארומפארן די שטעטלעך מעורר קוויטעל, און רופט זיך אן "וואס שטאט האט געוואונט דער דאן-פודינו ומצלינו האט דאס מאל זיין אידן אויף פילטערען די איז דיין ב קשה?",דער באקאנטער צדיק, רבי שמשון געשפילט הסתר פנים )ס'דאך אינטערנאטציאן (,האט זי דארפסמאן הייבט אן דערציילען דער פארעווער. גערופען האט נאר א שפיל, ווייל באמת איז בתחנונים פארלאנגט פון איר פון אלף, זיין צוהאקטע אידיש מען אים "דער פאראווער" ע"ש אלעס לטובה (,קיין נ דן מאן, דער דארפסמאן, ער זאל און אומקלארע חיתוך הדיבור וואס ער האט קיינמאל קיין איינצוקויפן א בחור א תלמוד אריינגיין צום צדיק ר' שמשון, האט דעם צדיק גוט נערוועז פלייש נישט אין מויל גענומען, חכם האט ער נישט געהאט, ודא שופך שיח זיין אויף דעם ענגען געמאכט, רופט זיך אן דעם צדיק און אפילו אין זיין קאווע פלעגט עקא, אז די טעכטער, זייענדיג מצב, און נישט אפלאזן דעם "איך ווייס אלץ !דער ער נישט אריינלייגן קיין מילך, אויפגעצויגען אין א גאר פרומע צדיק ביז ער זאגט צו א גאנצע אייבישטער וועט העלפן, אלע נאר אנשטאט דעם פלעגט ער בית חינוך לבנות, האבן זיך ישועה.

דיינע דריי טעכטער וועלן חתונה ניצען "קאווע-ווייס-מאכער". גע'עקשנ'ט, זיי האבן פארלאנג האבן מיט בני תורה, גיך און זיין פרושות'דיגע הנהגה, א "לערנונג-בחור" דווקא. - כך הוה, דער דארפסמאן האט א באלד"!

פארוואס ער האט זיך פורש וויבאלד זיין פרוי האט זיך קוויטל געשריבן ,געזאגט געווען פון מילך און פלייש, איז דערוויסט אז דער צדיק, ר' קאפיטלעך תהילים אינעם עטליכע יאר שפעטער, איז דער א מעשה פאר זעך.

שמשון דער פ ארעווער, וועט ווארט-ציממער, ענדליך איז עלסטער טאכטער א כלה

געווארן, טאקע מיט א ישיבה מאכט זיך אמאל אז דער געקומען אויסגיסען דאס הארץ * בחור. אלע צדדים האבן זיך קאראפטיצע צדיק איז דורך פאר'ן גוטע איד פון שטארק געפרייט מיט דעם ענבי געפארן דעם שטעטל, האט זיך נאנאשפארק, היינט נאכט די איין יאר איז דער וואונדער הגפן, הן די חתן הן די כלה דער יונגערמאן איבערגעקלערט, יארצייט. זי האט געוויינט צום ראבינער פון וועכטשיץ איז ביידע אזוי ערליך און הייליג. - פארוואס נישט פראבירן, אז דער צדיק אז איר מאן, דער פרנסה פארבליבן אין שטאט איבער נישט צו פארלענגערען די מעשה צדיק איז ממש דאהי? כך הוה. פ ארזארגער, ליגט האלב טויט שבת נחמו .וויבאלד די - בקיצור, א טאג צוויי נאך די דא ס פארפאלק איז אריין צום אין בעט, מ'רעדט שוין פון וועכטשיצע חסידים האבן שבע ברכות, רופט זיך אן דער רבי'ן, זיך עצה'נען.

רופען "חברה קדישא".

געמיינט אז זייער רבי וועט זיין נייער אינגערמאן צו זיין כלה:

אין די בערג איבער שבת, כנהוג כלה לעבן, וואס וועט זיין מיט דער קאראפטיצע צדיק האט דער צדיק האט א קוק געטוהן בכל שנה, איז כמעט נישט פרנסה ?די כלה האט אויסגעהערט אלע צדדים, אין קוויטל אין א זאג געטוהן פארבליבן קיין חסידים אין אוועקגע'חלש'ט שרייענדיג אויסגעשמועסט און "ער קרעכצט שוין נישט. - שטאט. געהייסען האט אז די רבי דערביי "פארדעם האב איך איבערגעקלערט ,און פרנסה זאל נישט זיין קיין דאגה, וועט פארן כמידי שנה, אבער געווארט אזויפיל יאר?! געזאגט אויסגעפירט: איך זעה דא צוויי יעך וועל זיך שוין זארגען". - צוליב א חליצה אין די משפחה האט מען אז איר זענט א בן פיינע גוטע מענטשען... ענק האט דער רבי, די לעצטע מינוט, תורה?!".... נאך א לאנגע קענען ווען לעבן בשלום די פרוי האט נישט פארשטאנען מחליט געווע ן אז ער בלייבט אין געפעך, האבן זיי זיך געטראפן ובאחוה.. ס'איז אלץ מעשה קלאר וואס דער צדיק וו אונטש, שטאט.

אין בית דין שטיב ל, און א גט יצר.. )...נישט געהערט קלאר די אבער זי איז אהיים געגאנגען איז איבערגעגעבן געווארן פון ה משך דא..(.. משנה מקום געמיטלעך, וואוסענדיג אז דער דער רב הצעיר האט גע'עצה'ט אים צו איר.

משנה מזל. ענק זאלן זיך צדיק זאגט כו'.

פארן טאטען אז ס'אפשר כדאי אריבערציען צו א צווייטע דירה, נישט צו דאווענען אין די אנדערע צוויי טעכטער זענען וטוב לכם, ענק וועלן נאך לעבן זי קומט אהיים, טרעפט זי איר וועכטשיצע שטיבל, צוליב א אומגעקומען אין אושוויץ.

אינאיינעם לאנגע געזונטע יארן. מאן, טויט.

מאנגעל אין מנין, ענדערשט זאל מען צוגיין א גאס צום גרויסן די ברכה איז נישט פארווירקלעך דער אינגערמאן האט זיך יא, ער קרעכצט שוין נישט.

סאטמארע בית המדרש וואו געווארן.

צוגעכאפט צום רעיון ,אז ס'זיכער דא מנין. אבער דער רבי מ'דארף שוין סייווי פאקען פעק, עטליכע חדשים שפעטער איז די האט מרמז געווען מיט יד קדשו * האט ער זיך געהויבן און פרוי, די אלמנה געטראפען אז ס'וועט שוין זיין גוט.

אריבערגעצויגן צו א צוויי טע געווארן טויט אין איר שטוב, א יונג פארפאלק האבן זיך דירה, דאס ווייב האט ער אייגענטורן האבן למעשה איז נישט געווען גוט, געמוטשעט צו שטילן די קריג איבערגעלאזט אין די אלטע פעסטגעשטעלט אז זי איז ווייל ווען די חסידים האבן אינדערהיים, מען האט זיי דירה. און דאס לעבן זיינע האט געשטארבן פון הונגער. אבער די גערופען מוצאי שבת פרעגן גע'עצה'ט צו פארן נעמען א צוריק אויפגעשיינט.

נאנאשפארקע חסידים האבן וויאזוי ס'געווען די שבת און די ברכה ביים קא ראפטיצע צדיק גע'טענה'ט אז דאס איז שקר, תפילות, האט דער רב הצעיר )דער ערשטער(, אבער דער מאן * ס'קען פשוט נישט זיין, ווייל די נישט געקענט אויסרעכענען 0 פלעגט אלץ לאכן פון רבי'ס, און רבי האט דאך צוגעזאגט אז ער מענטשן.. וכדי בזיון.

בשום אופן נישט געוואלט גיין. א תמימותדיגע אידענע איז זיך וועט זיך זארגען פאר איר.

נאר אויף אונזער וועלטל קען דאס זיין:

שוין יארן וואס איך באוואונדער דעם "עם בפני עצמן". די געלונגענסטע און קלוגסטע מענטשן אויפן פלאנעט.

זיצט א קאמפאני ,און פלאנירט ארויסצוגעבן א פראדוקט. מען זיצט מיט אינזשענירן, לעגאלע עקספערטן, מען פרובירט נאכצוקומען אלע סעיפטי אישוס און פעדעראלע און לאקאלע געזעצן און אויפפאדערונגען. מען לייגט אריין קאפ און מח, מען טוט יעדע סארט ריסוירטש, חדשים אדער גאר יארן פון ארבעט, מען פרובירט איינמאל און נאכאמאל צו מאכן סעמפלס, טרייעל ענד ערראר, ביז ענדליך ברוך שהחיינו וקיימנו, מען ה אלט שוין ביים סאמע לעצטן שטאפל, און מען דעליווערט שוין דעם פראדוקט צו די קאנסומערס, מיט קלאפעדיגע הערצער אבער פול מיט האפענונג אז עס זאל גוט אויסנעמען ביים המון עם. מען מאכט א גוטן מארקעטינג קאמפיין, מען אינוועסטירט אויף אדווערטייזינג, און טוען כל מה שביכו לתם אויפצואווייזן וואספארא גוטער פראדוקט זיי האבן דא ערצייגט.

אויפן אנדערן עק לאנד, זיצן א באנדע ברואים, די אויסדערוועלטע קלוגסטע באשעפענישן וואס זענען נאר פארהאן. זיי מאכן פרנסה פון גאר א אינטרעסאנטע וועג: קריטיקירן. יעדע סארט אינדוסטרי האט זיך זיינע קריט יקירער; ווי נאר דער ארטיקל/פראדוקט קומט ארויס לאור עולם, נעמט מען איינס אפיר, און מען מאכט זיכער צו טרעפן אין יעדע זאך "פראס און קאנס" )ד.ה. מעלות און חסרונות (,און מען לאזט עס אויסלופטערן אויף די מידיא נעצן.

דאס קומט פאר סיי ביי עלעקטראניקס,

דורך שמעקעדיג

סיי ביי אפליי ענסעס, סיי ביי קליידונג און שיך, און אזוי אויך ביי אויטאס, א.א.וו. די קריטיקירער דארפן גארנישט טון, חוץ אוועקמאכן יענעמ'ס שווער-אויסגעהארעוועטע פראדוקט, און שיסן מבינות.

דאנט געט מי ראנג - עס איז א גוטע זאך אז די מידיא פארשפרייט דעם אמת, און די קאנסומער זא לן נישט פאלן פאר די גלאנציגע אדווערטייזמענטס; פונדעסטוועגן, ווי געווענליך, גייט די מידיא מער ווי א שמוץ אריבער פון בלויז יושר, צו היבש ברוטאל, און קען אין דער ערד לייגן א קאמפאני אדער צוויי. אמאל איז דער פראדוקט "נישט גוט" אדער "נישט רעקאמענדירט" בלויז ווי יל דער רעפארטער האט ליב א זאך אביסל אנדערש. איי ווער לאזט דיר נישט דעזיינען אזא פראדוקט אויף דיין אופן? אה, ביסט טאטאל פאררוקט? איך וועל עפעס אויפשטעלן אן אייגענע קאמפאני מיט בלוט און שווייס און אריינבאכענען מיליאנען און ביליאנען? עס איז פיל גרינגער צו זי צן ביים קאמפיוטער און אפשרייבן אטאקירענדע ארטיקלען וואס דער אויפגערייצטער המון עם האט ליב נישט ווייניגער ווי די פויערן האבן געגליכן אמאל די דעמאגאגישע דרשות פון די פארביסענע גלחים, און דער עולם-גולם וועט קויפן די צייטונגען/מאגאזינען אין די מאסן זיך צו באלעק ן די פינגער, און ס'עט זיין א מחיה.

למען האמת: עס זענען גראדע פאראן געוויסע אויסגאבעס וואס מען קען אויף זיי זאגן אז זיי זוכן טאקע די טובה פונעם קאנסומער, און זענען )כמעט( נישט בייעסד כלפי געוויסע קאמפאניס. א

גוטער עקזעמפל איז די )ליבעראל-גענויגטע " (קאנסומער רעפארטס", וועלכע טוט יעדע יאר טעסטן אלע נייערע קארס, און אפלייענסעס און עלעקטראניקס אויכעט ,און נאך פארשידענע פראדוקטן, ווי וויטאמינען, אינשורענס, האטעלס, קיטשנס און באדרומ'ס, פעינטס, און נאך פארשידענע זאכן וועלכע מענטשן קויפן כסדר. זיי וועלן רעקאמענדירן וועלכע איז די בעסטע און מסביר זיין פארוואס, זיי נעמען נישט אן קיין אדווערטייזמענטס און קיין שום שוחד, נאר פרובירן צו זיין ווי מער אומאפהענגיג. זיי האבן זיך דעריבער קונה געווען א שטארקן נאמען מיט א בלינדן צוטרוי פון מיליאנען סובסקרייבער, וועלכע וועלן נישט ק ויפן א פראדוקט אן זייער אדווייס, עד כדי כך אז טייל רופן דאס "דעם קאנסומערס בייבל", ומינה לא תזוע. עס ערשיינט אדער אלס א מאנאטליכע מאגאזין אדער מיט א סובסקריבשאן אנליין.

אבער גענוג אנדערע אויסגאבעס זענען פאראן, מיט אנדערע ציהלן, וועלכע שינדן די הויט פון די מאנופעקטשורערס. עס קוקט ממש אויס ווי עטליכע נארישע סי.או.'ס פון גרויסע קאמפאניס פרובירן צו ערצייגן נייע פראדוקטן, פרובירן מיט אלע כוחות צופרידנצושטעלן די בלוט-דורשטיגע מידיא, אבער בשום פנים ואופן קענען זיי נישט איבערקלוגן די חכמים קריטיקירער.

און דאס איז ל או דוקא ביי מאנופעקטשורערס. מען קען דאס טרעפן סיי וואו. יעדער האט דאך אן אפיניאן אויף אלעם, און יעדער ווייסט דאך בעסער פונעם צווייטן, ווייל טיף אין הארצן ווייסט "נאר ער" דעם אמת, און

חוץ אים קיינער! צום ביישפיל, עס איז דא דער פרעזידענט, ווייס פרעזידענט, מי ט אלע יוצר משרתים און געהילפן, חכמים ונבונים אויף אלע געביטן, פינאנציעלע ווי זיכערהייט, אינערן און אויסערן מיניסטארן, מיט יארן ערפארונג, און אסאך טרעינינג דורך קאלעדזש און דורך פאקטישע שימוש אין די פאליטישע קארידארן, אבער זיי זענען אלע א באנדע שוטים. אפאר היימישע ראצערס אין מקוה אדער קאווע שטיבל פארשטייען פיל בעסער, און ציילן זיך צווישן די קלוגע קריטיקירער. זיי וואלטן געקענט מאכן ארדענונג אויף דער וועלט אין 7

מינוט, און זיי פארשטייען נישט פארוואס האט איינגעקויפט, דעם שדכן, דעם די רעגירונג שמועסט זיך נישט אדורך טעיפ/אלבום, דעם מוזיקאנט/זינגער, מיט זיי אויף טריט און שריט.

דעם עושר, דעם ראש הקהל, גבאי צדקה, אדער א אויסגאבע וואס ער האט און דאס איז נאר געציילטע דוגמאות, געליינט.... יו נעים איט!

ווייל די סארט חברה טרעפט מען איבעראל. פון די קריטיקירער אויף אינטרעסאנט נאר אז די אלע קלוג ע געוויסע סיסטעמען, ביז קריטיקירער דרייען זיך ארום מיט א נארישן דזשאב אויפן 'בילדער' וועלכער האט געבויעט פאר קוים 19 דאלער א שעה אדער בכלל דעם בנין )"אזוי נאריש! ער וואלט ארבעטסלאז ,און זייער איינציגע געדארפט מאכן דארט אנדערש"!(, אדער קוואליפיקאציע איז צו פארשטיין בעסער דעם גראפיקער וואס האט זיך געפלאגט פון אנדערע...

אויף א עד, אדער דעם רעדנער, אדער דעם מוסד, אדער דעם געשעפט וואו ער

דורך פעדער

דאס יאהר האבן מיר אפגעראכטן א כפרה שלעגעריי, אינמיטן וואך, ווען די פ רויען שלאגן, מיינענדיג אז באופן זה וועל איך מיר פיהל איינשפארן. כ'האב קיין כח צו דעם געדרענג און אומטאלערירבארע )צער מבעלי חיים( אנשיקעניש, און שטיפעניש וואס הערשט ערב.

מיר רוקן זיך אן צום פארזאמלונגס ארט. אפעל פלאץ. אלע טשיקעלע-קאצעטניקעס ,ליגן אריינגעדרי קט אין די פארעיפוש'טע באראקן-בעטן...אין אזעלכע פארשמירטע קעסטעלעך. אריינגעפרעסט צוואנציג פון די פליענדיגע חזירים'לעך, אין א קעסטל. פון יעדע לעכל האט ארויסגעקוקט צו מיר א אויגעלע. ווי מיין אויג האט נאר א בליק געטאהן, האט א בלינקעדיגע תמימ'דיגע אייגעלע זיך ג עשאקלט צו מיר, ווי ער זאל זאגן צו מיר. "העי...דו דארט, דו מיינסט אז דו קענסט מיר איבערקלוגן.

דו גאנצע גאס פון א שטרעקע ארויפציהר איז שוין געווען באפאקט מיט קארס, טראקס, באסעס, און איבעראל-ארומלויפנדע באקסעס, מיט כפרה'לעך אריינגעדריקט דערין. ווי נאר איך טרע ט ארויס פון קאר, האט מיין שיך, אריינגעטרויטן אין די געמויזעכטכס, באקומענדיג א נייעם גרינעם אויסזעהן. מער א גרינליכע-פַארעמהויז אויסקוק. און אפ' דער אלטער גויאישער שכן, מיט די אויערען-מאשינקעס. האט זיך אנגעהאלטן די אויערן פון די קראקערייען, און ברעטשערייען פון די אויפגעברויזטע אביוזטע הינער. מיינע מיידלעך האבן זיך געווארפן פאר שרעק, זיי האבן די קעפ טיפער אריינגעשטעקט אינטער די ברייטע בחורים-רעגן מאנטלען. זיי האבן נעבעך ערנסט געהאט א הוא אמינא אז ס'עט זיי אסאך העלפן ..ווי זאגט מען? א פרוי טראכט און גאט לאכט.

מיין קליינע לאזי, איז שוין געשפרונגען פון די הויזן, נאך א מינוט, און ער איז שוין נישט געווען צובאקומען. א שטינק האט געשוועבט אין די לופטן. מיין מער ערוואקסענער עדאלט, האט אנגענומען דעם ענין מיט א ערנסקייט. ער האט נאז איידעל אריינגעבויגן אין קאלנער, די לינק ע האנט אריינגעשטעקט אינעם רעקל. גענימען דעם לעמענעיטעד, בני אדם, וואס ערגעץ אינצווישן די שיכט, טשיקן-זאפט, האט מען געקענט דערקענען אותיות.

די בין האזמאנים בחור'לעך האבן געשלעפט די אומשולדיגע

עופות, ביי יעדעס פעדער וואס זיי האבן נאר געקענט אנכאפן, איינער גי ט א שלעפ א פיר שטיק אויף איינמאל צו באווייזן זיין אויסטערלישע גבורה, די קַאפָארעס האבן געמאכט אזאלכע געוואלדעס, שטיקער פעדערן זענען ארומגעפלויגן איבעראל.

מיט זיינע אומבאלימפערטע הענט האט ער אויסגעריסן זיינע פליגלען, נאך אריינשטופענדיג פינף פינגערס צווישן די פליגלען ווייל דאס טוט בדוק ומנוסה צוריק האלטן דאס חלש'ן. די בייכער פון די נעבעכדיגע טשיקעלעך זענען נאס און געל געוועזן. און יעדע וויילע האט ער אונטערגעהויבן דאס קעפל און זיך צעשריגן א קוקוריקי.

און פליצלינג זעה איך ווי א טשיקל, רייסט אדורך צווישן די פיס, יאגט ווי א ווינט. ער שמוגלט זיך דורך אלע פרויען, און די עולם דארט שפרינגט און פעחָאד'נט מיט א אנווארפענדער שרעק. א ברייט פליישיגער בויטשיק יאגט אים נאך. און דער כפרה'לע לויפט נעבעך פאר זיין לעבן, ער איז א בורח מפני אדונו. גענוג איז גענוג. ער האט דיסיידעט צו נעמען די פיס אויף די פלייצע און מאכן זיך אליין א עק צו זיינע צרות. צואיילן דעם קץ. ער שפרינגט און האפקעט איבער אלע קעסטלעך אריינפירנדיג דעם נאכיעגער אין אזוינע מקומות און אוועקשטייענדע ערטער ווי דער בחור וואלט אפ' אין קריגס צייטן נישט אריינגעסטעפט. א ון דער שמערל געט אים א כאפ מיט זיינע פראסטע הענט, א צודריק. און נאך א גוטן שטויס אין די זייט פאר די חוצפה פון אפ' וועלן דעזעטירן.

ס'א רחמנות געווען צוצוקוקן ווי די צום-שלאגן-אנגעגברייטע האבן געשוויצט ווי קליינע טערקן, אזוי ארים נעבעך אויסגעזעהן. די רויטע ע קן, באדעקט מיט הארטע געלע נאסע, אניצי פשתן. זיי האבן געמאכט א פנים ווי פוטשע שטריימלעך נאך א פלָאטשיגן רעגן. און די באצווינגער האבן ארויסגעפליקט דעם כפרא פון שטייג. אריינגעטונקען אין א נעגל וואסער שיסל צוויי מאל גרעסער דעם עוף'ס סייז. וויבאלד ער איז דאך נעב עך הייס. דער הינדל האט זיך קוים געקענט כאפן דאס אטעם, ער האט געשפירט ווי ער דערטרונקט זיך נעבעך. געשפיגן האט ער א קורטוב מים שלנו. און דער יונגאטש, וואס האט אים געווארפן מיט אזא קאלט בלוטיגקייט האט זיך נאך געאיזדיקעוועט מיט אים, באווייזנדיג קונצן וויזוי ער קען אים דרייען צוואנציג סיבובים א מינוט.

איך האב פלינק איבערגענומען דעם כפרה, כדי צו לינדערן אביסל זיין גרויס צער, און זיך שוין געוואלט ווי שנעלער ארויסזעהן פון דאנעט, איבערלאזן די עבירות ביי די כפרה-יונגעלעך. מיין לָאזי האט שוין אין די צייט, זיך היימיש געמאט מיט א שיינע פאר מנינים טשיקנס..

איך נעם דעם ערשטן נקבה, שאקל אים קודם גוט אויס, אז אויב האט ער נאך עפעס פון די נישט גוטע, אין זיך. עטוואס פון די ציעדיגע ווארע. זאל ער עס שנעל אויסגיבן, און נישמיר אנמאכן א פאלאטשינטא פון וואס כ'על מיר נישט אזוי שנעל א רויסדערזעהן. איך דריי אים אזוי פופצן מאל, אזש דער שכנ'ס כפרה האט אים שוין מקנא געווען פאר די וואונדערבארע טריטינג וואס ער איז זוכה ביי מיר. אים האט מען נאר געדזשאכעט, און געווארפן.

מיין מלכי ציעט זיך איין פאר עקל. כ'זאג איר .."מאמעלע" קום אהער, נא ַָ, מאך ד יר נישט נאריש, סדויערט סך הכול איין מינוט. זי בייגט זיך אראפ, דער טשיקן קוקט מיר אן, ווי אין די בני אדם אריין, מיינענדיג אז ווער ווייסט וואס כ'גיי אט אט אפטוהן מיט אים. כ'זעה ווי ער באהאלט זיין האלז, בייגט זיך ארונטער, און פארשייט זיינע אייגעלעך..כ'האב שי ער געוואלט אנהויבן שרייען "הצלה" הצלה" ראטעוועט! ראטעוועט! א טשיקעלע גייט חלש'ן ....אבער ער האט זיך אריענטירט. ארומגעקוקט, און ארויסגעקרייעט, אן הסכמה. ווי צוזאגן "איים אקעי"

שוין אז ער האט געגיבן דעם גרינעם ליכט, הויבט מען אן דרייען..

מיין מלכי קנייטשט זיך אראפ ביז דער אדמה. און די טשיקעלע הייבט אן מאכן געוואלדעס, און ברקים..כ'האב אפגעשטעלט דעם מארד מאשין פאר א סעקנט. כ'גיב א דורכדרינגליכע בליק אויף עם, צו מאכן זיכער, אז ער האט נישט בויך ווייטאג. א קוק אויף זיין קאפ, א קוק פון הינטן, און יאלא..מ'דרייעט שוין ווידער.

אבער..זעהט אויס אז זיין גוטהארציגער אייגנטומער האט אים היינט סערווירט א עקסטערע פארציע קערנדלעך, און ער האט נאך יא געהאט וואס צוזאגן. שוין לאמיר בעסער נישט

רעדן..ס'איז גענוג אזוי צוזאגן. אז ער האט אראפגעשלענגלט א פארציע, און לאוו דוקא אויף די רע ין קאוט, נאר אויף מיר ארויף טאקע. אויפן שיינעם איבערגעפיצטן היט..און ס'האט זיך דערקענט אז ס'איז אים פוהל לייכטער געווארן.

ונודע לי כי באו אל קרבנה.

ס'איז איבעריג צוזאגן אז די איבריגע אין די ווייבער שוהל האבן שוין געשלאגן אויף א גרויסן געלט סומע דעם יאהר. די טרואמע איז געבליבן אויף זיי, און איבערגעלאזט א טיפער רושם. עטליכע זענען פון דארט, תיכף אריבער צו די פארמעסי קויפן א פרישע פעקל שמאטקעס. און הערט ליבע אידן, מיינט נישט אז מיטדעם האט זיך עס געענדיגט...אוי האב איך נאך פארארבעט מעשים, און ביטער זיך געפלאגט מי טן "אליין" דרייען אויף מיר. כ'האב מסתם געדרייט אזא צירקע צוואנציג מאהל, האבנדיג א איסתפקתא. אויב עס האט טאקע פולקאם ארומגערינגלט מיין קאפ, און צו ס'איז גענוי געווען די שעיפ פון א זיראו, אדער פון א פ', -- וואס לויט געוויסע פוסקים האבעך מורא איז עס נישט לכת חילה שבכתחילה. און נאך אלעם האב איך נאך ערב יו"כ ווידער איבער געמלק'ט כפרות. אויס מורא, אז כ'האב אפשר צו פיהל געזינדיגט אין די פאר טעג. אזוי אז כ'האב מיר אייגנטליך גארנישט געשפארט.

ביי תשליך דאס יאהר זענען ליטשערלי פארגעקומען ווילדע צונאמיס, אין טייך, פון די הויפענעס זינד וואס מען האט אריינגעשאטן אין איהר. אינקלאדינג די זינד פון זיך איזדיקעווען איבער די שוואכע עופה'לעך, וואס שרייען "נישט נאר מ'שעכט אונז, מ'שינדט אונז די הויט, מ'קעמט אונזער פלייש, מ'ווארפט רוב אוועק אין מיסט קאסטן, טוט מען אונז נאך איינמאל א יאר צאמקוועטשן אין די היצן, אויסהונגערן מבוקר עד ערב, דרייען, שאקלען, שלאגן, און שטויסן. מרודים ומרוטים אנחנו.. און נאך אלעם גיט מען אונז א באגאזש מיט די גרויליגסטע זינד, אבער הער! נאך נישט פארטיג. דערנאך פרעסט מען אונז געבראטענערהייט. און מ'קלאפט זיך או יפ'ן בייכל "לכו אכלו משמנים ושתו ממתקים כי חדות השם הוא מעוזכם".

שוין וכאשר סבלתי סבלתי.. ס'העט זיכער זיין )און געווען( א כפרה אויף מיר און אויף אלע אידן.

באריכט:

"יש תקווה", דער אידישער גאנגאם סטייל.

על כל גבעה גבוהה, ותחת כל עץ רענן. וואו עס לויפט נאר פארביי אן א דד עסי, ביי יעדן שמחה מגדול ועד קטן, און וואו נישט.

אלעס האט ווי געשלאסן קאנטראקט מיט דעם "יש תקווה".

יש תקווה איז א זעלטנהייט פון א ניגון, און דאס איז הויפזעכליך צוליב די פילפארביג ג לאנצעדיגע קאלירן עס טראגט. אירע אבנארמאל הארציגע ליריקס האבן זיך צושפרייט אין די לופטן ווי די שאלאכץ פונעם ווינטשאווועל )נעה, טרעף אביסל א מער פאזאטיוון צושטעל(, און די זעלטן הערליכע טאן און אויסנאמע מוזיק, האבן באוויזן אריינצודרינגן בכל פינות ומחנות. און ווער רעדט נאך וויאזוי ר' בעני פרידמאן לייגט דאס אראפ. אנבעליוועבל! זיין הערליכן שטימע ,און טאלאנפול אייגנארטיגן שניט. ממש א נחת.

זייענדיג געקנאטן פון אזא רייכע טייגל, אפעלירט דאס צו פילע סארט שיכטן און קרייזן; ווי אויך צו פילע סארט מענטשן, און פארשידנארטי גע טיפן. טייל גלייכן דאס בעיקר צוליב די שטארקע נחמה ווערטער אויף וואס ס'באשטייט, הגם אויב דזשימי קימעל וועט שיקן אגענטן אויספרעגן אויפן גאס די ווערטער, ווייס

דורך יואב

איך נישט וויפיל וועלן זיין סוקסעספול. פארט איז דאס אבער גענוג זיך צו פארקנייטשן די פייכטע אויגן, א ון ציען אין מח א פאראלאל מיטן "נחמו נחמו עמי" הפטורה אויסשריי. דער שבת וואס צוליב ריין עמאצינאלע סיבות איז באגליקט מיט די גרעסטע צאל הפטורה זאגערס.

קאמזיצער שפירן אז דאס איז ממש דער ענדגילטיגער ערזאץ צום פארעלטערטן "עם ישראל חי" פון קרליבך. נאכן זיך איבערי יסן די שטימע בענדער, העכער גאפל-צולעכערטע-טישטוכער פון קוויטשענען יודא גרין'ס נשמת כל חי, קען מען זיך ערלויבן אזא כאיש אחד בלב אחד טענצל ארום די ביר גע'טובל'טע טישן—אלץ פארשטייט זיך ווילאנג ס'פירט נישט צו הוללות.

נ נח ניגונים ביז איר שענסטע, וועלן ללא ספק געשטעלט ווערן אין שאטן היי יאר אין אומאן. דער ניגון וועט לויט אלע שאצונגען זיך פלאצירן אונערהאלב די געדערם פון די ספיקערס, און דאמאנירן די צולאזטע מוזיק עד שיבלו שפתי כל אחד מלומר די.

איך זעה מיך שוין שטיין על אדמת קודש אומאן. כ'האב שוין משוגע געמאכט אלע סוחרים מנער ועד זקן ,כמעט אומסוקסעספול מיך אליינס איינצורעדן אפשר וויל איך דאך עפעס קויפן. צום סוף האט מען יא געשלאסן עפעס א

מקח—שטייצעך נאך פיינפולע ארגומענטן און אמפערייען אראפצוהאנדלן דעם פרייז—והנה 'דאטשיק' בטנא. אזוי ווי איר הערט. א כשר למהדרין צודעק, געאייגנט פאר אידן, כגון אנא, וועלעכע זענען מקפיד צו גיין דווקא מיט שתי כיסויים בשעת התפילה. )אזאנס וואס בעפאר די אכשר דרא ערא האט מען נישט געברויכט ווארטן ביז פורים זיך צו שפירן באקוועם דערמיט(.

איראניש איז בעת אין אמעריקע וואג איך זיך נישט צו עפענען דאס מויל צו רעדן בשפת המדינה—שלא יהא כל אחד ואחד מראה באצבעו פון וועלעכע חדר כ'האב גראדואירט—בין איך זאגאר דער וואס פארלאנגט מיט א זעלטן פאריסענעם אראגאנץ "דא יו ספיעק ענגליש"? ווי מ'זאגט: "אנטשולדיגט, איך וואלט זייער געוואלט שמועסן מיט אייך, אבער וואזשע זאל איך טאן איצט אז איר רעדט פשוט נישט 'מיין' )?( שפראך. אז איר וועט זיך לערנען ענגליש וועלן מיר קענען פארברענגן זייער אנגנעם. ממש אשאד.סליחה.

אלענפאלס, "יש תקווה" דינערט אין די גאסן. אתם אומרים 'אם' נשיר כולנו יחד, ורוח נ נח אומרת כן נשיר, וכן יפרוץ. דאנען זע ה איך איינער מיט א "יש תקווה" קאפל קנאקט אן רחמנות אויף אן אייזערנעם פושקע מיטן בלויזן האנט פלאך, און יעדע עטליכע סקונדעס מאכט

ער זיכער מ'טראכט נישט ער איז שטום. אויפן גאס זעהט זיך א מחזה הוד-שבגבורה. יונקי שדים, לויזערהייט פלאצירט על כתפי אבותם שפורן די עלטערנס עקסטאז, און תכלת טליתים מיט אומזעהבארע פליגלן טיילן ציפעדיגע שמוץ פאר אלצדינג ארום, אזש די פיס הייבן זיך ממש אויף צו אנטלויפן.

עניוועי, דו דארטן וואס גולם'סטו? איך בין שוין נישט אין אומאן. אראפ מיטן דאטשיק.

מיינט'ס אבער נישט ס'גלאנצט אזוי.

"יש תק ווה" האט אריינגעווארפן שלומי אמוני ישראל אין פאניק. אגנסט און זארג שוועבט העכער זייערע קעפ, אומעטיקייט און טרויער איז אויסגעגאסן אויף זייערע לעכטיגע פענימער. מעסטנדיג די אנגעצויגהייט ס'הערשט צווישן די לויטער הייליגע געמיטער, לאזט זיך גלויבן דער גלח—דער מיט בלוט בילבולים אויף זיין ספיד דייל--האט פארארדענט א ווכיח, און דער פאסיגער יידל, מיטן אומזיגרייכבארע 'איני יודע' רעטאניש, באהאלט זיך ערגעץ צווישן די בדיקת חמץ ברעקלעך.

וואס איז שוין ווייטער? איך פראביר אפשר די סגולה פון לייגן די פינגער אין צענטער פון די בר ילן, אבער גארנישט. דער עולם ציהט מיט די אקסלן. מ'שושקעט זיך אין פאליש האלבע ווערטער, אבער ס'זעהט יעדער אז דער מצב טויגט עפעס נישט. און ניין, די נקודה דאס מאל איז נישט ממש "חדש אסור מן התורה". הפנים אזוי איז משמע פון די פארטינקעלטע כמעט ליידיגע "פרטים יבואו" פלאקאטן.

ויהי בבוקר, ויחבש יואב את אתנו. אנטשלאסן ביז גאר צו דערגיין וואס פלאגט דא, האב איך איינגעשפאנט מיין אייזל, און זיך ארויסגעלאזט איבער פעלדער און וועלדער. ואין ויהי אלא לשון צער. בלוטיגע קלעפ האט דאס אייזל ארינגעהויבן פון מיין ריט, און א

פארזוך צו פארשנעלערן דעם הונקעדיג זעקסטן הקפה גאלאפ. דער אייזל האט טישו-לאז זיך געווישט די טרערן, און מיט א זויערן גרימאסע מיר פארגעהאלטן 'מה עשיתי לך כי הכיתני'. מיט געמאכטע רחמנות האב איך געגעבן צו פארשטיין דעם חוצפה'נאק: "גלייב מיר ס'טוהט מיר מער וויי, אבער וואז שע זאל איך טאן איך האב געהאט קיין ברירה". אודה ולא אבוש, ס'איז זיך מיר דאן פארלאפן א פרעכע גאווה געמישט מיט רשעות, און כ'האב פשוט הנאה געהאט פונעם חזיריי. כ'האב געברויכט קראצן מיין שארף געשניטענע קאווע טראפנדע וואנצעס, זיך צו דערמאנען פארוואס די גאנצע שלעג עריי איז בכלל אנשטאנען. ערשט שפעטער האב איך זיך געכאפט אז העיקר שכחתי, און כ'האב אויסגעלאזט דעם "גלייב מיר וועסט מיר נאך דאנקן דערפאר". כ'האב שוין אבער נישט געוואלט גיסן ציקער אויף די וואונדן. שוין, לאז שוין. לאז דעם אייזל אביסל אטעמען, ער איז דאך אויך א מ ענטש. ווי גייט דער ווארט 'בי סמארט נאט רייט'.

ענדליך נאך א שווער וועג פיל מיט מאטערנישן, מיט ניסים פארמיטן אן אנגעשטויס מיט כאכאכא'דיגע רויבער, איבערגענעכטיגט ביים כמעט גרוב-אריינגעשלייכטער-ארענדער ,און געבלאנדזשעט ארום שרעקעדיגע געגנטער, האב איך נישט מ ער און נישט ווייניגער געגרייכט די 'קוליסן'. דיו אילו ימי, קען איך נישט באשרייבן דעם הערליך אויג כאפנדע פאנאראמע. דאס גאנצע ארום געפארבט מיט קאלירן עפעס נישט מעלמא הדין .אזוי שאלעשידעס'דיג טינקל, אויסגעמישט מיט די ליכטיגקייט פונעם הבדלה ליכט. איך האב זיך בא לד גענומען קריכן אויף גראדע ווענט, געקראכן און געקראכן, אזש כ'האב זיך דערגרינטעוועט צום 'הונטער'. מיין האנט האט געטרייסלט, מיין הארץ האט גראדע 'נישט' פארפעלט א קלאפ, און א דורכלויפנדע סקרוך איז ממש די לעצטע מינוט אפגערופן געווארן. לצנות אין א זייט געלייגט. ס'איז דאס ערשטן מאל אין לעבן איך שטיי 'ממש הונטער די קוליסן'. יא,

אומגלויבליך! ס'איז א פאקט. דער סאמע פארשטויסן ארט ס'נאגט מיר שוין די געוויסן פון קינדווייז אן צו באזוכן. דער פלאץ מידיא נעצן נאשן קלאסיפיצירטע אינפארמאציע, און פערסאנאלן נוצן אויס זייער פרא טעקציע. איך שטיי געפרוירן, איך גלייב אליינס נישט. כ'האב עפעס נישט געקענט באשליסן צו איך בין אויף און איך חלום, אדער איך חלום און איך שלאף. עפעס אן ערוב פון קולות, האט אנגעזייט טומל אין מיר. 'וויקיליקס' האט ווי געקלינגן אין מיינע אויערן. 'עדווארד סנאודאן' ה אב איך געהערט א שטימע שרייען אין מיר. כ'האב אבער געהאט שכל, און נישט וועלענדיג אויסקוקן ווי די יעניגע וועלעכע אנשטאט כאפן אוצרות פונעם מלך'ס פאלאץ האבן זיי זיך פארקוקט אינדרויסן, געפראסן, און געזויפט, האב איך באלד זיך גענומען צו די פארשט ארבייט. און זייענד יג דארטן, האב איך ערהאלטן א מער קלארן בילד.

איז פארהאן דער ברייט באוויסטער טענדענץ צווישן חסידים, בשעת ריקודין של מצווה. ווען מ'זינגט א שנעלע ניגון, למשל כי הרבית, זעהט מען די שווארץ געדיכטע פארענטשעס רוקן זיך האריזאנטיקל--כמנהג רקודין סתם.

)איינער וואס דע רנענטערט זיך צום פארענטשע זעהט באלד ווי די שווערע סאנקציעס מ'האט ארויפגעשטעלט אויף די שויערס איז אין פולן קראפט, און ווערט שטרענג אפגעהיטן אן קיין חכמה'לעך. א שנירל פארע מיט אן איבלדיג גערוך שלענגלט זיך ארויס פון אונטער די פארשוויצטע ארעמעס, און פארשפרייט א שטיקעדיגן 0 טעג גייסט קעי-ניין שמעק הונט קענען דאס שפורן ביז פיר אהאלב מייל(.

מיטאמאל נידערט די טעמפא, און אונטער דינערדיגע קלאטשעריין הייבן די פארענטשעס אהן צו טאנצן אלל-דע-וועי ווערטיקאל, אזש א טויבער קען זיך שווערן מ'האט נארוואס געגרייכט דעם "מה אשיב" פאל.

אזוי שפילט זיך דאס איבער אין יעדן

געלעגנהייט, און די שמחה איז עד אין לשער. דאס איז א קווואל פון סיפוק פאר דורכגעווייקטע חסידים און בחורי חמד, אן עת לעשות פאר רביים, און פאר פרייליך מאכער—וועלעכע שרייבן 'תימכעס פירעמ' יאר יערליך מיטן זעלבע געמאק—אריי ן צו שרייען אינעם מייק "הייבטס ענק, נאך-איין-מאל, לעבעדיג, כ'הער ענק נישט, כ'הער נאך אלץ נישט, העכער,קלאטש, אט אזוי, הו הו הו"...

דערנאך איז פארהאן דער חב"ד'סקער-איי טי די דאדאדא דיי דיי דאם-ניגון וועלעכע ווי שיין דאס זאל נאר זיין, רינט דאס שוין פון די נ אז לעכער. דער ניגון וואס ר' בערל וועבער האט באקאנט געמאכט, און ווי יעדעס שיין ניגון וואס שווימט ארויף אויפן אויבערפלאך צווישן חסידים ,האט מען דאס שוין אויסגעטרעטן ווי גאטקעס בעפאר די ניין טעג מיט בריסקע חומרות. וואו מ'שטייט, און וואו מ'גייט שלעפט זיך נאך ד ער ניגון ווי ושתי'ס וויידל )עהעם(, און קיצלט אין די אויערן ווי קיוטיפס נאכן תיקון ליל שבועות מקווה. זאל דאס זיין זיבעציג מאל א חתונה, פופציג מאל ביי טישן, קלענערע שמחות, מוצאי תענית אסתר, און ערב שושן פורים.

יעצט הגם די מחמירים באווייזן שטייט צו מאכן אפילו אינמיטן דער דאזיגער ניגון, ווייסט אבער יעדעס איד אשר רוח נגינה בקרבו אז דאס איז ממש בדוחק. דער ניגון איז נישט געקנאטן פונעם זעלבן טייג ווי כי הרבית. נישט חס ושלום ס'איז שוואכער אין קוואלעטי, נאר די שניט איז א צווייטער סארט, און פארמאגט איר אייגנארטיגן געש מאק. און וויבאלד ס'איז לכתחילה גענויגט צו דיסקאו, קען מען נישט דורכפירן אזא ספאנטאנישער טעמפא נידערונג. כ'מיין, 'יו גאטטע פעיס דע ריאלעטי' ווי

מ'זאגט. אז מ'קען נישט קען מען נישט.

אקעי, מאך שוין נישט אזויפיל הקדמות. אה, איז אזוי. וואס איז טאקע די אייגנארטי גקייט פון דעם ניגון? איז אזוי. ווען ס'קומט צו דעם העכערן פאל "או יאאההאיי אייטידידאדאם" דאן קען מען קלאפן און שטויסן מיט די פיס, כאילו עמלק מיט המן צוזאמען זאלן--ווי כל רומשי האדמה אויפן טויטן קערפער פונעם שטאט'ס משומד—ארומקריכן תחת עפר רגלי פון די מערדעלי כע קלאפערס.

אלזא, צוריק צום קעפל. מיט דעם "יש תקווה" וועלעכע דרינגט אריין אין יעדעס אידיש ווינקל, האבן זיך ערליכע אידן אנגעשטויסן אין אן עקל. "די דזשעי"! "די" וואס איז דאך די מקור הטומאה, און "דשעי" וואס איז לויטער שמד. )והראיה ס'נישט דא אן אות דערפאר, נא ר מ'דארף נוצן 'ד', ז' און 'ש'. יא, טוה מיר א טובה, זיימער נישט ווי אלץ אן אויבער חכם. זאג נישט יעצט די ספרדים, די תמנים, אות ג'. קבל האמת ממי שאמרו, וויש דיך אפ די נאז, און בעט קרע רוע גזר דיננו(.

בכלל, די גאנצע סטיל איז עפעס נישט אידישלעך. וואס טוהט מען? פרעגן שלומי אמוני ישראל וועלכע ווילן זיך דווקא יא האלטן צום מסורה. דאס איז אבער ווי מ'זאגט וואס ענגבערט בלויז איין פראקציע, נישט יעדער אבער האלט אזוי. )ס'גארנישט, ס'איז פארהאן גענוג אשר לא כרעו לבעל(.

אין פאקט, א מייאריטעט באדערט א צווייטע פראבלעם. און דאס איז טאקע דאס וואס מיר האבן אויסגעשמועסט פריער. וואס וועט מען קענען טוהן מיט א "יש תקווה"? שטייט מאכן אינמיטן אזוי ווי כי הרבית, און דאן שפרינגן ווי

פעפער באשפריצטע? ניין, מ'קען נישט. קלאפן מיט די פיס אזוי ווי דער חבדסקער ניגון? ניין, דאס קאן מען אויך ניש ט. טא וואס גייט מען טוהן? הצילו!

ווידעראום איז פארהאן א דריטע שיטה, אויך פונעם עקסטרעמען לאגער, וועלעכע גראטולירט זאגאר דעם "יש תקווה". זיי טענה'ן היינו טעמא דאגודה, והיינו טעמא דכי הרבית. ד.ה. די אגודה איז ארגער ווי די ציונים. פארוואס? ווייל ציונים ווייס ט מען אוועק צו שטיין, מ'ווייסט זיי זענען פעך פאאככא. ווידעראום אגודה קומט מיט אירע כשר'ע חזיר פיסלעך, און אזוי נאר'ט זי אריין ערליכע אידן ממש ווי דער כיטרער פוקס.

די זעלבע איז דא. "יש תקווה" ווייסט מען כאטש וואו מ'שטייט. ס'איז בלויז איין הסתרה. די אלע אנדע רע ניגונים אחוץ ותן בנו, טוב לי, מיט צווה ישועות יעקב, כאפן אריין מיט זייערע כשר'ע חזיר פיסלעך דאס לעצט היייפעלע פארבליבענע אידן, און דאס איז שוין א דאפעלטער הסתרה.

גייענדיג צום דרוק, האבן מיר ערהאלטן פרישע נייעס.

א ווארט זאגער פון די קנאים לאכט זיך אויס פ ון אלצדינג. האלטענדיג ביי די לעצטע ווערטער פון זיין קורצן אומערווארטעטע אדרעסירונג, האט ער מיט שטאלץ דערקלערט: "גארנישט וועט אונז, און קען אונז, אוועק רוקן פונעם "ובחקותיהם-לקדש שם שמים" ניגון. נישט קיין כי הרבית, נישט קיין איידידידאדאם ,און נישט קיין שמיי דידידאדאם. און אוודאי נישט "יש תקווה".

דורך ככלי מלא בושה

דרייט זיך דער חריף ארויף און אראפ לענגאויס דעם ביהמ"ד, איין האנט פארשטעקט אינם גארטל, און מיט'ן אנדער'ן רייבט ער זיך דעם גאונ'ישן שטערן זיינעם, דאס קאפל פאררוקט או יף ארויף, און אין קאפ דרייט זיך אים א ר' שמואל מיט א ר' ברוך בער און נאך אזעלעכע נישט געווענליכע נעמען. די נעמען דרייען זיך ארום אין זיין קאפ ווי אין א צויבער ראד, אויסמישנדיג זיך מיט דעם נודע ביהודה'ס אויפטוה וועלעכע ער האט נארוואס אריינגעפיטערט אין זיין מח סיסטעם, און אינאיינעם טאנצען זיי אין זיין מח ווי אין א שדים טאנץ. עפעס רעדעלט אים אין מח, עפעס טויג נישט, נישטא מיט וואס צו דרייען א קאפ, אלעס שטימט עפעס צו גוט, אלעס קלאפט עפעס היינט, מ'מוז זעהן צו טוהן עפעס דראסטיש!.

ער שטעלט זיך אפ ביי דעם ערשטן גמר א וואס ער טרעפט אפען )פשוט פון פארטיפטקייט...( און צועפענט עטליכע צענדליג ספרים אויפאמאל און "דעקארירט" עס אויפן טיש אין עפעס א להכעיס'דיגן אומ-סדר און הייבט אן צו פארארבעט'ן מעשים, שלעפט אפיר דאס און רוקט אוועק יענץ, אונטערזינגענדיג זיך דערביי די צווייטע פאל פון די זיבעטע הקפה ניגון... און ניטאמאל געבט ער בליק אויף די זייט צו מ'קוקט אויף אים ווייל "וואס אינטערעסירט עס מיר צו מ'קוקט אויף מיר צו נישט"?...

פלוצים כאפט ער זיך אויף ווי פון עולם התוהו און געט א שפריץ אוועק דעם ערשטן בענקל וואס שטייט אין זיין געג ענווארט, )כאטש – למען האמת – איז אים די בענקל גראדע נישט געשטאנען אין וועג...( פליט ער מיט איין אימפעט צו זיין חברותא וואס זיצט ערגעץ ווי דארט אהינציר, לאנדעט אויף א בענקל, און נאך איידער דער חבר זיינער האט זיך אריענטירט וואס דא קומט פאר נעמט ער זיך שרייען מיט באנומענע קולות ווי א וואנזיניגער בערך אזעלעכע אומפארשטענדליכע פראזן ווי: "הערסטו! דער יד דוד זאגט בפֵירוש פארקערט!", אדער: "דער ברכת שמואל איז זיך סותר מיני' ובי', )איך בעט אנטשולדיגונג פון די חשוב'ע לעזער טאמער איך זאג עס נישט גוט נאך, איך בין דאך פא רט נישט קיין למדן...( און ער לאזט אויס מיט א דריי גארנדיגער מולטי-היסטערישן קוויטש אז די ארומיגע שפרינגען אזש אפ פאר פחד.

דער חבר זיינער אריענטירט זיך שנעל וואס דא גייט פאר, ער געבט זיך א רייס אפ פון פלאץ, גרייט אריינצופאלן אין כַאָאס און גיין מיט א געגן א פענסיווע, ער הייבט שוין אהן אריינצוגיין אין "עקשאן" און געט א זעץ אויפן טיש, אבער ער האט באלד חרטה, "ס'איז נישט אינטערעסאנט צו מאכן די זעלבע שטיק ווי ער", לויפט אים דורך א געדאנק, און ער שטעלט זיך טאקע מיני' ובי' אריין אין אזא מין פארטיפטקייט סיטואציע, דהי ינו, איין פוס ארויף און די אנדערע ארויפצור, די פיאות פארשארט ערגעץ אונטער די אויערען, און אויפן פנים ליגט אויסגעשפרייט אזא מין אומפארשטענדליכע מינע באגלייט מיט פון מאדנע גרימאסן אז פארן זייטיגער צוקוקער שאפט זיך א בילד פון א קריטיש פארוואונדעטען וועלעכער ש טייט איינגעקורטערט אין שרעקליכע יסורים.

אצינד ליבע ליינער'ס איר זענט העפליך געלאדענט צו זאגען אייער מיינונג וואס איז דער דין ווען ס'זאל א בחור פארשטעלן מיט זיך דעם אויבענדערמאנטען בילד, וויאזוי – דענקט איר – באצייכענט מען אזא איינעם? איך וואלט עס כאראקטערי זירט מיט דריי ווערטער, פריש, געזונט, און משוגע...

אבער כפי ששמעתי האט זיך דער בחור צוגעטיילט א שיין קלינגענדיג נאמען, "למדן"!.

