ספר האישים

נייע ארטיקל ר' וועלוול, א שמעלצער און א שעפערישער! זייט 45

בעזהשי”ת

ספר האישים

אנשי שם ארטיקלען און פראפילן אויף בארימטע אנשי ציבור, געשריבן פאר "קאווע שטיבל"

דורך חברינו היקר, חוקר אישים ושיטות

מאראנצןזאפט

מיט הוספות פון @חברים

גרעפיקס דורך: מה הוא

kaveshtiebel.com

לכבוד שבועות תשע”ה לפ”ק

מפתח

א ווארט פון די מנהלים ... 3

די ברסלבער משפיעים ... 20

רבי יעקב מאיר שעכטער ... 20

בעינן נמי לכם ... 4

רבי יצחק משה ערלאנגער ... 21

ביים גרעפיקער אין האנט ... 5

רבי יצחק ראקאוו ... 21

מבשר בחסד עליון ... 6

הרב קלוגער ... 22 הערשל פרידמאן ... 11 רבי מאטל ... 23 יאסי געשטעטנער ... 11 רבי צבי מאיר זילבערבערג ... 26 יצחק שלמה דרעזנער ... 11 רבי יצחק משה ערלאנגער ... 27 נפתלי שטיין ... 11 רבי סנדר ערלאנגער ... 28 יונה כהן ... 12 רבי איתמר שווארץ ... 28 הרב אהרן קאהן ... 12 הרב ברוין ... 30 חיים יואל לעבאוויטש ... 12

שלום ושלוה השקט ובטח ... 31

הרב שמואל פוקס ... 12

בנימין ידיד ה' ... 32

יצחק קלאר ... 13

בגן רבי שלום ... 34

וועלוול שמעלצער ... 13

דער עילוי ... 36

יואלי לעבאוויטש ... 13

עלתה לו חמה לרבי יהושע ... 39

הערשל מייזליש ... 13

הרב אשר לעווין ... 40

מיכל פישער ... 14

ומרדכי רצוי לאחיו ... 43 פינקי אן אריגינעל ... 15 ר' וועלוול, א שמעלצער און א משפיעים און זייערע השפעות ... 18 שעפערישער! ... 45

רבי אלימלך בידערמאן ... 18

א ווארט פון

די מנהלים

עס איז אונז א כבוד און א זכיה צו האבן א טייל אין דעם פענאמען וואס רופט זיך "קאווע שטיבל". אין די לעצטע דריי יאר זינט דאס שטיבל האט געעפנט די טויערן, האט זיך ווי געעפנט א פלייץ פון שכל הישר, אינטעליגענץ, שעפערישקייט, יושר, טאלעראנץ, און א ברייטע פלאטפארמע וואו אזויפיל טאלאנט איז געבוירן געווארן און אנטוויקלט געווארן.

עס איז נישט קיין סוד אז עס איז שווער צו אנטוויקלען און באקומען אנערקענונג אויף אייגענע טאלאנטן אדער לאזן הערן אינדיווידואליסטישע דעות. דערפאר איז דער אינטערנעט )טראץ זיינע נסיונות ווי יעדע טעכנאלאגישע אנטוויקלונג( געקומען ווי א ברכה צו ערמעגליכן צו גרינדן א ווירטועלן "קאווע שטיבל" וואו יעדנ'ס דעה איז חשוב, און וואו עס איז נישט דא א חיוב צו קאנפארמירן צו אן עטאבלירטן מהלך-המחשבה.

ווי לאנג אייערע דעות זענען תורה'דיג, ווי לאנג איר האלט בכבוד אונזערע חברים און לאזט זיך נישט אראפ אין אומאויסגעהאלטענע רייד, זענט איר וועלקאם אנטיילצונעמען אין אונזער שטיבל.

* דא ווילן מיר באגריסן ידידינו היקר ספרא רבא וועלכער איז אונז באקאנט מיט דעם פסעוודאנים "מאראנצןזאפט", וועמענס הערליכע ארטיקלען טוען שטארק בארייכערן דעם שטיבל, בפרט זיינע גאר ברייטע, ארומנעמענדיגע מאמרים אויף אנשים מפורסמים פון וועלכע א טייל זענען צוזאמענגעשטעלט געווארן אין דעם דאזיגן "ספר האישים".

עס איז דא דאס פלאץ צו באדאנקען יעדן שרייבער וואס באמיט זיך מהנה צו זיין דעם ציבור, סיי מיט לענגערע ארטיקלען און סיי מיט קורצע הערות און קאמענטארן. אייערע ווערטער און געפילן בארירן אזויפיל הערצער, און זענען מהנה טויזענטער מענטשן.