איי ווען די בחור )פארדאן! למדן( וואלסט געזען א צווייטען בחור וואס לערנט גראדע דעם זעלבן רשב"א ווי די, זיך אזוי אויפפירן, וואלסטו אים, דאכט זיך, אוועקגע'בטל'ט צוזאמען מיט אלע בייזע חלומות...

אלא ווָאדֶען? בלייבט איבער צו זאגן אז במסגרת למדן מעג מען זיך מער ערלויבן ווי געווענליך און בלייבן א נארמאלער מענטש, יכול להיות, מ'קאן נישט וויסן, אבער איך מצדי וואלט דיר פארגעשלאגען זיך צו פארהא לטען פארהאלטניסמעסיג און רואיג, ס'גארנישט! כבר היה לעולמים, מ'האט שוין געהערט אזאנס, דער סתם עמך בחור וואס זיצט דארט אין א זייט לערנט גראדע יעצט דעם זעלבן רשב"א ווי דיר, און גראדע איז אים בייגעפאלן דעם זעלבען קשיא ווי דיר, נאר אהן די אלע צוגעהערן, ער טומעל ט נישט אזאנס. "טעיק איט איזי"!

דרייט זיך ארום א צוטראגענע בריאה פאר'דאגה'ט און פאר'טאראראמ'ט מיט א בערזעל אנגעפילט מיט אפגעלאפענע קאלינג קארדס, מעדיקעיד קארדס, און נאך אזעלעכע כמו קרעדיט קארדס און איז עפעס אויסטערליש "ביזי" )מלשון ב יזנעסמאן(, וואס אייגענטליך בייסט אים? זיין בערזעל איז דאך אנגעשטאפט מיט געלט, )נו, סינגעלס איז דאך אויך געלט...( נו הלמאי אזא אנגעצויגענקייט?

נאר די זאך איז גאר פשוט, ס'איז נישטא קיין דאגות, ער האט פשוט נישט מיט וואס זיך צו "קיפן ביזי", דער איינציגער טעלעפ אן ביל פארוואס ער האלט אייגענטליך אויף א פי. א ַָ. באקס איז שוין באצאלט, זיין באנק ביכל האט ער נארוואס געענדיגט איבעררעכענען טאמער אלעס שטימט, )איך ווייס? אפשר איז דער באנק געווען "שָארט" אין געלט און האט ארויסגעווישט עפעס פון מיין "אקאונט"?( ער פראבירט נאך איין מיטל:

ער יאגט זיך אריין אין ביהמ"ד מיט האסטיגע טריט, און אין סאמע מיטן ביהמ"ד כאפט ער א "שארפ טוירן" אויף צוריק נא ַָ! דער באשעפער האט צוגעקוקט זיין צער און אים צוגעשיקט א בחור, "זאג נאר פייוועל", האקט דער בחור איבער זיין גאלאפ, "איך האב דיר געוואלט פרע גן...

"זאג נאר, דו זעסט נישט איך בין ביזי יעצט"?.. קומט אויפן ארט א שארפן אנטווארט!

חסדי ד' דער באשעפער האט געהאלפען און דאס לאנגערווארטעטע איז ענדליך אנגעקומען, די הויזן הייבן אים אהן צו ציטערן...

ער איז תיקף מקיים פסק און געט זיך א כאפ צום ביפער, און נעמ ט עס אזוי דרך אגב מהיכי תיתי'דיג ארויס, און פאנגט אן אויסצוציילן די נומערן 000-0000-011 "געוואלד אין געשריגען ווער קען דאס זיין? זאל איך זאגן אז די פאליציי האבן מיר געביפט, עֶה! ס'קען נישט זיין! איך קען זיי פון ערגעץ? איך געלערנט מיט זיי אין איין חדר? טא וו ער קען עס זיין? איך האב עפעס צייט צו רופן אגאנצן טאג"?! שרייט ער אויס אויף אזא שטילע-הויכע קול. אבער אזוי טראכטענדיג-רעדנדיג באקומט זיין סעליולער אן אנגריף און צוקלינגט זיך אויף די העכסטע טענער אז ס'איז אים אזש ארויפגעקומען א ברייטן שמייכל אויפן פנים פון איין אויער צו די אנדערע, ער איילט זיך שנעל אויפצוהייבן דעם טעלעפאן און פראבירט זיין

מזל: העֶלא ַָ"?

אבער פון אנדערן זייט טרייבל קומט נישט קיין שום אנטווארט.

ה א ַ ל א ַָ ווער רעדט דארט? שרייט ער שוין מיט אביסל א שטרענגערן טאן. און דא הייבט זיך אהן א העפטיגער שמ ועס:

יאנקעל: משה די האסט מיך פריער געביפט?

משה: א ַ- הא ַ!

י: וואס האסטו געוואלט?

מ: פארוואס האסטו מיך נישט גלייך צוריק געקאלט?

י: איך בין געווען "ביזי", אבער ווען האסטו מיך געביפט"

מ: אכט מינוט צוריק

י: און די צווייטע ביפ איז אויך געווען פון דיר?

מ: "ליסען",גראדע...

י: דארפסט אליין פארשטיין, איך קען נישט אגאנצען טאג שטיין און דיילען ביים טעלעפאן!

מ: דו האסט מיך אויך געביפט?

י: יא.

מ: וואס האסטו געוואלט?

י: איך האב געוואלט מברר זיין וועגן די ביפ.

מ: וואס נאך טוט זיך אזוי?

י: גארנישט ספעשל.

מ: אפשר דאך?

י: ביפ מיך שפעטער נאכאמאל.

מ: דו קענסט מיר אויך ביפען?

י:כ'וועל זעהן שפעטער.

מ: און אויב איך וועל דיר אויסצאלען דעם קוואדער?!

י: דעמאלטס קען מען שמועסן.

מ: אקעי פארגעס נישט.

די זון שטייט שוין אין גרויסן אויפן הימל און שיקט אריין אירע שטראלן דורכן פענסטער צום שטוב וואו אונזער צדיק ליגט אויסגעצויגן אין די גאנצן לענג ווי אים מרמז צו זי ין: שטיי שוין אויף בחור, אין עולם הדמיון ווארט מען שוין אויף דיר!

דער "פעֶניַאק" )חסיד'יש בחור בלע"ז( פאנגט זיך שוין ב"ה אן אויסצוטשוכענען פון זיין 19 שעה'דיגן "דרימעל", )פארגעסט נישט, ער שלאפט נישט, ער לייגט זיך נאר צו אביסל...( און באשליסט אז ס'איז שוין פארט צייט ארויסצוקריכן פון בעט און אנפאנגען מיט'ן סדר היום. קודם כל דבר, נאכן אפגיסן נעגל וואסער רייבט ער זיך אן די רעכטע האנט אין די לינקע און רופט אויס מיט פאטאס: ב"ה אנגעשעפט פרישע כוחות צו דינען דעם בורא!

און טאמער איז ער אויפגעשטאנען אין א ספעציעל גו טע מוהט, וועט ער צושטעלן אויך די ווערטער "כל עולמים"... )דאס איז אזא מין "טריק" אוועקציוושען דעם "גילטי קאנטשעס" וואס האט זיך אים געשאפען נאכן זיין אנגעשפארט פאר א צירקע 19 שעה( ער ערלעדיגט זיך זיינע זאכן און ער הייבט אן אראפצושפאנען צום ביהמ"ד.

אין מיטן וו עג באגעגענט ער אפאר "העווי" בחורים און פירן צווישן זיך א לעבהאפטיגן שמועס און דוקא הויך אויפן קול, אונזער העלד ווי צו פארשטיין שמעקט דאס נישט, שארט ער זיך צו דער זייט און לאזט ארויס א טיפן קרעכץ וואס דריקט אויס מיטלייד מיט די טייערע נשמות וואס האבן נעבעך נישט טועם געווען פונעם עץ החיים.

אנגעקומען צום ביהמ"ד הייבט ער אן זיין טעגליכע "טור", די מקוה איז ווי פארשטענדליך שוין לאנג פארשפארט.

אבער ער האט נישט אין פלאן זיך מייאש צו זיין אזוי שנעל, מיט איין אימפעט הייבט ער אהן צו שטורמען דעם טיר אין

י: געב מיר שפעטער א ביפ צו דערמאנען!

ע"כ די תוכן פונעם שמועס ווער עס האט די מינדעסטע אנה ונג וואס די צוויי זענען אויסן געווען מיט זייער שמועס זאל מיך ביטע ביפן...

שרייט מיט קענטי גע התלהבות "מאך אויף די טיר". למעשה ווערט גארנישט פון זיין אויסברוך און די טיר עפענט זיך נישט.

שוין, מעשה שטן הצליח, וועגן די מקוה העמער שוין באלד זעהן )דא שטעלט ער אריין "בטחון" אינם פיקטשער(, דערווייל גיימער כאפן א קאווע פארן באשעפער'ס וועגן, )וויאזוי שט ייט נאר דארט? יא! קוה אל ד'...(, ער שטעלט אריין אלע אינגרידיענס און שפאצירט זיך געמיטלעך אריין אין ביהמ"ד גלייך צום שאנק און נעמט פון דארט עפעס א טיף חסיד'יש ספר זעצט זיך אראפ אויפ'ן פלאץ, כאפט א קלאץ אויפ'ן ספר און די פאנטאזיע געט אים א כאפ ארויף אויף אי רע פליגלען און פליט אוועק מיט אים ערגעץ ווייט ווייט... נאך א פערטל שעה כאפט ער זיך אויף און די נערוון צושפילן זיך אין אים.

אבער מיט א פעסטקייט, ער שטעלט אריין אינעם שטערן אזויפיל קנייטשען וויפיל פלאץ ס'איז נאר דא, ער הייבט אהן קרעפטיג צו זעצן אויפן טיש און שאקעלט דערביי מיטן קאפ הין און הער, מימין לשמאל, ווי להבדיל )איך בעט אייך זייער איבער( א פערד...

געענדיגט מיט דעם מאכט מען א שטיקל סך הכל, די מקוה טיר שוין צאמגעזעצט א קאווע שוין אריין געגאסן אין מאגן און אפילו צובלעטערט דערביי א חסידיש ספר, וואס איז ווייט ער אויפ'ן פראגראם?

יא! הַאכָאנעֶס! פארט מען צום סינק און פילט אן א גלעזעל וואסער און היידא, אריינגאלאפירט אין ביה"כ און איז קובע מקום פאר א שיין שטיקעל צייט ביז דער יודע תעלומות האט זיך מרחם געווען און אריין געשיקט א געדאנק אז ס'איז נאך דא דאווענען אויפ'ן אגענדע.

ער יאגט זיך אריין אין ביהמ"ד, ער "אינוואדירט" זיין תפילין

בייטל און ווארפט זיך ארויף דערויף און צוקישט עס פון אלע ד' כנפות...

יעצט נעמט ער אפיר דעם בארדיטשובער סידור'ל און פאנגט אן מיט א ברען "לשם יחוד", )הגם דער עולם שטייט יעצט שטילע שמו"ע, אבער עס מאכט נישט אויס, אדרבה...(, ער ציוויקעלט די רצועות, צועפענט דאס בית'ל, פארט ארויף מיט די תפילין, און קנאקט אפ א הילכיגן להניח תפילין און תוך כדי דיבור נאך איינס )זעט אויס ס'איז נישט געלונגען די ערשטע מאל...( און שמייסט ארויף מיט איין שאס די רצועות, פיין, געענדיגט מיט דעם, גייט ארויס וואשן די הענט, טרעפט ער דארט א צווייטן בחור וועם ס'איז אויך געלונגען צו שלעפן די צייט ביז אהער... און דא הייבט זיך אהן א שמועס אויף לשון קדוש וועלכע מיר וועלן דא איבער געבן ווארט ביי ווארט:

מיט ציטערדיגע הענט און געשטרויכעלטע קניען האב איך גענומען מיין פעדער אין האנט אריין מיטן ציל צו שרייבן די פאלגענדע שורות. די ציינער קלאפן מיר פון שרעק און דא ס הארץ פלאטערט אין מיר און איז אנגעפילט מיט זארג, איך ווארף מיך פאר פחד ווי אין פיבער איך שפיר אז עס כאפט מיר אהן דאס ניי יעריגע קדחת ווען איך טראכט נאר דערפון, וואס? וואס?.

ממה נפשך ווילסט זאגן? וואס פירסטו נישט אויס וואס דו האסט צו זאגן, איי אפשר ווילסט ו ניטאמאל זאגן, טא שטעלט זיך די קשיא,מעיקרא מאי ס"ד?

נאר פאוואליא, כאפט נישט, כ'וועל אייך צוביסלעך אלעס מסביר זיין בטוב טעם ודעת וואס דא גייט באמת פאר, וועט אייך למפרע פארענטפערט ווערן אלע אייערע קשיות, נאר הארכט מיט קאפ!

איך האב געהאט אין פלאן צו שרייבן אן ארטיקל עפעס געוואלדיג! ממש מעוקצך ומדובשך! )איך בעט איבער אייער כבוד טאמער די מליצה איז נישט אויפן פלאץ, אדער אפילו את"ל אז עס איז גראדע יא אויפן פלאץ נאר די ווערטער האבן דייקא נישט קיין שום פשט, ווייל דאס איז ביי מיר אזא געוואוינהייט אז ווען איך האב ניש ט וואס צו ענטפערן שטעל איך אריין אפאר לומד'ישע לשה"ק ווערטער וועלכע פארטרעטן דעם תירוץ...(.

- נו, נא ַָ? )אויף אונזער לשון וועט דאס הייסן: האסט שוין געדאווענט?(

- נו עֶה! )ד.ה. חלמא טבא חזיתא...(

- נָאנָאא ַָ? )היתכן?(

- או-נו, נו? )און דו האסט שוין דען יא געדאווענט?(

- נו, נא ַָ נא ַָ! ע-נו נו? )ד.ה. )לייגט צו קאפ( מילא איך נו שוין, אבער דו, ווי גייט דאס צוזאמען מיט א חסיד'יש בחור?(

ולחסידי ש בחור יאמר: אויף צום ווידערזעהן זיך מארגן בערך 19:99 קלאפן אויפ'ן מקוה טיר...

נאר אזוי ווי איך האב אנגעגירט די לענדן און גענומען די פעדער אין האנט האב איך זיך געכאפט אז ס'קען גאר זיין אז נאך דעם וואס דער ארטיקל וועט ערשיינען לאור העולם, וועלן זיין עטליכע קארפן קעפ און אפשר גאר פון די סאמע "שפיצן"

ביי וועמען מיינע ווערטער וועלן - מאיזה סיבה שהוא – נישט נושא חן זיין, און דעמאלס אך און וויי צו מיר און צו מיינע ביינער! זיי וועלן דאך מאכן פון מיין ארטיקל אש און פארך, און אויטאמאטיש וועל איך ווערן ל לעג ולקלס!

שטעלט זיך נאר פאר אזא מין בילד:

שטייט עמיצער אינמיטן פון א געזעמל צוהערער'ס און די לעצטע גלאצן אויפן רעדנער מיט קעלבערנע בליקן, און דער שפרידעלט מיט ליצנות אויפן חשבון פון מיין ארטיקל, וו. צ.

ב. אזא געשליפענס ווי דאס פאלגענדע: "ווען איך האב אנגע הויבן צו ליינען דעם ארטיקל בין איך געווען זיכער אז עס פעלט א שטיקל פון פארדעם, עס הייבט זיך דאך אן עפעס ערגעץ אינמיטן!".

און די חברה אויבער-קעפ פארגייען זיך אין א יאמערליכן געלעכטער וואס הילכט אפ ווייט אוועק צו יענעם עק ביהמ"ד ווי איך זיץ נעבעך און טראכט ג ארנישט אז דער געלעכטער מיינט גאר מיך?...

אדער מאלט זיך אז פיקח דנן נעמט זיך נאכזאגן עטליכע פראזן

פון מיין ארטיקל און זינגט דאס מיט אזא מאדנעם ניגון אז מיינע ווערטער וועלן פארקומען קאמיש, און חברה וועלן אויפסניי אויסשיסן אין א טיפזיניגן געלעכטער... כ'מיין צו זאגן אז פונעם געדאנק אליין לויפט מיר דורך א שוידער אין די ביינער! איך בין גראדע אן עדות טאג טעגליך צו אזעלכע און ענליכע סצענעס, ווייל איך בין שוין כמה פעמים נעבעך געפאלן א קרבן צו אזא איינעם'ס חריפות.

איר קענט אסאך מאל באמערקן אפאר שארפע בליקן וואנדערן פר יי ארום אין ביהמ"ד, דאן הערט צו אן עצה פון א גוטן פריינט, ריזיקירט נישט, טוט נישט גארנישט "פאני", טראכט אפילו נישט קיין קורצ'קעפיגע מחשבות ווייל זיין גאנצער מוח איז דענסמאל קאנצענטרירט אויף ווי ער קוקט, א ראי'? לאזט אים קוקן פאר צוויי מינוט אין איין ריכטו נג וועט איר זען ווי א געדיכטער פיל-זאגענדער שמייכל באדעקט זיין געזיכט, און אויב למשל לאמיר זיך פארשטעלן אז דער באטרעפענדע פאלט ביי צוריקצוקוקן אויף כביכול דעם שארף-קוקער וועט געשען איינס פון די צוויי, ער וועט אדער זיך ברייטער צושמייכלען לאמר: איך האב דיך ג עלערענט דרך ארץ! אדער אנשטעלן אזא אומשולדיג בא'טעם'ט פנים אז איר וועט זיך קענען שווערן אז דער בחור האט נאך אין זיין לעבן נישט געשמייכעלט...

גראדע האט זיך ביי מיר געטראפן אז איך האב – גייענדיג צו מיין פלאץ – "אריינגעקאט" אין זייער פראפעטי )דאס רעכענט זיך פ ון זייערע ד' אמות און ווייטער(, באמערק איך פלוצים ווי איינער פון זיי שטעלט אן אויף מיר א שפיזיגן בליק, ער קראצט זיך ביים קאלנער, קוקט אויפן דאך און מורמעלט עפעס צו זיין שותף, יענער דרייט זיך אינסטיקטיוו אויס אין מיין ריכטונג און שיסט ספאנטאן אויס אין א שפאט ישן געלעכטער, איך בין אויפן ארט שטיין געבליבן ווי אנגעגאסן מיט א טאפ קאלט וואסער! איר כאפט אפשר וואס דא איז פארגעקומען?.

איך האב אויסגערעכענט אז דאס האט מען גערעדט פון מיר, נו גיי געב זיך אן עצה מיט אזעלכע חברה!

ווער רעדט נאך ווען עס נעמען זיך צוזאם א גאנצ ע גרופע פון "זאך ארויסהאבער'ס" און מ'לאכט פון די וועלט אז עס גייט א רויעך... יעדע צוויי מינוט )סטאטיסטיש גערעדט...( פארט

ארויס פון עמעצען א שארפ'ס און דער עולם קנאקט אויס, מ'קייכט זיך, ס'איז – געלעבט... מ'רייסט אראפ רבנים, ראשי קהילה, און אפילו דער סאמע פר עזידענט אליין ווערט נישט אפגעשוינט מ'רייסט לעבעדיגע שטיקער פון אים און פון זיין ווערטשאפט אז ס'איז א מחי-ה...

מ'לאכט אויס די וועלט מיט אלע זייערע נארישע בייפאלן, דארט אין פענטעגאן זיצן גרויסע קעפ מ'ארבעט אויס און מ'פלאנירט א סטראטעגיע ווי צו פירן די מלחמה, און זיי חלומ'ן נישט אז ערגעץ ווי אין א ביהמ"ד זיצן בחורים און צושטערן אלא זייערע פלענער...

זיי האבן מחליט געווען צווישן זיך אז ניין! די גאנצע מלחמה איז א איבריגע זאך! נו, פון יעצט אין ווייטער קען זיך די גאנצע אמעריקאנע רעגירונג שטעלן אויפן קאפ... איר וואו נדערט זיך זיכער וואס איז דער איבערקערעניש לעצטנס אינם ווייסען הויז, מ'ליופט ארום צוטומלט, עס וואלגערן זיך דאקומענטן אויף דער ערד, און דער פרעז' איז מורא'דיג צוטראגן...

פארט צו זייט מוחל צום ביהמ"ד און קוקט זיך אים ווי עס בליצן שארפע רעיונות און פרובירט זיך איינצובעטן ביי זיי מיט שיינעם, געט זיי צו פארשטיין אז עס איז פשוט נישט מענטשליך אוועקצומאכן חדשים לאנגע הארעוואניע בניד אף...

איר דארפט אביסעלע פארשטיין די מענטאליטעט פון די סארט באשעפענישן, אז עס האט אייך איינער פון די חברה "געשענקט" א גוט מארגן, קודם כל דארפט איר ווערן געטשעפעט און דערנאך טראכט אריין וואס דער רמז האט געקענט מיינען און אז איר כאפט נישט דאן ווייסט איר אז איר האט גוט געטראכט... פרובירט ניטאמאל צוריקזאגן א ווארט ווייל זייערע קעפ פארנעמען נישט קיין טיפשות... )אז איר ווילט קענט איר מפשפש במעשי ם זיין אויב האט איר נישט חלילה פוגע בכבוד געווען לעצטענס...(.

ווי איך האב מיך פארקירוועט צו גאר א צווייטע טעמע... שוין פארפאלן איך וועל מיר דא אפשטעלן.

דורך יואב

דער אשכול וועט סערווירן דעם היימישן ציבור מיט נייעס, אנאליזן, און סתם קאפ פארדרייענישן, איבער פאסירונגען און געשענישן וועלעכע שפילט זיך אפ ארום דער גארער וועלט, און וועט אי"ה טעגליך ווערן אפדיעטעט דורך צאללאזע געניטע שרייבער, וועלעכע האלטן זיך אויף אונערהאלב די ראמען פון קאווע שטיבל.

שרייבענדיג די שורות, איז שוין טאג טעלעפאון קראצט.

נאווה קודש פון כ'ק אדמור עטר ת אינעם ווייטען אזיע, וואו כלל ישראל ראשינו משטרויזאק שליט'א.

גרייט זיך צו פארשרייבן א פרישע יא, איך האב אייך נישט געקענט הערן, קאפיטל אין איר גלארייכע היסטאריע.

עניוועי, יעצט הער איך אייך.

צוזאמען וועט אפגעראכטן ווערן דעם דינער השנתי פארן יובל העשור, וואס מיר פארבינדן זיך מיט אליפאז דער חרידישער וועלט איז איינגעהילט צוליב א טעכנישע פארפלאנטערטן הונטאוויטש, וועלעכע געפינט זיך אין התרגשות, און מיט שפאנעדיגע ערלה, האט זיך עס פארשלעפט און יעצט אין אור כשדים, און איז פון די געמיטער ווארטן זיי צו הערן עפעס פארלענגערט צו א שמיטה.

פירענדע סדרנים דארטן. ער וועט באריכטן פון אור כשדים איבער דעם איבערגעבן א דעטא לירטן באריכט, מעמד רבתי. ב''ה איר האט די זכיה אנשים נשים וטף וועלעכע קומען צו איבער דעם גיגאנטישן מעמד הנחת מיטצוהאלטן פון דער נאנט, ביטע שטראמען מכל קצווי תבל, וועלן אבן הפינה, וועלעכע וועט ווערן גיבט א באריכט פאר די הונגעריגע אנפילן די זאלן און די גאסן ארום, אפגעהאלטן בצילא דמהימנותא פון ליינער דא.

אזש פאר די גוישע שכנים וועט זיך כ"ק אדמו"ר משטרויזאק שליט"א.

דאכטן אז א פרישע מכת ארבה לאזט זה היום עשה ה' נגילה ונשמחה בו.

זיך אראפ אויף דעם ראיאן.

א גוטן אליפאז, דאס איז יואב פון ב'ה מ'האט זיך דערלעבט צו אזא

אנווייזונגען

קאווע שטיבל, וואס הערט זיך עפעס לעכטיגן טאג, שהח יינו וקיימנו. נאט גוטס.

אייך א באריכט.

עסקנים בעהטן מ'זאל לאזן די שרייב

ובמקהלות רבבות

האלאו !!! ר' אליפאז איר זענט דא?

געצייג אינדערהיים, נאכדעם וואס האלאו ???

עסקנים האבן נאך איבערמידליכע אור כשדים - צענדליגע טויזענטער כוחות באוויזן אנצופירקלען אלע בית יא, א גו טן יואב, און א גוטן אלע וועלן היינט אווענט פארפלייצן די כסא'ס פון אויב ן ביז אונטן מיט חשובע קאווע שטיבל ליינער.

נמרוד גאס וואו עס וועט פארקומען דעמאניסטראטישע אותיות, אז מ'זאל דעם מעמד הנחת אבן הפינה נישט פארברענען די נשמה מיט ליינען אה, איך פריי זיך צו הערן אייער קול, בהשתתפות ראשי עם צום גיגאנטישן די טריפה'נע מאגאזינען, און ווי אויך די קאנעקשן איז עפעס נישט גוט, דער פאלאץ וואס וועט דינען אלס בית ווער עס רייכערט איז א פאלנער רוצח.

דאס פארשטייט זיך איז נישט אנגעקומען גרינג, וכל המוסיף גורע.

גלייכצייטיג בעהט מען, אז מ'זאל נישט אנשטאפן אלע 9 און אהאלב טאשן מיט אשר יצר פאפיר, נעמענדיג אין באטראכט אז מ'וועט דארפן אקאמאנדירן א גאר גרויסע צאל מענטשן, און ס'פארהאן א מספר מצומצם טישאוס.

א ספעציעלן טישל וועט זיין אראפגעשטעלט הארט לעבן די ארויסגאנג בוטקעלעך, וואו דער ציבור וועט קענען אראפשליידע רן די טליתים מיט די גארטלעך.

אויב איינער שפירט אז הייסע לאווע וועט שפריצן פון זיין נאז יעדע 7 מינוט, זאל תופס זיין אומנות אבותינו, און כאפן א האנטוך פון מקווה וואו מ'וועט קענען אריינבלאזן כל מה שלבו חפץ.

א ספעציעלן ברייטע דרייער איז אראפגעשטעלט געווארן בי ים מקווה געיט, בלויז איינער וועט דארפן צאלן, און זעקס בבת אחת וועלן זיך קענען אריינ'גנב'נען.

פאר די מער מאדערנעם עולם, וועלעכע שויערן זיך נישט בלויז ערב יום הקדוש פאר א חציצה, וועט זיין צוגעשטעלט שאמפאו אין אזאלעכע קליינטשיגע פלאסטיק בעגיס, ווי אויך וועט זי ין א ברייטע אויסוואל פון כשרע זייף. גלייכצייטיג בעהט מען מ'זאל נישט זיין סעלפיש, און ווען מ'ענדיגט זיך זייפן, זאל מען נישט אריינווארפן דעם געניצטן זייפל אין מיסט, נאר דאס צוריקלייגן אין קאנע וואו אנדערע אידן וועלן הנאה האבן.

דער השקה פון מקוה איז כשר בתכלי ת הכשרות, תחת פיקוח ועצת רבני ודייני דקהילתינו. מילא בעהטן מיר די קדושים מ'זאל נישט יעדער באזונדער ארויסשלעפן דעם השקה שטאפער איידער מען רעכט אפ די טבילות,

בכדי צו פארמיידן געדיכטע טראפיק.

וביתר שאת בעהטן די עסקנים די הייליגע לייט, ביטע זיך אפהאלטן פון פאר שאפן צונאמישע כוואליעס אין מקווה, נעמט אין אכט אז עס זיצן אנדערע אידן אין בור מיט טרוקנע באבעלדיגע הויט און קלאצן אויפן שוויציגן דאך, וואו זיי זענען משלים די חלומות פון ביינאכט. און צו די חברה וואס גולם'ן ווענדן מיר זיך מיט א בקשה נחוצה. ביטע לאזט איבער א ין בור א מאקסימום פון בלויז 7 האר, פארשטייט איר זענט נישט דער איינציגסטער וואס פארמאגט האר, מיר פארשטייען אז טאקע אין מקווה איז דער פלאץ זיך צו קראצן אלצדינג און אויסצוקעמען די פארקניפטען בארד, אבער געט א געלעגנהייט פאר א צווייטן אויך איבערצולאזן עפעס.

א מש גיח תמידי וועט שטיין על ראש הבור מיט א פארגרעסערונג גלאז, וואו ער וועט זיכער מאכן עס שפילט זיך נישט אפ נישט דברים שלא יעשו.

און ווען איר וועט האלטן ביים 711 'טען טבילה וועט ער מיט א בייסיגן קלאפ מיט די האנט אויסשרייען, אנטשולדיגט דאס איז נישט קיין סווימינג פאל, טובל'ן און ארויס.

א ספעציעלן דרעין איז אראפגעשטעלט געווארן ביי די קאווע, וואו דער עולם וועט קענען אראפגיסן דעם טיפה ראשונה, וועלעכע איז איינגעפירט צו טאן ביי אלע חסידישע קרייזן.

גענוי ווי ביי די זייף, בעהטן מיר אז ווער ס'דארף בלויז א האלבע קאצקע ציקער, זאל אראפבייסן האלב, און אריינוארפן די אנדערע האלב צוריק אינעם שיסל. דאס איז סיי צוליב ואהבת לרעך כמוך, און סיי בלתי לעבור על בל תשחית.

עס איז בשום אופן נישט ערלויבט צו

כאפן בילדער, כידוע ווי ווייט די רבי האט פארפירט קעגן דעם, און זיך אויסגעדריקט מיט דאס ארגסטע. עס וועלן בלויז זיין א האנטפול פראפעסינאלע פאטאגראפירער ,וועלעכע זענען געדינגען געווארן דורך רבינו הקדוש זעלבס, להגדיל תורה ולהאדירה.

ריקודין של מצווה

דער שטרויזאקע קאפליע וועט עפענען דעם מעמד מיטן נאצינאלן הימנע פון אור כשדים, דערנאך וועט מען זינגן העיל טו דע טשיף וואו מ'וועט קלאטשן פאר כבוד קדושת מרן שליט''א, און די רבי שליט''א וועט בשעת מעשה משפיע זיין פאר אלע פארזאמעלטע. דערנאך וועלן די תינוקת של בית רבן זיך שטעלן אין א ליניע, וואו זיי וועלן א קוש טאן דעם צדיק'ס האנט.

באלד דערנאך וועלן זיך חסידים ואנשי מעשה ארויס לאזן אין טענץ, בתופים ובמחולות, און זינגען יחי אדונינו.

רבינו שליט'א ישא מדברותיו

אום 4:15 מיט 7 חלקים, יופיע רבינו בנהורא מעליא כדרכו, און רבינו שליט'א וועט לאזן הערן דברות קדשו, וואו צווישן אנדערע וועט ער ארויסטרעטן בשער בת רבים במחאה נמרצה, אויף דעם פירצה גדולה וועלעכע האט זיך אריינגעכאפט דווקא ביי די סלתה ומשמנה פון כלל ישראל. נעמליך, דאס שוידערהאפטיגן דורכברוך פון עסן ביי שאלעשידעס געפילטע פיש וועלעכע איז נישט געקנאטן געווארן מיט די האנט, וואס אחוץ דער פגם פון משנה זיין, איז מען עובר בריש גלי אויף תעשה ולא מן העשוי. ווי אויך וועט די רבי אדרעסירן דעם היסטארישן דאבעליו סאמאטוכע.)זעה דא.(

דחקל תפוחין קדישין

ווי נאר רבינו שליט''א וועט ענדיגן דעם פלאמפייערדיגן דרשה, וועט רבינו שליט''א זיך אראפלייגן אויף די ערד, שטויסן מיט די פיס בכוונות גד ולות, און ווי פון א מאשין גאן זיך נעמען שיסן עפלעך וועלעכע זענען נחתם געווארן בטבעת המלך. פאר פרעמדע וועט זיך קענען דאכטן אז א קליין צעווילדיוועטע קינד ליגט אויף דער ערד און ווארפט באליס, אבער חסידים וועלן פארשטיין אז דאס איז בלויז א פרישן איניצאטיוו פונעם רבין פאר ביטול היש. ואשרי האיש אשר התפוח יפול בחלקו.

חלוקת מטבעות

נאך דעם עפל אויסברוך, וועט די רבי זאל זיין געזונט טיילן געבענטשטע מטבעות אויסגעקריצט צורת קדשו דערויף. מ'בעהט דער עולם זאל כאפן, ווייל ס'נישטא גענוג. מ'זאל ווארפן הוטן, צעפליקן שטריימלעך, ר ייסן קנעפלעך, פראסקענען מיט כח, און טיילן קלעפ ברציחה, וכל הקודם זכה.

ימים על ימי מלך תוסיף

נאך דעם מאורע יפליץ רבינו את הפעלץ שלו, דער אנטיק פעלץ וועלעכע מ'האט געמאכט פון פעהל פונעם ערשטן סקאנק, א קדוש מרחם אמו, וועלעכע די חבריה קדישא אליינס תחת הפיקוח של כ"ק רבינו שליט"א, האבן אפגעשינדעט די פעהל לעבעדיגערהייט, און דערמיט גענייט דעם הייליג פעלץ פארענט פונעם ארון קודש יום כיפור ביי נעילה.

ווי באוויסט טוהט רבינו שליט'א אן דעם פעלץ בלויז ביים כפרות שלאגן, און ביי שריפת חמץ, און כידוע האט זיך רבינו שליט"א אמאל אויסגעדריקט " ,זאל ווען דער פראסטע המון וויסן דער הייליגקייט און חשיבות פונעם פעלץ, וואלט מען זיך געשלאגן צו קענען מנשק זיין דעם פעלץ, בשעת עס רוהט על גופו הקדוש".

דער רבי וועט דאן אראפנידערן צום טייך ווי דער טאטע זי''ע האט אויסגעשאקעלט די מצוות ביי תשליך, דער רבי וועט דאן א כאפ טאהן זיין גאלדענעם האק, און אויפברעכן די געפרורענע אייז.

דאן וועט די רבי כאפן א טבילה גדולה עד מאוד, און פארשווינדן ווערן ווי א סובמארין במצולות ים.

די קינדער וועלן מספיד זיין אויפן פלאץ שוין געקליידעט אין ווייסע בעקיטשעס, מ'וועט זי ך הרג'נען כמעט ביז צום טויט, ולאום מלאום יאמץ, והחוט המשולש לא במהרה ינתק.

א גרויסן שכח ר' אליפאז, אויב איך קען אייך פרעגן עטליכע קשיות....

יא, אוודאי, אבער שנעל ווייל איך יאג זיך, איך דארף מסדר זיין אלע קארס פונעם עסקארד זאלן זיין געפארקט שיף, און די וויל ד טאנצעדיגע לעקטערלך זאלן בליטשקענען ווי משוגע. איר ווייסט יואב, דא איז דאך *

נישט ניו יארק, די גוים פלאצן ממש פאר קנאה, זיי האבן נאך אין זייער לעבן נישט געזעהן אזא מצב. זיי קענען נישט אויפכאפן די קאודס אויף די 2 וועי ראדיאוס, און זיי שטייען מיט די נאז אריינ געקוועטשט אין די סובערבענס און באטראכטן די לייטס.

אקעי, פארוואס האלט איר אז דער אשכול באלאנגט נישט אין צימעס, כ'מיין....

הערט ר' יואב, דאס איז נישט בלויז צימעס, דאס איז די מייערן פון די צימעס, ווי דער רעביצין האט זיך אויסגעדריקט.

כ'הער. אגב ר' אליפאז, ו וי ווייט איך פארשטיי זענט איר א דורכגעווייקטען שטרויזאק חסיד שוין יארן, צו וועלעכע פון זיינע קינדער פלאנט איר צו גיין נאכדעם וואס דער רבי שליט"א וועט כאפן דעם פארלענגערטן טבילה?

או! דאס איז א פארווייטאגטע שאלה, יואב פליז, לאמיר לויפן, איך יאג זיך ווי משוגע. מיין ראדיאו האלט אין איין פאפן, די בעדזשעס פאר די סדרנים זענען נאך נישט פארטיג.

אנטשולדיגט פארן פרעגן דעם שאלה, נעווערמיינד ווי מ'זאגט אין ענגליש. אלענפאלס, א גרויסע יישר כח, זאל מען הערן בשורות טובות, כל טוב.

עסקנים פארלאנגען קליינע טאשן אן פלאץ פאר סמארטפאונס

אין א שמועס מיט די הויפט מאניופעקטשורערס פון די חרד'ישע רעקלעך אינדוסטרי ,האט ארויסגעליעקט געהיימע אינפארמאציע, וועלכע איז נאך א שלב

דורך שמעקעדיג

אין די מלחמה אנטקעגן די טריפה'נע סמארטפאונ'ס, וואס זייער סייז וואקסן יערליך ווי אויף הייוון, א ון די מאנופעקטשורערס פון די דריי קלאודינג מוזן כסדר פארגרעסערן די

סייז פון די טאשן וואו ס'רוב עולם האלטן די קלוגע טעלעפאנען.

יעצט איז געווען א באשלוס אין די רייען פון די טויזענט רבנים אז קיין

איין חרד'ישער רעקל אדער וועסטל מעג נישט ענטהאלטן א טאש וואס קען ארייננעמען א טעלעפאן גרעסער פון א 7 אינטש סקרין. אזוי וועט מען פארזיכערן אז בלויז די קליינע מאושר טעלעפאנען וועט באנוצט ווערן ביים חרד'ישן ציבור.

ווען איינער האט פארגעהאלטן די עסקנים אז מאנכע טוען בכלל נישט אן די סארט רעקלעך/וועסטלעך, און אנדערע האלטן דעם פאון אויפן )גע'אסר'טן באקעל( פאסיק, האט ער באקומען א תשובה אז "ערגעץ מוז מען אנהייבן ",און אז דער קומענדיגער שטאפל וועט זיין צו

באפעלן די מאנופעקטשורער פון די בלויע ארבעטס הויזן צו פארקלענערן זייערע טאשן.

די חסידים ואנשי מעשה פון די שלומי אמוני ישראל ארגאנ יזאציע רייבן זיך די הענט פון גרויס פרייד, ווייל זיי זעהען אין דעם א אמת'ע הצלת הדורות על בנינו ועל דורותינו ועל כל דורות זרע ישראל עבדיך על הראשונים ועל האחרונים דבר טוב. פארשטייט זיך אז די טאטעס וועלכע מען וועט כאפן גייט מיט גרויסע טאשן וועלן די קינדער ני שט האבן קיין רשות כניסה אין די מוסדות.

עס וועלן געשטעלט ווערן ספעציעלע עסקנים וועלכע וועלן שטיין אין די מקוואות און אדורכנישטערן די טאשן בשעת מען טובל'ט זיך אין בור, און זעהן מיט וועלכע טאשן און טעלעפאנען דער עולם באנוצט זיך. און אינאיינוועגס אלס א באנוס וו עט מען זעהן קלאר מי ומי ההולכים, ווער גייט יעדן טאג אין מקוה, און אין וועלכע מקוה מען גייט.

עס בלייבט נאר איבער צו זעהן צו G&G וועט ווייטער אדווערטייזן אלע סארטן חסידות מענטשן מיט זייערע קליינע טאשן.

איבערבלייבענישן פון א אידישע שול געטראפן געווארן או יף מארס!

די סייענטיפישע וועלט שטייט און שטוינט, נאך א קנאפע יאר פון ארום וואנדערען, האט זיך די מארס ראווער אנגעטראפן אין א הערליכע געביידע, אומגאפער 6 קילאמעטער דרום צו פון די 'געיל קרעיטער', וואס זעט אויס ווי א אידישע געבעט הויז, "די ער שטע בילדער וואס זענען נאך דערווייל אביסל אומקלאר צייגן צו עפעס וואס זעט אויס ווי א ראמפ פאר ווילטשעירס ביים אריינגאנג צום פאליש אונטער די עשרת הדברות טאוול, די פלאן איז אז קוריאסיטי זאל צאמנעמען סעמפעלס פון די ערד, און ווייטער גיין צו שער גאטטעסמאן" זאגט מ ייקל קריספ, נאס"א עקספערט אויף רעליגיעזע אנלעגענהייטן, אין די הונטערגרונד זעט זיך זעט וואס זעט אויס ווי א בנין תלמוד תורה און א מקוה מיט א שוויץ, לויט די אפשאצונגען פונעם טערמאל אימעדזשינג סענסער פונעם טרעקל, און לויט ווי די יעצטיגע סעמפעלס גיבן אן ,איז דא צו קויפן סענדוויטשעס אינעם שמש שטיבל. א גרונטליכע אנאליז פון וואס זעט אויס ווי צולאזטע הבדלה לעכט צייגט צו

דורך געפילטע פיש

אז נישט נאר איז דא לייף אויפן מזל מאדים, נאר אז מ'היט שבת דארט אויך.

יעצט קומט אריין די נייעס אז ס'האט זיך געמאכט א קופקע פארענט פונעם שול, וואס זע ט אויס ווי מאדים מענטשען אין די יארגענג פון 16 ביז אין די דרייסיגערס, זיי שטייען און פלעפן אויפן נייעם טרעקל, מיט די ברילן אריינגעקוועטשט אין די אויגן מיטן הילף פונעם מיטעלסטען פינגער, אנאליסטן זענען באזארגט ווייל זיי פארשטייען נישט פונקטליך אויב דאס דארף צו מיינען א אנגריף אין מאדים'ע קולטור, פאר דערווייל האבן זיי אריינגעלייגט די ראווער אין דיפענס מאוד.

דורך יואב

גיי זיי מסביר פאר די אזוי גערופענע חרטומים - קלאץ קעפ, וועלעכע עסן

העכסט ווארשיינדליך מייערן מיט צימעס ווי איידער די טראדיצינאלן מייערן מיטן געפילטע פיש, וואס אידן קענען אלץ טוהן בשעת דער אצבע קודש גרייכט די צענטער פונעם ברילן.

הגם, די ערלים וועלעכע דרייען זיך אינעם 11211 געגנט, ווייסן זיכער עפעס איבער דעם סגולה פון לייגן די פינגער אויף די ברילן.

)הגם, זייערע זיידעס האבן פונקט אזוי געגעסן געפי לטע פיש מיט מייערן. כ'האב געהערט פון א איד וואס געדענקט נאך דאס. ער טענה'ט אויף זיין גאס אליינס האבן רובא געגעסן. שוין, אזוי ווי ס'גוישט זיך אזוי אידישט זיך עס. ס'וועט נאך זיין א טאג וואס ס'וועט זיך אריינכאפן ביינוונז, וועט עטס געדענקן יואב האט דאס שוין פא ראויס געזאגט(.

ס'טייטש זיי "די נאש פארשטאפטע קעפ" ווייסן נישט. כ'הער, כ'האב נישט געטראכט זיי ווייסן. ס'איז נישט די ערשטע, און נישט די לעצטע.

אז איך בין לאנגווייליג יעצט ווייסן זיי יא?

דער פרוכט מ'נוצט פאר ד' מינים, א זאך וואס די חוטב עצים פון קאווע שטיבל ווייסן, ווייסן זיי יא?

וויאזוי מ'קריגט פראגראמען ווייסן זיי יא?

די געשמאק פון א הייסע מקווה ווייסן זיי יא? )זיכער נישט, ווייל זיי וואלטן זיך דאך מגייר געווועזן-חחח(.

כ'מיין גיי רעכן אויס א ליסטע די גרויסע קארפן קעפ וועלעכע זיצן אין די גרויסע יונווערסעטעטן האבן קיין אהנונג איבער דעם.

אלזא, איך ווייס יא, און במקום שאין געפילטע פיש, וועט יואב אויך זיין גוט. כ'מיין, נאך אלעם מיט א חלום קען מען זיך נישט שלאגן. און ס'איז דאך באוויסט אז 29 קאנספיראציעס איז אזוי ווי 1 טעאריע; 7 טעאריעס איז אזוי ווי איין פאקט; און 17 פאקטן איז אזוי ווי איין חלום. כל שכן דא וואס ס'איז סיי א חלום, און סיי א פאקט. הרי לנו 79 פאקטן. פלאס א פאקט אויפן מאדים ווערט גערעכנט ווי, שוין, איך האב נישט קיין כח. WOW. איך האב שוין מורא צו שרייבן.

הנני העני ...

איז אזוי, אויפן מאדים גרייט מען זיך אויף קידוש לבנה. יא יא, קוק נישט איבער. "קידוש לבנה"! העלא? יא, איך מיין קידוש לבנה.

קידוש לבנה? כ'מיין זיי ליינען קאווע שטיבל. )שמעקעדיג(.

כ'מיין, וואטס דע ביג דיעל? מ'איז דאך מקדש יעדן חודש, קען מיר איינער מסביר זיין פארוואס ס'איז

אפילו א רעדע? )לע יקוואד(.

פשטות איז אוממעגליך ,ס'איז ווארשיינדליך א מיטאס. זעה וואס וויקי שרייבט. )יידל(.

דא האט איר א קליפ, לויט שאצונגען איז דאס א קידוש לבנה מ'האט געמאכט אויפן מאדים אין די צייטן פון נמרוד )טאמבל סאס(.

סוף זמן קצירת העומר אויפן מאדים )זר זהב-באזונדערע אשכול(.

או מאדים מאדים, עד מתי מאנת לענות פני הלבנה, קום קרא אל הלבנה, ואל יחר אפך, כי כמוך כוויליאמסבורג. )(.

א נייע קאמפיין. מאדים פאר קידוש לבנה. )קאווע טרינקער(.

וואס איז דאס קידוש לבנה? כ'ווייס איך זאג דאס איינמאל א חודש, אויב ס'איז אבער אוי פן מאדים איז דאס די זעלבע? )נולד מאוחר(.

א פלאנעט באלאנגט אין די אטמאספערן ,און קידוש לבנה באלאנגט פאר די מענטשן. )איחוד פעלד - חתימה(.

לויט די היינטיגע מציאות איז יידל טאקע גערעכט.

אויב אבער קוקט מען מיטן קאפ אראפ און די פיס ארויף - )זעה דא(, איז דא א וו עג וויאזוי ס'קען יא שטימען אויב ס'געפאלט בתקופת טבת ,און פאברואר למספרם האט 71 טעג, און ס'איז א שנת עיבור, און מ'גייט ווי ר' יהושע אז בניסן נברא העולם, לויט די גריכישע וויסענשאפטליכער.

אין ספר מרקד על מאדים )זעה דא( ברענגט ער בשם גאון אחד )בפשטות הגאון מכע לעם-עיין "כאן"(, אז ס'האט שוין פאסירט מיט ארום 099 יאר צוריק. זעה "דא" )יאיר(.

הערטס אמאל וואס קלוגערע און עלטערע פון ענק האבן צו זאגן, לאזטס ענק זיך לערנען אמאל, זייטס נישט אלץ אויבער חכמים.

קידוש לבנה אויפן מאדים איז צו פארשטיין פאר אונזערע מוחות אזוי ווי קידוש החמה אויף אונזער פלאנעט, והדברים פשוטים.

ביי אונז וואס די לבנה איז ווייט ארום צוויי הונדערט פערציג טויזענט מייל, איז מען מקדש יעדע חודש.

די זון וואס איז ווייט ארום 07 מיליאן מייל, איינמאל אין 29 יאר.

שטעלט אייך פאר מאדים וואס איז מיליאנען מיילן ו וייטער פון די זון, וויפיל מאל אין איר היסטאריע קען מען מקדש זיין די לבנה.

מילא, איז נאך אלץ שווער פארוואס דער עולם לייגט דעם פינגער אויף די ברילן? טריליאן פראצענט אז נישט.

ובפרט ווען מיר ווייסן אז דאס איז פיל מאל מער ווירקזאם ווי די גרעסטע מעגניפייאינג גל אז, און מ'זאגט אז אפילו עפעס א אויגן פראפעסאר

פון סרי לאנקא וועלעכע האט שוין אלצדינג שטודירט האט מודה געוועזן.

)נישט אז מ'דארף זיין הסכמה, נאר ווייסטאך, ס'געט א גוטן געפיהל(.

מילא די רבנים קריגן א זילבערנע האלטער אנצוהאלטן דעם מיטעלסטן פינגער, און זיי גי ין כאפן א נאנטן בליק אויף די לבנה.

מ'גייט טיילן געבענטשטע לבנה ניסלעך פאר אלע משתתפים, און די וואס געבן $ 212 "כמנין רבי" וועלן קריגן א קליין שטיקל גלאז פונעם רבין'ס

גלעזער וועלעכע האט אנגעבליך אויסגעטוישט בליקן מיטן לבנה.

און אויב די זיידעס וועלן קומען וו עלן זיי זיכער האבן א קורצערע רייזע.

נב. די אלע וואס גיין זעהן א UFO צו כאפן דעם לבנה, און פליהט נאך זאלן וויסן די רבי האט געוואלט מאכן יעצט.

אן עקספערמענט ווען ער האט זיך צושריגן "ואיני יכול לנגוע בך". ער "כאפטצעם"!!!!!!! !!!!!

האט זיך א לאז געטאהן אויף א מיסיע

דורך יואליש

ס'איז באקאנט די שענדליכע אנטיסעמיטיזים וואס הערשט אין אסלא קעגן חסידישע אידן. פון די אלע נאבעל פרייז געווינער דורכאוס די יארן זענען פארהאן פיל אידן, אבער קיין איין חרידי'שע איד. דאס קען נישט זיין קיין פערצופאל, זינט עהרליכע אידנטום באטרעפט א באדייטענדע חלק פון די אלוועלטליכע אידישע אפשטאמיגע, אבער צווישן די געווינער זעהן זי זיך בכלל נישט אן, איז מוכרח אז אסלא איז אויף אן ליבעראלע אנטי-רעליגיע מלחמה.

אנדערש איז סטאטיסטיקלי נישט מעגליך.

ס'איז צייט צוריקצ ושמייסן. מיר וועלן באקרוינען אונזערע אייגענע נאבעל פרייזן!

לאמיר אנהייבן מיט די נאמינאציע פראצעס און אים ר"ח אדר ב' וועלן די ענדגילטיגע געווינער באעהרט ווערן.

חסידיש נאבעל פרייז, ליטארעטור:

דבר יום ביומו

חסידיש נאבעל פרייז, מעדעצין:

מרת ווידער

חסידיש נאבעל פרייז, עקאנאמיקס:

כולל חצות

חסידיש נאבעל פרייז, פיזיקס:

פלאסטישע בעג שוץ נגד טומאת מת שבוקעת ועולה

חסידיש נאבעל פרייז, כעמיסטריי:

כרייענעיז

חסידיש נאבעל פרייז, שלום:

וואסידאס?

דורך פיש כאפער

היינט קומט נישט דער רעבבע. מי ין טאטע האט אים היינט געטראפען אין שול צופרי און דער רבי האט אים געזאגט אז היינט גייט זיין א נייע סאבסיטוטער. שרייט מוישי אויס מיט פאטאס.

ס'יז נאך אנהייב יאר, און אזא געשאנק פאר די קינדער. זיי גרייטן זיך אויף קעסל און כלים, מ'גייט מאכען א לעבן היינט. עניוו עיס האב איך אויך נישט מוירע אפילו פון די עכטע רעבבע, שרייט מוישע לייב דער גרויס מויל. איך מיין איך האב געזען די סאפסעטוטער אין די האל פריער, ער קוקט אויס ווי א לעמעלע מיט א קליינע ציגעלע בארד, לייגט צו דער לץ פון קלאס הערש חיים.

די ערשטע זאך וואס ר' הערצקא זוכט אין דעם געביידע פון ווי ער איז נאר קארגע זעקס יאר צוריק ארויסגעגאנגען איז. איר האט צוגעטראפען, דעם מלמדים שטיבל. ער האט שוין אלס אינגל געהאט די פאנטאזיע אז ווען ער גייט זיין א טאטע, גייט ער זיין א רעבבע. ער האט שוין געקויפט אזא טרענטש קויט אן קעשענעס. און ווען ס'יז קאלט אין די גאס, דעמאלט קען ער האלטן די הענט אזוי אריינגעשטעקט אין די ערמל, איינס אין צווייטן אריין. און ער גריסט זיינע אלטע חברים נאר מיט אזא ערנסטן שאקל מיטן קאפ.

נאך אלס קינד אין חיידער איז לעבן אים געזיצען נפתלי דער הצלה. ער האט אלס קי נד געפראוועט הצלה'יזם. ווען א אינגל פלעגט זיך צושניידן, דאן פלעגט ער קומען צו לויפן און אזוי שנעל געבלינקט מיט די אויגן, צוויי מאל די רעכטע אויג און צוויי מאל די לינקע אויג, אא"וו, לאמיר זאגען אז דאס האט געדארפט זיין סטראובס. ער האט ארויסגענומען אפאר אומקלע בעדיגע באנדאזשן פון די קעשענע און יענעם באנדאזשירט. ער האט אויך געהאט אזוינע מאדנע גאוז פעדס, וואס ער האט ארויסגעכאפט פון די לעדל פון זיין מאמעס נאכט קעסטל און ער האט נישט פארשטאנען פארוואס ז'יז געווען אזוי ברויגעז ווען ז'האט באמערקט אז ס'פעלט. נו, ער איז אבער היינט א פלעינער קעשיער אין א גראסערי. אבער הערצקעלע האט יא אויסגעפירט.

דער סאבסיטוט איז ניינצען מיט א האלבען יאר, נישט סתם ניינצען. ער קראצט זיך דעם אומגעוואקסען בערדל. דער באשעפער האט אים עס פשוט נאכנישט געשאנקען, ניטאמאל

וואס אלעזר בן עזרי'. אבער ער קראצט זיך דעם מארדע אוואו גלייך נחשון בן עמינדב קען זיך פארשטעקן פאר אים.

דארט אין מלמדים שטיבל קוקט ער זיך ארום מיט קנאה'דיגע און נייגעריגע בליקען. די אלטגעזעסענע מלמדים קוקן אים אן פון אויבן אראפ. ס'ווערט אים אומבאקוועם, אבער ער מאכט זיך נישט צו טוהן, איך קען שוין טוהן אלעס וואס ענק, טראכט ער צו זיך. די ערשטע זאך מאכט ער זיך א קאווע אזוינס און אזעלכעס, מיט קאצקע צוקער פארשטייט זיך. ווייל ער דארף זיך דערלערנען וויאזוי מען צוברעכט עס אין האלב נאך וואס מ'לייגט די האנט אויפן קאפ צו מאכען א ברכה און אזוי עס איינטונקען אין די קאווע.

דאן קומט די צווייטע פאזע. ער גרייטזעך אן א מלמדים פרישטאג כיד המלך, ווי פאלגענד. פעניץ מיט קנאבעל, וואס די קנאבל קראצט מען שטארק אויפן הארטן פעניץ אז אלע קינדער זאלען עס הערן, און דאס עסט/קייט מען נאכדעם הויך אין כיתה ווען אלע קינד ער קוקן און ס'שמעקט אין די נאניע אריין. און ער ווארט שוין פאר די סעקונדע ווען א אינגל וועט קוקען אויף אים. אזוי אז ער זאל אים קענען זאגען, קוק אריין אין חומש פאר איך צי דיר אריין אזוינס און אזעלכעס. א שטארקע קאווע, ער האט'עס ניטאמאל ליב, אבער ער איז פארט א רעבבע. און א שאכטל סארדינס, אז די אויל זאל קענען אראפרינען אויף די אלטע גרעיע טיש. און דאן קען מען הייסן פאר א אינגל צו גיין ביי די סינק, אז ער זאל אים ברענגן די ברוינע טישוס.

ער קוקט ארום אויף די ווענט, האלב אפגעקראצט האלב אנגעשריבן. און ס'ווערט אים שווא רץ פאר די אויגן. זיין רבי פלעגט אויפהענגן דעם הוט אויף א העקעלע וואס סטאשעק האט אריינגעדרילט אין די וואנט, בשעת דער רבי האט מיט פארגעניגן געצייגט דעם פאליאק ווי דאס העקעלע אריינצובארען. אבער אין די כיתה איז קיין העקעלע פארהאנען.

ער פייגערט צו קענען בטעות ק ראצען זיין קאפ ווען ער נעמט אראפ זיין הוט. ווייל זיין רבי פלעגט דעמאלט אנקראצען זיין הענט אין די טיש און זיך וואשען די הענט מיט אביסל קאווע וואס ער האט אויסגעגאסען אויפן טיש.

ער עסט אפ, און ווידער, ער פוצט אפ זיין בארד וואס ער האט נישט. בענטשן וועט ער שוין באלד אין מלמדים שטיבל. און ער ווערט גראד שטרענג. ער וועט זיך נישט לאזען פון די

ראצערלעך דעם ערשטן טאג. ער מעסט אפ די קינדער מיט אזויגערופענע שטרענגע און שארפע בליקען. עפעס איין מחוצפ'ל קוקט אים צוריק גראד אין פרצוף אריין. ער ווייסט שוין ווער דער צרה לייט איז, און ער לאדענט אים איין צו זיצען נעבן זיך. ער פרייט זיך אז גראד אנהייב טאג האט ער שוין די חדר אין די האנט, ווען שמרי' קנייטשט די לוסליעף פעיפער צו אלע זייטן און מאכט א היטל דערפון. דער שמרי' האט א שכן אין די מצילי אש און ער איז פשוט מקנא דעם שכן. אלזא ער מאכט זיך אזא פייער לענדזשער היטל פון פאפיר. און פון די איבעריגע פאפיר מאכט ער א ערעפלעין און, וווואפס, ס'פליט אין סאפסיטוט'ס פיסק אריין.

ער שפרינגט אויף ווי א שלאנג געביסענער און לויפט צו צום אינגעל מיט א נאך בחורישן כעס און וויל אים ווייס איך וואס טוהן... אופס, איך בין א רבי. ער הייבט אים אויף און טראגט אים צום מנהל אין אפיס אריין. שמרי' שמרי' ווילאנג נאך, פרעגט אים דער מנהל. דער שמרי' האט א גוטן קאפ, זונטאג קען ער שוין די גאנצע שיעור און איבער די וואך איז ער לאנגווייליג. גראדע א וואויל אינגל אויך און זי ין רבי נוצט אים אלס מיוחס, אזוי אום אים צו האלטן ווי מער פארנומען. ער הייסט אים דעם שטעלפארטרעטער איבערבעטן, ער הייסט שמרי'ן ווארטן אינדערויסן פון אפיס. ער איז ר' הערצקא'ן מסביר וואס דא גייט פאר און ער פארשטייט. אבער פטור בלי

כלום אי אפשר. ער זאגט דעם שטע לפארטרעטער אז ער גייט מיט קומען אין כיתה אריין. אזוי וועט מען זעהן אז דער מנהל נעמט דאס זייער ערנסט.

דער מנהל שפאצירט אריין פונקט ווען דער צרה לייט לייגט א שמוציגע גלעזל אויפן פארעדיגן בענקל. נאך דאס האט ברוך זלמן'ן אויסגעפעלט. אזא בעקווערדס פראסק איז געקו מען אומגעראכטן צו פליען. ער וויינט ווי א ביבער און דער מנהל פרעגט אים, וואס דארף דאס צו מיינען, דונערט ער. די הויזן זיינע ברויך מען כמעט טוישען פאר שרעק. עממממ, בערי האט עס געטוהן, איך האב עס געוואלט אראפנעמען, כליפעט ער.

דער מנהל איז א געבוירענער פערד, אב ער פארט נישט היינט געבוירן, ברוך זלמן האט נישט געוואוסט אז בערי איז היינט אין חדר נישט געקומען. און דער מנהל האט אקארשט וואס אויפגעהאנגען דעם טרייבל מיט זיין טאטען.

פון דא און ווייטער העמיר געבן די פרייוועסי צוריק פאר'ן נייעם שטעלפארטרעטער. מיר וואונטשן אי יך ברכה והצלחה צו אייער נייעם ארבעט. איין זאך זאלט איר אבער וויסען, מלומדות איז א חכמה ואינה מלאכה. איר קריגט נשמה'ס אויף וואס צו ארבעטן.

שלייפט זיי ווי דיאמאנטן, איידל און מיט הארץ. זיי וועלן איך אזוי צו גוטן געדענקן זייער גאנצן לעבן.

די אומפארגינערס מאכן שרעקעדיג דאס לעבן פאר אלע נארמאלע מענטשן און גייען אויף די געהירן, דאס מוז מען עוקר מן השורש זיין! ווען וועלט וואלט געווען וועלט, וואלט ידידינו החשוב הרב @פרישער שליט"א געמאכט מטעמים פון אזא גוטן ארטיקל, ער איז ביכול ת צו צולייגן די זאך אויף אטאם-סייז פיצי שטיקלעך און ארויסצווינגען אן אויספלאץ יעדע שורה, בפרט מיט דעם פרידישן שפראך. אבער פטור בלא כלום אי אפשר, ער איז אצינד פארנומען מיט חנוכה דאגות, וועל איך מוזן נעמען דעם עבודת הקודש אויף מיינע שוואכע אקסלען )איך האף אז @געפילטע פיש וועט עס גלעטן, כדי עס זאל מיר נישט שטערן צו שטארק(.

זאג, צי ווייסטו אז מיר געפינען זיך אין שטאט מיט פארפעסטיגטע לופט און א פאלושען וואס איז גורם אסטמא פאר אונזערע קינדערלעך? מען טאר נישט אטעמען אויף די גאס! און נישט אלע בעס'כיסעס זענען ריין א ון מאנכע רייניגן זיך נישט די הענט יעדעס מאל און דאס איז גורם שיגעלע, טרענספעט איז א חורבן פאר אייער גוף, ווייסע מעהל איז נישט גוט פארן פארדייאונגס סיסטעם, צוקער מאכט שלעכטע גלוקאס, זאלץ הייבט די בלוט פרעשור, געפרייטע עסן הייבט די שלעכטע קאלעסטראל, רייכערן איז דאך דער מלאך המות אליינס און מאכט שווארצע לונגען ,עסן שטייענדיג מאכט גראבע פוס, עסן זיצעדיג מאכט א גראבע בויך, עסן ליגעדיג מאכט א גראבע רוקן, אויף קאווע זענען אויך דא מחמירים וועלכע זענען נישט איבריג צופרידן און זאגן עס שאדט פארן הארץ )און

דורך שמעקעדיג

קריגן זיך מי ט מיין חתימה(, והוא הדין מיט טשאקאלאד, קאלירטע סאדע מאכט הויכע צוקער )ווייסע, נישט ברוינע(, בונדאש איז נישט געזונט ווייל ס'איז געפרעגלט פונקט ווי פרענטש-פרייס, בהמה פלייש שאדט פאר די אדערן, פיצא איז צו פעט און מאכט גראב און ס'איז נישט גוט פאר שידוכים, קאקא ש קעיק און אראנדזש דזשוס איז נישט גוט פארן מאגן, טשולענט און ארבעס מאכן שלשול, סלאש שאדט פאר די נעגל )טאקע? נישט געוואוסט(.

א הייסע מקוה איז נישט געזונט פארן הארץ, א קאלטע איז נישט געזונט פאר די פוס )און א לאולעך איז סתם אזוי נישט גוט, ס'האט נישט קיין אידי שן טעם(. גיין אונטער די זון מאכן בריען אויף די הויט און קען גורם זיין הויט קענסער ח"ו, נישט גיין אונטער די זון פארמינערט ווייטאמין D, גיין מיט ווייסע קליידער קלאפט צוריק די היץ פון די זון, אבער גיין מיט שווארצע איז מער צניעות'דיג, ווי אויך נאר ווייסע זאקעל עך איז גוט פאר די פוס-פאנגוס, טרינקען אינמיטן עסן מאכט גרעבצן, נישט טרינקען בכלל מאכט שליקעצן, א סעלפאן ברענגט שטראלן פארן מח, קנאבל מאכט א שלעכטן ריח אין מויל, ליינען אין דער טונקל שאדט פאר די אויגן, שמעקן טאביק איז סם המות, הערן הויכע מוזיק מיט העדפאונס אדער ביי א חתונה קען שאטן פאר די חוש השמיעה, קוקן ווי א קאנסטראקשן ארבעטער שפריצט פייער איז נישט גוט פארן חוש הראי', גיין אין פאבליק טוילעטס שאדט פארן חוש הריח )און אפט פארן חוש השמיעה אויכעט אבער אכמ"ל(, שלאפן מיט א אפענעם פענצטער קען גורם זיין א צוג און דאס מויל ווערט

פארדרייט, שלאפן צו ווייניג איז נישט גוט פאר אימיון סיסטעם, שלאפן צו פיל איז אויך נישט גוט )בשם מיין טאטן זז"ג...(, און די ליסטע איז נאך א לאנגע )וההמשך יבא בל"נ(.

וואס מיינען די שטודיער און סטאטיסטיקער און דאקטוירים פערדן? אז איך גיי סך הכל אפקאכן אביסל קאשע מיט ביטערע בראקעלי און לעבן דערויף 129 יאר? ניין וועג!! איך וועל עפעס יעדן טאג מאכן א חשבון הנפש וואס/ווען/וואו איך טו/גיי/עס/טרינק/שלאף מאכן טויזענט קאלקיולעישאנס וואס איז יא/נישט גוט ווען? איך האב עפעס איבריג צייט פאר דעם? וויל איך אייך דא מגלה דעת זיין און הויך אויסרופן: 'ך פייף ענק אלע אן! כ'וועל טון וואס מיר שמעקט, און עטץ קענטס אייך שטיקן מיט ברוינע רייז! ואני אכנס לחיים טובים ארוכים ולשלום. מען דארף די אלע צייטונגען און לעכערליכע שטודיעס אין מיסטקאסטן ווארפן, זיי האבן אלע דעם זעלבן דין ווי די פלארייד ארויפצווינגער, אלעס זענען קאנספיראציעס, גארנישט מער!

איך האב לעצטנס געלייענט פון ר' יעקב בלוי זצ"ל פון די עדה החרדית וואס איז נסתלק געווארן לעצטע יאר, ער איז געווען א העווי סמאוקער, האט מען אים מעורר געווען אז די דאקטוירים זאגן אז עס איז נישט געזונט, און עס איז א שאלה פון ונשמרתם וכו', האט ער געענטפערט בזה הלשון: "בעסער לעבן 59 רואיגע יארן, ווי איידער 09 נערוועזע"! ודפח"ח.... )איבריג צו זאגן אז ער איז אוועק בשיבה וזקנה טובה..(

נא רבותי, האמיר שוין דא א מעשה

רב, לאמיר זיך אפלאזן פון די אלע אנשיקענישן, נאר מקיים זיין שמח בחור בילדותך כראוי וכיאות, אזוי ווי איינער פון די גדולים האט זיך אמאל אויסגעדרוקט בצחות לשונו "מען לעבט נאר איינמאל".. ס'איז דאך א שאד, ווער זאל דען עסן די קארן

טשיפס מיט די פודינג, פארוואס מיט יאפטשיק ,סאלאמי און איבערלאזן פאר יענעם און זיך שטיקן פאסטראמי סענדוויטשעס, פיצא מיט מיט זויערע גרינפיעס, און לעבן אויף פרענטש פרייס ,פיינע ווייסע די טייערע וויטאמינען ABCDEFGH.

ראפאגאש חלות, און בע זר ה' לאמיר זיך פארנעמען באהבה ענזשויען לייף צו די פולסטע אזש ובשמחה רבה, מיר וועלן געניסן ס'זאל גיין א רויך!

כדבעי למהוי, רוקן אווערנייט קוגל

דורך מאטי

... גרונעם איז קיינמאל פון די חסידים געווען, קוים אמאל געהערט פון זיי. זיין קריינדל האט גראדע יא געהערט פון זיי און אז אידן ווערן כסדר געהאלפן ביי זייערע רביים.האט זי אים אנגעהויבן צו דערקוטשען ער זאל פרובירן דעם מיטל אפשר וועט פון דארט קומען די ישועה.

וואס דרייסטו דעם קאפ! האט גרונעם זיך געאייסערט, איך קען זיי נישט! כ׳האב מיט זיי קיין געטועכטס וואס וועלן זיי מיר שוין קענען העלפן.

ק ריינדל האט געהאלטן אין איין מוטשען אבער ער האט זיך נישט געלאזט

״און טאקע צום סוף נאך אפאר וואכן וואס קריינדל האט אריינגעהאמערט אז גרונעם זאל פארן האט זיך ארויסגעשטעלט אז גרונעם האלט נישט ביים גיין און ער איז טאקע ״קיינמאל נישט״ געפארן ...

... איך וועל דיר ארויסווארפן אויף די גאס! -האט דער פריץ געשריגען א בייזער, -דו קומסט מיר שוין פיר מאנאטליכע ראטעס! - האט חאצקעל געהערט זיין אויבערהאר ארויסזידן פון צווישען זיינע ציין.

סאיז נישט געווען קיין ברירה חאצקעל האט איינגעפאקט זיין טורבע מיטנעמענדיג אביסעלע שפייז און געפארן צום רבי׳ן.

אנקומענדיג האט ער געזען גאנץ א ״קליינער״ שורה ווארטן אריינצוגיין צום רבין ס׳האט נישט אויסגעפעלט קיין פראטעקציע אדער הויכע שליכצן דער גבאי זאל זיך באפאסן מיט אים.

דער רבי האט געפרעגט פיר חדשים נישט באצאלט?? ווייזט זיך אויס דער קרעטשמע ביזנעס איז נישט פאר דיר כמיין זאלסט גיין צו בי ענד עידשז. צום סוף האט א צווייטער מער טויגליכער איבערגענומען די קרעטשמע און אלץ באצאלט אין צייט דער פריץ איז געבליבן לעבן ביז די דריי און ניינציג.

דורך יואליש

... און די וואלף האט אריינגעטאנצן אינ עם הייסן טאפ וואסער, ס'האט טאקע געזיד און געגליעט, אבער די הונגער האט און געטריבען. אין איין אויגן בליק האט דער וואלף ארויפגעשפרינגן און צופליקט די דריי פיגיס און זיי אפגעלעקט ביזן גיד הנשה.

נאכדעם איז דער וואלף געבליבן לעבן אין זייערע הייזער. די ציגעל'נע הויז איז געווען זיין היים פאר די ווינטער, די שטרוי'ענע איז געווען זיין זומער היים, און אין די האלצער'נע הויז האט ער געעפענט א עמעזאן ביזנעס.

דורך מאטי

... זיין חכמה האט געשם׳ט אינעם גאנצען געגענט, פון איבעראל איז מען זיך געקומען שואל עצה זיין מיט אים. ביז ס׳איז אפילו אנגעקומען די שמועה צום קעניגליכן פאלאץ. און דער קעניג האט באשלאסן אויפצונעמען דעם ר שלמה אלס זיין הויפט פינאנס מיניסטער.

פארשטייט זיך אז דאס האט ערוועקט קנאה ביי די לאנגיאריגע גוי׳שע מיניסטארן זיי האבן געקריצט מיט די ציין אבער גארנישט געק ענט טון.

ביז ביז צום סוף האט זיך ארויסגעשטעלט אז טראץ וואס ר שלמה האט געהייסן א חכם און דער שטאט פון ווי ער איז געקומען, האט ער אבער נישט געטויגט צו אזא הויכע פאזיציע ביים קעניג...דער פריערדעיגער גוי׳שער פינאנס מיניסטער איז בעסער געווען און איז צוריק געקו מען און דער איד שלמה איז געווארן אפגעזאגט נאר צוליב ריין פינאנציעלע סיבות..

.... ראובן איז געבליבן גראבן אונטערן בריק ביז צופרי ווען א פארט אוטאראטי פאליציאנט האט אים ארעסטירט פארן מאכן א בור ברשות הרבים, און שמעון איז אהיימגעגיינגן און צובראכן זיין פריפ עטשיק און איז געבליבן קאלט א גאנץ ווינטער מיט א

הויפן ציגעל אינמיטן קיך און זיין פרוי האט געכאפט א לינגן אצינדונג. קיינער האט נישט געטראפן קיין אוצר און זיי האבן ביידע ווייטער געארבייט אין מצה בעקעריי פאר יארן לאנג. און מ'האט געמאכט טיי אווענטס צו חתונה מא כן זייער קינדער.

יארן שפעטער האט זיך ראובן'ס משפחה נישט משדך געווען מיט שמען'ס משפחה האבענדיג טענות אז ער האט זייער נאיווע זיידע פארקויפט די ברוקלין בריק. ביידע משפחות האבן נישט געגעסן מצות פונעם אנדערע'נס מצה בעקעריי און זיי האבן זיך גאר באשולדיגט אין עס ען חמץ בפסח.

...אלעקסיי האט איינגעשפאנט דעם וואגן און די גאנצע חבריה קדושה האט זיך ארויסגעלאזט אויף אן אומבאקאנטער וועג. פארענדיג א שטיקעל וועג האט אלעקסיי איינגעדרימעלט )נישט געכראפעצט,פשוט נישט געליטן דערויף( און האט אפגעלאזט די לייצעס.

מיטאמאהל!!! האט דער וואגן אנגעהויבן צופליען פון זיך אליינס !!!!! איבער פעלדער און וועלדער בערג אן טאלן סאיז טאקע נישט דורך קיין לאנגער צייט און פליצלונג ... טראך!!!!!!!!! דער פערד האט געגעבן א זעץ אריין אין א גראבן בוים סהאט אנגעהויבן צו ספינען.

איין פערד האט זיך גליי ך ציפיצלט אויף 29 שטיקלעך....דער צווייטען איז געבליבן סטאק מיט אלעקסיי 16 פוס טיף און א טאהל ר וואלף קיצעס האט געמאכט א דאבל טאמבל סאוס ארויספליענדיג פון וואגן!! אן אנדערער פון די חבריה האט זיך צובראכן די ביין פונעם נאז!!!!!! דער בעש״ט איז אפגעקומען מיט א לייכטער קאנקאשן ... מהאט געברענגט א נייער וואגן און מהאט זיי אריינגעפירט אין שפיטאהל און דער מעזוביזצער הויף האט זיך פארשאפט א נייעם דרייווער.....

דורך זר זהב

... דער חסיד האט אפגעמאכט אז ער מוז זעהן וואס זיין רבי דער קדושת גרשון זי"ע טוט ביי שיר השירי ם, האט ער זיך אריינגעגאנבענט אינעם רוק שאפקע. אזוי זיצענדיג מיט א צאפעלדיג הארץ קומט דער הייליגער קדושת גרשון אריין און הייבט אן שיר השירים, דער חסיד הייבט אן שפירן ווי ער האלט עס נישט אויס. פלוצלינג נעמט דער רבי ארויס א גוט שטיק קוכן פון ביזעם און הייבט אן אריינרוקן, א ציטער כאפט אים אן זעהנדיג א מאן אין ווייסן גיסט אן פאר'ן רבי'ן ארענדזש דזשוס. פון וואו איז די מאן אריינגעקומען? ער געט זיך בטעות א ריק אין

שאפקע מאכענדיג א גערודער, דער רבי הייבט זיך אויף זעהן וואס דארט טוט זיך, ער ווערט גערעגט אויפן חסיד הא קט אים די ביינער מ'פירט דעם חסיד אריין אין שפיטאל קריטיש פארוואונדעט.

דורך מאטי

... דער רבי איז אריינגעפאלן אין א דביקות זיין פנים האט געפלאמט קיינער פון די ארומיגע האט זיך נישט געוואגט א ריר צוגעבן ענדליך נאך א פיינליכע דריי פערטל שעה געט זיך דער ר בי א כאפ אויף אין זאגט בערל! ביזט א געהאלפענער!

בערל האט אין איילעניש גענומען דעם נעקסטע באן אהיים אנקומענדיג נאנט צו זיין הויז זעט ער ווי מלויפט אים שוין אקעגן דערציילן די גוטע בשורה אז דער קראנקער איז סאך בעסער געווארן.

ווען ער האט זיך נאך געפרעגט ווען פ ונקטליך סהאט זיך אנגעהויבן די סימנים פון די פארבעסערונג האט ער זיך געכאפט ביים קאפ סאיז געווען ממש פונקט 19 שעה פאר ער האט אפילו איבערגעטרויטן דעם רבינ׳ס שוועל והיה לפלא.

דורך יואליש

.... אלע חסידים שטייען מיט די העלזער אויסגעצוגן אויף ארויף אווי גרייט פאר די שחיטה. יעדעס מאל א וואלקן ריקט זיך הערט זיך ברומען "אהההה." אבער ס'איז פארכמארעט ווי בי חוני המעגל. פארוואלקענט. קיין זכר פון א לבנה. דער הייליגער מיקעסויעבער רבי ]שליט"א[ זצ"ל שטייט פארזינקן אין זיינע מחשבות. דער הויז בחור האלט גרייט דעם לעדערנע ק ידוש לבנה זאגער, מיטן פירוש פונעם ערשטן מיקעסויבער קדוש זצוק"ל.

דער רבי עפענט אויף די אויגן און באפעלט אלע חסידים זאלן אהינגעבן זייערע פאטשיילעס. טאש טיכלעך זענען געקומען צו פליען ביז ס'איז געווארן א הויפן פון פאטשיילעס. נאכער האט מען זיך גענימען בינדן אי ינס צום צוייטן און מאכן איין לאנגע אחדות פון פאטשיילעס. חסידים האבן געזאגט אז די "מיקעסויבער פאטשיילע" האט געקענט ארומרינגלן די גרויסע מיקעסויבער בית החיים זיבן מאל. ביים עק האט דער רבי פארקניפט זיין אייגענע פאטשיילע, ביים אנדערען עק האט דער רבי באפוילן מ'זא ל באהעפטן דעם הייליגן "ורחץ האנטוך"

פונעם מיקעסויבער קדוש.

האלטענדיג דאס "ורחץ" עק, האט דער רבי פארבעטן יחיאל דער בעטלער זאל האלטן דאס אנדערע עק. אין שטעטל פלעגט מען

זיך שישקען אז ר' יחיאל קאן די קליינע אותיות.

דאן האט מען אנגעהויבן דרייען די פאטשיילע רא ופ, אז דער ריזיגע פאטשיילע איז געגיינגען עולה ויורד, מעלה ומטה, רצוא ושוב.

נאך דרי שעה דרייען האט דער רבי ארויפגעקוקט און אויסגעשריגן: "ס'איז דא א מיקעסויעבער לבנה!!! ברוך אתה ה' אלוקינו מלך העולם אשר במאמרו ברא שחקים...."

מיט די צייט האבן מיקעסויבער חסיד ים מקפיד געווען נישט צו מאכן קידוש לבנה ווען ס'איז דא א זעהבארע לבנה, אדער אפי' א זידיטשויבער לבנה. קידוש לבנה האט מען געמאכט בלויז אויף א מיקעסויעבער לבנה - דהיינו ווען ס'איז פארכמארעט און ס'איז פארהאן קיין זכר פון א גשמיות'דיגע לבנה וואס איז נראה לעינים צוליב די מסך המבדיל פון די וואלקענעס אויף וועלכע די רבי האט זיך אויסגעדריקט אז זיי זענען "א שטיק גשם."

דורך מאטי

... אן אייז קאלטער פראסטיגער נאכט געווען ווען דאס האט פאסירט שטורעמישע ווינטן האבן געיאוועט אן רחמנות געהאקט אין די לאדנס ווי צו זאגן איך וו יל מיך אריין-ברעכן און אייננעמען אויך די אינעווייניגע.

אבער ווער וועט ברענגען נייע ליכט פאר חיים׳ל דער שטעטל מתמיד די לעצטע ליכט האבן נארוואס אויסגעצאנקעט

מיטאמאל הערט זיך שטארקע קלאפן ביים טיר אין אנהויב האט זיך אים געדאכט אז דער וועטער איז דער וואס האק ט דארט.. ווי ער קומט צו נענטער און עפנט די טיר איז ער אין גאנצען פארוואונדערט געווארן נישט מער און נישט ווייניגער א געשטאלט פון א גאר אלטער צוברעקלטער בוים איז געליגען אראפגעטראסקעט ביים זייט פון טיר.....

די איבריגע נאכט איז קיינער נישט געקומען און ער האט זיך געמוזט ספראווען מיט די פינסטערניש...

דורך מאטי

.... די צוויי חברים האבן זיך זייער ליב געהאט און האבן זיך געגעבן תקיעת כף אז ווער ס׳גייט פריער ארויף אויף יענע וועלט זאל קומען צום אנדערן אין חלום פארציילן וואס ער איז דורך געגאנגען דארט.

חיים איז קודם געשטארבן מהאט געטרויערט זיבן טעג,שלושים,נאכן קומען צו זיך האט שלמה אנגעהויבן ווארטן אז חיים זאל מקיים זיין זיין צוזאג

און געווארט און געווארט און געווארט ... שוין.

ביטע דרייט איבער דעם טעיפ.

דורך יאיר

...און דער מלאך האט געענטפער ט אז ער האט אראפגעשטופט די בלעטל ווייל ער איז געווען נמאס פון ליידיגיין.

דורך יאנקל

עס איז אנגעקומען דער גרויסער טאג אויף וועלכן די גאנצע שטאט האט געווארט, ווען עס וועט פארקומען די גרויסע פאראדע וואו דער קעניג וועט ווייזן פאר יונג און אלט דעם הערליכן ב גד וואס די צוויי וואונדערליכע מייסטער שניידער האבן אויפגענייט. די גאנצע שטאט האט גע'רעש'ט מיט דעם אויסנאמליכן אייגנשאפט פון דעם קעניגליכן בגד, אז אזעלכע וועלכע זענען נישט קלוג קענען דאס נישט זען!

די גאסן זענען אויסגעצירט געווארן מיט טאוולען און בלומען.

מאי עסטעטישע לעמפ האבן געהאנגען שורה'ווייז דורכאויס דעם הויפט גאס. חופות פון קופער און זילבער זענען געבויט געווארן אויף יעדן גאס, און פון אלע פענסטער זענען ארויסגעהאנגען געווארן פאטריאטישע באצירונגען לכבוד דעם גרויסן טאג.

יעדער איז געווען זיכער אז זיי וועלן ק ענען זען דעם קעניגליכן בגד. יעדער האט פארשטאנען אז זיי זענען געוויס גענוג קלוג עס צו קענען באטראכט און זען דעם פראכט. און אט, ווען דער קעניג האט זיך באוויזן אויף זיין וואגן, געשפאנט מיט פיר ווייסע פערד, האט יעדער אויסגעשריגן מיט אה און עקסטאז דערזעענדיג דע ם קעניג. עס האט יעדן געפאסט צו זאגן ווי שיין דער קעניגליכער קלייד איז, און אלע האבן פאר'שיכור'ט געשריגן "יחי המלך!"

עס האט עמיצער זיך אויסגעדרייט צום שכן און געזאגט, "נו, וואס זאגסטו צו דעם גאלדענעם קראגן, די דיאמאנטן ביים אקסל?" דער שכן האט געעפנט אויגן פ ון התפעלות, "אה, אזוינס! דאס האב איך נאך קיינמאל נישט געזען. באמת וואונדערליך!"

"און די טשאטשקעלעך ביים ברוסטקאסטן! די פוירפל געוועבטע פעדעמער ביים זייטן טעשל!"

"און באמערקסט גאר ווי די קוים זעבארע שפריצלעך פון זייד מישן זיך צונויף מיט מיט דעם שתי פון דע ם לינען, וואס גליטשט זיך אזוי קונסטליך אריין ביי דעם מיטן-שפאלט."

א קינד האט געשישקעט צום טאטן, "טאטי, דער קעניג איז נאקעט..." און האט געקוקט אויפ'ן טאטן מיט בעטנדיגע בליקן אז ער זאל אים ערקלערן מה כל הרעש. "שא!" האט דער טאטע שנעל פארקלאפט זיין מויל. "חליל ה אזוי צו זאגן! קוק נאר קוק, קוק אויף דעם קעניג, דו זעסט נישט? דו שפירסט נישט? דו ווערסט נישט איבערגענומען?"

דער קעניג, קענטיג צופרידן פון זיין נייעם מאיעסטעטישן אנצוג, איז שטאלץ געפארן ווייטער איבער די גאסן פון שטאט. קוים וואס דער המון האט געקוקט אויף די חופות און באצירונגען, ניטאמאל האט מען געשאנקען אויגן צו דער ריזיגער גאלדענער חופה וואס איז מיטגעפארן העכער דעם קעניג און זיין מלכות'דיגער קארעטע. אלעמענ'ס אויגן זענען געווען געוואנדן צו דעם קעניג'ס פראכטפולן קלייד און האבן אויסגעדרוקט שטוינונג אויף דער פא כמאנישקייט און קונסטליכקייט.

דער נייער קלייד האט פון יענעם טאג און ווייטער באשיינט אלע גרויסע וויכטיגע באלן אין דעם קעניגליכן הויף, און נאכדעם וואס דער קעניג איז געשטארבן, איז עס אריבער בירושה צום נייעם קעניג וועלכער האט עס געטראגן מיט גרויס שטאלץ. און אז וי איז עס אריבער מדור לדור, און אלע איינוואוינער פון לאנד האבן אייביג אויסגעדרוקט זייער השתוקקות צו קענען זיך באטייליגן ביי א באל אין קעניגליכן פאלאץ צו קענען זען דעם אזוי-חשוב'ן קלייד וואס איז אזוי קונסטליך גענייט געווארן הונדערטער יארן צוריק אז בלויז קלו גע מענטשן זאלן עס קענען זען.

דורך יואליש

.... וואכן ריקן זיך און ס'ווערט קעלטער אזש די נוי סוכה ווערן פארפרוירען. דער חסיד זינגט מיט א מתיקות "ותזכנו לישב ימים רבים..." און האלט ווארט: ער רירט זיך נישט ארויס פון די סוכה. די גאס האט אנגעהויבן רידערען אז עפעס איז נישט אין ארדענונג מיטן חסיד. און ס'ווייב האט זיך געזארגט אז ס'וועט שאטן פאר שידוכים מיט די קינדער.

איין קאלטער נאכט בשעת א שניי פאלט איבערן סוכה שלאק, האט מען געריפן די גוי'אישע אמבולאנס סערוויס. זיי האבן דעם מאן בשתיקה אפגעפירט אינעם נענטסטן סיי קיעטריק שפיטאל. ביי חנוכה איז דער פאטער צוריק פאראייניגט געווארן מיט זיין משפחה און האבן ווארעם פארבראכט ארום די הייליגע חנוכה ליכט. דאס ווייב האט זיכער געמאכט אז דער מאן נעמט די מעדעצינען טעגליך.

דורך מאטי

...דער קעניג מיט א כעס רופט אריין זיינע נאנטע מיניסטארן און יאוועט און קוויטשעט ווי נישט מיט זיין שטימע, ....ס׳פעלט!!!!! ... ס׳פעלט א בריליאנט! דער שענסטע בריליאנט פון מיין קרוין האט איינער צוגענומען. איר זענט די איינציגע מיניסטארן וואס וואלטן דאס געקענט דורכפירן..

זייט אייך מודה!!!!! האט דער קעניג געקרייעט.

רופט זיך אן איינע פון די מיניסטארן, זיין מייעסטעט דער קעניג לאזט מיר באטראכטן דעם קרוין.

דא האסטו, זאגט דער קעניג מיט אפשיי....

דער מיניסטער געט א שריי! אט דא איך זע דעם בריליאנט דא אויפן קרוין!!!

אה! אנטשולדיגטס מיר - זאגט דער קעניג - גייטס א לע שוין אהיים! אבער שוין!!! ...

דורך יואב

שווארצע וואלקענעס האבן זיך אראפגעלאזט העכער די קעפ; אגנסט און זארג האט פארכאפט די געמוטער; און דערשיטערט ביז גאר האבן די געמיינדע פירער פונעם שטאט פיקלווארדיין אויפגענומען דעם ביטערן בשורה.

נאך פילע העצע פון די ארטיגע גלחים, האט דער קעניג - אויך נישט קיין איבריגע אידן פריינד, ארויסגעגעבן א באפעהל צו פארטיליגן יעדעס איד מנער ועד זקן. והעיר פיקלווארדיין נבוכה.

די געמיינדע פירער אין שפיץ פונעם רב, האבן זיך צונויפגעזאמעלט צו דרינגנדע אסיפות, זיך געריבן די שטע רן, און ביטער געקרעכטס.

"וואס טוהט מען" איז געוועהן די געמיינזאמע פראגע איבערגעפילט מיט פעסעמיסטישע זארג.

אויפן פארלאנג פונעם רב, האט מען אראפגעשיקט א דעלעגאציע פון עטליכע אנערקענטע לייט צום קעניג'ס פאלאץ, געפאלן צו זיינע פיס, און מיט טרערן זיך געבעהטן ער זאל רחמנות האבן, און מבטל זיין די ביטערע גזירה.

דער קעניג איז שטארק איבערגענומען געווארן פונעם רירענדע

הערליכע נוסח ר' משה דער ראש הקהל האט פארגעליינט, און ערוועקטע רחמנות געפיהלן האבן ווי פון קליינע שפאלטן אנגעהויבן אריינצודרינגן אינעם הארץ פונעם קעניג, וועלעכע איז פארט געמאכט פון פלייש אין בלוט.

קומטס צוריק אין 7 טעג, און איך וועל אייך געבן אן אנטווארט, האט דער קעניג גענטפערט מיט א היבש ווייעכען טאן.

דער קעניג א צומישטער האט צוזאמגערופן זיינע הארן און ראטגעבער, און זיי געהייסן זיך זעצן.

"וואס טוה איך יעצ ט" האט ער זיי געפרעגט היבש אן אומקלארער.

די שרים האבן געפריווט איבער צו רעדן די קעניג אז די אידן מאכן בלויז צרות, צאלן נישט קיין שטייערן, גנב'נען פראגראמען, פראטעקטן מאלעסטערס, ווארפן אראפ גארבעדש אויפן ערד, און ווידערשפעניגן אינעם קעניג.

אבער דאס איז געפא לען ווי אויף טויבע אויערן.

די שרים האבן געזעהן אז דער קעניג לאזט זיך נישט איבער רעדן, און האבן געקריצט מיט די ציין.

ווייסט וואס, האט דער קעניג זיך געאייסערט צו די אויפגעברויזטע שרים ציהנדיג זיין געשטיצטן בערדל, זאל דער אלטער 09 יעריגער גלח פיטער,

פירן א ו וכיח מיט איינע פון די אידישע פארשטייער, און טאמער דער גלח געווינט דאן שרייב איך אונטער דעם גזירה, אויב אבער נישט, צופליק איך דעם גזירה אויף שטיקער.

פונקט "פיטער"? האבן די שרים רעאגירט מיט צווייפל!

א שוידערהאפטיגן ערל שפתים; קאלעכט ווי א שייסער; און א זעלטן צופאלענעם געשטעהל.

קיין פראגע אז פיטער פארמאגט נישט די מונאמאלע קוואלעפיקאציע צו פירן א דעבאטע, האט איוואן געפריווט משכנע זיין דעם קעניג.

אדוני המלך! אפשר זאל דער קעניג נעמען סיי ווער, אבער נישט "פיטער", האט דער מיניסטאר יאהאן זיך געבעהטן מיט צווייפל.

ד ער קעניג האט איגנארירט די געבעהטן, פארשיקט די שרים, און געלאזט רופן די אידן וואו ער האט זיי מודיע געוועזן דעם פסק.

אינעם זעלבן צייט, וואס אנטריסונג און אנטוישונג האט פארכאפט די גוישע העדליינס, וויסענדיג אז דאס איז א

פארלוירענעם קאמף.

האבן די אידן איבערגעפיל ט מיט ענטוזיאיזם געפייערט א פריצייטיגע ניצחון, אזש א כי הרבית טענץ אינמיטן גאס איז געוועהן א העכסט נארמאלער ערשיינונג.

די שאלה איז נישט געוועהן צו מ'וועט באזיגן דעם פיטער, די שאלה איז געוועהן "ווער" און "ווי שטארק" וועט מען איהם באזיגן.

פילע קאנדידאטן האבן זיך אנגעטראגן צום רב, יעדער האט געוואלט קריגן דעם כיבוד צו צומאלן דעם רשע פיטער.

מ'האט געמאכט א גורל, און ס'איז געפאלן אז " חנניה", יא, פונקט חנניה מיטן געשליפענעם צינגל וועט זיין דער קאנדידאט.

די שמחה איז געוועהן געוואלדיג! אין קאוע שטיבלעך האט מען שוין אפטאמיסטיש ביז גאר, פאנטאזירט וויאזווי אזא נאק אויט וועט צוגיין, און וואו אימער עס איז געשטאנען א קיפקע, האט מען שוין געוויסט אז דארט שישקעט מען זיך איבער דעם דיבאטע.

"דאס וועט זיין ווי גינגריטש איבער דזשאן קינג אין סאוט קארעליינע", האט בערל דער אלצווייסע ר דערקלערט מיט זיין פארויכערטן שטימע פארענט פון א קרעמל וועלעכע האבן צום ערשטן מאל געהערט איבער אזא באגריף "דעבאטע".

יעדער האט געפריווט זיך צו'חנפ'נען מיט חנניה, וועלעכע איז איבערנאכט פארוואנדלט געווארן אין א היראו, און האט זיך ארומגעדרייט מיט א געהויבן קא פ.

נא ר' חנניה, איר האט זיך שוין צוגעגרייט? האט מרדכי וואלף דער שמש א קלאפ געטאהן אינעם פלייצע.

נאה! וואס צוגעגרייט! כ'וועל אים צוטרעטן ווי עוג מלך הבשן א מוריטשקע, גענצליך אומצוגעגרייט, האט ער זיך געגרויסט.

עס האט געגרייכט דעם טאג, און פון אלע זייטן האבן מענטשן געשטראמט וועלענדיג אנטייל נעמען אינעם גרויסן דעבאטע.

עס איז געוועהן העכסט קענטיג און מערקבאר צו וועלעכע זייט מ'באלאנגט, מ'האט געקענט ליינען די מחשבות אויף די פענימער.

די גויים ועלעכע האבן געדארף אפרופן א ספארטס געים, האבן אנגעפילט דעם סטעדיאום אלע מוטלאז מיט אראפגעלאזטע נעזער, און פון די מיילער האבן זיך ווי פון זיך אליינס ארויסגעגליטש נאכנאנדע קללות.

די אידן'ס פענימער ווידעראום, האבן געשטראלט פון פרייד, און טראץ די סטעדיום רעגולאציעס וועלעכע פארבאט אריינצוברענגן סיי וואספארא עסנוואג, זענען פלעשלעך שליבעוויץ מיט אייער קיכלעך און העירינג, ארומגעפארן פון איינעם צום צווייטן, נאכגעפאלגט מיט היליכע לחיים ווינטשערייען.

"מנחה וועט מען דאווענען שפעטער", האט שלמה פארשריגן ברוך געציל דער נערווען קריכער וועלעכע האט ווי אייביג דאס מאל אויך באשלאסן צו מאכן א מנין.

" Wow! ס'איז מעכטיג", האט אברעמל זייענדיג דעם ערשטן מאל אין א סטעדיאום נישט געקענט איינהאלטן זיין אומלייקנבארע עקסטאז.

זאל זיין שטיל! האט דער קעניג'ס לייבוועכטער אויסגעשריגן שוין צום צווייטן מאל.

"זאל ארויפקומען דער גלח פיטער"! האט דער טשעירמאנס קול אפגעה ילכט אינעם זאל.

א קליין ווייס האריגען ערל געקליידעט אין שווארץ, האט זיך מיט זיין טרייסלדיג האנט אנכאפענדיג די זייטן, ארויפגעשלעפט אויפן סטעידש מיט פארלענגערטע טריט, צו קורץ טערמיניגע בדיעבד'דיגע קלאפערייען פון די גויים, וועלעכע האבן שוואך אפגעהילכט.

"נא! מ אכטס נישט קיין חילול השם" האבן עסקנים געשריגן צו די קינדער וועלעכע האבן אויסגעשאסן אין א שפאטישן געלעכטער, און געזעהן געווארן גרויס אויף די סקרינס.

"און יעצט זאל ארויפקומען -טשאנאניע-האנאניע- " האט דער טשעירמאן פארלוירענרהייט געשטאמעלט.

"חנניה"! האבן אלע אי דן אריינגעשריגן ווי אין א כאאר שמייכלענדיג פון דעם גוי'ס אמעראצעס.

די גויים האבן געקריצט מיט קנאה זעהנדיג חנניה מיט זיין געבויטן געשטאלט ארויפיאגן צום סטעידש מיט א קלאר זעהבארן שמייכל אויסגעגאסן אויף זיין געזיכט.

שאקירענד ביז גאר, און ווי ס'זאל ווען זיין א חלום, האט דער אלטער גלח זיך גענומען צומאלן דעם חנניה מיט נוקלערע קראפט.

חנניה איז געשטאנען געפרוירן, און אומסוקסעספול געפריווט צו אקטיוועזירן זיין געשליפען צינגל ער נוצט איבער חסידישע פאליטיק, וואו עס איז עפעקטירבאר ווי אויף צו מקנא זיין.

או מיי גאד! האט זיך געהערט געשרייען פונעם גויעשן עזרת נשים. איים טאוטאלי סורפרייזד, איי נעווער נאאה פיטער העס יומער טאא.

האולי קאוו! לאאק, הי איס געטטינג עבסאולאטלי קראשד ביי פיטער.

דשיזאס! וואט א מעס! גאו פיטער גאו!

דורך קאווע טרינקער

... ער האט תשובה געטוען..... היינט צוטאגס איז ער א מרביץ תורה אין א ישיבה אין ירושלים..

דורך פישל'ע העררינג

... וויסענדיג אז יש דברים בגו, אז ס'חלום'ט זיך איז עס דאך א ווינק פון הימל, האט ער זיך ארויסגעלאזט גיין אונטערן בריק, זוכן זיין אוצר.

די אויערן לאפעס גוט באפעסטיגט, די שטיוו ל ארויף צו די קניען, נעמט ער זיך גראבן אין די ביטערע פרעסטן.

ער גראבט און גראבט, ביז זיין לאפעטע האקט זיך אן אין אן אייזן.

א קאסטן! א קאסטן! שרייט ער אויס אין די לופטן. דאס מוז זיין דער אוצר וואס מען האט מיך מרמז געוועהן אין חלום!

מיט א פלאטערדיגע הארץ גענ ענט ער צו פתיחת הארון. ער עפענט אויף דער פארזשאוועטע דעקל, און זעהט א קאנווערט ליגן.

אה! דאס מוז זיין א פיתקא משמיא מיט דעטאלן וויאזוי צו טרעפן ווייטער דעם אוצר, האט ער געקלערט ביי זיך. צו די שיין פון די לבנה פרובירט ער אדורכצוקוקן דעם קאנווערט, און באמערק ט אז די אותיות זענען טאקע אידישע!

מיט פון קעלט פארגליווערטע פינגער רייסט ער אויף דעם קאנווערט, און צו זיין וואונדער איז נישט געוועהן קיין גבול.

בכתב שחור על גבי לבן, איז געשטאנען נישט מער ווי די דאזיגע ווערטער:

"ּבְּּפַרְּשַת 'צַו' הַדַָבַָר תַָלּוי,

ּכַך נ מְּצַָא ּכַָתּוב ּבְּסֵפֶר ּבַָלּוי.

ּוכְּדֵי שֶֹלא תְּה יֶה ּכְּתוֹעֶה,

רְּאֵה פ תְּרוֹנו ֹּ ּבְּּפֵרֶק הַָרוֹאֶה."

ער האט געכאפט דעם רמז מן השמים, און נישט טרעפענדיג דעם אוצר האט ער זיך צוריקגעזעצט צום עין יעקב עד יומו האחרון.

אויפן קראנקן בעט האט ער געשמייכלט, א ון געשעפשעט אז

פרשת "צו" מיינט צו זאגן אחר ה"פה", וכל החלומות הולכים "אחר הפה".

דורך יואליש

.... אזוי שטייענדיג אפאר שעה ביים פראסטיגן קאנאדישן גרעניץ, און זעהענדיג אז ס'נעמט נישט קיין עק, האט ר' מיכל'ע מ'נתני געבראכן זיין עקשנות און האט מגלה געווען פאר די גרעניץ וועכטער אז ער איז א איד.

דורך איש עברי

איך האב קודם געוואלט אריינריקן די שאלה אין די אשכול "זאכן וואס איך וויל וויסן" אבער איך האב באשלאסן אז לחומר העניין פאדערט זיך א באזונדער אשכול, עס רעדט זיך פון א ברנ עדיגע טעמע וואס מיט די ריכטיגע ענטפערס וועט מען קענען ארויסהעלפן אסאך יונגעלייט

איינער פון די ווערטער וואס דאמינירן די קלעסיפיידס ביים היימישן ציבור איז דאס ווארט "געשמאקע יונגערמאן"

עס ווערט געזוכט א גשמאקע יונגערמאן צו גיין שפאצירן מיט א עלטערע איד צוויי מאהל א וואך

עס ווערט געזוכט א געשמאקע יונגערמאן צו ארומגיין מיט א פושקע אין די גרעסערע בתי מדרשים

עס ווערט געזוכט א געשמאקע יונגעמאן צו שטיין ביי א רעדשיסטער אין די נאכמיטאג שעה'ן

בקיצור א געשמאקע יונגערמאן איז א גאוינג אייטעם, א מאסט וואנטעד זאך, סאיז די ערשטע תנאי אין סיי וועלכע ארבעט פון שפאצירן מיט זיידעס ביז וואשן האנטוכער אין מקוואות, אויב ביזטו נישט געשמאק קענסטו העכסטנס גיין ווערן א מלמד אין חדר אדער אריינגיין אין ריעל עסטעיט, אויב ווילסטו א ארבעט דארפסטו זיין געשמאק, אויב ווייסט ביי דיר אז דו ביזט נישט געשמאק זיי אזוי גוט רוף אפילו נישט די נומבער אויפ'ן צעטל, פעקס נישט קיין רעזומעי גיי דיר ווי די שווארצע פעפער וואקסט אדער בלייב ווי די ביסט.

אין אנדערע ווערטער מיר זענען טאקע אין א קאמיוניטי ווי מען געט לייכט ארויס ארבעט פאר מענטשן, מען פארלאנגט נישט קיין סך, נישט קיין וויסנשאפט אדער קאלעדש דעגרי, מיטאמאל א נארמאלע געשריבענע רעזומעי, מען געט א רוף אהן מארגן רומסטו אריבער ארבעטען און איבערמאגן פליסטו, דאס זענען א חלק פון די אומגעשריבענע געזעצן פון אונזער היימישע עקאנאמי. אבער פארט איז געבליבן איין שטרע נגע

תנאי טאמער דו ווילסט סיי ווען אנקומען צו א ארבעט דו מוזט זיין געשמאק!!

דעריבער וויל איך וויסן צו איך מעג די קומענדיג מאהל זיך מעלדן ביי א ארבעט ווי עס ווערט געזוכט א געשמאקע יונגערמאן, בין איך געשמאק?

קודם לאמיר פרובירן צו פארטייטשן די ווארט געשמאק, גו געל זאגט אז עס מיינט פלעיווארי פערסאן, אדער טעיסטי, דעריבער מוז מען אננעמען אז מען מיינט נישט ממש די אפטייטש פון געשמאק ווייל קיינער ערווארט נישט א יונגערמאן וואס האט א טעם פון טשאקלאד וואנילע און איז קריספי.