באזונדער ווילן מיר באגריסן אונזערע געטרייע ידידים פישלע העררינג, רויטע וואנצעס, מה הוא, שמעקעדיג, שטילע

אינגערמאן, יאסל ראקאווער, און נאך, וועלכע האבן זיך אוועקגעגעבן בלב ונפש פאר דעם דאזיגן פראיעקט אדער פאר אנדערע פריערדיגע פראיעקטן.

אחרון אחרון חביב דארפן מיר דערמאנען ידידינו היקר איש חי ורב פעלים באקאנט מיט דעם נאמען "כוכב", וועלכער שטייט בראש פון פילצאליגע פראיעקטן צו ברענגען הנאה פאר טויזנטער לייענער. דער דאזיגער "ספר האישים" איז נאך א רינגעלע אין דעם גאלדענעם קייט פון כוכב'ס געוואלדיגע לייסטונגען פאר אונזערע חברים אויף דעם קאווע שטיבל וועבסייט, און אויך די דערגרייכונגען נאנט און ווייט צו לייענער אינדרויסן פון דער ווירטואלער וועלט.

מיר קוקן ארויס און האפן אויף דער ווייטערדיגער השתתפות און הצלחה פון אונזערע חברים, און מיר זאלן ממשיך זיין זוכה צו זיין צו געבן א פלאטפארמע פון אפנקייט און ברייטקייט על דרך התורה, און העלפן איינער דעם צווייטן בגשמיות וברוחניות, מיט מחשבה, טאלאנט און ידיעות.בברכת חג שמח,

חברי ההנהלה

קרעדיט:

ארטיקלען: מאראנצןזאפט הערות: פון חברים רעדאקטאר: פישלע העררינג, כוכב גראפיקס: מה הוא בילדער: רויטע וואנצעס ספאנסארס: שטילע אינגערמאן, הרוצה בעילום שמו.

דבעינן נמי לכם!

די באקאנטע חרדי'שע פירמע ''גאלדן פלאו'' פלעגט יארן לאנג האבן אויף זייערע מאראנצן-זאפט פלעשלעך דעם סלאגאן: Growing kids need orange juice.

ווי די לעגנדע פארציילט, האבן זיי עווענטועל דאס געמוזט באזייטיגן, אנגעבליך צוליב וואס מאנכע האבן גע'טענה'ט, אז דאס איז פארפירעריש, און עס האט פאר דער פירמע געדרויעט אן אנקלאגע אין געריכט דערנאך וואס עס איז נישט פארהאן די שטודיע וואס זאל אונטערשטרייכן זייער באהויפטונג.

כהיום האבן זיי דעם סלאגאן:The taste you grew up on וועלכער איז אגב לדעתי פיל בעסער, ווייל עס האט אין זיך דעם צוויידייטיגן משמעות, אז דער געטראנק איז א הילף פאר אייער וואוקס און נערונג, און דערצו ספעציפירט עס די פירמע זעלבסט, און נישט דעם געטראנק פון מאראנצן זאפט אין אלגעמיין.

* אין אמעריקאנער ליטעראטור איז ברייט באוואוסט די פאעזיע אין פארעם פון א קורצער געשיכטע, מיט'ן נאמען Eleven, וואס איז געשריבן געווארן דורך די מייסטער שרייבערין און פאעט Sandra Cisnero.

זי שילדערט דארט די געפילן פון א קינד וואס איז נארוואס געווארן עלף יאר אלט, און אויף איר געבורטסטאג שטייט זי און וואונדערט זיך: צי בין איך טאקע געווארן מער ערוואקסן?! דאס קינד קומט דאן צו א באשלוס, אז דאס לעבן פון א מענטש איז ווי דער וואוקס פון א צוויבל!

פונקט ווי ביי דעם צוויבל קומט כסדר צו נאך א שיכט צו די פריערדיגע, וועלכע וויקלט ארום די קלענערע שיכטן, דאס זעלבע איז מיט דעם מענטשן. און אין דעם אכציג יעריגער פערזאן וועט אלעמאל פארבלייבן באהאלטן דאס פיר יעריג קינד וואס ער איז געווען אמאל.

* דער ערוואקסענער פערזאן איז אלעמאל דער זעלביגער ווי פון זיין יוגנט, און אויב האט עקזיסטירט אזא כלל, אז אין דער יוגנט איז מען אנגעוויזן אין א גלעזל געשמאקן געטראנק, דעמאלט בלייבט דאס אלעמאל ליגן טיף באהאלטן אין די

אינערליכסטע קעמערלעך פונעם מענטש.

אין א פאריאגטן רוטין פון נאכלויפן דעם אייגענעם שאטן, וועט זיך צומאל גלוסטן אויסצוטון די גרויסע שיך, זיך אנגיסן א קאלט גלעזל געטראנק און פארברענגען זארגלאז און פריי, ווי עס איז וואלט ווען נישט עקזיסטירט קיין מארגן.

אט דערפאר זענען מיר דא אין "קאווע שטיבל"! ווי מיר פארברענגען אינאיינעם אין א רואיג ווינקל. מיר קריכן ארויס פון אונזער טאג טעגליכער נארמע, מיר פארשטעקן דעם געווענליכן "זיך" וואס האט זיך אומוועלנדיג געפארמט ארום אונז אין לויף פון די יארן, און מיר פארגינען זיך א קאלט גלעזל משקה.

* מיינע טיפסטע דאנק וואונטשן זענען פאר די טייערע עורכים פון "ספר-האישים", כוכב מה הוא און רויטע וואנצעס, פאר'ן מיר שענקען דעם גרויסן כבוד, צו געפינען אט די "אנשי שם" ארטיקלען ווערדפעליג דאס צו צוזאמענצונעמען לפונדק אחד, לעלות על שלחן מלכים.

מיין טיפסטן הכרת הטוב איז פאר די געטרייע הנהלה פון "קאווע שטיבל" און פאר אייך אלע טייערע חברים מקשיבים; איר האט געעפענט פאר מיר א קוואל פון חכמה, פון וועלכן איך האב אזויפיל קונה געווען, און איך בין אייך זייער דאנקבאר דערויף.

און א דאנק מקירות לבבי פאר'ן בורא עולם, פאר'ן מיך שענקען דעם פעדער אין דער האנט און א ברכה צווישן מיינע פינגער אייך צו מהנה זיין. מה' מענה לשון.

* הכל מודים בעצרת דבעינן נמי לכם. א מענטש דארף טרעפן זיין זיך, כך היא דרכה של תורה. זיין חירות, ואין לך בן חורין אלא מי שעוסק בתורה. געדענקט, אייער פרייהייט און זארגפעלטיגקייט ליגט אלעמאל אינערליך אין אייך.

חג העצרת, התשע''ה

אייער פריינט, מאראנצןזאפט

אין די קומענדיגע נעשה קודם שטעלן טעג וועט מען בכל מיר עס אויס ונשמע קבוצות ישראל הערן און דערנאך וועלן

ביים

זינגען ניגונים אויף די מיר עס אדורכליינען ווערטער "בָּרוּךְ הוא בעזרת השם, אבער אֱלקֵינוּ שֶׁבְּרָאָנוּ לִכְבודו אזוי בשעת'ן מסדר זיין וְהִבְדִּילָנוּ מִן הַתּועִים,"

אלעס האב איך געזען

גרעפיקער

און טאקע מיט די דא און דארט ווי מען ווערטער פיל איך זאל נאר כאפן א בליק פאר די פאסיגסטע איז עס ממש מיט דא אנצוהייבן מיין א גאלדענע שפראך

אין האנט

אריינפיר, מיר דאנקן אלעס שייך הערליך השי"ת אז ער האט אויסגעשמועסט, און אונז אויסדערוועלט פון ער האט זיכער די אלע פעלקער און אונז געוואלדיגע זכות פון אפגעטיילט פון אלע פארשאפן פאר אזויפיל וויסטענישן, די ריכטיגע יודן א ריכטיגע שמחת פלאץ דאס אנציווייזן יו"ט.

און צו צייגן איז טאקע אי לאו האי כוכב אונזער "קאווע שטיבל"

איכא ניקים כמה ווי מיר זעען ווי אזויפיל בשוקא יא דאס נאך ווי ריכטיג דא, איך וועל מיך נישט יעצט באציען חרדי'שע יודן וואס קענען ווען ליגן אריינגעטון דארט ווי די גוים, און אויף כוכב בכלל, וואס פאר דעם אליין קען איך אנפילן א גאנצע אנשטאט דעם איז דא צוגעשטעלט אזא הערליכע פלאץ ווי מען אויסגאבע, איך וועל נאר ארויסברענגען מיינע פאר ווערטער בעינן קען זיך באמת אינטערהאלטן שטענדיג און טאקע דורך אונזער אונזער ספר האישים, די הערליכע ארטיקלען און באשרייבונגען פון אלעמען אויסגערופענעם קאווע שטיבל איז אסאך קלענער די מאראנצןזאפט איז שוין אזוי דא צווישן אונז בערך צוויי יאר און אין נסיונות פונעם אונטערנעט, ווי די הנהלה טוט זיכער מאכן אז עס קול ואין עונה אוודאי עס האט געשטראלט צווישן אונז דא אויף זאל זיין צוגעשטעלט פונעם אלעם גוטן, אויפן בעסטן און שענסטן קאווע שטיבל אבער נאר דא, ביז אונזער אלעמען באליבטען און פארנעם אויסגעהאלטן ע"פ תורתינו הק'.