אקעי אלזא ממיינט וואס מרופט בלשון בני אדם געשמא ק, אבער געוואלד? וואס מיינט דאס?

אזא איינער וואס האט א אריינגעדרייטע בארד מיט א שפיציגע נאז און א שארפע שטומע, און שיסט פון צייט צו צייט אומגעלונגענע וויצן?

אדער א קליינע רויטע גראבע חסידישע יונגערמאן מיט גאטשע העמדער וואס עס דערטראגט זיך פון אים א לייכטע גערוך פון שווייס?

א מסודר'ידגע יונגערמאן מיט א דרייפערטל רעקל ]עד מקום שידו מגעת[ און די פאות ענדיגט זיך פאראלעל מיט די בארד און ער לערנט דעם חק יעדן טאג?

בקיצור מען מוז זאגן אז יעדער האט זיך זיין "געשמאק" אלזא קען מיר איינער מסביר זיין ווער דארף נעמען די החלטה אויף א יונגערמאן צו ער איז געשמאק, ער אליין? איז דא יונגעלייט וואס האלטן זיך נישט געשמאק?

איז למשל שייך אז איך וועל אנרופן די נומבער אין דבר יום ביומו און זאגן אז איך וויל אננעמען די ארבעט פון די היימישע מוסד וואס זוכט א באס רבי און דער סעקערטערי וו עט מיר

גלייך אראפלייגן די טעלעפאון און זאגן איימסארי איר הערט זיך נישט געשמאק!?

בקיצור איך בין זייער קאנפיוזד איך בעט דער עולם זאל דא פרובירן אראפצולייגן א פונקטליכע סקעטש וויאזוי עס דארף אויסזעהן א "געשמאקע יונגערמאן" און טאמער מען איז נישט קיין געשמאקע י ונגערמאן צו איז דאס א זאך וואס מען קען זיך צוארבעטען און ווערן געשמאק ווייל מי פתי נישט זיך צו

נעמען אין די הענט אריין און ווערן א געשמאקע יונגערמאן, וואס איינמאהל דו ביזט געשמאק זענען אלע טויערען אפען פאר דיר, דו קענסט שפאצירן מיט אלטיטשקעס, גיין מיט ראפל עך, וואשן האנטוכער אין מקוה, פאקן ספרים אין בית מדרש, און עווענטועל אפילו זיין די הויפט באס רבי אין די גרעסטע חדר אין וויליאמסבורג.

רבותי רופטס ענק אהן ווארעם כי בנפשינו הדבר!!!

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך יואב

ס'פארה אן אין שטיבל א היבש פיינפולער אשכול, אונטערן קעפל "זאכן וועלעכע רעגן מיר אויף".

אז איר שפאצירט דארטן אריין איבערצייגט איר זיך אז יא, נכון הדבר. 'מיר לעבן צווישן מענטשן'.

דער עולם טוהט מיט גרימצארן גיסן תגובות, אזש די פילע בלעטער ס'וואקסן צו, הייבן שוין אן צו ווארפן סאמאטוכשיע קאלירן. מ'שיפט, מ'שעלט, מ'רעגט זיך באמת, מ'זוכט זיך אויף וואס צו רעגן, בקיצור, ס'רעגט זיך אזא מין שטורעמישע רעגן, אזש ס'וויל זיך כאפן א סעמי-גאנצער פלאסטיק בעג, ארויסשלייכן די שטויב באגאסענע ספרים און קונטרסים )וועלעכע האבן שוין סוקסע ספול אויסגעמיטן דעם בדיקת חמץ ליכטל מער ווי איין מאל( און אין א

באמת רעגן, פארן בלויזן סיבה ווייל יענער איז א קריכעדיגן מאניאק. ער ב'עוולט מיר נישט, ער שטייט מיר נישט ממש אין וועג, און וואס, זיך רעגן? צו וואס, פארוואס, פארוועמען, און וויאזוי.

עפען איך דעם אשכול צו שרייבן סתם קראצעדיגע זאכן, וועלעכע מ'קען ניש ט ממש קאטאגארירן מיט "זאכן וועלעכע רעגן מיר אויף", נאר קאסטן סתם א דריי מיטן נאז.

וועל איך אנפאנגן מיט עטליכע, און דער עולם קען מוסיף זיין.

אנדערש אבער ווי אין אנדערע אשכולות וואו כ'פלעג אויסשאקלן פונעם ארבל סחורה )וויאזוי זאגט מען: "פאלגענד שאקל איך אויס פון ארבל"(, גיימיר דאס מאל לגמרי נישט שאקלן.

ארום די צייט דער זעלבס-קייקלט זיך אראפ טראפנס געקרוינטע חזן גארגלט זיך וואסער ווי מיט א סיסטעם. מיט זיין גריצלדיג שטימע בערג מיט פייכטע האנטוכער 'וכולם מקבלים'. כ'מוז אים וואלגערן זיך אויף דער ערד--גלייבן אז זיין עלטער זיידע איז ווי אלס שטילע פראטעסט צו געוועזן א גוט באצאלטער חזן די 'נא בכל לשון של בקשה' אינעם שטאטישן שוהל בעיר צעטלעך אריינצווארפן די הבירה פיקלווארדיין, מילא די האנטוכער-טישוס אינעם טאלאנט לויפט פשוט א ין די קאסטן--און דינען מיט בלוט. ס'גריטשעט א נחת, אזש שטאלץ ווי מהודר'דיגע נוי אפילו א 'נישט-מבין' קען זיך סוכה צום דירת עראי.

שווערן "רויע אייער" צועקת מתוך גרונו.

וישוכו המים! די רוישיגע כוואליעס צולאזטע הייליגע שוין, ער מאכט שוין חוזק.

לייט פארשאפן האבן זיך שוין וואס זעלבס געקרוינט? ער ב"ה געשטילט, און ס'בלייבט גלייכט בטבע חזנות. ער האט ב לויז איבער נערווירט צו א געפיהל דערצו, ער האט ווערן פונעם טאקט דער ארויס א שטיקל. פארפאלן.

צוואנציג מינוט געריקטער איי, וואס פארשטייסטו צו א זייגער לאזט ארויס.

קנייטש פ ון יוס'עלע, גיי זיי מסביר עפעס א קאווע שטיבל כ'האב מיר שוין אפילו ליידיגייער. וויאזוי זאגט מען אנגעטאהן די אזויגערופענע נאר? אה, ס'רירט ממש א )פערטל( שיך, פארט אבער 'סטרונע', ס'צוגייט דאס הארץ.

אמפער איך זיך נאך מיטן ס'גארנישט, דו רעדסט פון וויידל פונעם גאטקע. א קנאה.

הארטנאקיג שטיקל סחורה

פארזוך דאס צו באשיצן פון די וואסי? כ'בין עפעס געמאכט

גשמי קללה, באגראבן דעם מגולח'דיגן הוט דערינען.

פון זיידן? מ'טאר שוין נישט שאקלן? דער אמעריקאנער גוי מיט זיין טריפה'נעם חינוך

וועלעכע וויל בשום אופן לאזן גע'פועלט. פון מקווה דארף די בע נדער פונעם הויזן זיך מיר דאס אבער נאך נישט פארמאל פארמאכן .נאך ארויסטרייבן. אלענפאלס, זיץ אלעמען גיי איך שבת מיט

למעשה זענען דא צאללאזע לאזט שוין נישט? ניין, ניין, זיי איך א שלעפעדיגער אויפן

מאמענטן ,אקטיוויטעטן, קיצעלדיגע ,און גריטשקעדיגע, וועלעכע רעגן "נישט" אויף.

דהיינו, פארוואס זא ל איך מיר

שוין נישט אזוי אבסעסט דערמיט, הער וואס ס'גייט פאר.

זיץ איך מיר שבת אינדערפ רי אינעם פארע געשטיקן מקווה,

פארשניטענע הויזן און ווייסע באנק, ס'קען זיך דאכטן זאקן, טא וואס וויל דער במקום שאין הקדש שטיבל איז גאטקע? ביזן קני איז אים מקווה אויך גוט. ס'גייט א נישט גענוג? ער מוז דוקא שטינק פון די בענק גענוי ווי אריינוואנדערן אזש ביזן דער גרוך נאסע האלץ לאזט קנעכל--להראות העם את ארויס, און פונעם ראסטיג דאך יפיו?

על הראשונים אנו מצטערים! קומט זיך דער העמעד צו מיר מיט א טענה פון למה נגרע. דער גאטקע געניסט פון באזונדערע אויפמערקזאמקייט, און בלויז ווייל איך שטיי שיין פארקנעפל'ט, קוקסטו מיר אפילו נישט אן? הייסט דאס

שטייט א בעל דרשן )אויף די געהירן(, און קראכט זיינע וויצן. איר קענט זיך שוין פארשטעלן פון וואספארא קאמישע ווערק ס'רעדט זיך דא.

טרוקן ווי שאלעשידעס

דער יעניגער מזכה את הרבים. ער ברענגט אין בית מדרש א טאץ 'מזונות', וליתר שאת אויך א פלעשל שליבאוויץ ס'שווימען דערין ברעקלעך נאך פונעם פאריגן לחיים. ער

אומשולדיגע תפילין שיידעלעך שייד ער הארצלאז פון זייערע פארעלעך, און והנה, ער בעהט שוין טובות פון אנדערע.

היות ער איז אבער אויף א דייעטע, וויל ער אפיציעל

בילקעלעך, זיס ווי כריין, און האפט עמיצער וועט אפשר

חוטא נשכר? איז דאס דען יושר?

האב איך געזאגט דעם העמעד: "מתנה טובה יש לי בבית גנזי, ורעבישע העמעדע ר שמה". גלייב מיר מיט דעם וועל איך זיך א גאנצע וואך דארפן אפגעבן, און פריוון אודך אריינצוקנייטשן דעם נודניק שמאטע'לע ס'וועט זיך נאכאנאנד ארויסגליטשן דאס ארבל פונעם רעקל. האב איך זיך איינגעהאנדלט ברייטע רעבישע העמעדער למלאות פגימת הכתונת, מיט א ברכה שיהא א ור הכתונת כאור הגאטקע--כמו שהיתה קודם מיעוטה. )נעה, כ'גיי נאך אלץ די לאנגע(.

אלזא, דאס מויל פונעם ארבל איז גרויס ווי די בני ענק, אזש אלצדינג גליטש זיך ארויס כרגע, און ס'בלייבט גארנישט איבער צו שאקלן.

נאר וואס דען? וועל איך שרייבן עטליכע יעצט, עטליכע א צווי יטע מאל, און דער עולם וועט אוודאי אויך נופך זיין משלהם.

יעצט צוריק צום נושא האשכול .זאכן וועלעכע קאסטן א דריי מיטן נאז, א גריטשע, א קיצל, א גריצל, )אדער גרילץ לשיטת המעלות( א געראטשקע, א קאטשקע, אדער א פאטשקע. ובזה החלי.

אויסגעוועפט ווי אויפגעשאקלטע סעלצער. אקעי, אסאך מאל זאגט ער טאקע גוט.

איך מיין א יעדער האט שוין אמאל געזעהן דאס סצע נע ס'שפילט זיך דאן אפ. )אחוץ אויב איר זעלבס זענט דער אינגערמאן(. דאנען זיצט א אינגערמאן, און האט פשוט הנאה. דער בעל דרשן זאגט דאך גוט, פארפאלען. ער שנייד ער אריין אין יענע חברה אזש ס'גייט א רויעך. באגניגט ער זיך אבער נישט צו האלטן דאס שמייכל באזוך, ער וויל זעהן צו ס'פערצופאל נישט פארהאן אנדערע וועלעכע האלטן זיך אויך אונטער. קוקט ער ארום מיט אן אפען מויל ארום דער זאל, און ווארט זיין רעדאר--ס'ליגט איינגעשטעקט צווישן זיינע שווארץ-געלע ציינער ער האט צום לעצט געפיצט א מינוט בעפאר סוז''מ שריפת חמץ--זאל אויפכאפן א צווייטנס קאפ זיך ווארפן ווי אן עגלה ערופה צווישן די אקסלן. ער ווערט אבער נישט מיד. דורכאויס די גאנצע דרשה דרייט זיך זיין קאפ אהין און צוריק, ארויף און אראפ. און וואו אימער מ'בליקט נאר זעהט מען יענעם איינגעשפאנט אין א זעלטן שטארקע פארזוך, צו כאפן א צווייטע ר וואס דעמאנאסטריט מעגליך 'הנאה'.

קענען טרעפן א יארצייט, ווארים ער מוז סיי ווי פטור ווערן פון די פסולת גורן ועיסה.

איין אינגערמאן רייסט שוין אראפ די זילבער פאפיר נאך אינמיטן שטאלפערן ביים זיך אויסבעסערן דעם ובשם ה' נדגל, אנשטאט דעם גרייזיגן נגדל.

ער יאגט אבער זאפארט אפ פונעם טאץ--מאכענדיג א שארפע גרימאסע מיטן נאז, מיטן צושטומונג פונע ם ליפן.

הארטע האני קוקיס מ'ברויך שניידן מיט א זעג, צוליב די זעלטן אומפאראויסזעהנדע אריכת ימים; און ספאנדזש קעיק איר וואלט בעסער מצליח געוועהן דאס צו נוצן פאר צעמענט, ווי איידער פאר א ספאנדזש.

דאנען שטייט אבער א אינגערמאן, ותאוותו בוערת בקרבו. פיין און וואו יל, ג'דאווענט האט ער טאקע זייער ערליך, אבער דאס ליידיג מאגן פאדערט דאס זייניגע. זיין הענגעדיגן ארבל עספיעט ער שוין נישט ארויסצוזעהן פונעם גארטל, און זיין טלית שמייסט ער אראפ אויפן טיש כאילו ער זאל יעצט דארפן לויפן אין בית כסא. דאבעל-פארקירטע טלית בייטלעך שי קט ער אין גלות,

נישט עסן א פארמאלן סלייס קעיק. מילא ציפט ער אראפ פון א יעדע סלייס בסירוגין. א מינוט א צי פ קעיק, א מינוט א שליקעץ ברונפן, און נאכדעם נאכאמאל א ציפ פונעם קעיק—דאסמאל פון די סאמע אנדערע זייט טאץ.

למעשה שטייט ער מיט א נאקעט קאפ, ווייל דאס הוט זיינע אויף וואס קרחת און גבחת פארמעסטן זיך ווער ס'קען איינשלינגען מער טערעטאריע ,האט ער אראפגעשטויסן פון זיך נאך בעפארן דאווענען .מילא הייבט ער אויף דאס האנט א ווילדער—צו די ספאנטאנע רוק אנדערע ערהאלטן--דעקט איבער דאס קעפעלע, און לחיים לחיים!

לכבוד המערכת ... שוין וואכן און חדשים )ווארט צו נאך אפאר יאר—אקס וואס דו ביזט( וואס איך טראכט אריין צו שי קן א בריוו צו דער אויסגאבע וואס מ'קען זאגן ס'איז ממש דער סאמע העכסטער קוואליטעט ליין מאטריאל ס'פארהאן אויף די געשעפט פאליצעס ) .נעה, מסתם א גוזמה, ניין? שוטה( און ס'איז צום באווינדערן די רייכע ארטיקלן וועלעכע די גאנצע משפחה קוקט שוין ארויס א גאנצע וואך/חודש, אשריכם אשריכם. )וואוו, אזוי

רייך? אויף וועלעכע פלאץ האלט איר וואלט דאס ערשינען אויף פארבס ליסטע? משוגענער(. שטענדיג רוקט זיך אבער אונטער פרישע מניעות. )מ'זעהט ממש ווי דער שטן שלאפט נישט, הא? פארגעסן צו שרייבן(.

קודם כל א יישר כח פארן

אויסגעקוועטשטע שכל, האב איך באשלאסן אז הגיע זמן, און איך מוז מאכן צייט. כ'האב געשפירט אז לא עת לחשות, ואם אין אני לי מי לי. )מיטן אין אני לי זענט איר טאקע גערעכט(.

ראשית כל איז ידוע אז צדיקים זענען געוועזן דערקעגן, מילא

פארן די גארבידש טראקס(.

תחת(.

צווייטענס, די שכל איז שוין און אויב ס'איז איבער אראפגעפארן זייענדיג אכט קריסטליכע שכל, איז דאס דאך טאג אלט, ביים אראפשניידן א גארנישט בעסער פון די קליין שטיקל וואו די שכל שאנדפולע בלוט בילבולים, האט אין לויף פון די ערשטע ואם כן מה הועילו חכמים? אכט טאג זיך אויפגעהאלטן.

מילא ווער ס'קען נאר אביסל )ממש א באמבע קשיא, שוין חשבון, ווייסט אז חרוסת קען גארנישט קיין מיטאס

דריקן די פאר שורות. )כא כא, ווינדערט מיר וויאזוי די

א גרויסן שכח פאר דיר. וועלעכע נארמאלע מענטש שיקט בריוון? ביטע זעהט צו שיקן ווי מער, מיר ספאנסערן אייך פאסט סטעמפס, מיר האלטן זיך אונטער צו א קלימאקס(.

למעשה ליינענדיג פאריגע וואך/חודש דעם ארטיקל וויאזוי מ'קען מאכן חרוסת פון

רעדאקציע פון אזא אויסגעהאלטענע אויס גאבע זאל אדורך לאזן אזא ארטיקל צווישן די שפאלטנעס פון דער אויסגאבע דאס לעצט פארבליבן הייפעלע אידן הענגן דערויף ממש ווי די גארבידש קאלעקטארס אויפן אונטערשטן טייל פונעם גארבידזש טראק. )יע, נאך א מזל דער בלומבערג לאזט נאך

מען אזוי נישט מאכן. ודו"ק, אשכנזישע אידן זענען קלוג(.

וק"ל, וד"ל, וצ"ב. )אה, אפגעקומען בלו יז מיט א מספר )אקעי. שרייב שוין אונטער מצומצם ראשי תבות, שיין פון דארטן, כ'בין משוגע נייגעריג אייער זייט(. אחוץ אויב איר צו וויסן ווער איר זענט(.

וועט וועלן זאגן אז מ'מאכט דאס מיט שכל פונעם פרויען א שטענדיגע ליינער וועלעכע מין, וואס דאן איז דאך זעכער וואלט גערן ווייטער געשריבן, אז רבנים וואלטן ארויס נאר יאגט זיך צו כאפן שחרית געקומען בכל תוקף דערקעגן.

בעפאר חצות. עה, איך בין דער )וכידוע המעשה אצל הר"מ צענטער, זייט מיר מוחל. ועוד מצימעס עיין שם ותמצא חזון למועד.

ר' מאטל מאכט זיין וועג ארויס פונעם מקווה, און גראד זיך אויס די שליים כמנהגו מיט געהיסאכץ ווי ער זאל ווען איצט פראבירן סטארטן אן אלטן סטאנציע וואגאן. נאך אלעם מאכט ער בלויז גרייט א געשמירטן עפענונג צו די לונגען, נאכן האלטן זיין גוף צוזאמען מיטן נשמה פאר'משכון'ט אינעם דאמף געשטיקטן צימער אין די פרייטאג'דיגע גאר פארנומענע שעות .די האר פארפאנצערטע בעקלעך, זענען אים רויט ווי א פרה אדומה; דער נארוואס צעשויבערטער בארד גרייט פאר מאסיווע רענאוואציע, און א געלעכערטן זעקל שמוץ וועש שטייף איינגעבינדן אינעם לינקן האנט -- במקום האנט-זייגער.

די ווייסע זאקן זיינע, שוין מי ט שטאלץ אויסגעצויגן אויפן פיס; כאטש אויפן קאפ רוהט נאך דער ברייטער הוט, מיטן ימי המעשה'דיגן פראכט. גאנץ מערקבאר זענען די שארפע שטעלונג דיפערענצן זיינע צוויי פיאות האבן גענומען, זיי שפילן אראפ א סצענע פון כשזה קם זה נופל במלא מובן המילא. די רעכטע פיאה איז א ים אויסגעאקערט מיט פריש געשוירענע נעגל ווי א פעלד מוצאי שמיטה ,דערשלעפנדיג לאנגע שטריקלעך האר אונטערן קאפל; די אנדערע האלט ביים לעצטן שטאפל קאנסטרוקציע, פארקניפט ביים שפיץ קאפ ווי א בעבי קעראט. הקיצור, בלויז ס'שאטן זיינעם, טוהט עדות זאגן מיט זיכערקייט: "ר' מאטל איז א רעכט גע'טובל'טער".

דורך יואב

ר' מאטל שפאצירט אריין אינעם שמש בונקער גרייט אויף צו קויפן וויין, און הערן פון די חברה די לעצטערע נייעס. מ'ברויך זיין א וויסטן אנטיסעמיט צו האלטן אז כלל ישראל האט זיך וואס צו שעמען מיט אירע אקעדעמיקער. ווארום אונטער איין דאך קענען זיך פארזאמלען אין א גרויען פרייטאג, א כאפטע מיטעראלאגיסטן ,ארכילאגן, עקאנאמיסטן ,בייאלאגישע וויסענשאפטליכער ,מעטאפיזיקער, מעדעצינשע מבינים ,פאליטישע עקספערטן און אלצווייסער. אלץ וואס פאדערט זיך איז ברייטע אויערן וואס קענען סובל זיין אן איבערגעטריבענ עם דאזע פיינפולע שטותים ) .אדער "פאקטן" כלשונם(.

ראובן געציל זעה איך האט צו פארציילן איבערן דין תורה פון פיקלוויטש, און דעם בלוטיגן גט ביי זעליג'ס א טאכטער. שוין, האביך דאך געוויסט אז קיין שלום וועט שוין דארטן נישט זיין. נעבעך, א גרויסן רחמנות. אבער ער איז זיך אליינס שולדיג. ער פארשטייט אלץ בעסער ווי מ'זאגט אים, און לאזט זיך נישט לערנען. שוין, צו וואס גראבן אין יענעמס צרות. הא! גיב נאר א קוק וועמען מ'האמער דא. יוסל'ן איז דא. נו יוסל, וויפיל אינטשעס שניי ערווארט מען צו פאלן זיבן וואכן ארום, הא? הייסט עס מ'גרא בט שוין ווייטער קברים, שמעון משה? אך, דער בלומבערג ימח שמו. מ'לייד זיך צוזאם פון דעם שגץ, "אלץ ווייל ער איז א איד. ליידער פארשטייען די ערלים בעסער צו אונזערע געברויכן".

ווען גייט ער שוין פאר א שווארץ יאר, הא חיים מנשה? מ'ווייסט שוין ווער ס'וועט זיין דער קו מענדיגער מעיאר? קאומאו זאגן זיי שטייט שטארק, ניין? אה, ער איז פאר גאווערנאר. נאה, אלץ די זעלבע זאך מילא. קאומאו שמאומאו. מעגסטעך שוין אויסלערנען: "יעדער מיינט בלויז זיך".

טועמיה האט ער ב"ה אינדערהיים. סארא פרעס מ'מאכט אין בית מדרש. ער האט שוין געזאגט דעם ש מש אז ער האלט מ'ברויך אויפהערן מיט די טועמיה. קודם נאר פרייטאג, און ווער ווייסט, אפשר וועט אים נאך אריינגיין א שיגעון אין קאפ צו פיטערן דעם עולם טשולענט ליל שישי אויך. זאל ער זיך טרעפן בעסערע וועגן וויאזוי צו מאכן געלט. די לעצטע 79 יאר האבן שמשים געקענט מא כן פרנסה אן צושטעלן פרעסעריי. סארא געמיינהייט.

נו, וועט מען נעמען א פלעשל וויין. נאך אלעם וואו דען קויפט מען וויין? ער ווינדערט זיך טאקע פון וואנען די ערלים האנדלן זיך איין וויין. געוויס פארמאגן די קירכעס אזאנע קליינטשיגע שמש שטיבלעך -- הגם די איידיע האבן זיי בלי ספק ג'גנב'ט פון די אידן.

און פון וואנען קויפן די נישט רעליגעזע וויין? שוין, הייב אן פרעגן קשיות. לאמיר דיך זאגן איין מאל פאר אלעמאל: "אלעס גלייבט היינט".

אבער באמת געזאגט :די גוים פארשטייען צו וויין ווי יעך צו א ספארט געים. אלץ וואס זיי ווילן איז נאר הויליענען, און אנברענגן די צייט. פונקט לעצטנס זאגט מיר א אינגערמאן אז דאס נעמען דראגס צווישן די כוליגאנעס, איז שוין היינט א נארמאלע זאך. שומו שמים אין וואספארא וועלט מיר לעבן היינט! "מ'דארפן מיר באזונדער דאנקן גאט אז והבדלנו מן התועים".

חאצקל, ווען ני שט איך זעה, וואלט איך דאס נישט געגלייבט. "אויף גרעיפדזשוס מאכסטו קידוש?" באלאנגסט עפעס אינעם עזרת נשים? וואסי, דער מאגן דיינע פארנעמט נישט אביסל אלקעהאל? עפעס געמאכט פון זיידן? גלייב מיך דיין זיידע ירחמיאל זעהט דאס כאפט ער א הארץ אטאקע. אוי האב איך אים געק ענט, א זיס אידל געוועזן. גיי זיי מסביר פאר היינטיגע אינגעלייט ווער ירחמיאל איז געוועזן. "נאה, זאגסט מיר? נאך ווי האב איך אים געקאנט. ער פלעגט דאך דאווענען אויף מיין בלאק".

שוין, גיי הייב אן מסבירן די חברה. נישטא אפילו מיט וועם צו גיין צום טיש. א גלעזל וו יין פרייטאג צונאכטס איז ווי מים קרים על נפש עיפה. שוין, שוואכע חברה. זיי דערהייבן פשוט נישט. נו, האבן זיי יא געוויסט ווען זיי האבן זיך צעקרעכצט אויפן שוואכן דור.

דידאדאדידאדאדאדאם ,אהאהאהא, איםםםם, היימבאבאביבאם. נו, שמש, ווייסטאך וואס איך גלייך, דערלאנג אה ער צוויי פלעשלעך. כ'האב חשובע געסט דעם שבת. "יואב פון קאווע שטיבל קענסטו?"

שמש: אביתר'ס א זוהן?

יאפ! ער איז דא איבער שבת, האב איך אים גערופן פאר א סעודה.

שמש: ווער דער שייגעצל?

נאה, דו רעדטס פונעם ברודער זיינע, הגם דער יואב איז אויך נישט קיין גרויסן

צדיק'ל.

שוין, לאמיר נישט רעדן. איך דריי זיך דאך יא אביסל אויפן וועלט, ס'איז פחדים נוראים וואס ס'קומט אלץ פאר. "כ'זאג אלץ, קיינער איז נישט פארזיכערט היינט".

שמש: איי זאגט איר גוט ר' מאטל. מיט די עלטערן זיינע האט ער נאך עפעס א קשר?

דער טאטע האט איהם ארויסגעווא רפן; ער וויל איהם נישט קענען. ער שפייט ממש בלוט נעבעך. מיטן מאמע זאגט מען האט ער נאך יא עפעס א שטיקל שייכות, אבער ווייסטאך וויאזוי די זאכן גייען. שוין, צו וואס גראבן אין יענעמס צרות. אוי!

שמש: ס'איז די אינטערנעט וואס איז שולדיג דערין?

נו וואדען. זאגן זאגט ער מ'האט אים גע'רודף'ט. ווייס איך דען נישט? כ'בין דאך געוועזן זיין מלמד. שוין דעמאלט האט ער געהאט פייגעלעך אין קאפ. שוין, איך האף כ'האב געטוהן מיינס. אוי האב איך געהאקט און געבראקט אין אים, אבער גארנישט. א קאלטער שטיין. וויפיל מ'האט פראבירט, וויפיל כוחות מ'האט נאר אריינגעלייגט האט מען אלץ געטאפט א וואנט. כ'קלער אפשר האט מען נישט געהאקט אין אים גענוג. אפשר וואלט נאך ארויסגעקומען עפעס א קיצו של מענטש. מ'טאר שוין גארנישט טון. די גאנצע אמעריקאנע חינוך ברענגט מען אריין ביינונז. נאכן ווינדערט מען זיך. נאה, א פרא סטער יונג. פון וועמען מיינסטו רעדט מען דא? אן אויסווארף, א בן סורר ומורה, אלץ געזוכט טראבל, און קיינמאל נישט געהאלטן ביים לערנען. אלץ געוועזן קלוגער, פארשטאנען בעסער ווי זיינע עלטערן, מחנכים און קלוגערע פון אים. יע, דארטן קומען אן די אלע אויבער חכמים. געקל עבט צו שלעכטע חברים, היום אומר לו עשה כך, און פון דארטן און ווייטער איז שוין א קליין שפרינג ביז ממש אין שאול תחתית

אריין. לאמיר דיר פארציילן א סוד: "נעכט פלעג איך אפזיצן ביים פאטער זיינע, און איהם געבהטן מיט טרערן; שוין, האב איך דאך יא געזעהן וואס ס'וועט פ אסירן. איי!"

שמש: או, אידישע צרות. דער עסט ממש טריפות, א מחלל שבת?

וואס ווייס איך. ער מיינט נעבעך די גליק איז אויפן אנדערן זייט. מ'זעהט איהם נאך לייגן תפילין, א קליין קאפעלע אויפן קאפ, און דרייט זיך מיט אלע שווארץ יארן. שוין, לאמיר רעדן פון שמחות. משיח זא ל שוין קומען; מ'רייסט פון אונז שטיקער.

שמש: אז ער לייגט תפילין און איז א שומר תורה ומצוות איז דאך גוט.

אוי! ס'בעסער אז מ'רעדט נישט. פיין, נעם איך די וויין, א בעג האט איר? כ'האב נאך גענומען א ציצית פאר מיין בחור'ל, און וויפיל איז שערן? אן אויסגעקראכנעם קא פ ס'זעלבן פרייז? אלעס קאסט היינט. ווי זאגט דער וועלט: "בחינם קריגט מען כינים". אקעי, שרייב אויף, עמער זיך פארעכענען דעם אנדערן וואך, א פרייליכן שבת.

)מיינט איהר מ'רעדט דא פון א ירדן ראם? קאסטעל גרענד ווין? אלעקסענדער אמאראולא? גהינם נישט. "א ברייטן פלעשל קד ם בורגאנדי"(

ר' מאטל איש חסיד שפאצירט אהיים נאכן דאווענען מיט א געהויבן קאפ, דארונטער מארשירן זיינע שבטי קה מיט שטארקע דיצעפלין. נאך אלעם גליסט זיך קיינעם א רויט פלעמל אויפן באק, אדער א "קלינגעדיגס" ווי ר' מאטל רופט דאס געווענטליך.

די פריש געבאדען קערפע ר זיינע ווארעמט זיך אינעם אויסשליסליך

חסידיש-רעזוואלקע ,ס'האלדז איינגעוויקלט אין א גלאנציג ווייסן שאהל כתינוק באמתחתו, די וואנצעס אויסגעפיצט ווי דעם רוסישן צאר ביים געבורטסטאג ,און פארגינט פארבייגייערס א לייכטן נייג מיטן קאפ, נאכגעפאלגט מיט א שטיל, אבער לא נגן פראגראמירטן "גוט שאמבעס".

ר' מאטל לייגט אראפ א פלאמפייערדיגן קידוש, און קימערט קנאפ איבער זיינע פיאות וועלכע טובל'ן זיך אינעם בעכער כמעט ש"י. צייט איז די לעצטע זאך וואס קען שפילן א ראלע בעת דער זילבערנער בעכער שיט טראפנס לארבע כנפות. איראניש איז אז דו קא ביים ווארט "באהבה " --א ווארט וואס רעפרעזנטירט א גאר ברייטע תחום וואו ר' מאטל האט קנאפ שייכות -- שפירט ר' מאטל פארלאנגט זיך אויסצוציען עד כלות השפייאכץ. ס'עיקר איז דאס לאזן ווארטן זיינע אויסגעהונגערטע יוצאי חלציו וועלכע האבן זיך שוין געזעגנט פון די מלאכי ם אומגעפעהר א שעה צוריק, און שטייען מיט אויסגעטרוקנטע מיילער ווי די אידן נאכן עסן דגים מלוחים פון די ישמעאלים.

די קינדער אונטער וועכענטליכע טעראר פון טרינקן בלויז א פערטל גלעזל גרעיפדזשוס, שלינגן יעדעס טראפ כאילו דאס איז כוס של ברכה פונעם רבין, און גרייטן זיך צו ערפילן דיקטאטארישע באפעלן וועלכע שטייען ארויסצורינען א ליאדע מינוט מפי המלך.

איך קוק רעכטס, איך קוק לינקס. איך שלעפ ארויס א ברוין פאפירענעם זעקל, יעך צי ארויס מיין שמאלן פלעשל קאבערנעי, און איך שטעל דאס אויפן טיש ) .א כפרה אויפן אויסגעליפטעראכץ(.

"וו אס איז שלעכט מיטן בורגאנדי?" אייסערט זיך ר' מאטל, קנייטשענדיג די אויגן ברעמען וועלכע שרייען ערפארענע מבינות.

"ס'גוט, דאס גלייך איך מער". שאקל איך

ארויס א פארווען אנטווארט.

ר' מאטל שארט ארויף זיינע דיקע ברילן, און נעמט זיך באקוקן די הכשרים ווי ס'זאל ווען זי ין אן אכט טאגיגן פיצל הארט פארן בונד.

"גיי ווייס וואספארא הכשר דאס איז, קוים וואס איך קען נאך זאגן זיין נאמען. אויך מיר א רב ערגעץ וואו אין די מרחקים, גיי ווייס צו ער איז אפילו א שומר שבת".

"כ'ווייס, מ'זאגט דאס איז א פארלעסליכן הכשר", מורמעל איך ארויס מיט די פחד פון א ווארפעדיגן הינדל צווישן דעם בני אדם שטויס און ס'שחיטה.

"מ'זאגט! ווער איז דאס 'מ'? געלט וואלסטו איהם געבארגט? קאבערנעט שמאבארנעט! די היינטיגע אינגעלייט זענען מיר גאנצעטע מבנים."

"דאס איז א סיילענט 'טי'", שאקל איך נערוועז מיטן פיס ווי א קינד וו אס דארף אין טוילעט עימערדשענסי.

"סארא חילוק. וואס גייט מיר אן וויאזוי דער שמוציגער גוי באשליסט ארויסצוזאגן די ווערטער -- פייגערן זאל ער. הייסט דאס דער גוי איז דעם וועמען דו קוקסט ארויף? אים פראבירסטו געפעהלן? היינט הייסט ער זאגן אנעם טי, מארגן באשליסט ער ו ואספארא עסן איך ברויך אריין נעמען אין מויל, און וואספארא עקלדיגע סטיילס ס'הייסט שיין, און איך ברויך נאכטאנצן זיינע משוגעת'ן און קאפריזן. 'מושי, אבראמי, ברוך, עטס הערטס? מיר רופן דאס קאבערנעט! אפילו מיט צוויי טי'ס'".

לאמיך הערן יואב'ל: שפירסטו באמת א חילוק פון די וויין צו די קדם בורגאנדי?

וואס דען, אומזיסט וואלט איך דאך דאס נישט געקויפט. )וואס די גיהנם(.

נעה! אבי געזונט. דאס הייסט געווארפן אידיש געלט אין מיסט.

אבער פעטער מאטל, כ'האב דאך אייך היינט געהערט רעדן אינעם שמש שטיבל איבער די געשמאק פון וויין, כ'האב געטראכט איר פארשטייט אביסל דערצו. נישט אזוי?

נעוואדעה פארשטיי איך. יעך קויף שוין בורגאנדי פאר יארן -- זינט כ'האב אויף געהערט מיט די סאטארן. ס'גייט מיר אויף די געהירן די היינטיגע ראצערס וועלכע ווערן מיך גאנצעטע מבינים, און רעדן זיך איין אז אינטער די שמאלע פלעשער גיסן זיך רויטערע וויין.

אך, אשאד ס'איז ווארעם. כ'האב א פרידזשדער, זאגסט מיר ווען פארדעם לייג איך דאס גערן אריין.

ניין, ס'קומט דווקא רום טעמפעראטשאר.

האהאהא! וויין ווארעם? פשששש וואס די איפכא מסתברא'ניקעס פאלט אלץ נישט ביי. משוגע האט פשוט נישט קיין גב ול.

און צו וואס טרינקסטו אין א גלעזל? ס'עפעס פסח אויפדערנאכט?

ניין, פשוט ס'טרינקט זיך אינגאנצן אנדערש אין א גלעזל, דאס בעכער נעמט אוועק דעם גאנצן טעם.

יואב, בייג דיך צו, איך וויל נישט די קינדער זאלן הערן דעם ווארט. נענטער, "באלשיט".

איי ס'שטייט דאך שוין א ין גמרא "רמייא לחמרא במני דהבי וכספא ותקיף", פריוו איך אומסוקסעספול צו ווייזן לומדות.

גמרות וואס דו ווילסט זעה איך קענסטו, אפשר זאלסטו זיך זעצן לערנען און אפלאזן די שטותים והבלים.

און צו וואס זיפסטו אזוי די וויין ווי א הייסן טעללער זופ? דאס מויל דיינע פארנ עמט נישט קיין סאך אויף א מאל?

איך זיפ צו שטייטלעך, די טרוקנקייט

פילט אן מיין מויל, און דאס פרוכטיג טעם גרייכט אזש ביז די גומען אונטערן ציין, ס'איז א מחיה!

"מ'קען אנהייבן פארשטיין די וועלכע האבן ארגומענטירט נוח לו לאדם שנברא" -- האב איך נישט פארפעלט צו ענדי גן דעם זאץ מיט א מליצה ווי א גוט זאגער.

יואב'ל, דארפסט נישט אלץ זיין אן אויבער חכם. הער וואס א קלוגער איד האט צו זאגן: "א פלעשל קדם בורגאנדי,

לייגסט דאס אריין אין פרידזשדער, וואס הייסט האסט נישט? בי זט עפעס א פילסט אן דאס בעכער, און טרינקסט דאס גר?

אויס בנשימה אחת:

אזוי ענפערסטו דעם שווער דיינעם?

אויף דעם האבן מיר געכאפט שלע ק אין וואספארא ניגון זינגט דער פאטער מצרים, דערויף האט המן געקריצט, דאס דיינע? די כעלעמער? אה! די 4'טע פאל האבן די נאציס נישט געקענט סובל זיין - גלייך איך. יא מושי, אבראמי, ברוך?

- און זאלן ווען די גוים וויסן דער טעם אוווווו גייט דאס זיין א כל מקדש.

דערפון, זענען זיי זיך מגייר."

"מאמי! די זופ וועט ווארטן".

פיין, לאמיר נישט רעדן דברים בטלים, און פארברענגן די צייט מיט הבלים.

"יואב, כל מקדש".

ס' קאסט א שמייכעל:

לייענט און האט הנאה צו זעהן וויאזוי אונזערע חשוב'ע חברים דא אין שטיבל האבן זיך אריינגעמאלדן און וויאזוי זיי האבן זיך

פארגעשטעלט צום ערשט. כזקן ורגיל? כעני בפתח? כחכם פון די מה נשתנה? כפתי יאמין לכל דבר? כקבלו דעתי?

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך קאווע טרינקער

געווען אמאל א סאטמאר'ע חסיד. אבער כהיום געהער איך נישט.

אין איין שוהל ניץ איך די מקוה.

שחרית אין שכינות, מנחה ביים כותל, מעריב אין ספרים ציממער.

כפרה שלאגן / קידוש החמה / שריפות פתילות א.א.וו. אלץ ווי באקוועמער.

קאווע טרינק איך דא.

איי די קינדער? איך טראג זיי צו די צוויי באבאווע סוכות, צו ווייזען די יופי פון חסידות. עפעס בעסער צו ווייזען?

דורך משה געציל

האט איינער אן אהנונג ווער עס האט ערפונדען דעם ניין ביי טערטין בעקעלע?

ווען איך טראכט נאר פון דעם קומט מיר די בליט ארויף און קאפ, א יעדען וו אך דארף מיין רעבעצין פון פריש אפמאלען ווי אזוי דאס קוקט אויס, און מיט דעם אלעם קום איך אהיים מיט די ראנג

סייז, לולי דמוסתפני וואלט איך געזאגט אז די ניין ביי טערטין בעקעלע איז פון די מערסט קאמפלערציסטע פראדוקטאן אינעם כשרען עסען ליין ...

ווייסט איינע ר צו:

אין די גויעשיע וועלט איז א ניין בייי טערטין בעקעלע אויך אן ארטיקעל ?....

ווי אזוי האבען די באבעס אינדערהיים אריינגעברעגט א יו"ט אין א שבת אהן דעם באליבטען ניין ביי טערטין ?...

איינער האט א רעסעפי פון פאלטשע פיש אהן דעם ניין ביי טערטין ?....

איז דא עפ עס אן אלטערנאטיוו צום ניין ביי טערטין ?....

דורך שרגא

אלס איד, און זייענדיג אין א קאווע שטיבל, מוז איך די ערשטע זאך אנהייבן מיט קריטיק.

איך וויל קלאר אויסדרוקן א שארפע מחאה אז די צוויי ראבאטן אויפ'ן בילד טרינקען ביידע מיט די לינקע האנט... היתכן?

דו רך יאנקל

קודם כל, וואו איז דער מקור אז א איד מוז אייביג אנפאנגען מיט קריטיק?!

נאכדעם וואלט איך געוואלט פרעגן, ווער האט דיר געמאכט א פוסק אויף הלכות ראבאט? פארוואס זאל א ראבאט זיין אנדערש ווי א איד? וואס דען איז ער? א גוי?

דורך יידל

שלום וברכה יעדער א יינער.

דורך דבילה

]בנוגע דאס בילד "טענצל ביי דעם סיום - התורה אין דאבראוונער אלטער שול." [

די אויסוואל פון היטלעך זעט אויס גאר אינטרעסאנט! ס'איז מיר א וואונדער וואס די היטל פארציילט אויף דעם מענטש וואס טראגט עם - ווי רעליגעז ער איז? אין וועלכן שטיבל ער דאווינט? וואס איז זיין פאך? אין וועלכן ארבעט פאריין ער א יז אנגעקנופט? אדער אפשר סתם גארנישט!

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

צום נושא: דאס זענען נישט קיין ראבאטן. דאס זענען בסך הכל א געוויסן ספר, און אויספירן אלעס וואס עס שטייט דארט, איז

פשוטע 7 D סטיק פיגורן. סטיק פיגורן דארפן נישטהיטן תורה ומצוות. מיין רבי אין חדר האט זיינע סטיק פיגורן קיינמאל נישט געמאלן מיט פיאות אדער קאפעל.

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך ידען

דערווייל זע איך נישט קיין קנעפל " like " און אויך נישט קיין אייקאן וואס זאל דאס פארשטעלן...

19:46 am דורך געפילטע פיש מיטוואך פעברואר 20, 2912

לגבי הרב יחזקאל רויט לאמיך ציטוטירן פון א וואס-איז-נייעס ארטיקעל

-mid) ’miyaldos‘ He explained that historically the were women and we see in our community (wives we have men ,that in the Chevra Kadisha attending to men and women attending to our weddings are ,Our shuls are separate .women separate and there is no reason for our emergency medical corps not to function in the not only in childbirth but in other ,same way .medical situations as well

איז קלאר אז ער זעהט עס ווי א חומרה. די שאלה איז נאר אויב זיי

ענגלַאנד, גריכנלאנד, וואס האבן געהאט א חלק אין מערדערן און פארפייניגן יודן לאורך הדורות,ָ אדער קַארס געמאכט דורך די פירמע געגרינדעט דורך די גרויסע שונא ישראל הענרי פארד ימח שמו, וואס איז ג עווען דער איינצוגסטע אמעריקאנער וועמענס ּפָארטרעט ס'האט געהאנגען אין די עס עס הויּפטקווַארטיר אין מיוניק. פונקט ביי דייטשלאנד ווערט דער עולם אזוי ווארעם צו די זאך.

כנראה איז די סיבה הרגש. מיר אלע קענען דאך מענטשן וואס האבן געליטן פון די נאציס. ס'איז מסתבר אז נאך דער קומענדיגער כוואליע פון צרות אויף אידן וועט דייטשלאנד אריינפאלן אין דער זעלבער קאטעגאריע ווי שפאניע און אנדערע, און דייטשלאנד וועט ערזעצט ווערן מיט'ן נייעם צר הצורר.

דורך DotCom

שלום עליכם, מיינע טייערע ברודער!

באמת בעלאנגט נישט דא אזא ברייטן שלום עליכם, ווען אונז האבן זיך מסתמא געזעהן 7 מינוט צוריק אין קרעטשמע, אבער לויט ווי איך שמעק איז דא וואס ווילן דא אנפאנגען א ניי לעבן, נא

וועלן מעגן גיין אויף קאלל'ס מיט סיירינס, צו ס'איז א שאלה פון איך וויל דאך נישט זיין קיין אויבער-חכם, לאמיר מיטשפילן, רעדי

קול באשה...

דורך באר יסטא

אין "קאווע שטיבל" זענען מיר נזהר נישט צו שטערן שרייבער אויסדרוקן זייערע מיינונגען, און נישט צו קאנטראלירן אנדערע. אבער דא איז נישט קיין פלאץ ָאן קיין אחריות. מיר פארשפרעכן

סטעדי גאו!

לויט'ן הויעכע מאס היימישע טרעפיק וואס קומט פ אר אויפ'ן געוועב איז זיכער אז עס איז דא נאך פלאץ פאר נייע היימישע פארום'ס ווי אינגעלייט זאלן זיך דרייען, אסאך פילן זיך נישט באקוועם אויף געוויסע אנדערע פלעצער פאר פארשידענע סיבות און עס איז נישט מער ווי יושר אז יעדער זאל האבן א שטיבל ווי צו פארברענגען לויט זייער געשמאק, קנאת סופרים איז אויך זייער א וויכטיגע זאך, סיי ברוחניות און סיי בגשמיות, ממילא ווינטש

אין "א ווארט צו דעם נייעם מעמבער" אז "קיין שום הודעה וועט איך דא אן פאר די חשובע מנהלים שתשרה שכינה במעשה ידיכם,

נישט פארשוואונדן וו ערן ָאן דעם וואס א קלארע סיבה זאל אנגעגעבן ווערן." אין דעם פאל ווערט די הודעה נישטאמאל פארשוואונדן - די וועלכע ווילן זיך ּפָארן אין מיסט קענען רואיג אריינגיין אין "מיסט קאסטן" און זען אויף זיין אייגענעם אחריות וואס עס איז דארטן געשטאנען. אזוי אויך, די סיבה פארוואס די הודעה איז אריין אין מיסט קאסטן איז קלאר אנגעגעבן געווארן.

דורך פשוט-קאמפליצירט

איך ווייס נישט אויב דו טרייעסט צו זיין סַארקַאסטיש צו נישט, אבער כ'האב קיינמָאל נישט פארשטאנען גענוי פארווָאס דער עולם איז ַאזוי קעגן דייַטשע פראדוקטען און קארן, ָאבער וועט האבן קיין פראבלעם צו קויפן סחורה פון לענדער ווי שפאניע,

ושתתברכו ממקור העליון ושתזכו לקדש שם שמים!

דורך הדד בן בדד

יא אמת אדער נישט אמת, דער פאקט אז דער בליץ איז נישט דערמאנט אויף דעם גילוי דעת, שמעקט נישט גוט

דורך קרעקער

סאיז נאריש אריינצומישען די בליץ אינעם סעמעטוכע. דע בליץ איז קיינמאל נישט צוגעקימען צום שטערן נישט בכמות באיכות,

און ניין סאיז נישט געגאנגען אויפן שטערנס מהלך, ער האט כמעט נישט באשריב ן קיין מענטשן בכלל און גויאישקייט בפרט. ואין כאן מקומו. אויב עפעס איז דער איד און בלאט און צייטונג דע וואס דארפן געאסרט ווערן, נאר דארט קען מען זיך נישט שלאגן מיט א קאמפאניע.

דאס אליין צו אסרן דער שטערן איז א שגץ שטיק מאין כמוהו, סלאזאט זיך נישט גלייבען ו וי א גאנצע שטאט ווערט געפירט כצאן לטבח דורך עסקנים רוצחים וואס האבען די רבנים אין טאש.

שרייען אליינס דא איז אבער נישט געניג מדארף טון למעשה ווייל אנדערש וועלן זיי זיך נישט אפשטעלן. איך בין שוין א סאבסקרייבער אינעם שטערן אבער איך וועל מארגן סאבסקרייבען אויך פאר מיין באלעבאס אלס משלוח מנות פרעזענט, און ווי דער

שרייבערישע וועג כאילו זיי זענען באצאלטע נ.י. טיימס שרייבערס. יעדער טרייט איבערצושטייגן דעים צווייטן און מיט דעים פארדינען רעספעקט פון די רויטע/גרינע. איינער וואס שרייבט דארט נישט אזוי פראפעשענעל אפיל ער זאגט א גוטן פוינט קען ער רעדן צום וואנט! סיז צייט צו זאגן פאר יענע חברה אז מיר זענען נישט קיין באצאלטע צייטונג שרייבער און ס'יז צייט צו קאט ן די קרעפ-לעך.

דורך שמואל הלוי

שיין וועל מיר אויסזעהן אויב אלע הלכות וועט מען אזוי פסק'נען, מיט א אנקעטע אין קאוע שטיבל... איך האלט אז דער וואס איז

בעלזער רבי שליט"א פירט שטענדיג אויס "וממנו ילמדו וכן אחראי אויף דעם סייט דארף פרעגן א שאלה פון זיין אייגענעם

יעשו"

אויב א געשעפט אייגענטימער לאזט מער נישט אריינברענגען די שטערן זאל מען אים לאזען וויסען אז ער פארלירט א קאסטימער.

און צו דיר ר' שטערן שפאקטיוו ג יי אריבער צום נאווארדיקער בית דין אין ב"פ און שמיר זיי אראפ 27 $ ארויסצישיקען א הזמנה פאר הרב בריף און די אנדערע וואס האבען דיר שאדען געמאכט די פרנסה. פארלאנג 79 אלפים, האסט גרויסע טשאנסן מצליח צי זיין. האב נישט מורא, יש דין בישראל, טויזענטער אידען זענען מיט דיר. זאל א דיין טראכטן 2 מאל איידער ער הארגעט אוועק א צווייטענס פרנסה.

רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך אום זונטאג מערץ 2:19 pm, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל. 94, 2912

סיבה: וואולגאריזמען.

דורך זר זהב

שלו' עליכם.

מיין פראבלעם מיט איי-וועלט: אויף איי וועלט הערשט א "האליער-דען-דאו" מענטעליטי, יעדער טרייעט צו ווייזן אז ער איז מער הייליג פונעם נעקסטן. און אסאך אירע לעבן דארט פון

מורה הוראה, אדער עכ"פ א פראמינענטער אנגענומענער דעת תורה.

מאכן אנקעטעס און הערן דעם דעת הציבור איבער אזעלכע האקעלע ענינים, איז לדעתי נישט אויסגעהאלטן.

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך טאמבל סאס

מעג מען זיך ע"פ הלכה פארשטעלן פורים ווי א פרוי? א שאלה וואס באדערט מיך שוין לאנג. און געווען א יאר וואס כ'האב מיך פארשטעלט מיט א שייטל אויפ'ן קאפ. כ'האב געהאט דערפון צו

בלויז כאפן יענעם ביי א טעות, מאנכע דארט קענען קוים וארטן אז זינגען און צו זאגן. מ'האט נישט אויפגעהערט מיך באשייגעצן,

איינער זאל שוין בטעות שרייבן עפעס וואס איז מעגליך נישט די איידעלסטע און ארויפשפרינגען אויף יענעם מיט פסקים און חרמות און אין דער זעלבער צייט קענען ווייזן ווי הייליג/ערליך ער איז.