באקאנטן שליח ציבור כוכב זאל זיין געזונט, האט נישט גערוהט די גמ' מס' פסחים הכל מודים בעצרת דבעינן נמי לכם, מ"ט יום און אזוי שיין מסדר געווען אזא הערליכע ספר, וואס זאל קענען שניתנה בו תורה הוא, ווי יעדער ווייסט קומט אונז די גמ' דא זאגן באשיינען אין פילע יודישע שטיבער דעם הייליגען יו"ט הבעל"ט, אז שבועות איז די צייט אז מיר אלע זאלן וויסן אז די תורה איז נישט און מיר אלע ווייסן דעם אמת אז ער האט זיך נאך ניטאמאל געהאט סתם א "באָגי מען" און מען זאל וויסן אז די תורה קען מען מקיים צייט זיך אפצורוען פונעם פה-סח, און שוין איז ער דא מיט פרישע זיין אפילו ווען עס איז לכם, יא מיטן הנאה האבן פון די וועלט טוט זאכן, און יא עס איז נישט שייך זיך צו באדאנקן אבער מיר קענען מען אויך דעם רצון השם, און וועגן דעם טאקע קומט די גמ' זאגן אז פאר כוכב זאגן די צוויי ווערטער וואס מיר אלע נוצן אין אזא פאל "א אין יו"ט שבועות איז יעדער מודה אז עס דארף זיין לכם, איז אוודאי דאנק", און השי"ת זאל דיר באשערן נאך פילע כוחות אונז ווייטער איז יעצט לרגל יו"ט שבועות די פאסיגסטע צייט ארויסצוקומען צו קענען סערווירן אויפן בעסטן און שענסטן אופן, און אשריך כוכב!. מיט אזא הערליכע ספר האישים צו ווייזן אז דאס איז כלל ישראל, און עקסטער וויל איך מיר באדאנקן פאר כוכב פארן מיר מזכה וואס מיר אלע דינען טאקע השי"ת אפי' מיט קאווע שטיבל, און דא זיין מיטן עס אהערשטעלן לידי מעשה איך פיל עס פאר אן אמת'ע האבן מיר א בליק אויף אזויפיל יודן יראים ושלימים וואס כלל ישראל זכי' וואס שוין נאכן אהערשטעלן די פה-סח גיבט ער מיר ווייטער שטאלצירט און דאס דארפן מיר מיטנעמען צום יו"ט זען ווי טאקע די זכות הרבים מיטן ווייטער קענען צושטעלן שיינע ווערק לטובת פונעם אינטערנעט וואס מען דאך אנקומען בתהום האט מען דא הרבים, און עקסטער וויל איך מיר באדאנקן פאר אלע וואס האבן אהערגעשטעלט אזא הערליכע ספר האישים אויף אזא תורה'דיגען מיר ארויסגעהאלפן צו יעדע צייט, אופן, ווי איז דען שייך ארויסצוברענגען א גרעסערע קידוש ה' ווי איך וועל דא מסיים זיין מיט די ווערטער עליונים ששו ותחתונים מיט דעם אויסגאבע, ווי מיר זאגן אין די אקדמות "קבל יקר טוטפתא עלזו ווי אויבן טוט מען זיך זיכער פרייען ווי קאווע שטיבל טוט יתיבא בקביעותא" השי"ת טוט שטאלצירן מיט אונז מיט זיינע אריינברענגען א ריכטיגע שמחה אין פילע יודישע שטובער, זאל תפילין ווי עס שטייט דערין מי כעמך ישראל, וואס דערמיט טוען טאקע השי"ת אונז אלע באשערן מיט פילע השפעות טובות און מיר זיכער דערפרייען אונזער טאטען אין הימל, זוכה זיין צו תענוג ונחת און אלעס גוטס שטענדיג און שוין בקרוב "רשימא היא גופא בחכמתא ובדעתא" די ווערטער פונעם בעל זוכה זיין לביאת גואל צדק במשיח צדקינו בב"א האקדמות פיל איך די פאסיגסטע זיך אויסצודריקן אויף אונזער אלעמען באקאנטען "מאראנצןזאפט", אזא הערליכע וואונדערליכע

א גוט יום טוב!

ארבעט אריינגעלייגט אזויפיל קאפ און מח און צייט פארשטייט זיך,

יום המיוחס תשע"ה

וואס עס איז ניטאמאל שייך ארויסצוברענגען אויפן שפיץ גאפל, דער אמת איז אז איך האב נאכנישט אדורכגעליינט דעם גאנצע

מה הוא

ספר איך לאז איבער אויף יום טוב'דיגען לכם, ווי עס איז בבחינת

פערפעקט קאדעק טאטש; קויפן קויפט מען ביי קויפמאנס; א סעיל אויף רמב"ן פרענקל )לאך

יואל זלמן ווידער איז דער אנפירער פון קול מבשר.

וויליאמסבורגער א

מבשר בחסד

נישט, דער מענטש האט קיינמאל קיין רמב"ם פרענקל נישט געעפענט(; און ארעמע חסיד'ישע נייעס צוויי מאל א טאג,

סאטמארער יונגערמאן מיט א פלאכן ביבער היט און שווארצליכן בארד, א מתפלל אין גאלאנטער

עליון!

אט אזוי האט זיך קול מבשר געגרינדעט.

נישט די זעכצן ספרים וואס קאווע טרינקער האט געטראפן אויף אוצר החכמה, און נישט יוסי פראמאוויטשעס אלבום מיט ניגונים פון שלום עזרי, כ'רעדט פון קווווול מעעעבאאאאאאאאאאא שייייייייייר.

אגב, דער נאמען 'קול מבשר' איז כלל נישט אינספירירט געווארן פון די הושענות.

עס איז א ווערטער-שפיל אויף... 'כל מבשר צעטלעך געקלעבט'...

יא, פרעגט זלמנ'ען אליין, ווען ער איז געווען א קינד פלעגט ער הענגען פלאקאטן אין קעלער מיט א נאכגעמאכטן זיגל פון כל מבשר, און דעם נאמען האט ער אדאפטירט פאר זיין האטליין.

זלמן איז געווען א שנוק פון 19 יאר, א פרישער שנה ראשונה יונגערמאן, א פרייער פויגל וואס זארגט געווענליך אויף גארנישט, ווען עס איז אים איינגעפאלן א זשוק אין קאפ, אבער ממש א זשוק, אז ער קען קאפירן דעם 'קול דודי דופק' האטליין, און עפענען אן אינפארמאציע ליניע, נישט חלומ'ענדיג ווי ווייטגרייכנד זיין אינציאטיווע וועט זיין.

פאקטיש געגרינדעט האט זיך עס – אומגעפער זומער צייט תשס"ה -- אין... בעיסוואטער!

זיין שווער האט געהאט אן אומבאנוצטע דירה אין בעיסוואוטער, האט ער גענוצט יענעם ליין פאר זיין האטליין.

ס'האט דאך געקאסט אפאר צענט אזא אונטערנעמונג, און ווער מיינט עטס האט פינאנצירט זיין אינוועסטמענט? טאקע דער וואס האט זיך שפעטער ארויסגעשטעלט צו זיין זיין גרעסטער קאסטומער, דער בענעפיט עקספערט! -- וועלכער איז אגב אויך זיין טאטע... )עס. ענד דאבליו. קלינערס לשעבר(.

הקיצור, ער האט געדארפט האבן אפאר טאלער פאר לאגיסטיקס, האט ער געבארגט 4 אלפים פון זיין טאטן און ער האט געעפענט זיין נייעם ביזנעס: חי, חי, קול מבשר. פאני, א היימישער יונגערמאן זאגט נייעס אויף א האטליין.

זיין משפחה האט געוואלט איינזינקען!

משוגע געווארן, ער האט נישט וואס צו טון. זאל ער גיין ארבעטן האבן זיי געשריגן... ווער בעט אים זיצן אין כולל.

זיין פעטער, ממשפחת הנגידים לבית קאהן פון מאנטרעאל האט אים אפילו געאפפערט צו באצאלן די געבארגטע פיר אלפים, און דערצו אנגעטראגן צו געבן אן אפיס זשאב, אלעס אבי ער זאל פארמאכן זיין נארישן האטליין.

זלמן האט אבער געהאט א וויזיע וואס האט אים נישט געגרייזט. *

ביהמ"ד.

זיין פאטער האבן מיר שוין דערמאנט )בן הרה"ח ר' חיים לייב ווידער ע"ה(. ער איז א ברודער מיט דעם זינגער ר' אברהם שמואל ווידער, דער ארויסגעבער פון דער קאסעטע 'לעבעדיגער צווייטער חסיד'ישער טאנץ', און א פלימעניק פון ר' שמואל ווידער, דער רעדאקטער פון 'דער בלאט' -- אן ארוניש-גענויגטע טאבלויד-סטיל וועכנטליכע צייטונגס-אויסגאבע.

)שמואל האט אגב פרובירט צו דינען אלס שטעל-פארטרעטער איין פרייטאג צופרי ווען זלמן איז אויפגעשטאנען פארקילט, געפערליך און ס'איז געווען... צרות! למעשה האט זלמן אן ערנסטע פראבלעם, ער האט נישט 'קיינעם' וואס קען אים איבערנעמען. ער מאכט טאקע זיכער קיינמאל נישט צו זיין פארקילט...(.

ממעלליו איז ער א תלמיד פון דער בורשטינער ישיבה. און פון הגה"צ מוואדרידזש שליט"א, המכונה יצחק לעבאוויטש, פאר וועמען ער איז געטריי אלס רחמנות אויס, דערמאנט אים ווען אימער, ווי דער טרינק טיש יעדן פורים אין וויליאמסבורג, און ספאנסערט זיין יערליכע מלוה מלכה יעדן מוצאי שבת נחמו.