נאך עפעס, רוב עולם דארט פרובירט צו שרייבן אין א

היתכן איך פארשטעל מיך ווי א פרוי?? געווען אזעלכע וואס האבן געהאט טענות הלמאי איך פארשטעל מיך ווי א גוי?? )חחח( אבער דר'עיקר האט מיר טאקע געקוועטשט דאס, צו מ'מעג זיך פארשטעלן ווי א פרוי.

דורך פעדער

)ניגון - אין וויליאמסבורגער גאסן - ר' יו"ט עהרליך (

1 געווען אמאל א בחור נאך א קליינער

געלערנט אין א ישיבה גאר א פיינער

געגאנגען אנגעטוהן צוריסן און צושליסן

בגדים צולעכערט און פארלאטעט

א היט אויכעט, גאר פארשמאטע ט

אבער תורה טוט פון זיין מויל פליסן

1 דרייסט איז ער געווען גאר קנאפ

און נאך א שעפסל א תם'לע. אויך ָאן טאפ

אייביג נעבעך געוועזן דער שלימזל

מיט פארביסענע ליפן. האט ער געליטן

אויף זיינע נערוון האט מען געריטן

צווישן א סטאדע קעץ. געווען די קליינע מַאזל

2 למשל ווען מ'האט אנהויב זמן געטוהן כאפן

א גוטן פלאץ. אלעס זאל קלאפן

איז דעם בחור'ל נעבעך גארנישט פארבליבן

נאר א ארט אומבאקוועם און צוקוועטשט

אן אלטן טישל אפגעוועטשט

מיט נעגל און ספלינטערס. ער האט זיך גוט צוריבן

2 א היט רינדעכיג א באלי אינגאנצן

דאס כאלאטל טוט פון אלטקייט גלאנצן

פון די טאשן שטעקט ארויס אפאר מאראנצן

די שיך צועפנט מיט א גרויסע מויל

איבעראל א לאך א הָאול

ער האט מיט דעם אפ' נישט געקענט טאנצן

7 אויב איז א גביר.

געקומען הערן א שיעור

א פעטע מטבע. הויזנס און רעקלעך פאר יעדעם פארטיילט

א זָאק מיט א לָאך

א רעקל מיט א גרוך

אייביג איז פאר אים דאס ערגסטע, געווארן צוגעטיילט

1 אמאל איז געווען אזא מנהג

ס'איז קיינער דא נישט געווען א מפונק

אין ישיבה איז געוועזן צו עסן מכות מיט פעפער

איז מען געגאנגען עסן טעגליך

צו די מענטשן פון שטאט ווער ס'געווען פארמעגליך

טעג הא ט עס געהייסן. אזוי אי געווען אין אלע דערפער

1 די בחורים די קלוגע און געריבן

האבן זיך צו די רייכע אויסגעקליבן

זיי האבן געוואוסט וואס טוט זיך אפ אין יעדנס טאפ

וואו עס קאכן זיך די גוטע שפייז

און וואו ס'דא נאר קאשע מיט רייז

ווער עס קאכט אסאך. און ווער נאר א טראפ

2 וואו די באלאבוסטע, איז א גוטע עכט

און וואו זי איז, שלעכטער ווי שלעכט

זיי האבן זיך אויסגעוועהלט די רייכסטע הייזער

אבער אונזער בחור פון בטלנים לאנד

איז געווען אינדעם נושא. גאר ווינציג באקאנט

אייביג אריינגעפאלן צום קארגסטן חזיר

2 ס'איז געקומען די יו"ט פסח.

יעדער צום סדר נאכט עס גרייטצעך

מ'זוכט זיך אויף די גבירים ביים וועם צו עסן

אונזער שמערל. א בראך אויף אים

א טויגניקס. א יחצאל ממש א שעים

יעדער האט דאך פון אים פארגעסן

7 יעדער געשמעקט און דערטאפט

א גוטן הויז פאר זיך פארכאפט

איינער ביים רב. א צווייטער בי ים שוחט. א דריטער ביים עושר פון שטאט

אבער אזוי ווי אלע פאלן

איז שמערל אריינגעפאלן

צוזיין ביים גרעסטן עם הארץ. אויף גאט'ס בעראט.

1 גאדל פורהמאן האט ער געהייסן

א פערד און וואגן פארמאגט א נייסן.

אבער האט קיין צורת אות נישט געקענט.

א פויער. א פעטעיטע קאפ פאר מאגט.

נח מיט זיבן גרייזן געזאגט

און נאכדערצו געהאט צוויי לינקע הענט

1פון זיין גראשן מ'האט נישט געקענט אויסגיין

פון די גרינע פארמאגט גאנץ פיין

איז וואס אי דען אז ער איז נישט קיין איבריגע למדן

ער איז דאך געווען גאנץ פארמעגליך

נו.! וועט עס נישט זיין אזוי אומ דערטרעגליך

מיט דעי מחשבות האט שמערל געטוהן דארט לאנדן

2 ערב פסח. שמערל קומט דארט אהן

נאך חצות. אין די שפעטע שעה'ן

ער זעהן גאדלען זיצן דארט אויבן אהן

א גרויסע ריזיגע מצות באקס

גאדל האקט אריין ווי א אקס

זיין גאנצע פנים אין באקס אריינגעטאהן

2 גאדל האט געשיב ט און געריפעט

און דערביי מיט די פיס געהאקט און געטופעט

ער איז געווען אזוי טרוד אין די אכילה

ער האט דעם שמערל נישט באמערקט

זיין גאנצע קערפער אין באקס אריינגעשטעקט

ער מוז ענדיגן גאנצע צוויי קילא

7 ענדליך קוים מיט צרות

האט אים איבערגעהאט זיין מרת

דעם בחור'ל פאר אים פארגעשטעלט.

גאדל פון דעם קוועלט.

צום בחור זייער פרייטצעך

וועסט מיר ארויסהעלפן פארשטייטצעך

ס'קומט א שווערע סדר. גאר א שווערע פעלד

1 גאדל האט גלייך גענומען אין האנט

א דאזן מצות. און אים דערלאנגט

גיי וואש דיך האט ער מיט א דיקע שטים באפוילן

ביסטאך או ואדאי הונגעריק

די מצות אריין אין דיר רוק

ער קען ביי שמער'לען אבער גארנישט פויעל'ן

1 שמערל זאגט אים מיט א דרייסט

ערב פסח מ'עסט נישט מצות, ער ווייסט.

די בעלהבית'טע האט זיך אריינגעמישט

א פרישע דיין מיר געטוהן אויסשפראצן

מיין מאן טוט אויך נישט אונטערן אויבן ק לאצן

ער פארשטייט אויך אן עסק. האט'זע דארט געקוויטשט

2 אז ער טוט עסן ווייסט ער וואס ער טוט

און אויב ווייסטו וואס איז פאר דיר גוט

זאלסטו זאפארט אויכעט אזוי טוהן

וואס דען זאל איך דיר פיטן.

אפשר א שטיקל חמץ, גאט זאל באהיטן

זי איז אויפגערעגט. דער פנים בלוי א ון גרין

2 שמערל האט א זאג געגעבן

בארשט מיט קארטאפל רעבעצין לעבן

דאס קען איך עסן יעצט באשטיין

גאדל אין געלעכטער האט אויסגעשאסן

טרערן פון לאכן האבן געפלאסן

בארשט איז דאך חמץ. ווי קענסטו נישט פארשטיין?

7 גאדל האט געטוהן ערקלערן

זיין שטוב וועט טריפה נישט ווער ן

וויזוי קענסטו בארשט, מיט קארטאפל באגערן

ער זאגט מיט באדויער

בארשט אדער. לעמאן. יעדע זאך וואס איז זויער

איז חמץ בעין. ער וויל פון גארנישט הערן

1 די בעלהבי'תטע האט געטוהן קוועלן

איר מאנ'ס לומדות טוט איר געפעהלן

גאדל'ס חכמה זי האט גענומען לויבן.

זי האט ני שט געשפארט קיין שבחים

אויף איר מאן, דעם גרויסן תלמיד חכם

ארויסגעשריגן זי האט פון אלע שויבן

1 גאדל האט גענומען מאכן א פלאן

מ'דארף מאכן כרפס. וואס העט דא זיין?

ער איז זיך שואל עצה. מיט ר' שמערל

קענסט נעמען קארטאפל אדער רעטעך

פראדל, זאגט גאדל, פאר איר. איך בעט'דיך

שייל אפ קארטאפל. א בארג א גאנצע שטח

2 פראדל א ריזיגע הויפן געטוהן אפשיילן

גענוג פאר א מחנה סאלדאטן אויסטיילן

גאדל נעמט ווידער פון ר' שמערל עצות.

וויזוי מאכט מען די חרוסת

א גאנצן פאס. אדער ארבע כוסות

שמערל ווייסט נישט. ער ציהט מיט די פלייצעס

2 פר אדל! שרייט גאדל הייזעריג

ער פאנגט שוין אהן צו ווערן, בייזעריג

לויף צום רב. פרעגן וויזוי חרוסת מ'מאכט

אוי א קלאג האט מיר געטראפן

פראדל איז צום רב אריבערגעלאפן

אנגעגרייט חרוסת אויף טעג אכט.

1 גאדל טוט ווייטער לייגן לחץ

וויזוי, גרייט מען, רחצה מיט יחץ

שמערל זאגט. דאס איז נישט קיין זאכן צוגרייטן

אויף כורך אבער נעמט מען חריין

גאדל פירט אים אין א צימער אריין

א גאנצע בארג חריין טוט דארטן שטיין

1 גאדל הייסט אים צו רייבן אנהייבן

ער האט געשוויצט נישט צום גלייבן

אזויפיהל חריין האט ער דארט געריבן

אז אפ' אויב מ'זאל נאר בלויז

עסן חריין גאנץ פסח דורכאויס

וואלט פארן, גאנצן שטאט זיכער פארבליבן

2 גאדל זאגט אים. דאס ביסל.

וועסטו אנרייבן אינעם גרויסן שיסל

ס'איז פאר שמערל געווארן פינסטער אין די אויגן

באין ברירה זיך ארויפגעשארצט די ארבל

די פינגער זיך צושניטן ס'טוט אים בלוטן

פון די אויגן טוט רינען. ווי א ברונען

2 קוים, איז געווארן די זמן

גאדל אין הויז, קומט אריין

אינעם גרויסן קיטל זיך געטוהן איינהילן

אויפ'ן קאפ דעם יו"ט'דיגן דאשעק

זעצט זיך אוועק מיט'ן גאנצן חשק

מ'קען דעם הייליגקייט אין די לופט פיהלן

7 מ'ברענגט אריין מצות דריי

גאדל ארבעט שווער מיט זיי

צוויי מצות איז נאך געווען גאנץ כמעשה

די דריטע אבער צובויגן

צוקארטשעט. ס'איז געפלויגן

ס'איז עפעס נישט געשטאנען גראד. וואס טוט מען מה נעשה?

1 גאדל פארשוויצט. ער טוהט זיך מיעהן

דער כהן-מצה אבער וויל נישט איינרועהן

גאדל כאפט די כהן. צום וואנט געט עס א טראסקע

די מצה האט זיך צופיצלט גלייך

גאדל אטעמט רואיגער אסאך

פראדל. ברענג. א צווייטע כהן. געט ער א פסק'ע

1 אבער אויך די צווייטע כהן

האט אים ווייטער געטוהן ענויען

ווידער א טראסקע. ער האט אים אוועקגעשמיסן

גאדל האט אזוי צוקנאקט

א צ ען כוהנים. ביז ער האט א גוטן געפאקט

א לייטישע כהן. איז זיך געלעגן אויפ'ן טאקט.

2 יעצט אבער האט זיך אנגעפאנגען ריכטיג

די שווערע ארבעט. זייער וויכטיג

וויזוי אויסצושטעלן די קערה

זרוע בימין וביצה בשמאל

גאדל'ס מח האט נישט פארטראגן דעם עול

ער האט זיך ארומגעדריי ט ווי א מייזל אין איר נארע

2 ער האט זיך געדרייט ווי א שלאנג

רעכטס. און לינקס. אויפ'ן טיש. אויפ'ן באנק

זיך איבערגעזעצט אויף אלע פלעצער

ווען שמערל וואלט זיך נישט אריינגעמישט

וואלט גאדל געבליבן אינגאנצן צוחישט

און ענדליך איינגערוהט דעם אלטן זעצער

7 דער קיד וש אריבער כמעשה

די הגדה געווארן א נאסע

שמערל האט די קשיות שנעל געפרעגט פון עם

גאדל האט די הגדה אפגעפליקט

מיט די ווערטער זיך דערשטיקט

ער האט די ציינער נעבעך שיער פארלוירן פונדעם

1 גאדל האט מיט די פיס. געקלאפט צום ביט

ס'דאכצעך אים מיט'ן פערד ער פליהט

הע העפ. וויאו. וויאו. ברומט'ער

שמערל האלט זיך די בויך פון געלעכטער

די קושקעס קאפויער. נאך א רגע ברעכט'ער

גאדל'ס עם הארצות. האלט אים גוט אונטער

1 מיטאמאל. געט גאדל א זעץ

די משפחה איז זיך צושפרינגען ווי א כאפטע קעץ

ער האט א קשיא. גאר באמסטיש

ס'שטייט מעשה ברבי. אל יעזר ורבי.

יהושע מיט א רבי. ר' טרפן מיט א רבי

עקיבה אהן א רבי. פארוואס? פרעגט ער סארקאסטיש

2 פארוואס האט יעדער איינער רבי'ס

עקיבה אבער האט נישט. ס'שטימט נישט עפעס.

גאדל האט עס נישט געקענט אראפשלינגען

פלוצלונג ווערט גאדל מיד ווי א בער

אזא לאנגע הגדה. איך קען נישט מער.

א גוטע עצה טוט אים אין קאפ קלונגען

2 ער זאגט א געדאנק גאר א גראדע

מ'וועט יעצט דעם צווייטן העלפט הגדה

שוין אפזאגן. און אפרייסן אויך

פטור אראפ אן עול פון קאפ

דערנאך וועט מען ברענגען דעם גרויסן טאפ

און זיך לאזן וואויל גיין. ווי מען ברויך

7 גאד ל האט גענומען באווייזן

געמאכט קילאמעטער'דיגע שפרייזן

די כי לעולם חסדו'ס, אראפגעשלונגען מיט צען טויזנט גרייזן

מיט'ן אחד מי יודע, שיער נישט דערשטיקט

מיט חד גדיא זיך דערקוויקט

דאן. האט ער א שווער אפגעאטעמט. שוין געענדיגט!

1 אויפ'ן טיש אוועקגעשטעלט דריי

תשע ה קבין'דיגע כוסות אין א ריי

די הענט געריבן. ער גרייט זיך צום מלאכה

אריינגעשאקלט אין האלז איינער נאך די צווייטער

ולקחתי. והצלתי הויעך שרייט'ער

די ארבע כוסות ערלעדיגט מיט הצלחה

1 מ'האט זיך געוואשן. די מצה צו בייסן

גאדל אויף שמערל הייבט אהן צו כעס'ן

ער הערט ווי שמערל זאגט המוציא לחם

די שייגעץ איינער שרייט ער רויט

לחם. איז חמץ. ס'מיינט דאך ברויט

קענסטאך נישט לערנען. דו טיפש מרחם!

2 גאדל האט זיך אריינגעגאסן

א כוסה זעקס און ניינציגער. אין גארגל געפלאסן

א קלאפ אריין געטוהן ווי קיינמאל גארנישט

א צווייטע. א דריט ע. די אויגן פארריסן

און מיט א שטיק פיש פארביסן

מ'וואלט מיט דעם געקענט א געזונטן פויער. מי'מית'ן

2 די וויין און בראנפן. נישט געווען לריק

זיין פנים געווארן רויט ווי א בוריק

די אויגן פון שיכרות האבן אים געגלאנצט

ער האט זיך תיכף אויסגעצויגן

און זיך פארמאכט די אויגן

גענומען כראפן ווי א געשטאפטע גאנז

7 פראדל קומט אריין

ברענגען פאר איר מאן

די הייסע יויך. מיט די קניידלעך. אזוי גרויס ווי טאבעס

גאדל שלאפט אוועק

צו גארנישט געט קיין העק

ער איז יעצט. ערגעץ דארט. ליום שכולו שבת

1 גאדל וויל זיך נישט דערוועקן

דעם טי שטוך כאפט אהן ביי ביידע עקן

אויפ'ן בענקל. שנארכעט און ער כראפעט

ער חלומ'ט ווי ער, פארטצעך אויפ'ן פערד

גארנישט ער זעהט, גארנישט ער הערט,

מיט זיין וועגעלע. אויפ'ן ראוד גאלאפעט

1 פלוצלונג. האט ער זיך א ציה געטאהן

די טישטוך נאך, ער כאפט שטארק אהן

פון זיין מו יל הערט זיך א געשריי

ער האט דעם טישטוך אראפגעצויגן

אלעס פון טיש אראפגעפלויגן

די כוסות. די זופ. די לייכטער זיך צובויגן

2 ס'איז געווארן א טשולנט אינגאנצן

הכל בכול פון טיש אראפגעטאנצן

פראדל האט גענומען מאכן קולות

גאדל פארטיפט ווייטער בשינה

ער חלומ'ט ער איז א ין א וואלד אין כינע

ער ווייסט נישט וואס טוטצעך אים ווייטער וואויל'איז

2 ענדליך די אויגן ער האט אויפגעריסן

פארוואס איז טונקל? וויל ער וויסן

פראדל עפנט א מויל מיט טויטע קללות

דו פויער האסט מיך אינגאנצן פארשרפה'ט

די רעטאריק. אויף די העכסטע טענער פארשארף'עט

גא דל שרייט צוריק. מאך נישט קיין בהלות.

2 גאדל וויל נאך ווייטער שלאפן.

פראדל שרייט. דו שיכור גיי פאפן.

שווייג! האט גאדל איר מיט כעס באפאלן

פראדל שרייט. האסט אלעס געמאכט א חורבן

דעם גאנצן סדר האסטו מיר פארדארבן

און יעצט. מאכסטו ווידער שוין סקאנדאלן

7 די גאנ צע שטאט געקומען

זיך איינזאמלען גענומען

א ריח פון וויין. נאפט און יויך. האט געשלאגן אין קאפ.

מ'האט זיך איבערגעקאצקעט שיער

אויף די צובראכענע געשיר

די גאנצע סדר איז פאר שמערל געווען איין גרויסע פלאפ

7 שמערל האט אפגעיאגט

שנעלער איידער עס טאגט

מיט א דאנק הייבט ער אויף די הענט צום הימל

שקויעך שטארקער גאט.

אויסגעלייזט מיך. ער האט

פון דעם דאזיגן ביטערן גלות. און דעם טימל.

דורך פראפעסאר שפירא

מ'האלט מיר שוין דריי טעג פאר מען גייט זיך זעצען צום סדר, מען גייט נאכאמאל ברענגען צום אויסדריק די געפילען וואס מיר האבע ן פאר'ן באשעפער פאר די פרייהייט וואס ער האט אונז דאן געגעבען,

אבער צי קענען דאנקען דארף מען דאך פארשטיין וואס ס'האט פאסירט וואס פאר א פרייהייט האב מיר אונז באקומען,

נאך א שווערע וואך ארבעט טוט מען זיך אן ס'ווייסען קיטעל, מען פלאצירט זיך ביים שיין אנגעגרייט ען טיש אין מ'גיימער לויבען דעם באשעפער, אין חז"ל האבען מחמיר געווען אז כל המרבה הרי זה משובח, דארף מען דאך פארשטיין וואס איז די פרייהייט אין וואס טוט מען אויף מיטען פארציילען, אזוי ווי דער זוהר הקדוש פרעגט שוין אז דער באשעפער ווייסט דאך סייווי אלעס,

איז לא מיר זאגען אשר על לבבי, אדם הראשון האט געזינדיגט אין דאן איז געווארען א מישמאש פין טוב ורע וואס איז ביז דאן געווען פינאנדערגעשיידט )חאטשיג ס'געווען ביידע(,

אזוי האט דער רע באקומען א אחוזה אין די מענטש אליינס, אין די מענטשהייט האט אנגעהויבען זינדיגען אין אר יינגעפאלען טיף אין בלאטע ביז ס'האט געדארפט זיין א מבול,

דא דארט האט זיך געמאכט א ערליכען מענטש, אבער ס'געווען

אין אויסגעשריגען פאר די גאנצע וועלט אז ס'דא איין גאט וואס האט אלעס באשאפען אין אלע ע"ז זענען פוסטע נארישקייטען וואס מאכט נאר פראבלעמען, אברהם האט געחאפט דערפאר, פארען זיך דערווייגען צי טשאלענדזען די סטאטוס קווא, אבער צום סוף האבען מענטשען געזעהן אז ער רעדט צים זאך אין ער איז געווארען גרויס אין חשוב,

פארדעם האט גאט געזאגט פאר אברהם אז פין דיינע קינדארלעך וועט ארויסקומען א פאלק וואס וועט ארויסגיין פין די "רע" וואס איז צינויפגעמישט אין דעם מענטש אין זיי וועלען זעהן אז אלע ע"ז זענ ען נארישקייטען אין זיי וועל איך האלטען פאר מיין אויסדערוועלט פאלק,

"אבער" האט גאט געזאגט פאר אברהם אבינו ביים ברית בין הבתרים, אז צי צוקומען דערצי וועלען דיינע קינדערלאך דארפען אדורעך גיין אסאך פיין אין מצרים וואס דאס וועט זיי אויסלייטערען פין דעם שלעכטס וו אס קומט נאך פין חטא אדם הראשון אין פין נאכפאלגענדע זינד וואס איז נגרם געווארען דערפין, אין נאכדעם וועל איך זיי אויסלייזען אין זיי אויפהייבען פין אלעס אין זיי וועלען זיין מיין באליבט פאלק,

אין אזוי האט פאסירט, אידען האבען זיך אסאך אנגעליטען אין מצרים, אבע ר נאכדעם האט זיך גאט באוויזען מיט זיין פראכט אין מיט נסים ארויסגענומען די אידען פין מצרים, אין "אויך" ארויס גענומען די אידען פין די מ"ט שערי טומאה אין וואס די וועלט איז געווען פארזונקען, ער האט זיין ארויס גענומען פין די קנעכטשאפט צי די שלעכט אין די מענטש א ליין אין וואס די וועלט איז געווען פארזונקען,

אין פסח ביינאכט איז געווען די צייט ווען גאט האט אין איין רגע אויפגעהויבען די אידישע קינדער צי גאר גרויסע מדרגות, אין ארויס גענומען פין די טומאה אין וואס די וועלט איז פארזונקען געווען זייטען חטא פין אדם,

אין דא ס איז דער עיקר וואס מיר דאנקען אין לויבען גאט, אויף דעם וואס ער האט אונז אויפגעהויבען פין די בלאטעס אין אונז אריינגעברענגט א לעכטיגקייט א הייליגקייט,

אידען זענען געווען פיהל מיט לויב צום באשעפער, די צער פין די יארען אין מצרים איז גארנישט געווען קעגען די לע כטיגקייט וואס דער באשעפער האט אין אונז אריינגעשיינט, נכדעם זעמער דורעך די ימי הספירה אין נאכדעם האמער זוכה געווען צום מעמד הנבחר קבלת התורה, וואס אידען זענען ציגעקומען ממש צי התפשטות הגשמיות אין ס'געווען פסקה זוהמתן,

אין דורך דעם וואס מיר פארציילען די ניס ים פין יציאת מצרים אין

זייער שווער צי גיין אויפען גוטען וועג ווייל דער "רע" וואס איז אזא הייליגע נאכט, זענען מיר מעורר נאכאמאל די כוח פין

געווען פין אינווייניג אינעם מענטש האט פארפירט דעם מענטש, ביז ס'געקומען אברהם אין האט אנגעהויבען צי פארדאמען די ע"ז

דעמאלץ אין מיר קענען ארויס קומען אין זיך אויפהייבען פין די אייגענע צימצום אין שוועריקייטען אין אריינלייכטען אין זיך אין

אין די קינדער די לויטערע אמונה אין די לעכטיגקייט פין דעמאלץ,

ס'איז א נאכט ווען אידישע קינדער פארגעסען פינעם גלות מען פארגעסט אביסעל פין די טאג טעגליכע שוועריקייטען אין מיטמאכענישען אין מען זעהט זיך אביסעל מיטען טאטען אין

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

הימל, מען וועקט צוריק אויף די ליבשאפט געפילען צווישען אונז וואס איז אסאך חומר למחשבה. נאר אנפארטשענעטלי אזא

אין אונדזער גרויסען טאטען אין הימל, אין מען לייגט אריין אין די קינדער אויך א ליבשאפט צי די הייליגע תורה אין צי אונזער ריינע אמונה,

זאל דער באשעפער העלפען אז מיר זאלען טאקע קענען שפירען דעם לעכטיגקייט פינעם סדר נאכט, אונדזערע הערצער זאלען זיך עפענען צי גאט, אין מיר זאלען שפירען זיין ליבשאפט, אין ס'זאל איבער רינען אויף אונדזערע קינדערלאך, אין ס'זאל שוין נתעורר ווערען די גרויסע אהבה פין אונדזער ליבען טאטען ער זאל אונז

שוין נאכאמאל אויסלייזען פין דעם לאנגען אין שווערען גלות, אין אויף – און דעם מחונך'ס תפקיד אין - די בריאה )הנקרא

ס'זאל זיין והשיב לב בנים על אבות ולב בנים על אבותם, אמן

דורך שמע קעדיג

איינער ווייסט וועלכע תפיסה ער גייט זיצן?

דורך לעמיל

אזוי בארד זענען עינק?

דורך יואליש

שלום, חברה! כ'לייג בלויז אראפ מיינע רענצלעך דא אין ווינקל און כ'לויף זיך ארומוואשן. צום ווידערזעהן אין אווענט. )כ'בין שוין געניג היימיש צו בארגן א שירעם. מ'העמיר רעדן.(

דורך משכיל

דער פראבלעם איז אז "איחוד" הקהילות איז אן אומעגליכע זאך, אויף ענגליש אן oxymoron

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך פיקציע

כאין וכאפס

א רחמנות אויף אים ד ער אומגליקליכער נול.

פון אויבענאויף באדייטלאז.

א ליידיגער דעפניציע באגלייט אים.

וואס ליגט דען אונטער זיין ברייטן רינדענדיגער געבוי?

הויל פון אונעווייניג, פוסט פון דרויסן.

אין שפראך ווערט ער אוועקגעמאכט,

מיט אזעלכע אויסדרוקן ווי גארנישט, אפס, זילטש, נאדא, ניקס, זערא - נול!

אין קוואנטום ער האט קיין ווערד.

מען קען קיין פאר צו אים געפונען.

ווי א אויסגעבלאזענע איי.

א אויסגעקלאפטע הושענה.

נידריגער פון נידריג.

נישט אייניג מיט קיינעם.

די ווערד פון גארנישט, נאר גארנישט אליינס.

אראפגעקוקט אויף די גאנצע וועלט.

קיי נער זוכט נישט זיך מיט אים צו אידענטיפיצירן.

קיינמאל פארזוכט די טעם פון א 'נומער 1'

ניטאמאל די כבוד פון זיין די צווייטע, ביי קיין געלעגענהייט.

א רינדיגער כלי מלא בושה.

דורות פון שפאס פילט אן זיין חלל.

טראץ דאס,

דער פארשעמטער נול גייט ווייטער אן,

זאפט אי ין אין זיך די וועלטס פארשעמונגען,

איינגעהילט אין א שלייער פון עגונה'שאפט,

ער עקזיסטירט ווייטער.

פון ווי קומט דער שטארקער גייסט,

שטופענדיג דעם עלענדן נול,

צו לעבן א לעבן מיט זיין געבוירנעם שאנד פלעק,

אן זיך אינטערברעכן אדער פאלן.

מיט א טיפערן בליק זאגט דער נול א פיל העכערס,

ער לאזט זיך נישט זעלבסטשאצן אויף זיין נומערליכן ווערד,

ער דרייט זיך שטאלץ מיט א געהויבן קאפ,

ווי עפעס מיט א אומשאצבארע תוכן.

וואס איז די קראפט פון דעם צען,

וואס מאכט אים שטיין אויף א העכערן שטאפעל ווי זיינע פארגייער,

אז די איבעריגע נומע ר שטייען מיט הכנעה פאר אים,

יא, די צוגאב פון בלויז א ליידיגן נול.

דער אפעקט הילכט,

עס שטייט ארויס,

ער דערהייבט יעדן צו א נייעם שטאפל,

דערגרייכענדיג צו ענדלאזע רעזולטאטן.

יא, דער נול האט רעכט,

זיין קראפט האט קיין פארגלייך.

דורך טעפל

שלום עליכם די טעפל איז דא מ'קען זיך וואשען די הענט.

כ'האף מ'וועט הנאה פון מיר דא

דורך איחוד פעלד

וואקסמאן באקומט סטענדינג אוועישען פון מא דע רנע עולם

Using ForumTouch for Android Sent from my SPH-D700

דורך קאמפיאטער

יא עעעעעענדליך זעממיר דא עעעעעענדליך!!!!!!!

אנגעפאנ גען האט זיך עס א גיטע חודש צירוק. אה וואס א חודש עס איז געווען תענות אסתר אין אויף א היימישע סייט דא אויפן געוועב האט זעך געטין איבער שרייבן רעכטען וואס א שרייבער

רעגעסטרירען ביזן אנקימען אהער האט גענימען א גיטע וואך פארוואס? פרעג איך או יך איך עפען מיין אימעלס א יעדען טאג אין איך ווארט צי הערן אז יא מען האט מיר אנגענימען, אין גארנישט אין קול ואין עונה מען מאכט זיך נישט וויסענדעג פין מיר.

סא וועגן דעם היינט ווען איך האב געשיקט אן אימעל פאר איינע פין די גבאים אין איך בין געווארן אנגענימען ה אב איך מיך צישריגען עעעעעענדליך!!

אין יא איך בין מתפלל צים בורא כל אז סיי איך אין סיי דער חושבער עולם דא זאל הנאה האבן אין עס זאל ח"ו נישט ארויס קימען קיין מכשול פין מיינע געשרייבעכצער,

)נ.ב. איך מיין אז די גבאים דארפן מיר פארגיטיגען אין אריין לאזן אינעם פר יווארטען פארם אביסעלע שנעלער איך וואלט אפשר שוין אנגעיאגט צי שרייבן די פארלאנגטע צאל זאכליכע תגיבות אין די וואך(

דו רך יאיר

רבי משה האט זיך מתמרמר געווען אז דער דברות משה איז נישט נתקבל געווארן אין עולם התורה, ער פלעגט זאגן, "די תשובות

האט, דארט בין איך געוואר געווארן אז עס איז דא אזא סייט ווי וואס איך שאר ארוי ס פון ארבל, טוט מען דורך בעמקות, און מיינע

"קאווע שטיבל" אדער ווי איך האב עס ליב אנציריפן "מיין שטיבעלע", אבער איך בין פין די סארט וואס ווערט נישט אזוי בייגייסטערט פין איין מינוט אויפן צווייטן אין איך גלייב נישט פאראויס געשאצטע מיינונגען אין איך האב ליב צי זעהן פארדעם ווי אזוי א זאך ארבעט זיך אויס פאר איך נעם שריט.

אין אזוי ווי דא אין מיין שטיבעלע איז דא א מעגלעכקייט הנאה צי האבן אפי' מען איז נישט איינגעשריבן האב איך קודם אזוי געטאן אין טאקע איעדען טאג פארברענגט אין איך בין סתם געווען א מקבל אין נישט קיין משפיע,

אבער אפי' נישט פארפאסענדיג האב איך דאך אסאאאך פארפאסט קודם ווען עס איז דא אזאליכע זאפטיגע ארטיקלעך פין פארפעסער שפירא אדער פין שמואל הלוי אינזער ערשטע חבר וותיק אין איך ווי א לעמעלע קען נישט ארויסווייזען מיט א לייק,

אדער ווען עס איז דא אזאלעכע היציגע דעבאטעס ווי העלבראנץ א.א.וו. אין איך קען נישט ציגעבען מיינע צווי צענט ווי אז וי מיינט איר פילט מען זיך? ווי לאנג מיינט איר קען מען זיין סתם א גאסט?

איז האב איך מחליט געווען צי דשוינען די קלאב אין איך געב א דריק אויפן רעגסטרירען לינק אין היידא, אבער פין נאכן

חידושים אויף ש"ס קוקט מען נישט אן." כידוע אז ער האט אריינגעלייגט אן אומגעהויערע עבודה בים שרייבן זיינע חידושים, אפילו א סוגיא וואס ער האט שוין פארגעלערנט צום וויפילטן מאל איז ער שטענדיג דורכגעגאנגען נאכאמאל און מח דש געווען נייע מהלכים. און מסתם טאקע צוליב דעם איז עס נישט נתקבל געווארן, ווייל אין דעם לעצטן יאר הונדערט - מסתמא זינט רבי חיים האט מחדש געווען אז מען מעג מער נישט מחדש זיין - איז די תורה אריין אין דיפאולט, מען איז נישט אינטערעסירט אין קיין נייע וועגן, נאר אין לומדות'ן און קוועטשן אין די פריערדיגע - וואס איז זייער וויכטיג טאקע, אבער נישט אויפ'ן עקספענס פון פרישע סחורה. מה שאין כן אין די תשובות, האט אפילו אזא אריגינעלער מח ווי רבי משה זיך געמוזט האלטן אין די ראמען פון די פוסקים, איז עס ממילא ענדערש נתקבל געו וארן, און דארט וואו ער האט זיך צעפירט די הענט האט מען טאקע געהאט טענות.

נאך איין קלייניקייט. רבי משה האט אמאל געזאגט אז ער האט א ספעציעלע סייעתא דשמיא וואס מען גיבט פאר א פוסק, האט אים איינער געפרעגט, "און ווער זאגט אז איר זענט דער פוסק הדור?"

האט רבי משה געענטפערט, "איך בין זיך אנגעקומען פון רוסלאנד און זיך אריינגעזעצט אין א ווינקל אין בית המדרש, איך האב קיינמאל נישט אריינגעשטעלט א מודעה אין די צייטונגען אז איך בין גרייט צו סופלייען דעם עולם מיט תשובות לכל מאן דבעי, און מיט דעם אלעם קומען אן שאלות פון אלע עקן וועלט."

אפילו אויב די מעשה איז נישט אמת, איז עס אזוי אגרות משה'דיג ווי עס קען נאר זיין.

דורך berlbalaguleh

לכ' זר זהב און אנדערע אידן וועלכע האבן נישט ליעב זויערן וויין )נאר זיסע(

איך האב א טעאריע ) Theory ( איז זיס. איבער דעם אפשטאם פון די אללע זוי ערע וויינען מיט די פענסי נעמען. אין די צייטן פון די גמרא איז וויין געווען זייער זיס. און פון שולחן ערוך זעען מיר אויך אז וויין וואס איז כשר פאר קידוש מוז זיין זיס. טא פון וואו נעמען זיך די אללע זויערע וויינען מיט די פענסי נעמען? ווי למשל Cabernet Sauvignon, וכדומה. נאר די מעשה איז אזוי: ס'איז געווען א אידל' א וויין סוחר וואס ס'איז איהם זויער געווארן עטליכע פעסער וויין' איז ער געפאלן אויף המצאה. אנשטאט אויסגיסן דעם וויין און שאדן האבן געלט האט ער עס א נאמען געגעבן פענסי )פראנצויזישע ( נעמען און איינגערעדט פ אר'ן עולם אז ס'איז טייערע וויין. און דער עולם האט עס געקויפט!!!

]הערת העורך פ.ה.: אין זיין סאמע ערשטע תגובה האט ר' בערל שוין געלייגט א סמיילי. איין איינציגע טאקע, אבער פארט א סמיילי[.

דורך ונבנתה העיר

אן אדמו"ר וואס איז דורכגעפאלן

דו מיינסט אודאי על ד רך הכלל, ווייל ביי דעם אדמו"ר קלעבט עס נישט געהעריג.

כ'מיין אז דאס מערסטע מסתבר איז די טעאריע וואס ר' מוטה פראנק ווארפט אריין בדרך אגב אז ער האט עס אליין אנגעדרייעט, עס פאסט איהם זייער גוט אזא שטיקל.

דורך מאטי

איך וואלט געוואלט וויסן אויּב כו אב אדער כא כסלו וואלט געפאלן אום ה אייר צו מוואלט געזגט תחנון און סאטמ

דורך לעיקוואד

די הייליגע טעג, א פרעשור?

דער רמב"ם איז טאקע מסביר די סיבה פארוואס די תורה האט געהייסן נעמען די ד' מינים און מאכן א סוכה פון פסולת גורן ויקב אלס די טעם ווייל דאס איז געווען מצ וי און גרינג צו טרעפן. דאס ווייזט אז די תורה איז אריגינעל געמאכט געווארן צו זיין גרינג און געשמאק פארן מענטש. נאר מ'האט צוגעלייגט אזויפיל איבעריגע חומרות און קפידות ביז עס ווערט א פרעשור. דארף מען וויסן וואס איז א חיוב און וואס איז נאר א רעקאמאנדאציע אדער א מנהג טוב וואס איז גוט נאר טאמער ברענגט עס צו חיות, טאמער פארקערט איז מה הועילו חכמים בתקנתם ויצא שכרו בהפסדו.

למשל וועם עס איז נישט געשמאק צו דאווענען די הייליגע טעג ביז פינף אזייגער נאכמיטאג איז מחוייב ע"פ תורה צו גיין דאווענען אין א שוהל וואס מען ענדיגט צוועלף איינס אזייגער, וחי בהם ולא שימות בהם.

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך בענדזשאמין פרענקלין

נ. ב. שלום לכל חברי בית קפה, כל אחד בשמו יבורך, מאד נעים להכיר מקום זה-אשר חסידות והשכלה תמימות וחכמה חמימות וקרירות משתמשים בערבוביה אחת, שלום לכם ולהתראות,

דורך ברסלבער

איבערבליק אויפ'ן נער'ישן ביכל "חונן הדעת"

איך האב דורכגעליינט בעיון דעם העסליכן נארישן ביכל "חונן הדעת", און איך וועל שרייבן מיין מיינונג לעניית דעתי אויף דעם ביכל.

הקדמה

א( ער שרייבט )דף 2( אז דער ביכל איז נישט געשריבן געווארן פאר ברסלבע חסידים, נאר פאר די אלע וואס זענען נאכנישט פארכאפט געווארן, ער האט א שטארקע ּפוינט מיט דעם ווייל א אמת'ער ברסלבער חסיד וואס קען גוט די ברסלבע ספרים זעהט גלייך אז ער ווייסט נישט וואס טוט זיך מיט זיין לעבן, ער שרייבט בכלל נישט צו די זאך, אבער א גרינער וואס ווייסט נישט גארנישט, ווערט טאקע איבערגענומען פון זיינע - אזוי גערופענע – לאגישע ווערטער.

ב( נאכן דורכליינען דעם ביכל, זעה איך קלאר אז דער מענטש הייבט נישט אן צו וויסן וואס ברסלב איז בפרט, און נישט וואס די דרך החסידות איז בכלל, ער לייגט אראפ יסודות געבויעט אויף זיין געוואלדדיגן כח הדמיון, און אויף דעם בויעט ער אויף גאנצע בנינים אן קיין שום האפט.

ג( אויסער דעם איז דא אסאך זאכן אינעם ביכל וואס זענען

א.

דף 2 - "יש הוספות וגרעון בליקוטי מוהר"ן" - ווי ווייט איך ווייס זענען זייער אסאך אדער רוב ספרי חסידות געשריבן געוואר ן דורך די קינדער אדער תלמידים וואס זיי האבן געהערט פונעם צדיק, ממילא מיינט דאס אז מען קען דאס נישט אנעמען אלץ אמת, ווייל דער צדיק אליינ'ס האט עס נישט געשריבן?

ב.

דף 7 - "אין להדפיס דברים תמוהים בשם צדיקים" - אז אין דיינע אויגן איז עס תמוהים, מיינט נאך נישט אז מען טאר עס נישט דרוקן, ברוך ה' עס זענען נאך דא אסאך אידן וואס האבן אביסל מער שכל פון דיר, און זיי פארשטייען עס ב"ה זייער גוט.

ג.

דף 7-16 ער איז מאריך היבש אפאר בלעטער קעגן פארן אויף אומן און נאך, זיין בנין איז געבויעט אויף יסודות פון זיין פארקרומטע קאפ, וועל איך שרייבן עטליכע נקודות, וואס וועט אפווארפן זיין יסוד און אוטאמאטיש דעם גאנצן בנין, און אין איינוועג'ס וועט עס אויך אפפרעגן א גרויס חלק פון דעם ביכל.

1( רבי נחמן ברסלב'ער זי"ע האט געשריבן ספרים און געזאגט תורות, מיטן זעלבן ציהל וואס אלע צדיקים האבן עס געטוהן, צו מקרב זיין אידן לאבינו שבשמים אז אלע אידן זאלן זוכה זיין מקיים צו זיין אלע מצות שבתורה בכל פרטי' ודקדוקי'.

2( יא! מען מוז צוקומען צו א צדיק וואס זאל העלפן דעם מענטש מקיים צו זיין די מצות, חז"ל זאגן )מובא ברש"י פ' עקב יא,כב( ולדבקה בו, אפשר לו מר כן, והלא אש אוכלה הוא? אלא

סתם אפענע שקרים, ווי איך וועל ווייטער אראפברענגן הכל על הדבק בתלמידים ובחכמים ומעלה אני עליך כאלו נדבקת בו, דו

מקומם, אס אך זאכן ברענגט ער אראפ פעלערדיג, ער שרייבט נישט די המשך וואס עס שטייט פארדעם און נאכדעם און פון דעם קומט ער אויף מיט א געוואלדיגע באמבע קשיא, וואס האט נישט קיין הענט און קיין פיס, איך בין אים נאר דן לכף זכות אז ער האט זיכער געמיינט מיט דעם העכערע זאכן, ווי יל על פי פשוטו רעדט ער אסאך מאל בכלל נישט צו די זאך.

ד( דרך אגב )דף 7 ( דער מחבר רעגט זיך שוין פון פאראויס אויף די אלע וואס גייען ענטפערן אויף זיין ביכל, זאגענדיג "היתכון מען רעגט זיך אויף דעם ביכל? יעדער האט דאך א רעכט צו זאגן זיין מיינונג" מיין קשיא איז א בער אז אויב מעג יעדער זאגן זיין מיינונג, מעג איך דאך אויך זאגן מיין מיינונג אויף דיין ביכל, נישט אזוי? טא וואס ביזטו אזוי ברוגז?

ה( ווען איך צייכן צו א דף אין זיין ביכל איז עס לויט די דפין פון מהדורא בתרא.

און יעצט צום ענין

איך וועל גיין מענין לענין לויטן סדר פונעם ביכל, און אדרבה,

ווילסט דיך מדבק זיין אינעם אייבערשטן? זיי דיך מדבק אין צדיקים! דער הייליגער רמב"ם פסק'נט עס )הלכות דעות ו, ב( מצות עשה להדבק בחכמים ותלמידיהם כדי ללמוד ממעשיהם כענין שנאמר "ובו תדבק" וכי אפשר לאדם להדבק בשכינה, אלא כך אמרו חכמים בפירוש מצוה זו הדבק בחכמים ותלמידיהם. דער רמב"ם האלט אז עס איז א מצות עשה דאורייתא, און נישט נאר עפעס א שיינער ענין, ווי ער שרייבט אין זיין ביכל.

און אזוי איז פיל אלע ספרים פון מתן תורה ביז יעצט, א ין אלע ספרי מוסר וחסידות, אז מען קען נישט זיין אן אמת'ער ערליכער איד, נאר אויב מען איז מקושר צו א צדיק.

7( צו וועלכן צדיק? קענסט גיין צו וועלכן צדיק דו ווילסט, יעדענ'ס הארץ ציהט אים צו א צווייטן דרך, דער עיקר איז נאר אז מען טאר זיך נישט לאזן נארן, מען קען נ ישט גיין צו א צדיק נאר צו טאנצן אויף די פארענטשעס און זיך דביקות'ן, דער עיקר דארף מען זעהן צו דו באקומסט עפעס פון דעם צדיק, אויב העלפט ער דיר צו זיין ערליך, צו לערנען תורה, צו תשובה טוהן, צו מקיים זיין די מצות ווי מען דארף, דעמאלט'ס זאלסטו גיין צו אים.

אויב האב איך עפעס אויסגעלאזט, אדער ווער עס האט אן הגהה, 4(

זאל זיך אנרופן, און איך וועל עס פרובירן צו פארענטפערן.

פארשטייט זיך אז ווען מען גייט צו א צדיק דארף מען פאלגן וואס ער הייסט.

7( גדולים צדיקים במיתתן יותר מבחייהם! אז מען לערנט די ספרים פונעם צדיק קען מען זיך אויך מדבק זיין צו אים, אויב מען פאלגט וואס ער שרייבט, מען גייט אין זיינע וועגן איז מען זייער מצליח.

6( אזוי ווי אלע צדיקים האט רבי נחמן אויך געהאט זיין אייגענארטיגע דרך ווי אזוי מקרב זיין אידן צום אייבערשטן, ער האט געזאגט תורות און געשריבן ספרים, פיל מיט געוואלדיגע

און יא! רבי נחמן האט צוגעזאגט אז ווער עס וועט קומען צו זיין קבר און זאגן דארט די צעהן קאפיטלעך פון תיקון הכללי, וועט ער אים ארויסשלעפן ביי די פאות פון שאול תחתית!

דאס איז נישט נאר נאכן שטארבן פונעם מענטש, וועט ער אים העלפן, אזוי ווי עס איז דא אזא ענין ווי ער ברענגט דארט פון ספרים אינעם ביכל.

עצות, ווי אזוי יעדער איד אן אויסנאם, פונעם קלענסטן ביזן ניין, דאס איז נאך דא אויף דער וועלט! רבי נחמן נעמט זיך

גרעסטן קען דורך זיינע עצות נתקרב ווער ן צום אייבערשטן.

5( ובפרט זיין הויפט עצה, פון רעדן צום אייבערשטן, אלע ברסלב'ע ספרים זענען פיל מיט דעם, רבי נחמן האט געזאגט אז די עצה איז שוין אן אלטע עצה וואס אלע צדיקים האבן געטוהן, ער איז נאר געקומען עס אויפפרישן, אז מען זאל עס אנהייבן צו טוהן למעשה, און ווער עס וועט עס טוהן וועט זיכער ווערן אן ערליכער איד.

9( "ברסלב" איז נישט קיין פארטיי און אפילו נישט קיין

אונטער אז ווער עס וועט עס טוהן, וועט ער זיך לייגן אויף די לענג און אויף די ברייט, און העלפן דעם מענטש אז ער זאל מקורב ווערן צו אים, און אז ער זאל אנהייבן צו ווערן אן ערליכער איד נאך אויף די וועלט, און שוין דא אויף די וועלט שלעפט ער אים ארויס פון שאול תחתית.

11 ( רבי נחמן האט אויך געזאגט אז אפילו די מענטשן וועם ער קען נישט העלפן א גאנץ יאר אויב זיי וועלן קומען צו אים אויף ראש השנה, קען ער זיי אויך העלפן.

חסידות, "ברסלב" איז נאר רבי נחמנ'ס ספרים און זיינע עצות, 12 (

ווער עס טוט עס, ער פאלגט זיינע עצות איז א ברסלב'ער חסיד, דאס מיינט נישט אז ער מוז זיך יעצט א רויפלייגן א נאטיץ אויף זיין שטערן: "איך בין א ברסלב'ער", ער קען ווייטער אנגיין אין לעבן פונקט ווי פריער, ער קען בלייבן אין די זעלבע חסידות ווי ער איז געווען ביז יעצט, די איינציגע חילוק איז נאר אז ער ניצט די גוטע עצות פון רבי נחמן אז עס זאל אים העלפן אין לע בן, צו זיין אן ערליכער איד.

0( רבי נתן דער געטרייער תלמיד פון רבי נחמן, וואס האט אויף זיינע אייגענע הויט געפילט וואס רבי נחמן האט געטוהן מיט אים, ווי זיינע געוואלדיגע עצות האבן אים מקרב געווען צום אייבערשטן, איז אים עס אזוי געגאנגען אין לעבן אז ער האט אפגע מאכט אז ער גייט דאס אויספויקן פאר די גאנצע וועלט, פארוואס זאלן נישט אלע אידן וויסן פון דעם?

אלע זיינע תורות און ספרים וואס ער האט געמאכט זענען נאר געבויעט אויף די ווערטער פון רבי נחמן, און לעניית דעתי פארשטיי איך נישט פארוואס דער בעל ה'ביכל איז אזוי ברוגז אויף אים אז ער מאכט רבי נחמן אזוי גרויס? די אלע גרויסקייטן וואס רבי נתן זאגט אויף רבי נחמן זענען אלעס אויף די נקודה אז רבי נחמן'ס תורות האבן א גרויסן כח צו מקרב זיין יעדן איד צום אייבערשטן, אדרבה פרוביר עס אויס און דו וועסט אויך הנאה האבן, און דו וועסט או יך ווערן אן ערליכער איד!

19 ( עס איז באקאנט אז וואס א צדיק טוט בחייו, די זעלבע זאך איז ער עוסק במותו, בחייו איז רבי נחמן'ס איינציגע ציהל געווען צו מקרב זיין אידן צום אייבערשטן, און אויך במותו איז ער ווייטער עוסק אין דעם.

הבחירה בידיך! קיינער צווינגט נישט, קיינער שלאגט נישט, קיינער שלעפט נישט, ווער עס האט אביסל יראת שמים און אביסל שכל אין קאפ, וועט אויספרובירן און פארן אויף אומן און זאגן די צעהן קאפיטלעך תהלים, וואס קען עס שאדן?

עס זענען דא אידן וואס האבן עס שוין געטוהן )וגם אני הקטן בתוכם( און זיי זאגן עדות אז עס האט ז יי געטוישט זייער גאנצער לעבנ'ס שטייגער, יעצט פארן זיי אויף אומן נישט ווייל זיי "גלייבן" אין רבי נחמן אז ער וועט זיי ארויסשלעפן פון שאול תחתית, נאר ווייל זיי האבן דאס "געזעהן" מיט די פליישיגע אויגן, אז נאך אויף די וועלט שלעפט זיי רבי נחמן ארויס פון שאול תחת ית, צוביסלעך מער און מער.

17 ( "עס קומען אויף אומן אלע סארט מענטשן" - אמת עס זענען דא אסאך סארט מענטשן אין אומן ובתוכם אסאך בעלי עבירה.

שתי תשובות בדבר.

קודם, קען איך דיר ווייזן אין יעדע היימישע בית המדרש אין וויליאמסבורג, בארא פארק, מאנסי, מאנרא, וכו' וכו' אז עס זענען דא דארט גענוג בעלי עבירה, בסתר ובגלוי, נא? פארדעם זענען מיר דאך דא, ווען דער בעל עבירה גייט טוהן עבירות איז עס א פראבלעם, אבער אז ער קומט אין בית המדרש, אז ער קומט אויף אומן צו תשובה טוהן, איז דאך גוט.