אויפ'ן אויסערליכן בליק, זעט זיך אויס ווי מ'רעדט דא פון סך הכל נאך א טיפישער בתוך עמי אנוכי יושבת'דיגער אנשי שלומינו יונגערמאן, אזא פויליש-פארעווע סעמי-סאטמארער טיפ, וועלכער שיקט די קינדער און תפארת בנות און אין קראסנא.

און ער איז די מערכת, די רעדאקציע אויף נומער #9.

* איך האב אביסל דעם הרגש אז דער ארטיקל ווערט געשריבן אויפ'ן נישט ריכטיגן ארט, אפשר אייוועלט וואלט געווען מער צוגעפאסט דערפאר... א טייל עולם דא גלייב איך וועט בכלל נישט פארשטיין לעומקו ולרחבו פון וואס איך רעד. ווארום, ס'איז זייער שווער מסביר צו זיין פאר איינעם מיט צוטריט צום ברייטן געוועב, וואס קול מבשר מיינט פאר איינעם אן צוטריט צום געוועב. פאר אזעלכע אידן ווי אונזער געפילטע פיש, מיט א קלוגן טעלעפאן און ג'וגל א'לס א' פ'ריינט, האט זלמן גארנישט )כמעט( וואס צו אפפערן )גראדע האט ער זיך מיט דעם קליענטעל אויך אן עצה געגעבן, ער האט די טרעפיק באריכטן יעדן זומער...(.

אבער דערנאך איז דא דער כולל יונגערמאן, )אדער אזעלכע גוטע קעפ ווי מאראנצןזאפט וואס קען זשאגלען ביידע...( מיט זיין פליפ-טעלעפאן, ער האט קול מבשר אויף ספיד-דייל )געווענליך נומער 5# -- נאך הצלה, אשת חיל און מאמי(, ער רופט אן ערך פון 8 ביז 25 מאל א טאג. קול מבשר איז זיין אלטערנאטיווע פאר'ן גאנצן געוועב, אנגעהויבן פון געזיכט-העפט, בלויע-פייגלעך, און געענדיגט ביי וואס-איז-ארויפפ. ער איז א קול מבשר אדדיקט!

דער בחור אין ישיבה, דער אוכל-ואינו-עושה-בעיבי-בומער, די כלי קודש מחנכים ומנהלים, רבנים אדמורי"ם ומוצי"ם, און די חשוב'ע נשים צדקניות, פון דעם שיכט פון פאלק האט קול מבשר אויפגעבויעט א שטארקע באזע פון צענדליגער טויזנטער אריינרופער, וואס זענען עפ"י רוב געשוואוירענע חסידים און פארהערער.

פון א פרימיטיוון האטליין, איז קול מבשר אויסגעוואקסן אלס דער וואס דאמינירט אלס כמעט אויסשליסליכער מידיא קוואל פאר א באדייטנדער טייל פון דער חרדי'שער געזעלשאפט. )די טעלעפאן קאמפאני האט אים שוין לאנג געוואלט אראפווארפן, ווייל עמיצער מיט מער פון פערציג טויזנט צוהערער טעגליך! גייט געווענליך אריבער בראודקעסטן אויף די ראדיא(.

צו האבן א שטיקל אידעא איבער וויפיל קול מבשר צוהערער עס זענען פארהאנען, איז כדאי צו ציטירן א האר אויפשטעלנדע אנקעטע פון אייוועלט: א שטוינענדע צוויי און פופציג פראצענט פון די אנטיילנעמער האבן אנגעגעבן, אז זיי הערן קול מבשר מינימום איינמאל א טאג, און אכט פראצענט פארציילן אז זיי זענען ממש אדיקטעט. דא רעדט מען פון ארבעטס יונגעלייט עפ"י רוב, אקטיווע אינטערנעט באנוצער מיט ניקים אויף אייוועלט. עס איז באמת שאקירנד, און געוויס זענען די פראצענטן פיל העכער ווען מ'נעמט אריין אנדערע שיכטן פון די וואס האבן נישט קיין אינטערנעט.

* ס'איז שוין יארע )קרעדיט: מצליח( 2014, און אכשר דרא בומט אין פולן קראפט ווי קיינמאל בעפאר. דער שטערן איז שוין לאנג חזיר טריפה ווי די עבודה זרה, און קול מבשר האט מען שוין אויך פרובירט אומצואווארפן מיט פאשקעווילן. ר' איצא גליק בכבודו ובעצמו האט אליין אנגעקלינגען זלמנ'ען מיט א בקשה ער זאל פארמאכן זיין האטליין. ווען זלמן האט אים געפרעגט פארוואס? האט ער אים געענטפערט אז ער איז שוין צו גרויס... זלמן האט אים צוריקגעפרעגט: מיט וואס בין איך אנדערש ווי דער איד און דער בלאט?! און ווען זלמן האט אים געזאגט אז יוסי געשטעטענער איז עס היינט גרייט אפצוקויפן, האט זיך דער שמועס געענדיגט.

ווען ר' חיים יאנקל רובין האט אמאל ביי א דרשה געזאגט א ווארט קעגן קול מבשר, האט מען יענע גאנצע וואך געהערט, ציעשנובער רב קומט און ציעשנובער רב גייט... זלמן פארשטיין צו זיינע קליענטן...

רבי הלל וויינבערגער האט בכוח תורתו אפגעשריבן א בירור הלכה בנוגע קול מבשר, געדרוקט אינעם באבובער קובץ עץ חיים. זוכנדיג בחורין ובסדקין פאר עפעס א זאכליכער טענה, והנה און נון, געטראפן א פראבלעם, ער מעלדט בשורות רעות, ער דעקט נפטרים.

איי דער איד און דער בלאט? דא קומט אריין דער כאפ פון דער תשובה, זיי זענען בכתב און דאס איז שוין א שאלה אויב כתיבה איז כדיבור, אבער קול מבשר איז דאך בעל פה.

דער בלוט דרוק איז מיר ארויף זעענדיג די תשובה, כאילו א רעקארדינג איז בעל פה, פון היינט און ווייטער צינדט איך אן א קאסעטע פון א מגילה ליינען און יוצא געווען... אויב איינער איז א מבשר בשורות רעות זענען עס די צייטונגען וואס דעקן סתם נפטרים צו פארקויפן מער עותקים ביי די בני המשפחה, ומשא"כ קול מבשר וואס מעלדט סך הכל איין לויות, ויש בזה משום יקרא דשכבי ויקרא דחי.

אבער, נחמתני, מיין בלוט דרוק איז שוין צוריק אין ארדענונג נאכ'ן באגעגענען נאך א תשובה פון כבוד הרב הנ"ל, מיט א בירור הלכה... קעגן ארטסקרול! מיט נימוקים שונים ומשונים כמעייל פולא בקופא דמחתא. כאטש וואס ביי אנדערע ווערט ארטסקרול פאררעכנט אלס א חלק פון דער הבטחה פון חז"ל שלא תשתכח תורה מישראל, נו, כבר היה לעולמים אז ס'זאל זיין חילוקי דעות צווישן גדולי ישראל, און נישט אלע האבן אנגענומען מיט דער שיטה הק' אז הגאון פאר הדור רבי פישל'ע הערשקאוויטש ה' יאריך ימיו בנעימים האט א דין מילך קעסטל...

* פארשטייסטו מיר, נאר באבי מעג ליינען דעם דעילי ניוס, זיידי מעג אבאנירן פאר'ן זונטאג'דיגן וואל סטריט זשורנאל, דער שווער מיט'ן מזרח זיץ מעג הערן די ראדיא אין בית הכבוד, און 'איך' טאר חלילה נישט הערן דעם סולת נקי''דיגן קול מבשר.

נישט אלע וועלן מודה זיין, אבער למעשה קלער איך אז קול מבשר

געניסט שוין היינט צוטאגס פון אן אומאפיציעלער אינדראסירונג און אנערקענונג אפילו פון די הייליגע, אזא מלאך רע בעל כרחו'דיגן שאקל מיט'ן קאפ וואס איז צום פארדאנקען זיין עקסטרעם הויכן ניווא וואס ער האלט אן, אז מ'קען אים נישט סתם אזוי אונטעררייסן במחי יד.

הרב הגאון רבי משה שטערנבוך; רבי גבריאל ציננער; רבי משה מנחם ווייס; רבי בנציון כ"ץ; הגאון חיד"א ווייס; רבי שמעון זאב מייזליש; און פילע נאך, זענען בלויז א קליינער טייל פון א לאנגער ליסטע רבנים וואס האבן שוין אפיציעל גענוצט דעם קול מבשר פאדיום צו אדרעסירן דעם ציבור במישרין.

סאטמארער תלמידים ווייסן, אז דער רבי האט קיינמאל נישט געלאזט ארויסקומען מיט אן איסור קעגן ראדיא, נישט וועלנדיג אפשוואכן די מערכה אקייגן טעלעוויזע, כאטש וואס קאשויער רב האט געשריבן א תשובה מיט 9 סיבות בגודל איסור שמיעת ראדיא. ובאזני שמעתי פון א חשוב'ן מפורסמ'דיגן מרביץ תורה, ר"מ בישיבת תורה ודעת וממנהלי ארגון מלאכת שמים ומרבני ק"ק אמונת ישראל, ווי ער דרוקט זיך אויס מסיח לפי תומו אז קול מבשר איז א מורא'דיגער אויפטו, אז אזוי הערט ער מער נישט קיין ראדיא...