צווייטנ'ס, וואס האב איך מיט יענעם? עס איז אמאל אריין א איד אין שפיטאל, ער האט זיך צובראכן די פינגער און ער איז אריין אין שפיטאל זיך היילן, ער קומט אריין און זעהט וואס דארט טוט זיך און ער לויפט גלייך ארויס און שרייט: "ווי האט עטץ מיר דא

אריין געברענגט? עס איז דאך ממש א משוגעים הויז, איינער גייט אר ומגעבינדן די האנט איינער איז ארומגעבינדן די קאפ, און איינער ליגט צוגעבינדן צו מאשינען, א.א.וו., ווי קום איך דא אריין?"

זאגט מען אים: "רבי איד, דא איז א שפיטאל, און יעדער קומט זיך היילן אויף אנדערע קרענק, דאנק דעם אייבערשטן אז דו ביזט נישט אזוי פארוואונדעט ווי זיי, אבער דו דארפסט אויך קומען דא צו אויסהיילן דיינע וואונדן".

אומן איז א שפיטאל! מיט א גאר גרויסע דאקטער רבי נחמן, יעדער קומט זיך היילן ברוחניות ביי אים, ב"ה איך בין נישט אזוי שטארק פארוואונדעט ווי אנדערע מענטשן וואס קומען דארט, אבער איך קען אויך ניצן א דאקטער, איך בין דאך אויך נישט אינגאנצן גוט בשלימות.

14 ( אזוי ווי אידן האבן זיך עס אליינ'ס איבערצייגט, פון די געוואלדיגע התעוררות וואס זיי האבן באקומען אין אומן, אין ווי דאס האט געטוישט זייער גאנצע לעבן, עס האט זיי שוין יעצט ארויסגעצויגן פון שאול תחתית, דערפאר ווילן זיי דרוקן ספרים און פארשפרייטן פאר יעדן איינעם די גרויסקייט פון פארן אויף אומן ובפרט אויף ראש השנה, פשוט משום אל תמנע טוב מבעליו, פארוואס זאלן נישט נאך אידן הנאה האבן?

עס קרענקט דיר די צעטליך און די ספרים? עס שטעכט דיר אויס די אויגן? ווער הייס ט דיך עס קוקן? אבער איך פארשטיי נישט וואס איז די פראבלעם ווען מען וויל מיטטיילן מיט נאך אידן מיין עקספיריענס?

17 ( און עס איז אפילו נישט כדאי זיך מטפל צו זיין מיט די לעכערליכע טענה, אז ווען מען רעדט פון די גרויסקייט פון גיין אויף אומן לייגט מען צו צו די תרי"ג מצות.

די טפשות דערפון רעדט פון זיך אליינ'ס, א צדיק זאגט צו אז ער וועט העלפן ווער עס וועט קומען צו אים, און ער בעהט מען זאל קומען צו אים אויף ראש השנה, פארשטיי איך בכלל נישט ווי קומט אריין דא בל תוסיף?

איך וויל נישט רעדן אויפ'ן מחבר פונעם ביכל, אבער עס מ וז זיין אז ער האט דא אינזין געהאט עפעס העכערע זאכן וואס מיר פארשטייען נישט, אבער ווי מעג מען שרייבן דברים תמוהים פאר מענטשן?

איך האפ אז פון יעצט וועט דער בעל ה'ביכל מער אינזין ביי די ברכה פון "חונן הדעת" וואס ער קען דאס גאנץ גוט ניצן.

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך איינגעמיירעט

קען איינער דייגענאזען וואס א מחלה איז דער יונגערמאן אנגעשטעקט.

איז דאס ביי פאלער אדער פערסאנאליטי דיסארדער,איך בין זיכער

און צו קעניג הורדוס, האבן די פרושים נישט געוואלט שווערן אז די יודעי דבר העוסקים ברפואת חולי הנפש,האבען דא אן לייו

אפפארטוניטי צו צוזעען א דעוועלעפינג קראנקהיי ט וואס שפרייט זיך אויס מיט פארשידענע פרצופים,און פארשטייט זיך אז יעדע

שטיקעל נויס וואס ער מאכט דארף שטימען מיט די דייגענאזע וואס מהאט אים צוגעשטעלט.

דורך היימישער ליטוואק

ביסט אויפן קאפ גפאלן? דו שטעלסט צו ר"ח הלפרין צו משה רבינו און ירמיהו הנביא?

לעני ות דעתי האט ליטוואק )מיין לאנדסמאן...( גשריבן דברים של טעם. ווילסט ענטפערן - ענטפער. אבער דריי נישט'ן קאפ מיט חז"ל'ס איבער משה רבינו און ירמיהו הנביא.

דורך לולקע-ציבעך

גשמיות און רוחניות בתורת הבעש"ט

פאראן ביי אונז צוויי באקאנטע מושגים, וואס זענען אויב נאויף גרינג צו פארשטיין, אבער למעשה טראגן זיי א פיל טיפערן באדייט ווי דעם פשוט'ן טייטש. די צוויי ווערטער זענען, "גשמיות" און "רוחניות". גשמיות מיינט, ערדישע, פארגרעבטע, מאטעריאליסטישע זאכן; רוחניות, פון דער אנדערער זייט, רעדט פון גייסטיגס, "העכערס", דערהוי בנס.

אויבנאויף זעט אויס אז די צוויי ווערטער זענען זייער פשוט און קלאר צו פארשטיין, און ס'איז נישטא וואס מוסיף צו זיין. למעשה אבער קען מען אפילו וועגן דעם פשוט'ן טייטש פון די ווערטער א סך זאגן. לאמיר אנהייבן טאקע מיט דעם פשוט'ן טייטש פון די

אטעמען. אפילו רעדן צווישן זיך קען מען נישט. קול טראגט זיך דורך לופט. אז ס'איז נ ישטא קיין לופט, קען מען גארנישט הערן. אן אסטראנאט אין ספעיס קען זיך אויסגארגלען אויף די העכסטע טענער; אן טעכנאלאגישער הילף וועט אים קיינער אבער נישט הערן. אפילו ער זעלבסט וועט נישט זוכה זיין צו הערן די אייגענע שטימע.

קעגן ערד, איז לופט רוחניות'דיג. ערד איז אבער אויך נישט דווקא גשמי. ערד איז זיכער איידעלער ווי מאראסט אדער צעמענט. ערד איז נאטירליך. מען ניצט איר אלס שם הכולל פאר "נאטור": מוטער-ערד. ערד, ובכן, איז פארגרעבט לגבי לופט. לגבי זאכן וואס זענען נאך מער מגושם, איז ערד ריין, אפשר אפילו דערהויבן.

דאס זעל בע, חלל, ליידיג פלאץ, איז אויך נישט דווקא רוחני. קעגן לופט איז חלל דין און איידל. אבער חלל איז אויך נישט טרוקן פון גשמיות. די היינטצייטיגע וויסנשאפט ווייסט אז אפילו ליידיג פלאץ ווירבלט מיט אקטיוויטעטן אויף א מיקראסקאפישן שטאפל. עס וויברירן דארט אטאמס און ס ובאטאמישע זאכן אויף א ריזיגן פארנעם!

אפילו מלאכים, שרפים, הימל, "יענע וועלט", עולמות עליונים - די אלע ווערטער און באגריפן וואס מיר האבן, מחמת קוצר השגה, אריינגעשטעלט אין א שם הכולל "רוחניות", זענען אויך נאר רוחני פון אונזער ערדיש-מענטשליכן פערספעקטיוו. מ ען קען באקוועם זאגן אז פון אן עולם אצילות פערספעקטיוו איז עולם הבריאה גראב, געמיין, פארגרעבט, אז - פע...

לסיכום, "גשמיות-רוחניות" זענען תלוי אין דער מדריגת השגה פונעם רעדער און צוהערער.

ווערטער. וואס ז ענען זיי טייטש, גשמיות און רוחניות? אין דאס איז א כמו-הקדמה פאר מען הייבט אן רעדן פון גשמיות און

פריערדיגן פאראגראף האב איך געגעבן א פשוט'ן טייטש פאר די ווערטער. אבער אפילו דער טייטש איז זייער לופטיג און כללית'דיג. אויב כ'וואלט זיך געשטעלט מאלן א בילד פון "ערדיש-פארגרעבט-מאטעריאליסטיש ",וויאזוי וואלט עס אויסגעזע ן? פון רוחניות איז דאך אפגערעדט. רוחניות קען מען דאך נישט אנטאפן מיט די הענט, שוין אפגערעדט פון מגדיר זיין.

דער ענטפער איז אז גשמיות און רוחניות האבן טאקע נישט קיין פשוט'ן טייטש. עס ווענדט זיך שטארק פון וועלכן קוק-ווינקל, פון וועלכן פערספעקטיוו, מען קוקט. לאמיר דאס אילוסטרירן מיט א פשוט'ן ביישפיל: לופט - דאס מאטעריאל מיט וואס די גאנצע וועלט איז אנגעפילט און וואס האלט אונז אלע ביים לעבן. איז לופט רוחני אדער גשמי? איז אזוי: לופט איז זיכער מער דקות'דיג ווי ערד און שטיינער. זי איז אבער מאטעריאליסטיש, "געדעכט", אנטאפעוודיג, לגבי פוסט חלל, פשוט ליידיג פלאץ, וואס האט אין זיך אפילו קיין לופט אויך נישט. דער חלל אין די הויכע רוימען, אין ספעיס, האט קיין לופט אויך נישט. א מענטש קען דארט נישט

רוחניות בכלל. ווען מיר געפינען אין חסיד'ישע ספרים אזעלכע זאכן ווי "הפשטת הגשמיות" און אנדערע מושגים פון דער משפחה, דארף מען פארשטיין אז דאס אלעס איז געזאגט געווארן פאר יעדן מענטש, אויף יעדער מדריגה, אין יעדן מצב. איבעראל איז פאראן גשמיות און רוחניות, און אייביג קען דאס רוחניות "ארויסגעקראצט", אויסגעטאן ווערן, ווערן פונעם גשמיות. אייביג און איבעראל וועלן אין יעדער זאך זיין ביידע קעגנגעזעצטע זאכן:

גשמיות און רוחניות. ביידע קענען באטראכט ווערן ווי אבסטראקטע באגריפן - מושגים מופשטים - וואס קענען חל זיין אויף יעדער זאך, אויף יעדן מצב. עס וועט זיך אייביג ווענדן אין דער השגה פונעם יחיד.

מאראנצןזאפט

חיים גראדה האט אין דער יוגנט געלערנט בחבורתא מיט'ן חזון

איש. ער רופט אים אן - אין פיקיציע ביכל צמח אטלס דער ישיבה מאן - אלס דער בעל מחזה אברהם, און מאלט אים אראפ מיט הערליכע פארב ן שאין כדוגמתו, צווישן די שורות באטיטלט ער אים אפילו אלס בעל רוח הקודש אז דאס וואס ער האט איבערגעלאזט יוראפ איז ווייל ברוחב חכמתו האט ער געזען וואס ס'קומט.

תלמידים פון חזון איש זאגן אז ס'נישט דא קיינער וואס האט אים אזוי טיף און גרונטליך באשריבן ווי חיים

גא ר אריגינאל איז ווי ער שילדערט דער דקדוק הלכה פון חזון איש ווי אינמיטן שמועסן מיט אים איז ער בודק די פינגער און נעגל פאר א חציצה ווייל ער גייט זיך באלד וואשן נטילת ידים

עס איז באמת א מייסטערווערק און כדאי אריינצוקוקן, און די ריינע פרקים פארשטייט זיך...

עס איז דא א ווארעמע בריוו מלא געגועי אהבה וואס דער חזון איש האט אים געשריבן א סורטש אויף גאגל וועט אייך פירן דערצו

דורך ודי למבין

סו פאני...

דורך חזקיהו המלך

די פחד איז נישט אומראציאנאל, די נפש הבהמי מאכט אלעמאל כללים, ווייל אם אין דעת הבדלה מנין,

ממילא וויבאלד זייער אסאך פראבלעמען איז ארויס געקומען פין מענטשליך געמאכטען כעמיקאלען איז זיך צי פראטעקטען איז דאס אזא גדר פין אנטי מענטשליכע קעמיקאלען ווייל נישט יעדער איז א סייענטיסט צי וויסען די אלע חילוקים, פארשטייט זיך אז למעשה איז דא מענטשליך געמאכטע קעמיקא לען וואס איז נישט שעדליך אין אויך איז דא וואס קען זיין גוט, אזוי ווי ווייטעמין סי וואס איז אויך א מענטשליך געמאכטע קעמיקאל חאטש ס'נאכגעמאכט פין דאס וואס מען טרעפט אין די נאטור, איז עס אבער נאך אלעם א קעמיקאל,

נאר פאר די המון עם וואס ווייסט נישט צי סאך וו עט די כלל פין "קעמיקאלען זענען שעדליך" בעסער ארבעטען ווי דאס אז "די נאטור איז שעדליך" ווייל רוב זאכען אין נאטור וואס איז געמאכט

צי עסען איז נישט שעדליך,

דורך נאטרוליסט

ער ]הרב ישראל ירחמיאל יצחק דאמב זצ"ל[ איז געווען א געוואלדיגער מושלם, א פיקח עצום נו רא, אבער דווקא זיין פקחות האט אים פארפירט.

למשל דאס אנרופן דעם מנחת יצחק, אלס "דזשעקי", איז פינקט ווי אנרופן דעם חזון איש אלס שייקי.

האסט א חילוקי דעות מיט א רב פון די עדה החרדית, מסכים, טוה עס מענטשליך. דער מנחת יצחק איז נישט געווען קיין חדר אינגל, צי ער גייט אין דיין ליניע אדער נישט.

דורך קינות גירושין

קינות גירושין ...

די רעזולטאטן פון סיסטעמאטישער ליבשאפט

ימי הבחרות

מיין זיידע און באבע האבן זיך געטראפן אין א באר,

און איך מיט א טמא'נע קדושה דארף מאכן החלטות.

מ'האט מיר צוזאם געשטעלט,

אין ווייניגער פון כדי שיעור חימוץ געכאפט א בליק.

מיינע עלטערן מיט זייער תמימות געמאכט פאר מיר החלטות,

און פאר מיינע נאטירליכע געפילן נישט געגעבן קיין פתח,

מ'האט נישט געגעבן צייט פאר די צוויי פייגלעך צו זען אויב זיי האבן בכלל א שפראך.

די יסודות פון ליבשאפט איז אוועקגעש טעלט דורך טייטלבוים און

שעהר,

און אז ביי זיווג דארף מען אינזין האבן העכערע זאכן.

א פרוי האב איך גענומען,

ווען איך האב נאכנישט געוואוסט פשוט פשט אינעם פסוק "שני שדיך כשני עפרים תאומי צביה".

די שדכנות סיסטעם: מצאינו השומרים הססבים בעיר את שאהבה נפשי ראיתם?

און ס'איז נישט מקיום געווארן די שעברתי מהם עד שמצאתי.

על משכבי בלילות בקשתי, את שאהבה נפשי ולא מצאתי...

ווייל ביי דער געזעלשאפט וואו ס'איז פארהייליגט דעם השבעתי אתכם בנות ירושלים,

האט מען מיך אויך באווארענט מיט דעם "אם תעירו ואם תעוררי את האהבה עד שתחפץ".

די רבי'ס דרייען זיך ארום מיט די שישים גיבורים סביב לה מלומדי מלחמה,

און נאכדעם קומען זיי נעמען רבי געלט ווען ס'איז דער יום חתונתו ויום שמחת לבו.

ימי נשואין

א בן תורה וויל א יעדער האבן,

אבער צו קליידונג, וועלכער ס'איז די בעסטע ברענד פארשטייען זיי גוט.

אלס אינגערמאן ווען ס'איז נאך נישטא קיין לחם לאכול,

האב איך זיך שוין אנגע'חוב'עט פאר די אידן אין ארגענטינע און תימן.

און איך בין שוין געווען איבער גליקליך,

ווייל איך פארשטיי די וויכטיקייט פונעם פסוק "עורי צפון ובאי תימן".

יעקב האט געארבעט פאר לבן 5 יאר און באקומען רחל,

איך האב געארבעט פאר דאס ווייבעלע און באקומען דאס פארקערטע.

כאטש מאטעריאל מאכט נישט צופרידן א מענטש,

ווייל דו האסט געבעטן - האב איך דיר געגעבן,

תורי זהב מיט נקודת הכסף, דו האסט געהאט פון אלעם בעסטן,

קורות בתינו ארזים, רהיטנו ברותים.

שלשה שאי נם רואין פני גיהנום איז ביי מיר מקוים געווארן.

דער עסקן גיט עצות - האב נאך קינדער ס'וועט ברענגען מזל און ברכה,

אביסל חכמת החיים האט ער נישט געקענט געבן,

ווייל ביי אים אינדערהיים איז די אביוז אויפן העכסטן פארנעם

ווייניג זענען די מענטשן צו וועם איך קען מי ין הארץ אויסגיסן,

ווייל די פאר אומזיסט - איז א מענטש'ס כבוד גארנישט ווערט,

און די אחריות'דיגע - זענען גאר טייער.

אונזערע פרויען: פוץ אויף די גאס און שמוץ אין שטוב.

די פרויען אין גאס גייען באשמירט, מור ואהלות און כל ראשי בשמים.

דאס עקל פונעם שיינקייט: הערלי ך אויפן פנים און גרויל פון דאס הארץ.

דאס גט

די שוועסטערס האבען זיך אריינגעמישט איר נישט פארגינען,

אז זי ווערט געפירט אויף א גאלדענע טאץ, יעצט זאלט איר באצאלן שאירה וכסותה.

דער שוואגער: מיט וואספארא רעכט האסטו איר גע'עצה'ט אז זי זאל זיך מיט מיר נישט פאראי ינצוגן?

זינט ווען ביסטו מיר א מבין?

ביי דיר ליבשאפט מיינט נאר פרעסן שלום בית קוגל,

און דו פארשטייסט אז דא איז א מלחמת אש קודש?

נאנטע משפחה מיטגלידער זאגן זיי ווילן מיך העלפן,

ווען אין תוך זענען זיי די גרמה בנזקין.

זיך פאר איר גע'הרג'עט צו געווינען ליבשאפ ט,

און יעצט לאזט זי נישט מיינע קינדער רעדן צו מיר.

א ים מיט רשעות מיר אויסגעטיילט ווען ס'איז נאר געווען שייך,

און היינט זינגסטו אין די גאסן אז א שלעכטער מאן איז ער געווען, דער חי'.

ותזנח משלום נפשי, נשיתי טובה

טעראפיסט: דו נבלה ברשות המלכות, מיט דיין כח ביסטו מסייע ידי עוברי עבירה,

שרייבסט רעפארטס אז מיין מיידל וויל נישט צו מיך קומען,

ווען דו באקומסט באצאלט צו מאכן דעם והשיב לב בנים על אבותם.

ובכן בכה בכא רב והרב

מיט דיין חכמה האסטו מיר כיטרעדיג מרמז געווען,

אויב געסטו נישט נאך אויף דיינע באזוכן-רעכטן וו עט קומען אויף דיר ימי סוהר.

ותרד עיני דמעה ואילילה ואנודה...

מי יתן ראשי מים ועיני מקור נוזלי, ואבכה כל ימותי ולילי...

גוטע יועצים האבן געזאגט: געב נישט קיין "צוועלעווער" ווילאנג דו ביזט נישט פארזיכערט מיט'ן עתיד,

איך האב גע'טענה'ט אז זי קען אזא רשעות נ ישט טון,

פון ליבשאפט צו איר היפך, שוין אפאר מאל געהאט די פאליציאנטן ביי מיין טיר.

איך קען נישט קישן און ליבן מיין בת יחידה,

וויל איך האב מורא פון פארלירן "קאסטעדי" און דארפן שמאכטן יארן אין תפיסה.

מיין אדוואקאט זאגט מיר יעדן טאג טו די ריכטיגע שריט גיי א ין געריכט,

איך האלט זיך צוריק ווייל איך וויל נישט טרעפן מיינע קינדער אין הויז פון די משוגעים.

מיט אירע העצישע רייד, כה אם תאכלנה נשים פרים, עוללי טפוחים...

מיין בן-יחיד: איך פלעג זיך מיט דיר יעדן טאג משתשע זיין דורך די תורה,

און היינט קומסטו מיר זאגען גו ט שבת איינמאל אין צוויי וואכן.

און דו זאגסט נאר איבער די סם וואס דיין מאמע האט אריינגעלייגט אין דיין אומשולדיג מח.

דו ביסט אינגאנצן אפאר גאסן אוועק פון מיר,

און דו לערנסט מיט א פריוואטן מלמד, ח"ו מיט דיין טאטן נישט האבן א קשר.

וויי פאר א זון וואס איז פאר טריבן פון זיין טאטן,

בקירוב מקום ובריחוק הלב.

מיין בת-יחידה: נעכטן פלעגסטו מיר אזוי ליבליך איבערזאגן די פרשה,

און היינט ווייסטו נעבעך שוין ווי "פאני" דיין טאטע איז, און צוביסלעך טוישסטו דיין משפחה נאמען.

על זה דוה לבנו על אלה חשכו עינינו...

אלע מתנות א ון צירונג וואס איך קויף דיר ווערט מיסטעריש פארלוירן,

דו קומסט מיר אייביג זאגן וואס פארא גוטער שטיף טאטע דו טוסט פארמאגן.

מי יתן ראשי מים ועיני מקור נוזלי, ואבכה כל ימותי ולילי...

פיינע מענטשן ווילן נישט עובר זיין אויפן לפני עיור לא תיתן מכשול,

זענען מקיים דעם וכולן בלשון הרע.

שלעכט איז דער סיסטעם, ביטער זענען אירע מענטשן.

דו רשע: אין ביהמ"ד גיסטו מיר חיזוק,

אין מקווה בארעדסטו מיר מיט דער גרעסטער אכזריות,

דו מאכסט טיי-פארטיס פאר יתומים, און דו רעדסט מיר אפ שידוכים אין גרויסן,

גם איש שלומי אשר בטחתי בו, הגד יל עלי עקב...

מיט אייערע רייד גע'הרג'עט מענטשן,

מיין אינגל ווייסט שוין צו זאגן אז זיין טאטע איז א משוגענער.

דוד, דו האסט שוין מיינע צרות פאראויס געזען,

ירמי', דו האסט שוין אויף זיי געקלאגט.

הייתי שחוק לכל עמי, נגינתם כל היום...

איר האט מיר אוועקגענומען יעדע געלעגנהייט,

גן נעול אחותי כלה, גן נעול מעין חתום...

יעדער גט, א מחלוקה א פרשה, נישטא קיין נארמאלקייט און א סדר,

אין א געזעלשאפט וואס טוט זיך מיט צעפעזעלירן

בלה בשרי, ועורי שיבר עצמותי...

דיינים ווערן פון די פרוישע טרערן איבערגענומען,

און מיט'ן מדרש פון "כל המרחם על גרשתו" טוען זיי פסקים ארויסגעבן.

תשוקה אהבה

מיינע גוטע פריינט איר האט נישט די ווערטער מיך צו טרייסטן,

איך פארשטיי, ווייל וויאזוי צו רעדן האט מען אייך קיינמאל נישט געלערנט,

אבער מיין הארץ פילט עס.

אי״ה ביום שמחת לבי וועלן מיר טאנצן מיט אמ אליגע כוחות,

חדש ימינו כקדם

מיינע פריינט איר זעט מיין צער אז איך קען נישט טרעפן מיין זיווג,

אנה הלך דודך היפה בנשים, אנה פנה דודך ונבקשנו עמך...

די נסיונות ברענען,שלעכטע חברים עצה׳ן, געב זיך נאך,

ששים המה מלכות, ושמונים המה מלכות, ושמונים המה פלגשים, וע למות אין מספר.

איך האב פארלוירען מיין אפציע פון קענען געווינען מיין באליבטע,

ווייל זי טרונקט די נייעס פון די שמוצי גע מקוה וואסער.

דו דוד האסט סוכ"ס געווינען א פרוי וואס דיין הארץ האט געגליסט.

צו מיין ליבע: אל תראינו שאני שחרחרת, ששזפני השמש.

תשובה נחמה לימוד

סקומט מיר, ווייל אין מיין יוגנט האב איך אויף אנדערע גערעדט נישט גוט,

כי פשעי אני אדע, וחטתי נגדי תמיד.

איך בין אבער יא דאנקבאר אז איך בין געזונט,

און אז מיינע הערליכע קינדער זענען געזונט און קלוג,

און אז איר האט א שטארקע מאמע וואס קען ענק מחנך זיין.

ס'איז נישט דא קיין שלעכטס, וואס סאיז נישט דא אין דעם קיין גוטס.

ווען ס'וואלט נישט געווען קיין שלעכטס,

אבער איך לאז מיין שכל גובר זיין, ווייל איך וויל אנקומען צו וואלטן מענ טשן נישט געוואוסט ווי גוט ס'איז דאס גוטס.

דעם,

אחת היא יונתי תמתי.

און יעצט איז נאך ליידער עיני נגרה ולא תדמה, מאין הפגון.

וואלסט קיינמאל נישט געקלערט וואס יענער טראכט פון דיר,

ווען דו זאלסט וויסן ווי ווייניג יענער קלערט פון דיר.

מ'דארף זיך לערנען פונעם וועטער,

מ'האלט אים אין איין קריטיקירן און ער טוט ווייטער דאס זייניגע. פארטריבן פון מיר,

איך האב זי ך אויך געלערנט: דו מעגסט און דארפסט זיין צווישן מענטשן,

דארפסט אבער נישט זיין איינע פון זיי.

יתן בעפר פיהו, אולי יש תקוה.

מיין גאט: יישר כוח פאר די נפשות'דיגע יסורים וואס דו געסט מיר פון ליבשאפט,

איך ווער מיט דעם אין דיר באהאפטן, א פאטש פון א פריינט איז זי ס.

מיינע פיינט: יישר כח! איך האב יעצט געטראפן מיין רבי,

איך בין יעצט שטערקער פון אייך.

מיינע מעשים ווערן נישט געמאכט פון די גאס פרעשור,

נאר פון וואס מיין געטליכער שכל זעט פאר ריכטיג.

מיין חשיבות אין מיינע אויגן וואס מיינע מחנכים האבן געוואלט אוועקרויבן,

האב איך יעצט צייט זיך צו שארפן מיינע טאלאנטן.

תשמיענו ששון ושמחה, תגלנה עצמות דכית...

דורך עסקן בדברים

די א' ב' פון סייענס

אין די לעצטע צוויי הינדערט יאר האבען מענטשן באוויזן ארויסצוגעבן אן א שיעור פליאה'דיגע טעכנאלאגישע ערפונידוגען אנהייבנדיג )אביסל פריער( פון א וועלט פון בלויז די שטיינער, צמחים, פייער א.א.וו. וואס איז געווען מיט מענטשהייט מימות עולם. קיין מלאך אדער בעל רוה"ק איז נישט פלוצלונג איין טאג אנגעקומען מגלה זיין די זאכען. וויאזוי איז דאס געשען? טעכנאלאגיע איז נאר איינער פון די פירות פון די סייענטיפ ישע רעוואלוציע ווען מענטשהייט האט אונגעהויבן אויפדעקן די סודות פון די טבע. די פראצעס גייט נאך אן בתקפו, און וואס מער מ' געפונט אויס )אין רוב מקצועות( אלץ מער איז דא צו וויסן, אבער מיר האבן שוין אין א וועג גאר א קלארע בילד וויאזוי די וועלט ארבעט.

איך וויל דא פראבירן--ברשות די חשובע חברי השטיבל הגדולים ממני בחכמה--אראפצולייגן )בקיצור מאוד( די יסודות פון וויאזוי די וועלט ארבעט אין די אויגן פון סייענס פאר די ליינער וועליכע זענען בכלל נישט באקאנט דערמיט. ערשט וויל איך מאכען א מודעה רבה אז מיר אלע גלייבן אוודאי אז הקב"ה האט באשאפן און פירט די וועלט, אז מיר האבן א נשמה א.א.וו.. סייענס באציט זיך בכלל נישט מיט, און איז בכלל נישט סותר, די ענינים, אבער זי

איז געוואקסן פי כמה, און מיין קאנפידענץ - כאשר יענו כן יפרוץ. ווייזט א בילד אז די אלע ענינים זענען זייטיג צו די פארשטאנד פון

איך בין דער שטערקסטער,

ווייל איך שלאג זיך נישט מיט קיינעם.

איך בין א גיבור אן עושר א חכם, רפואה מתוך המכה.

איך קען זיך טאקע נישט אפגעבן מיט מיינע קינדער וואס זענען

די טבעיות'דיקע חלק פון וויאזוי די וועלט פירט זיך. מי ין זיך נישט באציען צו אידישקייט און רוחניות אין די ארטיקל זאל נישט ח"ו גענומען ווערען אלץ א באציאונג.

די סייענטיפישע רעוואלוציע האט זיך אנגעהויבן אין די סוף 1799 'ס. ביז דענמאלט האבן מענטשן אנגענומען אומגע'ספק'ט דעס וואס פריערדיקע האבען געשריבן, וועליכע מ' האט געהאלטען זענען געווען קלוגער פון יעדען לעבידיגע מענטש, וו.צ.ב.ש. )און בעיקר( אריסטו. די פריערדיקע חכמים זענען טאקע געווען זייער קלוג, אבער זיי האבען געהאט איין פעלער. זיי האבען זיך געלאזט איינרעדען פון זייער מח. זיי האבען נישט איינגעזען ווי שטארק איז די כח פון דער מח איינצורעדען א מענטש באמונה שלימה אז אלעס איז אזוי ווי ער זעט עס )סיי בנוגע גלויבונגען וואס מ'האט באקרוגען פון אזוי אויסוואקסען

און סיי וואס מ'האט זיך אליין איינגערעדט(, ממילא האבען זיי נישט געהאלטען פאר וויכטיג צו מאכען עקספערימענטס. לדוגמא אריסטו האט געשריבן אז א זאך וואס וועגט דאפעלט פון א צווייטען פאלט דאפעלט אזוי שנעל. נישט ער, נישט קיינער פאר די נעקסטע קרוב צו 2999 יאר האבען געהאלטען פאר וויכטיג דאס פשוט אויסצופרובירן. עד דאתי גאלילעא, עס אויספרובירט, און געוויזען אז ס' הייבט זיך נישט אן. נישט נאר מערט זיך נישט די שנעלקייט כפי ערך פון דער וואג, נאר דער וואג האט נישט קיין שום השפעה אויף דער שנעלקייט! א שווערע און א לייכטע זאך וואס ווערען אראפגעלאזט צוזאמען פון די זעלבע הויכקייט פאלען אין איינעם און דערגרייכן דער ערד די זעלבע צייט. )לופט טו ט יא אפשוואכן די שנעלקייט פון א לייכטע זאך מער ווי א שווערע זאך, אבער דאס ארבעט אינגאנצן אנדערש ווי אריסטו האט פארשטאנען און האט נישט קיין אונמערקליכע השפעה אין רוב פעלער. און וואו ס' נישט דא קיין לופט, למשל אויף די לבנה, האבען סייענטיסטן באוויזן אז אפי' א פעדער )פון א פייגל( פאלט אין איינעם מיט א שווערע זאך. אריסטו איז געווען גערעכט אז דער כח המושך מערט זיך כפי ערך פון דער וואג. די סיבה פארוואס זיי פאלען אין איינעם איז ווייל, מאידך גיסא, ווי שווערער די זאך אלץ שווערער פאר דער כח המושך עס אראפצוציען(.

דאס מיינט נישט אז קיינער האט נישט געהאט אזא מושג פון עקספערימענטן. געוויסע חוקרים אפי' פון גאר פריערדיגע דורות האבען יא צומאל געמאכט עקספערימענטס, אבער דער מהלך פון בוחן זיין זאכן עקספערימענטיש איז נישט געווען אויסגעארבעט אדער אנגענומען. אינטערסאנט אז דער תנא ר' שמעון בן חלפתא האט געהאט די השקפה בוחן צו זיין זאכן עקספערימענטיש. די בריתא )חולין נז:( האט אים גערופן אן "עסקן בדברים." די בריתא דערציילט דארט צוויי עקספערימענטן וואס ער האט געמאכט אויף הינער בנוגע הלכות טריפות, און די גמ' דערציילט דארט אן עקספערימענט וואס ער האט געמאכט אויף מוריטשקעס צו מברר זיין פאר זיך צו שלמה המלך )משלי ו'( איז געווען גערעכט )!( אז זיי האבען נישט קיין קעניג.

אנהויבנדיג מיט די ארבעט פון געציילטע חוקרים אין די מיטן 'ס, האבן די נייע ערפונדונגען גע'ספיירעלט ) spiraled ( צו תוצאות וואס קיינער וואלט נישט געקענט פאהרזען. מער און מער נייע פרישע מוחות האבן זיך אנגעהויבן אריינטון אין סייענס. נייע סייענטיפישע ערפונדונגען האבן,און טוען ווייטער עד היום, מוליד זיין נייע טעכנאלאגישע ערפונידוגען, וואס )אחוץ זייערע אנדערע מערערע השפעות אויף ציווילי זאציע( זענען ווייטער מוליד נייע סייענטיפישע ערפונדונגען וחוזר חלילה... די ערפונדונגען האבן געצווינגען א גאנץ נייע וועג פון זען די וועלט.

וואס ווייסן מיר היינט?

יעדער זאך אין דער וועלט וואס מ' קען דירעקט אבזערווירן )שפירן מיט איינער פון די " 7 חושים"(, שטערנ ס, לופט, צמחים,

מענטשן... יעדער זאך אן קיין אויסנאם, איז צאמגעקלייגט פון אטאמס )ליכטיגקייט איז אן אנדערע גדר און נישט געמאכט פון אטאמס. איך וועל רעדען פון דעם שפעטער(. אטאמס זענען צאמגעקלייגט פון נאר 7 זאכן: פרוטון'ס, נוטרון'ס, און עלעקטרון'ס ) electrons ,neutrons ,protons (. די 7 זאכן זענען אליין נאר דריי התלבשות'ן ) manifestations ( פון חומר ) matter ( און נאר %16 פון די חומר אין די וועלט )

universe (.

די איבעריגע %94 איז "טונקעלע חומר" וועליכע מ' קען נישט דירעקט אבזערווירן. מיר ווייסן נאר אז זיי עגזיסטירן )און פ רטים וועגן אסאך סורטען פון זיי( דורך הוכחות. עס זענען דא 02 "עלעמענטן" )ד.ה. מינע אטאמס(, און סייענטיסטס האבען באוויזן צו באשאפן נאך 16 עלעמענטן וואס זענען נישט סטעבל )זיי קענען זיך נאר האלטן פאר א צייט און דערנאך צופאלן זיי און ווערען אנדערע עלעמענטן און אנדערע מינע חומר(. וואס מאכט איין עלעמענט אנדערש פון א צווייטן? די צאל פון די פרוטון'ס.

אטאמס )און ממילא די זאכן וואס זענען געמאכט פון זיי( פירן זיך אויף אנדערש אויב זיי האבן אן אנדערע צאל פרוטון'ס. אפאר דגמאות: אן אטאם מיט איין פרוטון איז היידרוג'ען ) hydrogen (. מיט צוויי איז היליום )

helium (, מיט 9 איז אוקסיג'ען ) oxygen (,מיט 26 איז אייזן, 50 איז גאלד, און 02 איז די גרעסטע סטעבל אטאם )אטאם וואס האלט זיך( יורעניום ) uranium (. אזוי ווי פריער דערמאנט, איז נאר דא בערך 199 עלעמענטן. פארוואס? ווייל אן אטאם קען פארמ אגען סיי וועליכע צאל פרוטון'ס ביז 02 און בלייבן סטעבל. מער פון דעם פאלט עס צאם. און מער פון 119 ) 02 + 16 ( קען זיך נישט האלטן אפי' פאר א מיליונסטל פון א סעקונדא. דער כח פון עלעקטריק )ווי איך וועל שפעטער מסביר זיין( איז גורם אז אטאמס )פון רוב עלעמענטן, מיט די אויסנאם פון 6 עלעמענטן וואס הייסן "נובעלע גאזן" ) noble gasses (( זאלען זיך צאמקלעבען צו פארמירען ) to form ( מולעקולס )

molecules (. מולעקולס קנענן זיין פון איין עלעמענט )צ.ב.ש. צוויי היידרוג'ען אטאמס ווערט איין מולעקול פון היידרוג'ען גאז( אדער פון פארשידענע עלעמענטן )צ.ב.ש. צוויי היידרוג'ען אטאמס מיט איין אוקסיג'ען אטאם ווערט א מולעקול פון וואסער )אדער אייז אדער סטים, ווענדענדיג אין די ווארעמקייט((.

אנדערע מולעקולס זענען זייער קאמפלעצירט, צאמגעלייגט פון מליונער אטאמס. דער כח העלעקטריק איז ווייטער גורם אז עקולס זאלען זיך צאמקלעבן, אבער שוואכער, צו פארמען ) to מול form ( אלעס וואס מיר קענען זעהן אדער טאפן אין די וועלט.

נישט אלעס איז צאמגעלייגט פון מולעקולס. עטליכע זאכען זענען צאמגעלייגט נאר פון אטאמס )א.א.וו. זיי האבן נאר איין מדרגה פון סטרוקטור(, צ.ב.ש. זאלץ, קוי לן, און מעטאלן. דיימאמטן זענען אויך צאמגעלייגט נאר פון אטאמס )קארבון, carbon, דער זעלבע פון וואס קוילן איז געמאכט(, אבער זיי קלעבן אזוי שטארק איין צום צווייטן אזוי ווי אין א מולעקול. ממילא איז יעדער דיימאמט איין ריזיגע מולעקול!

ווייסן מיר שוין אלע חומר וו אס ס' איז דא אין דער וועלט

)פרוטונס, נוטרונס, און עלעקטרונס. )און טונקלע((. אבער דעס איז נאר העלפט פון די מעשה. דער אנדערע העלפט וואס מיר דארפן נאך פארשטיין איז, וואס געשענט מיט זיי? )אדער אפשר ענדערש: ווייסן מיר די עקטערס, אבער וואס איז די מעשה?( קודם לאמי ר קלאר מאכן די שאלה: וואס מיינט "געשענט"? אז איר טראכט אביסל אריין וועט איר זיך אויפווייזן אז "געשענט" מיינט זיך רוקן. ס' איז גארנישט דא מער צוצולייגן מסביר צו זיין פונקטליך סיי וועליכע זאך וואס ס' איז געשען ווי זאגען פונקטליך וואו און ווען יעדעס אטאם האט זיך גערוקט. )באלד וועל איך מסביר זיין אז זען, הערן, שמעקן, וויי טון, טראכטן וכו' זענען אויך נישט מער פון אטאמס און עלעקטרונס זיך רוקן(. ממילא אויב מ' קען אלע כללים פון וויאזוי אטאמס און זייערע חלקים ריקן זיך )סיי ווען זיי ריקען זיך באזונדער און סיי ווען ז יי רוקן זיך אסאך צוזאמען( קען מען גאנץ סייענס, ווייל מ' ווייסט שוין וויאזוי די גאנצע וועלט ארבעט.

נאר וואס דען? ס' קען אלץ זיין מער און מער קאמפלעצירטע וועגן וויאזוי אטאמס און זייערע חלקים )וואס האלטן שוין אין מיטן זיך רוקן אלע מינע וועגן( זענען אויסגעשטעלט, וואס איז גורם נייע כללים ארויסצושפראצן פון די אלטע, וואס וואלט נישט געקענט קיינעם איינפאלן פון די אלטע. )מיט "אויסגעשטעלט" מיין איך דיינאמיש, דהיינו וואו איז יעדעס איינס און אין וועליכע דירעקציא אין ווי שנעל גייט עס אויב עס רוקט זיך(.

די זעלבע זאך איז מי ט מאטעמאטיק. יעדעס קינד )וואס וואוינט נישט אין וויליאמסבורג( פארשטייט קלאר די פשוטע יסודות פון

)ס' איז אויך פאראן פיל מקצועות וואס ארבעטן אויף יסודות'דיגע זאכן פון חומר וואס מיר פארשטייען נאך נישט. אויך בנוגע זייער קליינע זאכן, אזויווי חלקים פון אן אטאם, איז נישט שייך אויסצורעכענען פון פריער זייער אויפפירונג. אבער דאס אלעס איז נישט נוגע פאר פארשטיין וויאזוי כמעט אלע "נארמאלע" מציאות'דיגע זאכן, אזוי ווי פלאנעטס, וועטער, צמחים, חיות, מענטשן וכו' ארבעטן אויפן פארנעם וואס מיר אבזערווירן מיט די " 7 חושים," וואו די אויפפירונג פון די אינערווייניג פון יעדער באזונדערע אטאם האט נישט קיין שום השפעה(.

צוריק צו אונזער שאלה: וואס זענען די כללים פון וויאזוי חומר רוקט זיך? די כללים זענען היבש פשוט. לאמיר אנהייבן מיט א וועלט )אזויווי דער מציאות'דיגער( וואו זאכן רוקן זיך כל מיני דירעקציעס און כל מיני שנעלקייטן )אריינגערעכנט זאכן וואס רוקן זיך די שנעלקייט פון נול ) zero ( ד.ה. זיי רוקן זיך נישט(, און פרעגען, וויאזוי וועלען זיי זיך רוקן פון יעצט און ווייטער? יעדער זאך )א באזונדערע אטאם אדער וויפיל ס' זאל נאר זיין צוזאמענגעקלעבט( וועט אייביג בלייבן מיט זיין שנעלקייט און דירעקציע אויזער אויב א "כח" ) force ( צוט אים. ווילאנג דער כח צוט טוט זיך די שנעלקייט פון די זאך כסדר פארמערן )ווי שטערקער די כח אלס מער אויף א מאל( אין די דירעקציע פון דעם כח. )אויב די כח צוט צו די פארקערטע דירעקציע פון'ם ארגינעלעם דירעקציע איז דער כח גורם אז די זאך זאל גיין שטייטער און שטייטער בוז די שנעלקייט דערגרייכט נול, און דערנאך הייבט עס אן גיין שנעלער און שנעלער אין'ם דירעקציע פון'ם כח. וואס איז מיט צוויי כחות? לאמיר זאגן כח א' איז 4 מאל

נומערן. נאך אלץ איז נומערישע מאטעמאטיק א פעלד שאין לה אזוי שטארק פון ב'. אויב ז יי צוען און'ם זעלבן דירעקציע, זענען

סוף, ווייל ס' שפראצט כסדר ארויס נייע פאטערנס און כללים פון זיי צוזאמען די זעלבע ווי איין כח וואס איז 7 מאל אזוי שטארק

מער קאמפלאצירטע חשבונות פון די זעלבע נומערן וואס מ' קען שוין לאנג די פשוטע יסודות. דאס איז נישט קיין משל; ס' איז היינו הך, ווייל וויאזוי קאמפלאצירטע אויסשטעלעכצן פון אטאמס )אדער סיי וואס, צו מציאות'דיגע, צו פאנטאזירטע( וועלן זיך רוקן, וויסנדיג אירע יסודות'דיגע כללים, איז א ריין

פון ב' ) 1 + 4 = 7 ,אדער 1.27 מאל אזוי שטארק פון א'(. אויב זיי צוען אין די פארקערטע דירעקציעס זענען זיי צוזאמען די זעלבע ווי איין כח וואס צוט אין'ם דירעקציע פון א' אבער נאר דריי פערטל אזוי שטארק 1 - 4 = 7. די זעלבע פשוטע חשבונות איז מיט מערערע כחות(. ווי מער א זאך וועגט )ד.ה. וויפיל חומר

מאטעמאטישע שאלה. אבער מיר האלטן נישט ביי דעם צו ניצן )פרוטונס, נוטרונס, און עלעקטרונס( ס' פארמאגט( אלס ווייניגער

מאטעמאטיק אליין צו פארשטיין די וועלט, ווייל ס' איז, שנעל מאכט אים א כח גיין, ד.ה. אלס מער כח דארף מען עס צו

פארשטייט זיך, נישט דא קיין שיעור צו וויפיל וועגן חומר קען זיין אויסגעשטעלט, און בעיקר ווילן מיר וויסן וויאזוי זאכן פון די מציאות'דיגע וועלט )פלאנעטס, צעלן, חיות...( ארבעטן, און מיר ווייסן פשוט נישט רוב פון וויאזוי זיי אדער זייערע חלקים זענען

מאכן גיין די ז עלבע שנעל. קומט אויס אז אויב מ' ווייסט דעם ארגינעלעם שנעלקייט און דירעקציע פון א זאך )פון אן אטאם בוז א שטערן אדער גרעסער(, וויפיל חומר ס' האט, די שטארקייטן און דירעקציעס פון כחות וואס צוען עס, און ווי לאנג יעדער כח איז

אויסגעשטעלט. אויך געווענטליך פארמאגן מיר דערווייל נאך ווירקליך, קען מען גרינג אויסרעכענען די נייע שנעלקייט און

נישט גענוג שטארקע קאמפיוטערס צו קענען מאכן די מאסיווע חשבונות אין גענוג א קורצע צייט. אויב מיר וואלטן יא געהאט די קאמפיוטערס, און מיר וו אלטן גענומען למשל א חיה'לע און אריינגעלייגט אין א קעסטל )כדי צו פארמאדן געשעענישן פון דערויסן וואס מיר קענען נישט אויסרעכענען(, אויב מיר וואלטן געוואוסט פונקטליך די אויסשטעלעכץ פון די אטאמס פונ'ם קעסטל, די לופט דארט, און די חיה, וואלטן מיר געקענט וואוסן פו נקטליך וואס דער חיה וועט טון ביז ס' שטארבט און פונקטליך וואס וועט דערנאך געשען מיט זיין גוף.

דירעקציע.

אבער וואס זענען די כחות? כחות זענען די צו )אדער שטופ( וואס איין שטיק חומר צוט )אדער שטופט אוועק( א צווייטן. די נאטור פון חומר איז אז ס' צוט א צווייטן אין פיר מינע אופנים. דאס הייסט אז ס' זענען דא פיר מינע כחות אין די וועלט. א בער זארג דיך נישט; איך וועל נישט דורך גיין אלע פיר, ווייל צוויי פון זיי )די "שטארקע און שוואכע נוקליערע כחות"( האבן נאר א השפעה מורא'דיגע נאנט, און ממילא זענען זיי נאר נוגע פאר אינערווייניג

פון אן אטאם )למשל דער שטארקע נוקליערע כח האלט פרוטונס צוזאמען אין אן אטאם קעגען די עלעקטישע כח(. נאר צוויי כחות ווירקן אויף חומר אן אטאם און גרעסער: דער עלעקטישע כח, אדער עלעקטרו-מאגנעטיזם )בקיצור: ע"מ( און גרעוויטי. ע"מ מיינט אז א פרוטון און אן עלקטרון צוען זיך אייביג איינס צום צווייטן, אבער א פרוטון שטופט אייביג אוועק א צווייטן פרוטון,

די נעקסטע צוויי אכט, די נעקסטע צוויי 19, און די נעקסטע צוויי 72. איז למשל א היליום אטאם וואס האט צוויי פרוטונס באקומט איין שעל פון צוויי עלקטרונס. ער איז אינגאנצ ן סטעבל, און ממילא וועט ער זיך נישט פארבונדן מיט קיין אנדערע אטאם. די זעלבע זענען די אטאמס וואס פארמאגן 19 ) 9+2 ( פרוטונס )און ממילא אויך עלקטרונס(, 19 ) 9+9+2 (, 72 ) 2+9+9+19 (, און

און אן עלקטרון שטופט אייביג אוועק א צווייטן עלקטרון. אזוי ווייטער. די זענען די "נובעלע גאזן" וועליכע האבן א גאנצע

גרעוויטי מיינט אז חומר צוט אייביג צו זיך אנדערע חומר, נישט קיין חילוק וועליכע מין. דאס הייסט אז לדוגמא צוויי פרוטונס ווירקן צוויי פארקערטע כחות אויף זיי. ע"מ שטופט זיי אוועק איינס פון צ ווייטן, און גרעוויטי צוט זיי צאם. אבער ע"מ איז טריליאנען מאל שטערקער פון גרעוויטי, ממילא איז גרעוויטי נאר גורם אז דער שטופ זאל ווערן א קליין משהוא שוואכער )אדער שטערקער אין דער אופן פון דעם צו ציווישן א פרוטון מיט אן עלקטרון(.

שעל. אבער אנדערע אטאמס זענען די עלקטרונס אין זייער דערויסנסטע שעל נישט סטעבל, ממילא ווערן זיי צוגעצויגן )דורך די כח פון ע"מ( צו אנדערע אטאמס און פארבונדן זיך. די שטארקקייט פון די בונדן ווענט זיך אין די אויסשטעלכץ פון די עלקטרונס פון די פארבונדענע אטאמס. אטאמס וואס זייערע דערויסנדיגע עלקטרונס ווערען זייער סטעבל דורך א פארבונדענע אויסשטעלכץ )פון צוויי אדער מערערע אטאמס( זענען שטארק פארבונדן און זענען א מולעקול. אויב זיי ווערען נאר אביסל מער סטעבל קלעבן זיי ווייניגער שטארק צוזאמען. ע"מ איז אייביג די

אזוי ווי פריער דערמאנט רעכענע ן זיך כחות )וואס צוען אין די כח וואס האלט חומר )פון אן אטאם און גרעסער( צוזאמען סיי צו

זעלבע דירעקציע( צאם צו ווערן אזויווי איין שטארקע כח. ממילא ווי מער פרוטונס אדער עלקטרונס )בנוגע ע"מ( אדער חומר )בנוגע גרעוויטי( צוזאמען אלס שטערקער )כפי ערך( איז זייער כח. נאך א זאך: ווי ווייטער אוועק אלס מער וועפט זיך אויס די כח, אבער נישט כפי ערך, נאר כפי ערך מאל כפי ערך. צ.ב.ש. דער כח )ע"מ( וואס צוט א פרוטון מיט אן עלקטרון צוזאמען ווערט 199 מאל

זיין איין שטיק, און סיי א זאך וואס קלעבט קוים, אזויווי א שוואכע סקאטש טעיפ, אויסער דעס וואס ריזיגע זאכן אזויווי שטערנס און פלענעטס האלטן זיך צוזאמען וואס דאס קומט פון גרעוויטי.

אויסער ווען זאכן ווערן צוגעצויגן צו שטערנס אדער פלענעטס

שטערקער יעדעס מאל זיי קומען 19 מאל אזוי נאנט. די זעלבע איז וכדומה )למשל ווען א חפץ פאלט אראפ( איז ע"מ אויך אייביג

מיט גרעוויטי.

וויבאלד דער כח פון גרעוויטי איז אזוי שוואך, האט עס נאר אן א נמערקליכע השפעה ווען כאטשיג איינס פון די צוויי שטיקער חומר איז ריזיג, אזויווי שטערנס און פלענעטס. דער כח וואס צוט צוויי שטיקער חומר איינס צום )אדער אוועק פונ'ם( אנדערן איז אייביג אייניג. די סיבה פארוואס גרעוויטי איז גורם אז א חפץ פאלט אראפ צום ערד )צו אינז ער פלאנעט(, אבער מ' זעט נישט אז

דער כח וואס מאכט זאכן )פון אן אטאם און גרעסער( זיך טוישן זייער שנעלקייט/דירעקציא )אויף אן אנמערקליכע אופן(. ווען איך שטופ א חפץ מיט מיין האנד, וואס מאכט דעם חפץ זיך רוקן? ווען די עלקטרונס פון מיין האנט קומען זייער נאנט צו די עלקטרונס פןנ'ם חפץ שטופן זיי אוועק איינס דעם צווייטן. אבער וואס מאכט מיין האנט זיך רוקן? ווייטער ע"מ'ישע כחות פון עלקטרונס פון אטאמס פון די צעלן פון די מוסקלען פון די ארעם און האנט וואס האבן באקומען די לעצטע שטופ פון אטאמס/עלקטרונס פון מח.

די פלאנעט זאל פונקט אזוי קומען צום חפץ איז ווייל, אזוי ווי די כחות קומען ווייטער פון ע"מ'ישע כחות פון די אטאמס פון די

פריער דערמאנט, וויפיל מער חומר א זאך האט אלס ווייניגער ווירקט אויף דעם די זעלבן כח. די פלאנעט גיבט

זיך אזא קליינעם רוק )אויב ס' נישט דענמאלט דא א פארקערטן כח פון כי נא( אז מ' קען עס נישט אבזערוון

ע"מ ברענגט צאם עלקטרונס און פרוטונס אין יעדן אטאם. ווען די צאל עלקטרונס דערגרייכט די צאל פרוטונס הערט אויף קומען נייע עלקטרונס, ווייל דער כח פון די עלקטרונס פונ'ם אטאם וואס שטופט זיי אוועק איז שוין פונקט אזוי שטארק ווי די כח פ ון די פרוטונס וואס צוט זיי. אבער עלקטרונס טוען זיך ) %09 פון די צייט( ארומדרייען ארום די "נוקלעוס" )צענטער פונ'ם אטאם וואו ס' דא די פרוטונס )און אויך די נוטרונס(( אין שעלס ) shells ( אזויווי די שעלס פון א צוויבל. די שעלס זענען נאר סטעבל )האלטן זיך פעסט( אויב זיי האבן די ריכטיגע צאל עלקטרונס. דער ערשטע שעל )נענסטע צום נוקלעוס( דארף האבן צוויי עלקטרונס,

עסן...

דורך יואב

ראסיזם צווישן היימישע אידן

ניין איך האב נישט דורכגעפירט קיין אנקעטע. אבער באזירט אויף א )"פאקט" חסידיש גערעדט( טעאריע - הויפזעכליך צוליב מיין אייגענע ערפארונג פון שמועסערייען, אנאליזן, וכדו' - אונערהאלב אונזער געזעלשאפט, שטעלט זיך ארויס ארום %79 פונעם היימישער עולם איז און שטיצע פון פארקנעכטן שווארצע.

און לכל הפחות צוויי דריטל זענען שטאלצע צו עפעס וואס ראסיסטן. איבריג צו באטוינען אז דאס נעמט זיך מייסטנס פון קליי ן קעפיגקייט און עקסטרעמיזם. )געווענדליך די וועלעכע

זענען שארף אנטקעגען יעדן סארט אימיגראציע רעפארם(. די איראניע שטייגט אבער ווען די יעניגע הענגען דאס זאגאר אן און די תורה. נעמליך, ציטירענדיג דאס אז נח האט געשאלטן חם. מ'שטיינס געזאגט דאס אז מיר זענען אידן א יז שוין איינמאל פעסט קלאר, די שאלה איז נאר צו די אריבער א ביליאן געשאצטע שחורים ארום דער וועלט זענען חם אפשטאמעדיגע. אבער ווי פריער דערמאנט שיינט עס בכלל נישט צו זיין קיין שאלה, נאר עס איז ברור כשמש. לאמיר שוין מודה זיין אז יא. קודם כל, די גאנצע באגריף פון אידישע הערשאפט איז בכלל נישט געזאגט געווארען בעת מיר געפינען זיך אין גלות. צווייטענס, די תורה אינדארסירט נישט נאר שילדערט נח'ס אקט, און זיכער האט די תורה אונז נישט באויפטראגט עס צו אינפארסירן. אלזא שיינט עס צו זיין היבש מאדנע צו נוצן די תורה אלס א מיטל צו בארעכטיגען דעם וואנזיניגע איינגעבורענע ראסיזם וואס הערשט ביי אחינו בית ישראל.

דורך ברעט מענינג

איך האב זיך א נאמען געגעבן "ברעט מענינג" נאך א גרויסע וואיס טיטשער,

איך זיץ ביי עים כסדר, אין איך קען איבערגעבן זאכן ארום וואויס

טאמער איינער איז אינטערעסיר ט צו ארום רעדן וועגן דעם? זאל מיך ביטע איינמעלדן,

דורך טשולענט

מזל טוב א פרישע שידוך געשלאסן

משפחת גלויבער־זילבערשטיין לחיים געגאסן

ווינטשן שכנים, גוטע פריינט און קרובים

זאל זיין א קשר של קימא לאורך ימים ושנים טובים

געפראוועט תנאים המרוצה לשני הצדדים

הוצאות החתונה הייזל, מעבל און בגדים

א זמן החתונה מיט שמחה באשטימט

חתן וכלה ווארטן שוין אויפן גרויסן טאג וואס קומט

ענדליך האלט מען שוין דא ביי דעם יום המצופה

חתן כלה בעטן זיך אויס מיט טרערן אונטערן חופה

אמר לה נחמן להדא בתולתא ריזל, הכל שריר וקים

אויף א הע רליך לעבן קוקט מען ארויס מ׳ווינטשט לחיים

דאס פריש יונג געזונדל הייבן אן דעם לעבן

א נייע געצעלטל פארן אייבערשטן מיט אידישע שטרעבן

זיך איינקווארטירט אינאיינעם אלעס אזוי כשורה

ר׳ נחמן אין כולל און מרת ריזל מיט עסקים אירע

ב"ה מ'האלט שוין ביי די פרייליכע זמן

א קינד אנטוויקלט זיך, דער דאקטער באשטעטיגט עס דאן

מ'גייט אריבער די אלע חבלי ויסורים קשים

אבער די נחת איז אט אט דא נאך געציילטע חדשים

די צייט רוקט זיך נענטער צום גרויסן טאג

צו זעהן א ליכטיג קינד לוינט זיך דאס פלאג

מהאלט שוין דא ביים ערפילן די תשעה ירחי לי דה

ווען זיינע עלטערן וועלן צום 1'טן מאל ווערן באבע זיידע

שבת כי תשא ע"ג, ביי דאס פארפאלק ס'רודערט היינט

די עלטערן מיט שמחה ווערן געשפאנט

מיט אומערפארענע אבער זיכערע טריט

אויפן וועג צום גליקליכסטן טאג אין לעבן מ'פליט

אבער ליידער דאס הארץ ווערט צובראכן או יף שברי שברים

מיר פארשטייען עס נישט דרכי ה' נסתרים

אונטערוועגנס געווען א אומגליק לא עלינו מ׳האט געמאנט א חוב

מען האט שוין ליידער נישט זוכה געווען צום ישמח האב

דאס קליין קינד פון טאטע מאמע אויף שטענדיג ער טוט זיך שיידן

נחת וועלן זיי שעפן פון עולם הבא בגן ע דן

אליין א נשמה אויף די וועלט אן קיינעם ארום איהם

אליין אריבערגיין דעם שווערן וועלטל אן געטרייע עלטערן פאר דעם

טאטע מאמע שווער שוויגער ווארטן אויס אויף די צייט

אבער עס קומט אן אין גאר אן אנדערן פארמאט

אנשטאט פראווען מיט פרייד א שמחה ה' ירחם

זעצט מען זיך ל יידער שבעה ואין להם מנחם

כלל ישראל איז אינגאנצן פארטרויערט און ערשיטערט

יעדער פון די שרעקליכע טראגעדיע דערביטערט

יעדעם די זעלבע מחשבות לויפן יעצט נאך די מעשה נורא

אז עפעס פאדערט מען נחפשה דרכינו ונחקורה

מען גיבט אונז א שאקל, טאקע דא אין אונזער סביבה

פון אויבן מאנט מען פון אונז החזירנו בתשובה

לאמיר זיך אינאיינעם פארנעמען עפעס א גוטע קבלה

אין דעם זכות זאלן אונז שוין נישט הערן מכל מחלה ותקלה

די הארץ רייסענדע געשיכטע האט מיר געשטופט צו פותח זיין צום ערשטן מאל מיט דעם דא )אויף קאווע שטיבל(

דורך גנדי

'מקוה כולל' איז געוואלדיג!

אפשר עפענט מען א "פדיון הבן קנאבעל כולל"?

דורך הערשי

דער עולם זוכט א שעיר לעזאזל זיך אויסצוגעבן די אנגעווייטאגטע געפילן. לינטשן איז אן אינסטינקטיווער געפיל און א פרימיטיווער סיסטעם פון יוסטיץ וואס האט נישט קיין ארט אין א ציוויליזי רטע געזעלשאפט.

אן עקסידענט איז ביי דעפינישן א שגגה, און א שגגה איז א פארמיידבארער שלעכטער טאט דורכגעפירט אן קיין בייז ווילן.

בסך הכל ווייס מען ער איז שולדיג אין אנטלויפן פונעם סצענע און אין ספידן, נישט מער. מען קען שפאקולירן ער איז געווען שיכור, אבער ס'קען אויך געמאלט זיין ער איז סתם אזוי געווען דערשראקן און צומישט, איבערהויפט מיט זיין נישט-אזוי-גלענצענדע רעקארד.

עכ"פ, מ'דארף אים בוודאי הארב באשטראפן, און ס'שאדט נישט איז קהילה פירער פאדערן טאקע אויף די אטאריטעטן דערויף.

אבער די מהומות, דאס איבערגעטריבענע אי נטערסע, און דאס חיה'שע בלוט-דורשטיגקייט איז איבעלנד, און היפאקריטיש אויך.

יוסף ליפש וועלכער האט געמאכט די קראון הייטס עקסידענט איז אויך געווען א "מערדער"? די גרענד דשורי האט אים נישט געקענט קרימינאל אנקלאגן ווייל "אן עסידענט איז נישט קיין פארברעכן". העכסטע נס קען ער קריגן א טרעפיק פארלעצונג.

אנטלויפן פונעם סצענע איז טאקע יא א פאברעכן, אבער פארדעם קומט זיך נאכנישט ד' מיתות בי"ד.

דורך shem-tov

]הרה"ח ר" מנדל וועטנשטיין ז"ל[ געווען זייער א באטעמ'טער און באזעסענער איד ער פלעגט ארבעטן אין א רעסטוראנט אלץ

משגי ח און כ'האב אסאך געשמועסט מיט אים. ניטאמאל געחלומט אז ער ליידט פון עפעס. אמאל זאגט ער, ווי ס'געפעלט

דורך סאשי פיש

אים די אינגעלייט וואס נאכן אפעסען אינטערסירן זיי זיך מיט אן וויאזוי מאכט מען א פיינע געשמאקע קאווע?

ערענסקייט ווער ס'גיט דא די הכשר. זאל מען זעך טאקע אפלערנן. תנצבה

דורך הוגה

גר ותושב אנכי עמכ ם. איך ליין שוין א אפאר טעג אבער דאס איז מיין ערשטע תגובה.

איך האב געוואלדיג הנאה פון די שמועס דא און פון אלע זאכליכע און אינטערעסאנטע אינפארמאציע טראץ דעם וואס אני הקטן האב נישט געטראפן דאס פלאץ ביי קיין איינער פון די אויבן דערמאנטע, דאך קען איך גוט פארשט יין די וואס האבן יא.

איך האב נישט קיין סאך צוצולייגן, עס וואלט מיר אבער געווען גאר אינטערעסאנט צו הערן מער איבער ר' דן. איך האב בכלל קיינמאל נישט געוואוסט אז ער האט אן עמטליכע פאלאואינג.

פאר א צייט צוריק האב איך אנגעטראפן אין א לייברערי א בוך מיטן נאמען "וכי נחש ממית", געשריבן אין עיברית דורך איינער "ישראל סגל". עס האט אויסגעזעהן אינטערעסאנט האב איך עס אנגעהויבן צו ליינען.

א k-cup מאשין לוינט זיך צו קויפען?

אדער א נא רמאלע מאשין איז בעסער?

דורך פרישער

מורי ורבותי,

וואס זאלעך ענק זאגן, איך קען נישט דעסיידען צי זאל איך לאכן אדער וויינען, פאני איז אז כהאב אויסגע'פיגער'ט צו לאכען און צו וויינען אין די זעלביגע מאמענט, בשעת'ן לאכן וויל איך וויינען, נו הייבעך אן צו וויינע ן, אבער גלייך וויל איך מיר נעמען לאכן, עפעס נעמט זיך ציען א לאך צו טוהן, אבער פאר עפעס א סיבה קען איך מיך נישט דערמאנען פון קיין שום וויץ, ס'איז גארנישט פאני, אפילו פאר א ביטער געלעכטער טויג עס נישט, אבער ס'ציהט דאך אזוי שטארק, נאך א שטיק צייט זיין אזוי בא זארגט האב איך מיר געכאפט אז ס'איז גאר עפעס אן אנדערע ענין, איך בין נישט דער פראבלעם, ס'איז עפעס א סינדראם וואס אלס קינד פלעגט מען רופן 'לאכעלע וויינעלע סינדראם'.

רבותי, איך בין פשוט אויסגעמוטשעט, און ווען איך בין אזוי לייד

שרייבט ער דארטן זיין לעבענס געשיכטע ווי אזוי ער איז איך אויפן אויבן-דערמאנטן ענין. א בער למעשה אז מ'טראכט

אויפגעצויגן געווארן אין ירושלים ביי פרומע עלטערן און דערנאך אין פונוביזער ישיבה ב יז ער האט אפגעלאזט די אידישע דרך און אזוי ווייטער. רוב פון די בוך פארציט זיך איבער זיין רילעישאנשיפ מיט זיין עלטערע ברודער )רופט אים נישט אן ביים נאמען( וועלכער איז שפעטיר געווארן א מנהיג אדער ראש ישיבה. די שרייבער פרובירט ניטאמאל צו באהאלטן זיין שרעקליכע ו וייטאג/שנאה וואס ער האט אקעגן דעם ברודער און ער שיט אויף אים פעך און שוועבל אן רחמנות. נאכן שטודירן די נושא אביסל האב איך אויסגעפונען אז דער ברודער איז נישט קיין אנדערע ווי ר' דן.

ווי שטארק איך האב פארשטאנען אז א פארווייטאגטע נוגע בדבר איז נישט נאמן, האט דאס פאקטיש פארמירט א גאר שלעכטע איינדרוק איבער ר' דן אין מיין מח.

פארדעם בין איך שטארק אינטערעסירט צו הערן אפאר פאזיטיווע שטריכן איבער אים. ותודה למפרען

אריין אין דעם ענין זעמיר דא מיאוס געסקרוהט געווארן פון די וועד החינוך, מ'האט אונז פיין צוגעפיקסט. פייערוועקער רייסט זיך אויף אן פריערדיגע ווארענונג אז די פערפארמענס איז שייגעץ שטיק, אין ס'איז נישט רעקאמאנדירט פאר קינדער פון זייער סקול, נו, זאל נישט קומען צי וויינען הלמאי האט ער נישט געגעבן א שאנס צו ענטפערן איידער ער האט ארונטער גענעמען זיין רעקאמענדאציע, פון וואו זאל הצלה איבערלעבן דעם טאג אז מ'מאכט זיי ללעג ולקלס פארן כלל, ווייסט ער דען נישט אז מיט א קליין שוועבעלע צינדט מען אונטער א גאנצן וואלד פייער? וואס האבן זיי שוין געטוען, איז עס דען געווען אזוי געפערליך אז ממש מ'האט געמוזט מאכן א שארט-סטאפ און דרוקן דעים עמוירדזשענסי ברעיק אדער נוצן דעם נוקלעארע אפציע, אדער פייערווערקער האט מקבל געווען א געזונטע לשון הרע'לע וואס עפעס א ר'יש ש'ין ע'ין )אדער עינ'טע( האט א העץ געטאהן, אדער אפשר גאר קלאר ווייזער ענד קאמפאני, און ער האט נישט געקענט אריין טראכטן מיט זיין קאפ אז ער איז אויסגענוצט געווארן, און איז א לוזער, ווייל ליידער האט ער געהאט עפעס אן אנדערן אפוינטמענט בשעת'ן טיילן די מויצעס, גראדע איז ער א פיינער ינגערמאן אבער ווייט פון כיטרע, נו אז ס'איז אזוי געפערליך אזש אז כל באיה לא ישובון, כל הרואה מיד ניקרי, מוז מען דאך ארויסקומען תיכף ומיד איידער כלל ישראל גייט חלילה אונטער,

נישט זיין קיין צועק לשעבר, מ'קען אפילו נישט דורכרעדן מיט די וועד הרב נים פטן הצלה וואס האבן געשטעלט א עינא פקיחא פין צוויי רעבעצין'ס, איינס פון דע געילע אין איין פאר דע גרינע שלא לבייש את מי שאין לו, און די נשים האבן נישט נאכגעלאזט קיין זיז כלשהוא, נישט מוותר געווען אפילו אויף די קוצקא פונעם יודעלע, איבערגעקוקט איינמאל און נאכאמאל, געקאט געפעיסט, איבער געארבעט, נישט געשוינט קיין געלט, אבי ס'אל זיין פונעם הייליגן סארט און זיין שוה לכל נפש, ס'זאגט זיך גרינג, אבער אהערצושטעלן אזוינס איז כמעט נישט מעגליך, ווייל די וועד וויל ס'זאל זיין ווי מער דומה צו די שובבי"ם תורה פון די געזונ טע יארן, אדער אביסל מיקל זיין ווי די שיינע שיעורים פון פילאף אדער פונעם רב פון יאוואזשנע, שטייצעך אויך אז די נשים טענץ זאלען דערמאנען יעדן פון די זעקסטע הקפה, אז נישט איז עס אסור, מעיקרא דדינא פירכא, נישטא קיין שום היתר אויף גארנישט, ווידיא איז מותר אויסשל יסליך נאר ביי רעבישע הויפן, ווייל זיי הייליגען עס אויס מיט מחשבות קדושות בלי שום הרהר חטא, אבל דעם המון עם איז געבליבן די אור-אלטע איסור פון ווידיא, וואס איז אגב די איינציגע געלונגענע אקציע, קיינער האט נישט קיין ווידיא מאשין, אפילו די ערלים האבען איינגעזען אז ס'טויג נישט מיט ווידיא, און האבען זיך גערוקט צום די.ווי.די. אדער צום יו טוב, יודן ווי גויים צוגלייך. אגב, די רבנים זענען אויך מפורסם דארטן, יעדע רעבעלע מיט א אייגענעם טשענל, אבער נאר מיט דע אויגען פארגלייזט, מיילע שאדט עס נישט.

בקדושה, מיילע איז אראף מיט די השגחה, מקען נישט מער מתקן זיין, למשל אויב העט מען נעמען א יודישע נשמה אנשטאץ העלפט שוין נישט ווייל די נישט יודישקע אידאך געוועין א דבר המעמד אין קעניש בטל ווערן סידאך א בפירישע הלכה, אויך קענמען נישט קיקן אויף חילול השם אין אזא צייט ווייל כוח הרבים איז דאך ממש פארקערט סיז א קידוש השם אין א זכיה מקדש שם שמים זיין ברבים אין איר דם איז דומה צי קרבן כליל ועולה, סוועט איהר גערעכנט ווערן בעלמה דקשוט, אין מהאי טעמה משום מצות חינוך האטמען געלייגט גרויס דריק אויף מרס ניימאן וואס האטעס אראנדזירט שלא על מנת לקבל פרס אז זי זאל מבטל זיין די גאנצע פארשטעלינג, אין טעל. ריפען פין וויזניצע מנהלת פאר די מיידלעך וואס זענען פין יענע מיידל סקול אז היות ליל ראשון איז גיוועין א נגע טמא אלזא ליל שני קען מען מיר נישט פראפארמען אפילו מאטזעך געגרייט אויף דעים מאמענט פאר חדשים לאנג, אין אז מאט שוין אנגעוועקסלט די פרוי מיט א אשה כשרה וואס איז געטויבלט געווארן בפני שני עדים מיט חקירה ודרישה, קיין שום געוויינעריי האט נישט געקע נט אפשטילן דעם חרון אף, קיין שום סכום פין דם התמצית איז נישט געניג געוועין צי שטילן ס'דארשט פין די שומרי חומתינו,

אבער ווען עס האטזעך באוויזען ליל שני האב זיך אנפלעקט א מורהדיגע מראה נורא נישט מער אין נישט ווייניגער אז סיז דא צעינליגער טאזענטער רעפארטערס פין פרויען יעדער איינער איז גיקימען אן אויסנאם זעין מיט די אייגענע אויגען דאס קלקל הדת

אבער הצלה מאכט נישט קיין שום חשבונות זיי קיקן זיך צי ווי אזש אז מהאט אנגעפילט צוויי מאל די זייל עד כדי פי צלוחית אז

קיינער איז נישט מוחה אויף בוני עולם אדער ארסי סיעס אין

א נאדעל האט נישט געהאט קיין פלאץ, ווי קען זיין אזא מרודה

אנדערע פארטיס פינעם שווענדערישען סארט וואס האט יא פין די אין די בייזליכע לעיני השמש זיי האבען דאך קלאר געמאכט ווי די

אסורדיגע ווידיא אין פרויערישע טענץ, אין פייערווערקער וחבריו זעיען נישט גארנישט זיי לייגען אינדע זייט זייערע לופ עס אין מייקראסקפס מיט וואס זיי קיקען דורך הצלה'ס פראגראם, סינישטא קיין וועד חינוך איוואלווד אין אוודאי נישט קיין השגחה מיט א משגיח תמידי פאר יעדע חסידות באזינדער מיט א מורהדיגע אחדות וואס מזעיט נישט ביי קיין שום אנדערע דבר שבקדישה למשל קעמפס, מצה בעקעריי, וגם פלייש געשעפט,

טאג אין יעדען אוועק גענימען אלא ספיקות אז סיז אסור בתכלית, אין קיינער איז נישט מקבל, וואס קימט דא פאר, נאר וואדען סיז קלאר אז דער עולם איז נישט משוגע כלל ישראל איז נישט הפקר סיז נתגלה געווארן קלונם ברבים אז רוב ריבם איז נישט סרים לשגיונם אין מקענישט פארקויפן דעם עולם לאקשען, רוב ריבם זענען מקירי טובה, אין ווען הצלה ריפט איין מאל א יאהר גייט מען אן קיין חשבונות, אין אפילו א קאץ קען געוועינטליך יא

איבעראל איז מעסער שטעך מיט מסורה אויבן אן, נישט אזוי איז שאדן מאכן איז דא א אויסנאם, אין יעדע פרוי וואס האט זיך

ווען סקימט מבזה צי זיין די איינציגסטע אלל וואלענטיר ארגענעזאציא וואס האט אויסגעשטרעקט זייערע העלזער ציפרידן צישטעלן דעי בייזע מענער מיט די אויסגעשטרעקטע חרב וחנית, וואס ווערן אויפגע רעיגט פין אפאר וויסטע פרויסבילן וואס קימען אהער ליל ראשון פינעם פראגראם שפיונירן אין רייצען אן די וועדאין וועים נאך מקען, אין סיהעלפט נישט קיין תירוץ מה נשתנה הלילה הזה פין ווען די וועד האטעס איבערגעקיקט סאטצעך דאך גארנישט געטוישט, מיזמן טרעפען עפעס א דוחק חיליק אז איינע פין די טאנצערנס איז געוועין א אנדערקאווער גויטע, דהיינו זי האט אויסגעזעין פינקט ווי א יודישקע אבער ווען די פרויען מיט די לעכטיגע אויגען וואס האבען א ריח קדושה האבען דערשפירט אז עפעס איז פעה, האבען זיי געמאכט א גרינטליכע אינטערזיכינג אין טאק ע דערגאנען אז רחמנה ליצלן זי איניש מזרע ישראל מצד האב אין הורתה ולידתה איז מסתמה שלא

באטייליגט אין ארויסגעוויזן הכרות הטוב פאר דעי היילי גע ארגענעזאציא האט תיכף גאהאט מתן שכרה בצדה א הערליך שיינע אויסגעהאלטענע פראגראם וואס איז געוועין אפראווד ביי אלע אפענע אין פארמאכטע מוחות, אלע בייזע אין פרייליכע, אלע מנהלים מיט זייערע מנהלת'טעת, רבנים ורבניטשקעס, דיינים ודיינות, אלזא נאכען זעין אזא מראה איז מער אראפ א שטיין פון האלז, לא אלמן ישראל.

דורך אליצפן

האבן מוסדות א רעכט אויף די עלטערן פון די תלמידים?

איך האלט אז ס'איז א עוולה גדולה הזועקת עד לב השמים! מיין ברודער זאגט מיך לעצטע וואך אז זיין קינד'ס מוסד האט אים געצווינגען אראפצוקומען אין אפיס און אריינגעבן זיין סעלפאן אויף בדיקה צו זעהן וואספארא סארט פילטער ער האט!

איך פארשטיי בשום אופן נישט אזא התנהגות, בשלמא אז דו פרעגסט איידעלערהייט קען איך נאך הערן אז מען מיינט טאקע לשם שמים, אבער צו טריטען א 47 יעריגער חשובער יונגערמאן וואס האט ניטאמאל א ס מארטפאן ווי א פיס אף גארביזש, און מאכן אראפקומען און אפיס ווי א בעבי דאס איז שוין אריבער אלע גרעניצן!

די מוסדות זענען אוט אוף קאנטראל, מען מוז זיי סטאפן!

דורך כתר מלכות

שמעתי אז דער ערשטע יואל "נאכן" רבי'ן ] רבינו יואל טייטלבוים זצ"ל מ'סאטמאר[ איז כ"ק אדמו"ר מפעסט שליט"א.

דורך ימי קדם

די מעשה גייט אז הרב שך האט געהאט א שכן א אדם פשוט )כמדומה לי דער טאטע פון הרב משה און הרב אלי' שטערנבוך(, וואס האט זוכה געווען צו קינדער רבנים משא"כ הרב שך אליין, דערציילט מען אז ער האט געזאגט אז די חילוק צווישן מיר און אים איז, אז איך פלעג מיר יאגן ביי די סעודות שבת כדי עס זאל נישט זיין קיין "ביטול תורה", אבער ער האט עוסק געווען שעות אריכות און זמירות שירות ותשבחות, און דאס האט אריין געברענגט אין זיי א אהבה צו עבודת ה'.

צו די מעשה איז אמת צו נישט ווייס איך נישט, וואס א יז זיכער איז אז פון די ליטווישע בני ישיבות וועט מען עס נישט הערן....

דורך לבונה זכה

ר. דוד שווארץ איז געווען א טיפ וואס ממש לא הינח אחריו כמותו. דאס מיין איך אוודאי נישט צו זאגן אז ס'נישטא אזעלכע תלמידי חכמים אדער צדיקים אין קר"י. כ'מיין בלויז אז דער סא רט מיזוג איז נישטא מער היינט.

דוד האט אלץ געהאט א ווערטל אויף יעדן און אלעמען. ער האט געקענט אוועקמאכן אלע היינטיגע גדולים וקטנים מיט איין שארפזיניגען געדאנק. אבער מער פון דעם. ער האט דעם רבונו של

עולם אליין נישט אפגעשוינט. ווי א פארצייטיגער נביא זעם האט ער געפירט מערכות מיטן באשעפער איבער די עוולות פון די וועלט. דאס האט עם טאקע געמאכט א נאמען אלס אפיקורוס אין שטאט. דעם נאמען האט ער נאר באקומען צוליב וואס רוב מענטשן פארשטייען נישט די נבכי הנפש און התלבטות פון א מענטש וועלכער איז געשאנקן מיא אזא פילבאר הארץ ווי דוד האט געהאט.

ער איז געווען א גרויסער קענער אין נ"ך, ספעציעל איוב און קהלת. ער האט געקענט נאכזאגען גאנצע פסוקים ווי מצה וואסער.

דער אייביגער וועלטס-ווייטיג וועלכע יענע פסוקים שרייען אויס האט דוד אזוי ווייטאגליך נאכגעזאגט מיט זיין אייגענארטיגן נוסח און תנועה. ער איז אויך געווען א בקי בעל פה אין כמעט אלע שירים פון ר. משה אבן עזרא און ר. שלמה אבן גבירול. מ'פלעגט עם זען זיך ארומדרייען און מורמלען די שירים מיט טרערן-אנגעפילטע אויגן.

מיך האט דאס מערסטע געכאפט זיין tempestuous רילעישאנשיפ מיט גאט. ער איז כל ימ יו געווען א פולשטענדיגער גלויבער אין באשעפער. און טאקע צוליב דעם האט ער זיך נישט צוריקגעהאלטן פון לאזן הערן זיין מיינונג איבער גאט. ווי א מאן און ווייב וועלכע האבן זיך שטארק ליב נאר קריגן זיך שטענדיג, אבער ווייסן אז זיי זענען סטאק איינער מיטן צווייטן פאר לייף, אט אזוי איז געווען זיין רילעישאנשיפ מיט גאט. מ'זעט נישט היינטצוטאגס היימישע אידן מיט די סארט רויע און ממש פליישיגען רילעישאנשיפ מיט גאט. ממש אין א בחינה פון ּכ י שַָ רית ַָ ע ם א ֹלה ים וְּע ם אֲנַָש ים )בלויז אנעם וַתּוכַָל...(.

ער האט דערמאנט אין די געשיכטע פון יענעם גייסטליכן וועלכער האט געהאלטן פארן שטארבן און די תלמידים האבן געפרעגט, "רבי, אין וועלכן רבי'ן זאלן מיר זיך מדבק זיין נאך דיין טויט?"

האט ער זיי אנגעוויזן אויף א געוויסן מענטש אז יענער זאל זיין דער נאכפאלגער. האבן זיך די תלמידים געוואונדער ט, "יענער רעדט דאך שטענדיג קעגען גאט. מ'טאר דאך נישט שטיין אין זיינע דלת אמות!" האט דער אלטער גייסטליכער געענטפערט זיינע תלמידים, "יא, יא, יענער שימפט טאקע, אבער א רילעישאנשיפ מיט גאט האט ער." ס'רוב רעליגיעזע מענטשען זעען דעם באשעפער ווי א סארט בוגימען, וו עלכן מ'טאר נישט אין די אויגן קוקן, ווייל ער'ט ארויפשפרונגען אויף דיר.

דורך רויטע וואנצעס

אז מ'רעדט שוין פון בלאקן די גאסן קומט ארויף אויפן מחשבה די אומדערהערטע חוצפה וואס די sanitation טוט דא אין בארא פארק. מ'האט שוין אסאך גשריבן, גערעדט, געדארשנט, געזיצן און הייזעריג געווארן מיט די חברה אבער דער וואנט הערט און פארשטייט בעסער ווי די low lifes.

דורך נאר,,פרייליך

ווער איז דאס רב יעקב שפירא פון נטרונה ער רעדט אין בריסעל בשם דער יהדות החרדית און אויף טעלעפוינען אין אמע ריקא קול מבשר חומת דת און קול סאטמאר ווי ער איז מסביר שיטת סאטמאר

מי הוא זה???

דורך סאו וואט

ס'איז דא א ספר אויף היברו בוקס וואס רעד באריכות וועגן משפחת אויש האיך הם נכדי בעל הלבוש זי"ע,

כ'דענק נישט דער נאמען, ווען כ'וועל זיך דערמאנען וועלעכעס צו שטע לן, אבער ער קומט אן ביז א רבי אהרן אויש המוזכר הרבה בנודע ביהודה שהיה תלמיד הנודע ביהודה, וכמדומה לי שרייבעט ער דארט, אז דער זוהן פון לבוש האט נישט גיהייסען אויש, נאר שפעטער האט איינער פון דו אייניקלעך זיך געטוישט צו אויש

דער ארטיקל איז אראפגענומען געווארן

דורך m back'I

שלום וברכה צו אייך, מיין טייערע פריינט.

עס זענען דא מאנכע וואס געדענקען מיר נאך, און עס זענען דא

טייל וואס זענען שוין פון די נייע דור. ;(

איך האב דא געשריבן פאר א וויילע ביז עטליכע חדשים צוריק.

איך בין צופרידן צוריק צו זיין דא.

לעטס געט מאווינג.

בד'וו מתנות קען מען שיקן מיט פעיפאל. פאר מער אינפארמאציע ביטע דרוקט די אישי קעסטעלע.

ידיכם,

Sunbar

דורך אחד העם

איר זענט %199 איבערגעצייגט, אבער וואס ווילט איר פון יענעם?

די שאלה איז נאר אויב דער שמועס איז נאר גילטיג חיובי, כלומר, אויב א יונגאלע א זון פון אויטיסט קומט איין טאג אהיים פון סקול און זאגט פאר'ן טאט'ן גענוג מיט די אוטיסטישע שטיק איך ווער א פרומ ער, א דזשיהאד, א תמימותדיגער נוצרי, אדער א תולדות אהרונער שוואנץ, אדער א נטורי קרתא אנהענגער, צו דענאלט איז יא פארשטענדליך אז דער טאטע זאל אראפ שטעלן זיין פיס און באצוואונגען זיין זון מיט די אוטיסטישע אידלוגיה, די צוויי צדדים זענען, איז דער שמועס נאר א שאל ה בנוגע פארפליכטען יענעם אויף געוויסע וועג, משא"כ אוטוזים, או זיכער איז דער טאטע נישט גערעכט, ביז כפירה, או מילא פארפליכטען אבער להיפך אדרבה, אדער עס איז די זעלבע שאלה, און די וואס האלטן די גאנצע צייט ביי אמונות אז מען קען נישט ארויפצוואונגען אויף יענעם קיי נע אמונות האלטן אז דער אוטיסטישער טאטע באגייט אן עולה מיטן אפהאלטן זיין זון פון פרומקייט, און די וואס האלטען אז מען קען און מען זאל ]הדגשתי שניהם משום חילוקי הדיעות[ ארויפלייגן אויף יענעם איבערצייגטע אמונות-שיטות, האלטן אז דער אוטיסטישער טאטע טוט א גוטע זא ך.

ועוד יש לחקור אויב דער דזשיהאד'נ יק וועט באקומען שכר פארן זיך אויפרייסן, לפי הניקים שעמדו בדעתם שאין אמונה מוכרחת כעת כמובן אז זיי האלטען אז יא, שכר אויף א גאלדענעם טעלר, כמדומה אז אפילו די וואס האלטען אז עס איז יא פארהאנען מוכרחדיגע אמונות, קענען האלטע ן אז פאר דעם אראבער קומט זיך דעם פולסטן שכר פונקט ווי פאר דעם ספגן און דער יידישער רעליגיע, זייןלמעשה לעבן און טעות איז נישט מגרע פון זיין גוטער כוונה, לשם שמים ממש ]כמובן הכוונה בשם שמים שלו[ כמובן מאיליו אז די שאלה איז נישט וואס מען טוט אויבן און הימל, וו יל פון דעם הימעלדיגן פערספעקטיוו בין איך נישט

משוכנע אז פאר דעם ספגן קומט זיך בכלל שכר אדער לכה"פ מער שכר וואו פאר דער וואס מאכט א ברכה בכוונה פארן אויסניצען תענוגי עוה"ז וכו' נאר מיין דאלה איז וואס איך מעג/דארף צו האלטן, זיין ריינע אמתדיגער תמימותדיגער כ וונה אויסצופירן רצון הבורא במסי"נ איז לכאורה מחייב א גוטן שכר, וזה שלמעשה הוא עשה הדבר מחמת הטעות, וואלט מען אים געדארפט אונטעריקען עפעס א בת קול אדער א כרוז מודיע זיין הדרך האמת, בחירה?, כמובן על אונס איז נישט דא די גאנצע טענה פון בחירה ואכמ"ל ]אולי נדרש לזה אשכול מיוחד בטוח אני בהמדקדקים שיעירינו על זה[.

ומה שטען שמעקעדיג, אז בארבארישע אקטען מחוייבים, איז אלעס רחמים, קצת נבהלתי, סשמעקט מיר אביסעל פון כפירה ביסט מצמצם דעם בורא עולם, דער זעלבער בורא עולם וואס איז אין סוף, און ביי רחמים איז ער אויך אין סוף, איז אויך א אכזרי לאין סוף, אכן דרכו הטוב להיטיב, אבער און אכזריות איז ער אויך אין סוף, און צו זאגען אז נאר און דעם איז ער אינסוף און דאס נישט איז הגשמה וצמצום כשי' הכופרים וכו ]ואולי שזה גם מתאים לתרץ הטרגדיות כמו השואה וכו' וצ"ע[

דורך חכם באשי

הערה בע למא -

ערגעץ דא אין שטיבל איז לעצטענס דערמאנט געווארן א אפשאצונג איבער שלמה מימון, דורך טאמבל סאס, און איך האב מיך טאקע גענומען די מיה אדורכצוליינען זיי חיי שלמה מימון דורך די אנגעגעבענע לינקס. - דארטן אין חיי שלמה מימון ווידמעט ער א גאנצע קאפיטל איבער'ן קד מות ספר הזוהר, ווי ער ערקלערט וויאזו - לפי דעתו - עס האט זיך געשאפן און פארשפרייט דער ספר הזוהר הקדוש. אזוי ווי איינגעמיירערט מיט שליח זאגן, איז זיין בליק פשוט איין צד וויאזוי צו קוקן אויף דעם ענין, אן נעמען א צד צו ער האט עס ארויסגעהאט צו נישט.

דורך הי לל

מען האלט נאך ביי דעם פראבלעם פון קענען פשוט'ע ווערטער און מושגים, אבער עס גייט פיל ברייטער און טיפער פון דעם. א שטארקער גורם וואס העלפט פארגרעסערן די ארימקייט אין אונזער וואקובלאר זענען די "עיני העדה". דאס הייסט אז אויסער דעם וואס די לערערס אין שולע וו עלכע דארפן געבן די יסודות פון שפראך פאר א קינד זענען אין אונזער פאל "מלמדים" וואס לערנען קוים די מינימאלסטע א-ב פון אונזער שפראך און אירע כללים, וואס דורכדעם הייבן מיר אלע באלד אן מיט א שרעקליכן מאנגל אפילו אין איינפאכע ווערטער, איז אויך דער קומענדיגער

שטא פל וואס העלפט געווענליך בארייכערן דעם מענטנש'ס אוצר פון טערמינען, ידיעות און באגריפן - די ביכער און צייטונגען - זענען אויך בשפל המצב.

אנשטאט ארויפברענגען די ליינער א שטאפל העכער, האבן זיי זיך צוגעשטעלט צו די נידריגע קינדערישע לעוול פון אונזער ארעמע געזעלשא פט. און נישט נאר טוען זיי אונז נישט ארויפברענגען, נאר זיי טוען אונז נאך גאר אראפפירן טיפער און ברענגען נענטער צו דער "טונקעלער עפאכע", סיי מיט די עצם ענינים וואס זענען ארעם און טרוקן, סיי מיט זייער אומשעפערישער, פארוועלקטער אופן פון ארויסברענגען מושגים, ס יי זייער ביליגער און אומפראפעסיאנאלער וועג פון צוזאמשטעלן שורות און זאצן, און סיי מיט זייער שרעקליך מאגערע ווערטער-אוצר. עס האלט ביי א מצב אז ווען מען הייבט אן ליינען אן ארטיקל קען מען ממש פאראויסזאגן וועלכע ווערטער און טערמינען יענער גייט נוצן ארויסצוברענג ען זיין נקודה. רוב נוצן איבער די זעלבע אויסגעדראשענע לאזונגען, טערמינען, און אפילו מאמרים, ביים אנהייב און ענדע, אז ממש עס איבלט. צו טרעפן איינער וואס שרייבט אריגינעל, ברענגט ארויס זיינע/אירע געדאנקען אויפ'ן ריכטיגן אופן און מיט טעם און געשמאק, איז אן אמת'ער זעלטנהייט )אין "מעלות" קען מען דאס אביסל טרעפן, אבער צו אלע צרות זענען זיי אויף ענינים וואס זענען לאנגווייליג פאר מענטשן מיט אביסל שכל(. ריכטיגע קריעטיוויטי אין היימישן אידיש איז געווארן א יקר המציאות.

אונזערע נאטורליך-הונגעריגע מוחות ליידן פון הונגער און ווערן מיט דער צייט אויסגעמאגערט. אז מען נוצט עס נישט, זאגט די וועלט, פארלירט מען עס. דאס האט געברענגט צו א מצב אז רוב ליינער קענען שוין אפילו נישט "אפליינען" א געהעריג שטיקל. מיר זענען געווארן עניי בדעת און מיר קענען אפי' נישט געהעריג אויסליינען א שיינ עם שטיקל, נישט נאר אויף ענגליש )וואס גענוג וועלן ענדערש ליינען א תגובה פון צען שורות אידיש ווי איידער דארפן דורכשוויצן איין שורה ענגליש(, נאר אמאל אפילו אויך נישט קיין אידיש, ווי דער פותח האשכול באקלאגט זיך איבער א שלעכט-פארטייטשטע קאמע. שוין אפגערעדט אז עס איז קוים דא אחד בעיר וואס האט די טאלאנט צו אפשרייבן א שטיקל פאעזיע אויף א לעוול וואס איז העכער כיתה ג' און מער ווי בלויז גראמען, און צו שרייבן א זאץ וואס זאגט עפעס מער ווי טרוקענע ווערטער און האט אן אוצר אויך צווישן די שורות איז אן אומדערהערטע ערשיינונג. און אויב איינער שרייבט שוין יא אינטערעסאנט, טרעפט ער קיינע אויערן און אוודאי נישט קיין פאסיגע קאמענטארן )מר. בערגער, איך פארשטיי אייער ווייטאג(. דער מציאות איז, אויב מען וואקסט אויף אין א מדבר, איז כמעט אוממעגליך צו אנטוויקלען די מער קאמפליצירטע חושים.

ני שט נאר שפיגלט דאס אפ אויף אונזער ארעמער געדאנקענגאנג, נאר עס איז קלאר אויך א דירעקטער גורם דערצו. שוין אפגערעדט פון אן אומאנטוויקלונג אין אבסטראקטיווע מחשבות, נאר עס ברענגט זיכער אויך א חסרון אין איינפאכע טאג-טעגליכע

געדאנקען, ווען אין אומצאליגע סיטואציעס פעלט פון דעם מענטש אופנים וויאזוי זיין מוח וואלט אים געקענט פירן אין אנדערע ריכטונגען, אבער עס פעלט אים די מחשבה-געצייג וויאזוי דאס צו פירן און מאנעוורירן. אין א געוויסן זין בלייבן מען אין אן אייביגן נעפל; מען ווייסט אפילו נישט פון די ליכטיגקייט ביים עק פ ון טונעל.

איין עצה: כאטש אנהייבן פיטערן די יונגווארג, ווען דער שפראך פענסטערל איז נאך ברייט אפן.

דורך אפטעמיסט

מי שמך לראש?! שוין עטליכע יאר וואס איך דריי מיך ארום מיט א פראגע. צו פיל מענטשן זענען נישט דא וואס זאלן קענען פארענטפערן אט דער פראגע, דערפאר בין אין געבליבען מיט א שאלה שאין עליה תשובה. אצינד קלער איך, יתכן אז איר טרינקער וואלטען געווען פאסיג זיך דורך צו רעדן מיט.

איצט צום פונקט. אונז היימישע אידען לעבן טאקע אין אייגענע געגענטער, רעדן דעם זעלבען שפראך, אבער האבן וואו נישט וואו אנדערע מיינונגען לגבי פארשידענע טעמעס. אויב אזוי, וואלט נישט ריכטיג געווען צו אפהאלטען וואלן, און אזוי אויפנעמען עסקנים און כלל טיער וועלכע רעדן צו די פאלאטישענס אין אונזער נאמען? צו קענען מיר נישט פארלאנגען דאס קליין רעכט אז נישט די זעלביגע פאר 'מאכערס' מיט אייגענע אינטע רעסן זאלן רעדן אין אונזער נאמען פאר די רעשט פון זייער און אונזער לעבן, נאר דארפן אריבערגיין וואלן און מיר פשוטע עמך אידען זאלן אויך קענען געבן אונזער דעה?

דורך שפתים ישק

Shulem aleichem

איינער קען מיך זאגן ווער עס זענען דא די major players? איך בין ניי, און וויל וויסן די גייסט פון די שרייבערס.

דורך קרני צבי

זיי נישט צומישט, העלבראנץ איז גערעכט!!!!!!

די אלע אנדערע זענען בבחינת הרע במיעוטו אדער הטוב במיעוטו.

דורך דער )פינטעל( איד

חסידיש נאבעל פרייז, אויפגעקלערטע פעסטע חברה: קאווע שטיבעל

דורך ראש הישיבה

אלס ראש הישיבה דא אין קאווע שטיבל, פיל איך אן אחריות אדורך צו שמועסן א וויכטיגע נושא וואס איז נוגע פאר די עתיד פון אונזערע קינדער און אייניקלעך, און פאר גאנץ כלל ישראל.

היסטאריע:

לדעתי אמאהליגע צייטן האט נאר געלערנט אין ישיבה איינער וואס האט געוו אלט לערנען. על פי רוב האט מען געלערנט אין חדר מיט די מלמד ביז בערך די בר מצוה, דערנאך האט מען זיך געלערנט א פאך. אזוי אויך האט מען געהאלפן די פאטער אין די סטאלעריי/שניידעריי/בעקעריי וכדומה. יעדער ערליכע בחור האט זיך געדרייט אין א שטיבל ווי חברה תהלים אדער חברה ש"ס, דארט האט ער פארברענגט פארטאגס ביז נאך שחרית, און דארט האר ער פארברענגט ביינאכט מנחה מעריב עין יעקב שיעור, וכו'

א בחור וואס האט געהאלטן ביים לערנען האט מקיים געוועהן הוי גולה למקום תורה, געפארן לערנען אין א ישיבה, זיך געוואלגערט פון איין אכסניא צו די צווייטע, געגעסן אזוי-גערופענע 'טעג' וכו'. דער בחור האט על פי רוב אנגעפילט רוב שעות היום מיט תורה ותפלה. א בחור וואס האט געלערנט ווייניגער ווי 12 שעה האט נישט באלאנגט אין ישיבה. יעדער ישיבה האט געהאט עטליכע 19נערס, דאס מיינט בחורים וואס האבן געלערנט 19 שעה א מעת לעת.

ווען עס איז געקומען צו שידוכים, א מתמיד עצום האט געקענט טרעפן א שידוך ווייל אדער דער רב/דיין/שוחט האט אים גענומען, און גלייך פארזארגט א פאסטן, אדער דער גביר האט אים גענומען אויף קעסט. ווידער דער ארבעטארער בחור איז געוועהן עובר לסוחר, יעדער הא ט זיך געכאפט מיט אים ווייל ער איז א בחור מיט א פרנסה )איך געדענק מיין באבע האט אמאהל געהערט פון א בחור וואס האט געהאט א גוטע דזשאב, האט זי עס אנגעטראגן פאר מיין שוועגערין. ווען מיין שוויגער האט עס נישט געוואלט - ווייל ער לערנט נישט אין א ישיבה, האט זי געפ רעגט פארוואס נישט, ער האט דאך א פרנסה?(.

די בינונים פון די ישיבה'ס האבן זיך זייער געמוטשעט מיט

קיינמאהל נישט ווערן, פון ווי גייט ער האבן פר נסה.

דאס אלעס קען מען זעהן פון די היסטאריע ביז די ערשטע וועלט מלחמה.

נאך די ערשטע וועלט מלחמה האט זיך געטוהן צרות מיט יוגענט, אין די חסידישע אימפעריע'ס האבן געמאכט א דרייוו אז בחורים זאלן לערנען אין חסיד'ישע שטיבלעך/ישיבות. אזוי האט געטוהן גער בעלז באבוב. דער רש"ב האט מייסד געוועהן זיין ישיבה תומכי תמימים פאר די ערשטע וועלט מלחמה, דאכט זיך אז נאך די מלחמה האט עס גענומען א גרויסע עקספאנשאן. די ראדאמסקער רעבבע וואס איז געוועהן א גרויסע גביר האט אויך געמאכט פיל מיט ישיבות אין פוילנד. די זעלבע איז מיט אלע אנדער ע חסידות'ן האבן געהאט לכה"פ איין ישיבה. איך וועל כאפן א משל פון סטיטשון וואס איז געוועהן א קלענערע חסידות אין פוילנד האט עס געהאט דאכט זיך 7 ישיבות אין גאליציע.

די מציאות:

דאס אלעס האט געמאכט א מצב אז ווען היטלער ימ"ש איז פערטיג געווארן, האבן די גדולי ישר אל צוזאמען מיט די נארמאלער פארשטאנד סובקאנטשעסלי אפגעמאכט א גזירה אז יעדער בחור ביז די חתונה מוז לערנען אין א ישיבה. צו ער האלט ביים לערנען איז נישט נוגע, צו ער פארשטייט לערנען איז נישט נוגע, דער עיקר לערן אין ישיבה. אז דו לערנסט נישט, מאך זיכער ווי ווייני גער צו שטערן די וואס לערנען. פרוביר נישט צו נערוועז מאכן די מגידשיעור/מנהל/משגיח/ מענעדשער וכדומה. ווייל אויב דער בחור גייט ארויס, אדער ווערט ארויסגעווארפן אדער פאלט ארויס פון די ישיבה סיסטעם איז אחת דתו. ווער רעדט נאך אז ער וועט נישט זוכה זיין צו קיין שום שידוך חוץ פון א מעדזשער בעל מום.

דער פראבלעם:

יעדער ווייסט אז חז"ל זאגן אלף נכנסין ואחד יוצא להוראה, בעסיקלי צווישן יעדער טויזנט בחורים איז נאר דא איין סוקסעס און 000 דורכפעלער!!!

די מציאות איז אז די סדר הלימודים איז על פי רוב אין די עולם הישיבות אויף די זעלבע וועג, עיון פארמיטאג, נאכמיטאג בקיאות ביינאכט חזרה אדער הלכה. לדעתי די זאך גייט פלאצן ווייל יעדער האט זיך זיין טעיסט וואס ער האט ליב. אין מען מאכט נישט די לימודים גענוג קאלירפאל.

ביז יעצט איז די סיסטעם געוועהן זייער שטארק, אין דאס האט געקאווערט פאר די פראבלעם, אבער אזויווי די נאמבערס בחורים וואס גייען אריין אין ישיבה האלט אין איין וואקסן, מיט דעם

שידוכים, ווייל וואס קען ער טוהן, קיין פאך האט ער נישט, און וואקסן די נאמבער פון דורכפעלער.

קיין פאסטן אין די קהילה האט ער אויך נישט, קיין רב גייט ער

איך קען ווייזן א משל, לעבן סאטמאר אין מאנסי איז דא א ברענד נעים ישיבה, פאר 5 יאהר צוריק האסטו קיינמאל נישט געטראפן א בחור פון יענע ישיבה דאווענען שפעט אין סאטמאר, ווייל אפילו אז ער האט נישט געהאלטן ביים לערנען האט ער געהאט א איגוי. היינט איז סאטמאר פול מיט בחורים פון יענע ישיבה, ווייל די בחורים זענען נישט צופרידן פון זייער מצב, זיי פילן מען טראכט נישט פאר זייער טובה. )כאטש יענע ישיבה איז נאך אלץ א ברענד נעים ישיבה(

די קינדער קענען נישט לערנען לדורות עולם לימודים וואס איז זיי נישט נוגע ברוחניות אין בגשמיות. עס וואלט געדארפט זיין א פאר מיני ישיבות, ווי למשל א עיון ישיבה, א מעהר בקיאות ישיבה, א פארט טיים ישיבה. אזוי אויך די בחורים וו אס זעהן נישט זייער עתיד אין תורה, זאלן האבן א ישיבה ווי מען איז מחנך ערליכע קומענדיגע בעת בתים. אין די זעלבע צייט דארף זיי זיך גרייטן אויף פרנסה. מען דארף האבן אסאך אפציעס אז ווען דער בחור גייט אריין אין ישיבה גדולה זאל ער קענען זיך וועהלן באיזה דרך לילך.

די שאלה איז וויאזוי מאכט מען דעם אריבערגאנג? וויאזוי מאכט מען אז דער עולם זאל וועלן זיין רעאליסטיש, און ריכטיג אפשאצן יעדע קינד און לייגן ווי ער באלאנגט? ווי אזוי מאכט מען אז דער עולם זאל זוכן איידעמער וואס האבן שוין א פרנסה?

דרך אגב, אינדערהיים פלעגט מ ען זאגן אז דריי זאכן זוכט א מענטש און וויל עס נישט טרעפן: 1 חמץ ביי בדיקת חמץ, 2 שמוץ אויף אשר יצר פאפיר, 7 א איידעם א תלמוד חכם.

דורך פיש כאפער

שווארצע קנאק אויט געים שאקעלט אויף די שטאט

ס׳איז ַאן עּפידעמיע וואס האט ארומגענומען די גאנצע לַאנד; נישט בלו יז אויף אידן. 5 מענטשן זענען שוין ערמארדערט געווארן דערפון.

דורך יאכנע

דאס געוויין פון דער בעל הקרניים "מ'רוידעפט מיר!"

ווען א בחור'ל זאל ווען קומען צו לויפען יעדע שני וחמישי צו דער משגיח אין ישיבה און וויינען אז "יעדער" רוידעפט עם, וואאזשע וואלט איר ג עזאגט אויף דעם בחור, איך רעד איידער'ן

מברר זיין וואס די מעשה איז געווען? וואס וועט איר טראכטען?

פארוואס רוידעפט עם יעדער? און אויב רוידעפען, פארוואס יעדען טאג?

יעדער געזעצטער מענטש וועט גלייך זאגן אז עס מוז זיין עפעס מאדנע מיט דעם בחור'ל, עפעס טוט ער פאני, אדער פגע'דיג וועלכע ברענגט צו אז די בחורים זאלן זיך נעמען צו זיינע ביינער.

די זעלבע איז אין חדר אויך, ווען א קינד זאל סתם אזוי קומען טאג טעגליך וויינען אז מען רוידעפט עם, איז א סימן אז "סאמטינג איז גאויאינג ראונג אווער היר", עפעס איז דער צדיק'ל נישט בסדר.

מנשה'לע אליינס האט דאס אויך מודה געווען, אז מען האט עם גערודפט אין חדר צוליב זיינע מאדנע צדדים.

אמת אז עס דארף ארויסגעברענגט ווערן, אז די קינדער אדער בחורים וואס רודפ'ן דעם מאדנעם פארשוין, עתידין ליתן את הדין, מען טאר נישט טשעפען אפילו א משוגענעם, אבער, דאס וועט יעדער מודה זיין אז "סתם אזוי רוידעפט מען נישט"!

אפגערעדט ווען אלע רבנים, אדמורי"ם, דיינים, עסקנים, פון אלע שיכטן און קרייזן, זענען די וואס רוידפען,

פארשטייט זיך אז דער בעל הקרניים זאגט אז די סיבה איז ווייל מען איז עם מק נא, די זעלבע טענה האט אויך מ עכל לעבאוויטש גע'טענה'ט, און נאך פון די סארט מאדנע פארשוינען, אז די רדיפות איז ווייל מען איז עם מקנא זיין רעביסטעווע ווייל ער איז נישט קיין יחסן.

וואס פארא בהמ'שע טענה!!! איך קען ברענגען א ליסטע פון הונדערטע רבנים, צווישען זיי רבנים וואס האבען גאנץ א שיינע ם ציבור, בכלל נישט קיין יחסנים און ואין פוצה פה ומצפצף, קיינער זאגט נישט קיין ווארט, נישטא קיין רדיפות נישט גארנישט, נעמט א דוגמה פון דייקא גאר גרויסע רבנים, וואס זענען געשטיגען אן קיין יוחס און אן גארנישט, ווי ר' צבי מאיר זילבערבערג, ר' טורדוס זילבער, ר' ישראל דוד שלעזינגער, ר' בנימין אייזנבערגער, הרב מאגנשטערן, אפילו דעם תימנער רבי ר' אבנר ענפגין, שטערט אויך קיינעם נישט, קיינער שרייט נישט, יעדער לאזט זיי לעבען,

יא, אמת, דעם ראביי קלוגער, יא עם האט מען טאקע יא באשמוצט, )פארשטייט זיך אז ער קומט מיט די זעלבע העלבראנץ-מעכעליסטער טענה, מען פארגינט מיר נישט, אהרן ט"ב רוידעפט מיר ווייל איך באדראע עם זיין חסידות....: :lol lol: :lol:: (, אבער יעדער וואס קוקט אריין און די 7 דערמאנטע סעקטעס ווייסט זייער גוט על מה יצא הקצף,

קיינער איז נישט ברוגז אויף ארז הלברנס פארן זיין א פרענק וואס ווערט א רבי, יעיד עליו ר' אבנר הנ"ל, אדער די אדמורי"ם לבית אבוחצירוא, וואס 59 פראצענט פון זייערע אוהדים זענען חסידים.

קיינער איז נישט ברוגז אויף מעכל לעבאוויטש פארן נישט זיין קיין יחסן, ווייל עס איז פארט יא א שטיקל יחסן, א טשאבע אייניקל א רבי רעב שמעלקא'ס אן אייניקל )און א איידעם ביים אועלער רב(, יעיד עליו ר' ישראל דוד שלעזינגער, וועלכע האט דאס אויך נישט.

קיינער איז נישט ברוגז אויף די 7: קלוגער, אלברנס און לעבאוויטש, אז זיי האבען געגאנבעט חסידים פון סאטמאר, יעיד עליהם 09 % אדמורים ורבנים ב דורינו וועלכע זענען תלמידי וחסידי סאטמאר, וועלכע מען גיבט זיי די ברייטע פערמיט זיך צו בויען רואיגערהייט אויף סאטמארס ריקן, אדרבה עפען דעם טעלעפאן ביכל און קוק, נאמען ביי נאמען,

רוב מנין ובנין פון סקולען טהאש, תולדות'ער דאהי, ספינקא לחצרותיהם, קאשוי, נאדבע רנע, קרעטשניף און ווער נישט? אלע האבן זיך געבויט אויף סאטמאר, און סאטמאר האט קיין פיפס נישט געזאגט, אדרבה, געגעבען שטיצע ווען ס'האט נאר אויסגעפעלט,

אז מען רעדט שוין, וויפיל רעבעלעך קענסטו וואס זענען אין די חצרות ווי אין בעלזא סקווירא וויזניץ? אויב לאזן א ר בי זיך בויען אויף זייער ריקן איז טאקע דער איינציגסטער "סאטמאר", ווען א וויזניצער חסיד וואס פארגלוסט זיך עם צו ווערען א רבי, ווייסט גוט אז ער דארף שטיין ווייט פון ר' מאטעלע )כבודו במקומו מנוח, אבער דאס איז א פאקט( ער וועט זיך בייזערען ווען דער טשערקאסער אדע ר דער אוהלער קומט מיט סטראקעס צו עם אין בית המדרש, כאטש זיי האבן קוים מנין,

גיי צייל וויפיל סטראקעס דו זעהסט אין סאטמאר? אויסער די טייטלבוימ'ס.... איך זאג נישט קיין סטעיטמענס וואס האבען נישט קיין ראיות חותכות, גיי ליין די אפטיילונג פון אדמורים ורבנים איבע ר גרעיטען ניו יארק.

אלא מאי? אלעס כמעיקרא, מען האט די 7 נישט "גערוידעפט סתם אזוי", יש דברים בגו, נישט אומזיסט זענען זיי נאך ביזן היינטיגן טאג פארעקלט ביי רוב ערנסטע רבנים,

יא, ווען מעכל וועט קומען באזוכן א רב וועט מען עם אריינלאזן, ווייל קיינער זיכט זיך ני שט צו ווערן באטיטולט אלץ "רודף" אבער יעדער ווייסט אז יעדער קוקט עם אן ווי א צוריקטער, קיין נארמיילער רב וועט עם נישט סתם אזוי געבן כבוד,

מען גיבט עם כבוד, ביי א שמחה וכדומה נאר צוליב זיין ברייטע רעבישע משפחה פון די אוהלער זייט, אדער מאנסי'ער רבנים וואס זי כן זיך צו לעבן גוט מיט א שכן, אבער מער פון דעם נישט.

)ווי עס האט מיר געזאגט א עסקן אז ביי די גרויסער אסיפה קעגן גיוס בני הישיבות האבן די מעכעליסטן עם פשוט גערוידעפט יעדע צוויי מינוט אז מען זען צו זעצן זייער מעכל אין א שיינער

פלאץ, און אזוי ווייטער(

און צום שלוס, ארז, דו ווייסט, און יעדער ווייסט, אז לא לחינם ביסטו א נרדף, נישט צוליב קנאה, נאר צוליב די אלע טענות וואס מען ברענגט דא אפיר,

האסט דיר געוועלט צו זיין משוגע, נאו פראבלעם, אבער וויין נישט קיין קראקאדיל טרערען ווען מען רוידפט דיר, דו ווייסט זייער גוט אז דו פארדינסט עס ערליך, און דו האסט עס אליינס געוועלט.

און די זעלבע מיט אלע סאטמארע חסידים פונעם נייעם דור אשר לא ידע את יוסף )יחיאל מעכל לעבאוויטש(, דרייט אייך נישט ארום מיט "שולד געפילן" פארוואס מען האט גערוידפט מעכל'ן, ער איז זיך געווען ווערד דאס געלט, אבער נאך ווי!

איין טעות האט סאטמאר יא געמאכט, זיי וואלטן עם געדארפט אינגאנצן מסיים זיין, און נישט טוען א האלבע ארבעט, נאר גיין עד הסוף,

ער איז טאקע נישט אזא ראדיקאל ווי ארז, אבער ס'איז גענוג וואס ער איז, און ווער ס'ווייסט נישט זאל צופארען קיין מאנסי און הערען וואס די מצב איז ארום עם, יא פון דערווייטנס זעט ער אויס ווי א צדיק, א קדוש, הערליכע יוטוב קליפס מיט באצאלטע פעידזשעס אין די בילדער צייטונגען, אבער תכלית, פון דער נאנט זעט זיך עס אויס אנדערשט אינגאנצן,

וויפיל צרות און יסורים דער מאנסטער האט געשאפען פ אר אידען, וויפיל שטובער דער האט צופליקט, וויפיל עלטערין זענען נעבעך אראפ חיים שאולה צוליב זיינע מעשים, גייט און קוקט פון דער נאנט וועט איר אלעס פארשטיין.

עס איז דא א כלל גדול וואס חז"ל זאגן "אידן זענען נישט קיין נביאים טאקע, אבער זיי זענען בני נביאים" כלל י שראל האט אייביג געהאט א גוטער נאז צו דערשמעקן ווער איז וואס,

קיינער וועט נישט זאגן אז סאטמאר ק"י איז אן עם הארץ, און אז דער סווקווערע איז א פרעסער, און אז דער מונקאטשער עפענט נישט אויף קיין ספר, מען זאגט נאר זאכן וואס זענען חצי אדער כולו אמת, זאכן וואס זענ ען מופרך מעיקרא און האט נישט קיין גרונד בכלל זאגט מען נישט.

יעדער אפילו די זאלוינעם ווייסן אז ר' אהרן איז א תלמיד חכם, און אז דער מונקאטשער איז א מתמיד, וכו', און אז דער בעלזער איז א ווילדער אגרעסיווער מענטש איז אויך אמת, אבער מצד שני איז יעדער מודה אז ער איז א מעכטיגער מנהיג און א חכם מחוכם.

די כלל, מען זאגט נישט "סתם אזוי" און מען "רוידעפט נישט סתם אזוי".

דורך טיטאניק

העלא, איך בין א פרישער גרינער גאסט דא אין שטיבעל,

העלא העלא...

איך וויל זייער אז דער עוילעם דא זאל מיר געבען צו פארשטיין, פון ווי עס שט אמט די שווערע מנהג אז די מיידלאך )געוויסע זענען מחמיר אז אויך אינגלאך( האבען "וועיקעישאן" פון סקול אדער חיידער אין די טעג פון חנוכה,

די מעשה איז אז עס איז זייער א שווערע זאך פאר די עלטערען צו האלטען די מנהג מיט א פרייד, די יצר הרע מישט זיך שטארק אריין, און מען איז עס מקבל זייער שווער,

די עלטערען באקומען נישט קיין וועיקעישאן פון זייער ארבעטספלאץ, און זיי ברויכען זיך צו ספראווענען מיט די פראבלעם "בעיביסהיטער" מנלן,

איך כאפ בכלל נישט פארוואס די מנהג וועט אנגערופען על שמם פון די "קינדער" סשיינט אז עס וואלט וו ען געדארפט אנגערופען ווערען על שמם פון די "טיטשערס און מלמדים", ווייל איך גלייב שווער אז די קינדער האבען עפעס פון דעם, טאטע מאטע זענען נישט אין שטוב, זיי גייען גלות ליידען ביי די נערוועזע זיידע באבע, אדער ביי אומגעדולדיגע שכינים אדער גאר ביי פראפעזארישע בעי ביסהיטערס,

און אויב איז דאס טאקע די וועיקעישאן פון די טיטשערס און מלמדים, וויל איך וויסען די טעם המנהג הזה, פארוואס די חשמונאים האבען דאס איינגעפירט, וואס ברענגט דאס אויף? וואס פארדינט מען דערויף? פארקערט, חנוכה פארט מען נישט קיין פלארידע, און אויך פארפאסע ן די כלי קודש נאך טעג וואס "קען אנקומען" טיפס...

עכ"פ, טייערע חכמים פון קאווע שטיבעל פארענפערט מיינע פארגעס, קלאר און דייטלעך אז עמך אידען זאלן עס אויך פארשטיין

און צי עס איז דא אופן וויאוזוי צו מבטל זיין דעם מנהג טוב?

שקויעך

א גוט חנוכ ה

דורך פישל'ע הערר ינג

שלום לכם חביביי וידידיי,

תקותי להתעלס אתכם באהבים עד בלי די,

חמין במוצאי שבת מלוגמא,

אבער א שטיקל העררינג אינדערזייט איז נישט קיין סטיגמע.

דורך גד החוזה

גארבעדזש!

טראג ארויס דער גארבעדזש!

לייג אריין א נייע גארבעדזש בעג!

פארוואס האסטו נאך נישט ארויס געטראגען דער גארבעדזש?!

כ'האב דיר געבעטן אז אויף דער וועג ארויס זאלסטו ארויס טראגען דער גארבעדזש!

איינער ווארפט ארויס דער גארבעדזש בעג פון דער צווייטע שטאק אראפ - פויל ווי דער רוח!

א שכן פון אונטען אזוי פויל אראפ צו גיין די פינעף טרעפ און צוריק ארויף גיין, ער אויף פון דער פלטפארם אריין אין גארבעדזש קען

ס'נישט דאס - דער בושה ארויס גיין פון דער הויז מיט א גארבעדזש בעג אין דער הענט און דאס אריין לייגן אין א גארבעדזש קען, אוי דער בושה דער בזיון דערצו איז אין לשער, מ'קען דאס נישט פארשטיין געבען. -

אבער א ין יעדער איינצעלע הויז מיז דאס ווערן געטוהן סיי צו מ'האט א זעלטענע הנאה צו זיין עוסק מיט איהר סיי מ'האט א אויסגעשפוגענע האס אין שנאה מוחלטת צו טראכטן פין אזא געמיינעם ווארט ווי "גארבעדזש".

השתלשלות גארבעדזש?

גארבעדזש איז נישט מער ווי א ליקוט פון פארשידענע ח פיצים וואס איהר בעל הבית זעהן נישט קיין נחיצות אין איהר, ממילא האט מען דאס מחליט געוועהן ארויס צו ווארפען, אין דאס גייט אין עטליכע דרגות, ) 1 ( מ'האט איהר דן געוועהן צו "גארבעדזש"

)2 ( מ'לייגט איהר אריין אין דעם "שווארצען גארבעדזש בעג" ) 7 (

ווען דער גארבעדזש ב עג ווערט אנגעפולט ביז ארויף ארויף ווערט זי צאם געבינדען מיט א קשר של קיימא )4 ( מ'שלעפט ארויס דער גארבדזש בעג פון דער גארבעדזש קען )7 ( מטראקט דאס ארויס אינדרויסן אין דעם גרעסערע גארבעדזש )6 ( ווען דער יום הגדול והנורא קומט צו גיין שלעפט מען צו דער גרויסע גאר בעדזש קען צום גאס )5 ( כל שביעין חביבין - דער גארבעדזש טראק קומט צו פארען אין טראגט אפ מיט אייערע אפ-פאל.

דער גארבעדזש קען איז אזא חפץ וואס יעדער איינער פארמאגט כל הפחות איינס, דאס געפונט זיך אויך ביי די רייכסטע אין שענסטע, דער שמוציגע גארבעדזש קען ליגט או יך אין דעם לוקסוס'דיגע אפיס ווי דער עושר מאכט זיינע מיליאנען.

דורך נח בער

איך רעספעקטיר אן עושר בלויז אויב ער געט עפעס צו פארן ציבור, צי איז עס ווען ער טוט גוטע זאכן מיט זיין געלט, אדער פרובירט נישט צו הערשן איבער אנדערע טראץ זיין איבערגעפילטער באנק קאנ טע.

אנדערש איז ער פונקט ווי דער בלוטיגער ארעמאן וואס צוליב וואס זיין פיי סאמעך קארטל האט זיך שוין אויסגעליידיגט וויינט ער נאך א שטיקל ברויט און דעריבער גייט ער נישט ארום מיט פיינטליך גרויליגע אויגן ווי דער אויסגעפיצטער רעקל וואס באהאלט א פאר'סמ'טער קאפ מיט הויכע פערדלדיגע אויגן.

אה, און אויך גלייך איך דער עושר וואס ברוב חסדו וטובו געט ער א ברייטהארציגע מילכיגער תיקון ביים יארצייט פון זיינע עלטערן...

דורך איש עברי

צניעות, צניעות, צניעות, צניעות!!!!

א גוטן טייערע חברים דאס איז מיין ערשטע פאסט דא אין דעם ה ערליכען פארום ווי איך די ערשטע מאל באגעגענט אונזער היימישע'ן ציבור און געזעהן אז מיר זענען נישט עכט אזוי נאריש און קליינקעפיג ווי מיר פרובירן זיך צו מאכן אין בית מדרש,

לעניינינו פון צניעות

מקען נישט באהאנדלען די נושא פון צניעות אהן צו באהאנדלען בכלל די הי מל-שרייענדע נארישע וועג וויאזוי מיר דיעל'ן מיט די גאנצע טאפיק פון סעקס, די קלוגהויפטס מיט די טויבער'ס זענען בלויז קליינע שרייפלעך אין די ריזיגע בנין פון נאנ-סענס וואס עס

האט זיך אויפגעבויט.

מער ווייניגער האבן מיר בכלל נישט קיין סטראטעגיע וויאזוי צו העלפן או נזערע זכרים און נקבות זאלן זיך האלטן באשיידן און איינגעהאלטן, אלס וואס מיר טוען איז נאר אין די ריכטונג פון צודריקן צוקוועטשן, סטראשן, דעמאראליזירן, אראפקלאפן, מיר האבן אוועקגעווארפן יעדע ביסל לאגיק, פילינג, און נארמאלקיייט.

די סיסטעם ארבעט קודם ביי בחורים

מען פיטערט אים פון ווען ער איז געבוירן מיט שטותים איבער נישט "טאטשען" ווי מטאר נישט, און מפארציילט באבע מעשיות איבער געקויפטע בעיביס, עס ארבעט גאנץ פיין ביז א בחור קומט צו זיין עלטער ווי ער ווערט א עדאלט און זיינע הארמאנען הייבן אהן שפילן און ער ווייסט ניש ט וויאזוי זיך א עצה צו געבן מיט דעם "אבר קטן שיש באדם" ער פאלט אדורך אליין און פילט זיך שולדיג, ווייל ער הערט די שוידערליכע דרשות פון די מנהלים וואס לייגן אראפ דעם חומר העוון מיט זאפט און מיט אלע פארבן ]אויך א סעקסועלע רעליף פאר זייערע פארפייניגטע נשמות[ ד אן ווארפט ער זיך ארויף אויף אלע חסידישע און מוסר ספרים, הערט שובבים תורה אין שטאפט זיך מיט עצות און סגולות און פאלט דורך און נאכאמאל חרטה וחוזר חלילה.

ווען ער האט חתונה וואלט נארמאל געווען אז מען זאל מאכן א סוף צו די גרויליגע אביוס און אים שיין ערקלערן די לעכטיגקייט און שיינקייט פון ליבשאפט. און אים זאגן א גרויסע "קאלארוואר"

אויף די אלע נארישע רייד מיט וואס מ'האט אים געשטאפט און אים זאגן "שמח באשת נעוריך" האק א לעבן און האלט דיך ביי אידישקייט, אנשטאט זוכט מען אפור שרעקעדיגע טעקסטן פון ראשית חכמה און אנדערע ספרי מוסר ]איך מיין נישט מזלזל צו זיין והמבין יבין[ און נאך פאר ער האט ארויס די קאנסעפט פון ליבע און ווארעמקייט אינטימליכקייט און ראמאנטישקייט האט מען אים שוין נאכאמאל געהרג'ט און געשטאפט מיט גילט פילינגס.

די אונטערשטע שורה מען לעבט אין דענייעל צו די גאנצע ענין פון יומען פילינגס, מלייגט אריין די אויגן אין זאמד און מברעטשעט שובבים תורה'ס, די רבוש"ע האט אונז באשטראפט מיט א אבר קטן וואס מאכן פראבלעמען און מדארף קעמפ'ן ווי א לייב צו אונטערדיקן יעדע פילינג, אונטערוועגנס דארף מען אויך פארשטייט זיך אויסמעקן א שיין חלק פון מקרא און א היבש ביסל גמרות און עס קאטעגאריזרן אלס עדאלט סטאף וואס איז נישט פאר קיין בחורים, ]נאר פאר עלטערע וואס פארשטייען אז סנישט פשוט און סמיינט העכערע זאכן....[

אצינד לאמיר גיין אין ווייבער שול

מער ווייניגער האט מען נאך נישט אינגאנצן מצליח געו וען צו רי-

קאנסטראקטשערן אונזערע נקבות, רוב מיידלעך זענען מער עדיוקעטעד ווי בחורים בכלל, און אין די נושאים בפרט, א מיידל האט ליב זיך אהערצושטעלן, און איר נטייה צו ליבשאפט איז שטערקער,

און דא געשעהט די קרעש, די ראציגע בחור האט חתונה, און די

די ענדע דערפון זעהט זיך נאכנישט אויפ'ן האריזאנט.

דורך מצטמק ויפה

מיידל וואס האט גע חלומט פון שמעקעדיג'ע רויזן און א איך וואלט געזאגט אז די געוואלדיגע ה צלחה וואס שטעקט אין די

ראמאנטיש לעבן באקומט אנשטאט דעם א אפגעריסענע בחור, אויפגעפרעסן און אנגעגעסן, און אנשטאט ער זאל זיך אנטוויקלען א לאוו עפעיר אנטוויקלט זיך בלויז א סעקס אפעיר, די בחור האט ענדליך ווי זיך אויסצוגיסן די מעשה, ער איז פטור פון די צרה פון זרע לבטלה, אבער ליבשאפט וואס ווי ווען.

די מיידל שפירט עס און דאן שפלט עס אויף איינע פון צוויי וועגן, אדער ווערט זי אבסעסד מיט זיך אנטוהן אויפגעריסן און עלעגאנט, אדער פארלירט זי די טעם אין לעבן און טוט זיך אהן נאכגעלאזט און קוקט אויס ווי א שמוציגע פ עמפער נעבעך.

דא קומען אריין די אלע שרייעדיגע רעבעצינ'ס וואס געבן די הארמאני פאר די עקל'האפטיגע קווייער, געווענליך זענען זיי

שירה קווייער איז דייקא דאס.

וואס איך מיין צו זאגן איז, אז א מענטש וויל האבן הצלחה דארף ער זיך ארויסהאבן און נישט זיך פאפען, און שרגא פייוויל האט טאקע געעפנט דעם קווייער, אבער ער האט איינגעזעהן אז יואלי הורוויץ האט א געוואלדיגע טאלאנ ט אין אנפיהרען א קווייער האט ער איהם עס איבערגעגעבן, און אזוי האט ער א געוואלדיגע סוקסעס!

דורך פלעין יודיש

מיטל-יעריגע פרויען אין די עידש וואס פארלירן די אורח כנשים, ווי איז דער צימערמאן געבוירן???

און דאס איז זייער קרעאטיווע וועג פון זיך ספראווען מיט די אלגעמיינע מיטל-עי דש דעפרעשאן מיט וואס פרויען אין די עלטער מוטשענען זיך.

אנשטאט וואס מיר זאלן זיין נארמאל און עדיוקעטן די יוגנט,

דורך בר דעת

מדריך זיין חתנים, באגלייטן פרויען, און לאזן לעבן, האט מען שלום עליכם, נאך יארן ליינען האב איך זיך איינגעשריבן לאכול

אויפגעבויט א גאנצע אינדוסטרי פון צדיקים, שקצים, מנוולים, מאלעסטערס, מוכיחים, שלום בית מאכער'ס, שרייעדיגע רעביצינס, וואס הצד השווה שבהן אז זיי האבן זייער סעקסועלע הנאה אויף קרומע אופנים, און דאס איז בלויז א טיפה מן הים ווי ווייט מיר זענען נעבעך אפפ-טרעק אויף א מיאוסע אופן,

מפריה ולשבוע מטובה צו מיטטרינקען קאווע. איך האב ליב א פלאץ ווי נאר פרייליך און שלום דין האבן אייניגע רעכטן, ווי מען קען סתם קוועטשן קעגן סטארס וואס געבן נישט סערוויס און אריינגיין אין טיפע לעיקוואדישע דיסקוסיעס, ווי מען קען זיך טענהן צימעסדיג און נאכדעם ליינען די גאונישע מאטעמאטיקס פון פארוואס. עס קוועטשט מיר וואס עס קוועטשט דעם רוב עולם

עס איז אלץ ווייל מיר זענען נעבעך מיאוס פארקראכן אין דא, איך האב ליב צו ליינען און זאגן דעות און קווענקלענישן און

פארלוירן יעדע סע נס וואס איז מענטשליך תורה'דיג אבער

אט דא פה אשב כי איוותיה נעמט מיר אויף מיט אפענע ארעמס,

אידיש'ליך און סאיז נעבעך "נתערבו דם בחורים עם בתולות" הצד איך דארף אביסל ליבשאפט.

השווה אז אלע ליידן פון דעם קראנקן עקלהאפטיגן סיסטעם, וואס

ברכות מאכן דארף א איד און מען טאר דאס נישט פארגעסן...

מען זעהט א מקוה איד... העושה מלאכה במים רבים. ווען

ווען מען זעהט א שדכן... שהכל נהיה בדברו.

ווען מען זעהט א גנב... בחכמה פותח שערים.

המאבד ממונו בידו.

ווען איינער רויכער ט...

פארוואס זענען די המן טאשן דריי עקיג? עס זאל נישט זיין א שאלה פון ציצית. והיינו טעמא דאיסור על מאשין מצות.

וויאזוי האבן געהייסן אחשורוש'ס דריי שוויגערס? וחמת המלך 'שככה'. וחמתו 'בערה'. 'כשוך' חמת המלך.

וואס איז געוועהן די נס פון פורים? אז המן האט נאר געהאט 19 קינדער. ווען ער האט ווען מער וואלט דער בעל קורא נישט דורכגעלעבט.

שטייט א אונגארישע און זייעט איין וואסער מעלאנעס. פרעגט איהם א גאליציאנער אויבער חכם "זאג נאר, וואס פלאנצט מען דארטן?" זאגט איהם דער אונגארישע אז ער פלאנצט מעלאנעס. פרעגט איהם דער גאליציאנער "איך זעה דאך נישט אז דו זאלסט האבן קערנדלעך?" זאגט דער אונגארישע "וואס פארשטייסטו נישט, איך פלאנץ די seedless מעלאנעס!"...

אפליקאנט פאר א דזשאב: איך זוך ארבעט.

בעל הבית: האסט א סערטיפעקאט פון קאלעדזש?

אפליקאנט: ניין.

בעל הבית: האסט א סערטיפעקאט פון היי סקול?

אפליקאנט: ניין.

בעל הבית: איז וואסארא סערטיעקאט האסטו יא?

איך האב א birth אפליקאנט: )קראצט די בארד( certificate ...

איך האב דיר געזאגט אז איך קום אין 7 מינוט! סא פארוואס רופסטו מיך יעדע פופצען מינוט?!

איך בין געוואלדיג מיט פאזעלס. אויפ'ן באקס שטייט 6-9 יאר, אבער איך מאך עס אין צוויי טעג!

א ]שמור במערכת['נע חסיד פאלט אראפ צוואנציג שטאק. אלע הצלה קרעשערס קומען צו לויפן און איינער פרעגט איהם "וואו, וואס איז דא געשעהן?" זאגט דער ]...['נע חסיד "איך ווייס נישט, איך בין נאר יעצט אנגעקומען"...

א ליטוואק פרעגט א ]...['בער חסיד איין נאכט: "רעב איד, איז דאס למעשה די לבנה אדער אפשר א ספק זון?" זאגט איהם דער סנאב, וואלקענדיג ווייטער בקומה זקופה "איך ווייס נישט, איך וואוין נישט אין דער געגענט"...

קינד צו דער טאטע: געדענקסט האסט מיך צוגעזאגט א 199 'טער אויב איך באקום א 199 אויף מיין בחינה?

טאטע: ]מיט א געשוואלענע בויך פון נחת[ יא! אודאי!

קינד: גוט. דו קומסט מיך א צוואנציגער...

יואב: וויאזוי האט מען זיך אן עצה געגעבן פאר 299 יאר צוריק אן טעלעפאנען און סעלפאנס?

לעיקוואד: מ'האט נישט. קוק ווי זיי זענען נעבעך אלע - איינס ביי איינס - אויסגעשטארבן!

געפילטע פיש: דאס הייסט דען א פחדים'דיגע פארשטעלער קאסטיום?! וויפיהל קאסט עס בכלל?

דער געשעפטסמאן: טויזענט דאללער פלאס טעקס.

געפילטע פיש: וואו! פחדים נוראים!...

א BMG כולל'ניק פרעגט זיין אינמיטן די ספירת העומר טעג "וואס איז היינט פאר נאכטמאהל?" ענטפערט זי בפשטות "נעכטן איז געוועהן שניצל".

א קארגע גאליציאנער, א פרומאק, קומט אן אהיים, און זיין ווייב זאגט איהם אז די טשיקען איז פארדארבן און מען דארף עס ארוטיסווארפן. "ארויסווארפן?" ווערט ער דערציטערט, "מען קען עס אהינגעבן פאר'ן ארימע שכן וואס האט שוין לאנג נישט געגעסן טשיקען." דער ארעמאן האט געגעסן מיט פרייד, און תיכף האט מען איהם געמוזט אריינפירן אין שפיטאל. דער גאליציאנער הערט אז דער שכן איז אין שפיטאל איז ער איהם געגאנגן מבקר חולה זיין. ביינאכט איז דער ארעמאן נפטר געווארן. צומארגענס איז געוועהן די לויה, און דער גאליציאנער האט זיך באטייליגט. אויפדערנאכט, ווען ער איז אהיימגעקומען פון די שבעה זאגט ער פאר זיין ווייב: "נו? און דו האסט געוואלט ארויסווארפן דעם טשיקען? 4 מצוות האב איך אריינגעכאפט צוליב דעם טשיקען: מתן בסתר, ביקור חולים, הלווית המת און ניחום אבלים... אזא טשיקען זאל מען אוועקווארפן?!"...

א איד'ל וויל אריבערגיין דער מאנטריעאלער גרעניץ, מיט נישט מער און נישט ווייניגער ווי 7 פרידזשערעיטארס אויף זיין האנדא אדעססי. דער גרעניץ וועכטער שטעלט איהם אפ און פרעגט איהם "מאי האי דקמן?" גיבט איהם דער איד'ל צו פארשטיין אז ער איז א ערליכע איד און ער דארף איינס פאר מילכיג און איינס פאר פליישיג. "נו", פרעגט דער וועכטער, "דאס פארענטפערט נאר 2, וואס איז פשט אין די איבעריגע?"

"פון פסח האסטו געהערט?" פרעגט דער איד, "איך דאך א מיליכיגע און א פליישיגע פאר פסח אויך". דער וועכטער קראצט זיך אין שטערן און פרעגט "איז וואס איז מיט'ן 7 'טען פריזשערעיטאר?" "נו, וועגן איין פרידזשערעיטאר ווירטשאפסטו אהן אזא טאראראם?"...

א חסיד גייט אריין אין מקוה, און לאזט ארויס א טיפע "א-ו-י!". זאגט איהם זיין שכן אין בור: "הע, דו זאגט מיך?!"...

תענית אסתר קומט א בריסק'ער אהיים און זאגט פאר זיין ווייב אז ער פילט א חולשה יתירה און ער מוז אויספאסטן. נו, אשת בריסק'ער כבריסק'ער, זאגט זי איהם "גוט, נאדיר א חצי שיעור אלטע הארטע ברויט, און א שלוק וואסער". קוקט איר אן דער מאן און זאגט "וואס איז מיט דיך קריינדל, דא האנדלט זיך דאך פון מצוות פקוח נפש, און מען דארף מחמיר זיין במצוה...

שטעל צו א סעודה כשלמה בשעתו..." אומר ועושה, קריינדל רעכט אן מטעמים כאשר אהב, אבער צוליב די שמעק פון די מאכלים האט קריינדל אויך אנגעהויבן פילן א חולשה. זאגט זי פאר איר מאן אז זי מיינט אז זי וועט אויכעט אויספאסטן. זאגט איר דער מאן "גוט, איז נעם א חצי שיעור הארטע ברויט מיט א שלוק וואסער." זאגט איהם די ווייב"אבער עס איז דאך פקוח נפש?" "אה", דרייט דער בריסק'ער מיט'ן גראבן פינגער, "ביי ווייבער האט מען ניט מחמיר געוועהן"...

בדחנות:

ווי איך טוה דא קוקן

און מיינע אויגן רוקן

און שנעלערהייט שיקן

איבער די טישן פול מיט ביינער פון טשיקן

קיינע הרע אזויפיהל צו פארציקן

ממש ווי א מאנטיג'דיגער תיקון

בין איך געקומען צו א מסקנא טריקן

אז דאס אפצוריקן

און אפצו פליקן

חס ושלום זיך אזוי אויסצודריקן

נאר פשוט באמת געמיינט די נשמות זאלן האבן א תיקון

מוז זיין אז דא איז געווען א ציבור

וואס זענען געזעסן איבער

ס'זאל נישט אויסגערעדט זיין ווי פריער מדובר

צום טעלער מחובר

און זיי האבן מסדר געווען דעם קרבן ציבור

נא ווי לאנג דאס איז

דורך פעדע ר

א סעודת מצווה געוויס

איז זיכער אז מען מוז

עסן ביז

מען שפירט אז מ'איז גראב מבית אל עד לוז

און דאס איז א זכות

יא פונקט ווי א סעודת ברית

ואין שמחה אלא בבשר ויין

און אז מען טוט זיך דערפרייען

קען מען דערנאך אויך טריייען

אז דער חתן זאל פון שמחה זיך דרייען

איינגעבויגן אין צווייען

ווייל וואו קען אן עצבן

מאכן א צווייטן טאנצן

און לאמיר טאקע נישט פארקריכן

איך האב נישט געברויכט לאנג זוכן

נאר גלייך געזעהן די פולע פאר שיכן

און נישט בלויז שיכן נאר אויך גאנצע גופים

וואס זענען געזעצן ארום טיש עקופים

בקומות ז קופים

און בגילופין

טוט מען פרייליך מאכן דעם חתן ברצופים

נא! האב איך נישט געטראכט קיין סאך

נאר גלייך

זיך גענומען צו די זאך

און פרובירט ארויס צוברענגען מיין פאך

מ'דארף די מחשבות אביסל אויסגראדן

נישט צו זיין ווי דער בהמה אין אין צדין

נישט צו גיין אין נעץ בלינדערהייט

נישט זיין ווי א טשיקן וואס אין באקס ער שרייט

אדער ווי דער אינגל מיטן פלאמעדיגן באק

נאכן כאפן פון מלמד א קנאק

און פון מנהל א פראק

פון טאטן א האק

און פון מאמען א שאק

נישט ווי דער בחור מיטן פארבלאשטן נאז

אנגעזעצט אין באבלאזט

נאכדעם וואס זיין משגי ח האט דעם טומפער געלָאסט

און אים אריינגעפסוק'ט פיהל מיט דזשאוס

איך וויל דא אזאנס פארמיידן

כדי די זאלסט נישט נאכדעם דארפן ליידן

ס'איז א שאד אז א חתן פון זיידן

זאל אים חלילה עפעס שאדן

חתן איידער איך פאנג אן מיינע דיבורים

וויל איך אויסגלייכן דיינע הרהורים

דו זאלסט נישט מיינען חלילה

אז איין ווארט גרעניצט זיך מיט אמת אפילו

חתן דו זאלסט נישט מיט א רוגזא בלייבן

כ'מיין נאר אריינצופארן אין דיין באבנס באבן

אויב אבער חלילה, איינער שפירט מיט א שטארקע ממשות

אז ס'טוט אים וויי, ער האלט ביי חלשות

צוליב וואס אים ס'טוט שטעכן, ביז וויינען

להוי ידיעה, אים טוה איך טאקע מיינען

פאקט איין, און ווישט אייך די נאז

איך וועל נישט טאלערירן קיין איין בלאז

חתן די פאנגסט אצינד אהן א נייע לעבן

דארף מען דיך אביסל אנווייזונגען געבן

כ'האב אמאהל געהערט א ווארט פון איינעם דערמאנען

אויף פר שת יתרו. א גוטס. ס'טוט שיינען

לויט די דבר אחר אין רש"י

האט ער דערויף א באמבאסטישע קשיא

אויב ויחד יתרו טוט מיינען אז ס'האט אים געשטאכן

און ער איז אויף די שמועות טובות געווען צובראכן

דאן פ"וו איז יתרו העפי וואו אין א יו"ט אינדערוואכן

ציוואס באמבלט יתרו 'בר וך השם'.

מיט א שמחה עצומה כאילו ס'איז גארנישט געווען

אויב האט יתרו באמת געטוהן האבן שמערצן

וואלט ער דאך געדארפט דערויף קרעכצן

נאר פשט איז האמנתי כי אדבר

אזויפיל מאל מ'זאגט א זאך כדי את האוזן לשבר

ביז מען טוהט עס שוין אויף אן אמת גלייבן

אזש מען טוט זיך דערנ אך פון שמחה הייבן

אמאל איז דא זאכן וואס טוען שטעכן

אבער מ'זאגט ב"ה. טוט מען עס ברעכן

אמאל איז דא א זאך וואס געט א מערדערישע ציפ

אז ס'שטעכט אריין ביז'ן זיבעטן ריפ

די עצה איז אבער צו זאגן ברוך השם

געלויבט איז דער באשעפער פאר דעם

ביז מען טוט עס אזויפיל מאל ר עפיטן

און אלעס וועט נשתנה צום גוטן

חתן ס'וועט זיכער זיין זאכן וואס שטעכן און ציפן

באט יו מעיק שאר צו בלייבן מיט אויסגעשפרייטע ליפן

מיט א שמייכל וועסטו אלעס איבערהיפן

וועט דאן פון דיר 'געשמאקייט' טריפן

זאג אויף א שוועריגקייט. "וואט דא איי קעיר?"

וועט זי זא גן "יא סא פעיר".

חתן גענוג מיט די דברי כבושין והתערורות

מ'עט נאך זאגן באלד, אז איך ברענג אריין דא א מוררת

דער בדחן זאגט ווערטער שטרענג, און הארטע

ס'פעלט אים גראבע שרויפן תרתי

מ'וועט מיך נאך באלד אנכאפן

און מיינע ביינער גוט באקלאפן

פון פענסטער מיך ארויסש יבן

אריינבויקענען אין מיך אפאר גריבן

חתן, אצינדער אביסל הדרכה

וויאזוי זיך מסדר צו זיין מיט דיין משפחה

כ'ווייס אז מ'האט דיר געטוהן גיט איינבאקן

אז די פרויען קענען גוט קאכן. אזוי אז ס'טוט קנאקן

מאנכע טענהע'ן אז זיי זענען אזוי געבוירן

איך זאג אבער אז דאס א יז פון טייג ארויס געיוירן

זיי לערנען זיך אויף אונזערע ביינער

די ערשטע יארן, וועסטו עסן פארברענטע שטיינער

שווארץ ווי קויל, הארטע שטיקער

אנשטאט זאלץ, אויל, און בעקינג סאדע שטאט'ס ציקער

און נאך א יאהר איז שוין נישט אקטועל במילא

ווייל דער חוש הטעם מ'פארלירט א הן קיין שאלה

דו דארפסט דיך אבער נישט נעמען צום הארצן

איך האב אן עצה אז די וועסט אויגן שטארצן

ס'איז ב"ה דא גענוג רעסטאראנטן

און די קענסט אפי' אריין גיין צו א באקאנטן

אבער זעה אז די ביל פון די פיצא זאל נישט יערן

און גרעסער פון דיין עלעקטעריסעטי ווערן

ווייל אויב עס וועט זיך צו אזא מצב דערשנעלקען

זאלסטו זיך צום רעסטעראנט אריבערציען און פעקלען

אבער חלילה אינדערהיים די זאלסט אפי' מאכן א מינע

ווייל דעמאלטס וועסטו מיט דער מאפ וואשן די גרינע

וועסט דאן קענען בלוט שפייען

אבער די דזשארע פון די פאדלאגע, וועסטו קייען

דו זאלסט חס ושלום, אויך נישט אויפעסן אלעס

ווייל דאן וועט זי נאך א טעלער דיך געבן אהן קיין שאלות

טאמער אבער וועט זי דיין מיינונג אויפן עסן פרעגן אויפן ארט

זאלסטו זאגן פאר איר. אוי "גוט" איז "נישט" דאס ווארט

דערנאך קומט דער ענין פון דרך ארץ

וויאזוי צו באה אנדלען די ווייב בכבוד ובמרץ

דו זאלסט די געשיר גוט אויסוואשן

ווייל אויב נישט וועסטו טרעפן צעטלעך אין דיינע טאשן

דו זאלסט גוט איינקריצן אין דיין זיכרון

וויאזוי א אייער שפייז האט אויסגעקוקט אין די גוטע יארן

ווייל איך ווייס נישט ווען ס'וועט קומען אן עת

דו זאל סט זיך נאכאמאל באגעגענען מיט אן אייער שפייז

און אויב יא, וועסטו מסתמא אים נישט דערקענען

וויבאלד ער וועט זיך שטארק צוברענען

דו זאלסט חלילה א סעלפאון נישט טראגן

ווייל ס'וועט נישט סטאפן רינגען פון ווען ס'טוט טאגן

כאב מיך דערמאנט פון נאך איין אייטעם וואס פעל ט

כ'קען מיך נישט רירן אנדעם, כ'ווער פארגעלט

די קענסט פליז אויפפיקן אפאר רענצלעך

און ארויסטראגן די גארביטש גענצלעך

איך האב געזעהן א מייז אפאר שעה צוריק

כ'שטיי אויפן געז רענטש אינטער גרויס דריק

די מייז האבן זיכער אונזער הויז אינוואדירט

איך וויל מיך שוין מו פן, אויב נישט ווער איך גערירט

כ'האב געזעהן א חיה אויף 22 פיס

קריכן אויפ'ן וואנט רוף שוין די פאליס

ער האט מיך געוואלט בייסן געוויס

יעדע בעיבי ווייסט, אז א ספיידער ס'איז

ס'איז דא א ריזיגע סעיל האט א שכן געזאגט

ביי די קליידער סטאר,די פרייזן זענען ממש צוקאקט

נעם ארויס א מארגידזש, איך דארף אסאך איינקויפן

ס'איז אזוי ביליג, ס'איז א 'נבירה' נישט צו קויפן

מ'וועט דיך ארויסשאקלען פון בעט צופרי

גלייך ווי נאר דער האן זאגט קוקוריקי

נאר דער האן איז א צווייטע, וואס ביזט געווען געוואוינט

ס'קען אזוי הויעך שרייען, אז פאפן, וועט זיך דיר נישט האבן געלוינט

און דאס איז נישט סתם א 'קוקורי'

נאר א ריזיגע זייגער מיט א D בעטערי

שפעטער ווערט דער מצב אסאך מער אנגעצויגן

מ'עט דיך ארויסשלעפן פון בעט מיט פארקלעבטע אויגן

זעה חלילה נישט צו פארלירן דעם טעמפער

מ'דארף פשוט דעם קליינעם איינטו ישן א פעמפער

אין ישיבה האסטו געקענט כראפענען ממצרים ועד הנה

אינדערהיים איז דאס אבער פון די פראבלעמען די קליינע

אין ישיבה האסטו געקענט איבעררעדן יעדן

אינדערהיים קענסטו אבער דיינע ווערטער סעבן

די קענסט פארגעסן פון קרעכצען און בלאזן

זיי קענען אסאך בעסער די מיטלען יוזן

און די וועסט זיך טרעפן אין הקדש, בחיפזון

זיך ווישן מיט צייטונגס פאפיר, און זיך שפייזן פון גראזן

יעצט אז דו האסט שוין אביסל הדרכה

קענסטו אנפאנגען דיין לעבן מיט ברכה

חתן זאלסט אבער קלאר וויסן

און יעדער זאל הערן וואס ליגט אויף מיין געוויסן

אלעס וואס איך האב דיר געטוהן דא אויפליינען

האב איך פארשטייט זיך דאס פארקערטע געטוהן מיינען

זארג נישט כ'האב מיט מיינע עס געטוהן דורך שמועסן

כדי אז ס'זאל איר חלילה נישט פארדריסן.

דאס זעלבע אינדערהיים, ווען דו ווילסט עפעס שיסן

טוה איר עס קודם רוהיגערהייט לאזן ו ויסן

און בעסער אויך נאך א פעטן ביסן

אזוי וועסטו פון ישוב הדעת געניסן

און נישט פון נערוועזקייט זיין צוריסן

וואס דאן וואלסטו דיין ווייב צוריסן

נאר הכול על מי מנוחות זיך גיסן

און ערוואקסענערהייט מיט איר עס דורכשמועסן

קענענדיג אזוי ריכטיג אזאך באשליסן

און פאר געס נישט אז בצלותהון ובעותהון

קען מען אלע טויערן דורכשיסן

און א גוטע לעבן שליסן

ווייל נאר בזכותה איז מען זוכה צו תורה

ווי ס'שטייט שרוי בלא אשה, שרוי בלא תורה

ווי מען זעהט טאקע ביי יתרו אין די זעבע פרשה

שטעלט זיך מיר דארט א שטיקל קשיא

יתרו קומט אין מדבר נ אכן הערן גוטע שמועות

און עצה'ט משה'ן מיט אזא בקיאות

דו דארפסט זיין בקוו הבריאות!

נבל תבול, ס'ניצט אויס דיין חיות!.

שטעל שרי מאות, צוליב דיר טוה עס!

די שווערע ענינים, פסק'ן דו, מיהת!

וכל הדבר הקטן ישפטו הם אהן קיין מניעות!

יתרו פרייד זיך על כל הטובה אשר עש ה ד', אהן א צאל

און איז אפי' מגייר בתוך עם ישראל.

און דא מיט אמאהל

מ'האלט שוין ביי גאל ישראל

ס'קומט שוין צו קבלת התורה אט אט.

יתרו פוצט אפ אהן זאגן א ווארט?

נאר פשט איז אז דער עיקר פארוואס יתרו איז געקומען

איז אפש' ווייל ער האט ציפורה, מיט גענימען

ווייל בז כות די צדיקת ציפורה

האט משה זוכה געווען צו די תורה

ווי ס'שטייט אז א דאנק די הילף אירע

איז מען זוכה אז 'תורה', רוהט אין די דירה

דו גייסט דאך יעצט בויען א הויז, פאר די שכינה לשוכן

ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם

די שטוב פון א איד איז צו דער משכן געגליכן

אז השם זא ל רועהן דארט, דארף ער זיין מוכן

מ'זעהט אין פ' פקודי טוט שטיין

אין פ' כ"ב וואו מען האט די נדבות געטוהן מנדב זיין

ויבאו האנשים על הנשים, כול נדיב לב.

מ'האט געברענגט די צורינגען פאר די מעשה חושב

זאגט רש"י, וסמוכין עליהם, די נשים האבן געמוטיגט די מענער

צו ברע נגען די תכשיטים, וואס מער און וואס שענער.

מכח זייער ליבשאפט לאין קצבה

וואס די פרויען האבן געהאט צו די גרויסע מצווה

זענען זיי אליין צו משה'ן געקומען

און די מענער אויך מיטגענימען

זאל דער אויבשטער העלפן, אז די זאלסט אויפבויען

א בית נאמן בישראל

און זיך טאקע ב ייגן אלעמאל

ווייל דורכ'ן איר אויסהערן

וועסטו "בעז"ה" קענען א ת"ח ווערן.

פורים אין די גאסן:

!Oh Nuts איז פיל ווי ביי כפרות,

די נשים פארשוויצט פון ציפקע צרות,

מ'שטופט ווי אין א יום כי'פורים'דיגע מקוה,

מהדרין למהדרין פאר א מצוה,

אלע קאלירן בעסקיטס שיינע,

די שוויגער א גרויסע, די שכן א קליינע,

ביים בעקעריי מ'לויפט מיט זעק,

אנגעפילט מיט די קוכן פון דריי עק,

ביים טוי סטאר א הויעך געפילדער,

קליינע און גרויסע אלע סייז קינדער,

היטן, ביקסן, קרוינען און בערד,

אנגעווארפן אויף די גאנצע ערד,

פורים לנו זינגט שוין די רבי פון דרייצן,

אין שומר שבת טוט מען שוין טאנצן,

שטיפישע ווארפן קרעקערס פון דאך,

דורך רויטע וואנצעס

די פ"ר גרייט זיך, נישט רעדן צום זאך,

ביי די וויין סוחרים זענען אלע מבינים,

בין ארור לברוך גאנצע הלכות און דינים,

די וויינאליזשיסט @יואב טענה'ט ס'איז טריקן,

@יין שרף א קעסטל וואדקע צום דערקוויקן

אין די גאסן א געמיש פון בעגס מיט קאליר,

מוזיק, טראפיק, מיט טיקעטס אן א שיעור,

ביי די מחמירים האט מען שוין המן געטייט,

מיט די קינדער זיינע פון א גאס לייט,

פורים! אידן! ער איז שוין אט אט דא,

אזוי פארשטיי איך ווען די גאס איז ווי א זאא,

אלזא ברודער לאמיר לאכן, טאנצן, טרינקען א לחיים,

שיכור'ן און שלאפן לקיים ידי שניהם,

ל-ש-נ-ה ה-ב-א-ה ב-י-ר-ו-ש-ל-י-ם!!!