"פיק יור בעטעלס" איז דא א לאזונג, און מ'דארף אלעמאל האבן פאר די אויגן די קאנסעקווענצן און נאכפאלגן בעפאר'ן אונטערשרייבן א קול קורא. דער חזון איש האט געזאגט, אז א רב וואס שרייט אלעמאל, ווען עס קומט צו א וויכטיגע מערכה זאגט מען: דער שרייער שרייט שוין ווייטער. און אזעלכע זינלאזע מערכות ווי קעגן דער שטערן, ראוז קעסטל, און די ווידיא סקרינען אין די געשעפטן וואס ווייזן אדווערטייזמענטס, ברענגט נאר שאדן.

בכלל האט נישט קיין זין צו פירן פארלוירענע קאמפן וואס דער ציבור פלאנט נישט צו הארכן! רבי יחזקאל'ע מערץ האט אמאל געבעטן דעם חזון איש, אז מ'זאל ארויסקומען מיט א קול קורא קעגן דעם וואס עס איז דעמאלט געווען איינגעריסן אז דער ציבור זאל ניצן אידישע צייטונגען פאר אשר יצר פאפיר, ויש בזה משום בזיון קדושת האותיות. האט דער חזון איש געענטפערט: נא, וועט זיין נאך איין זאך וואס די רבנים פארלאנגען און דער ציבור פאלגט נישט... ודפח"ח.

והאי לך דברים קילורין לעיניים מידידינו עוז הבלתי נשכח ר' קארל געשריבן אויף אייוועלט:

קארל האט געשריבן:

איך האב דורכגעליינט דעם גליון קעגן דעם "קול מבשר" און איך בין דערשטוינט ווי לאגישע טראכטנדע מענטשן קענען איבערגענומען ווערן פון ווערטער וועלכע שרייען פון היפאקריטסווע, און דערשטיקן דעם מינדערסטן געפיל פון שכל.

עס איז א פאקט אז זינט "קול מבשר" דינט דעם ציבור הערט דער עולם פיל ווייניגער ראדיא, און אין א דור פון אינטערנעט טוט "קול מבשר" נאך מער צוריקהאלטן פון ארומוואנדערן זוכן נייעס און נישט-ערליכע מקומות. אין אן אנדערן אשכול איז אנגעוויזן געווארן אז ווען דער ענגלישער פרינץ טשארלס האט חתונה געהאט מיט פרינצעסן דיאנא אין 1981 האט דער היימישער ציבור גאר שטארק מיטגעהאלטן נאך פון חדשים פריער, און זאגאר א גאר גרויסער ציבור האט מיטגעהאלטן די חתונה אויף טעלעוויזיע. מען קען גרינג אננעמען אז די סיבה פארוואס היינט איז דער עולם כמעט נישט באקאנט מיט דעם פאקט אז עס גייט בקרוב פארקומען א קעניגליכע חתונה אין ענגלאנד איז צוליב דעם וואס דער עיקר נייעס-קוואל איז היינט "קול מבשר" וואס האט דערווייל נאך נישט געמאלדן איבער דער גרויסער חתונה.

אין דער צייט וואס פון די צייטן פון דעם סאטמארער רבי'ן זצ"ל ביז'ן היינטיגן טאג האט מען זיך ניטאמאל דערוואגט צו אסר'ן די ראדיא, שטעלט מען זיך אויף "קול מבשר" דייקא אין א תקופה וואס עס פעלט אויס פיל מער פון סיי ווען. דער דור פון נאכ'ן קריג האט געלייענט דעם "פארווערטס" און דעם "ניו יארק טיימס". "דער איד" איז נישט געווען דער נייעס-קוואל פאר'ן ציבור, נאר האט געדינט בעיקר אלס א שופר פאר די סאטמארער שיטות, דאס קען מען זיך איבערצייגן פון איבערקוקן אלטע קאפיעס. נייעס האט מען גענומען פון אלגעמיינע צייטונגען און די ראדיא. פאר א תקופה פון בערך צוואנציג יאר )תשמ"ה-ס"ה(, האבן די חרדישע צייטונגען געדינט אלס נייעס-קוועלער, אבער אויך אין צוגאב צו דער ראדיא. היינט ווען מען האט צוטריט צו נייעס דורך דעם אינטערנעט, און מען קען יעדע רגע פון טאג געוואויר ווערן וואס עס טוט זיך איבער דער

וועלט, איז זיכער אז "קול מבשר" איז א געוואלדיגער אויפטו. אויב האט אמאל אויסגעפעלט א היימישע אינפארמאציע-ליניע איז היינט די תקופה וואס עס פעלט אויס דאס מערסטע.

דער בעל הפאשקעוויל ציטירט הצדיק ר' יו"ט ערליך ז"ל, אבער מאכט זיך נישט וויסנדיג פון דעם פאקט אז דער בעל הדברים אליין האט נישט געהאט קיין פראבלעם צו נאשן פון דער אלגעמיינער רוסישער קולטור, און האט גאנצע רוסישע לידער אדאפטירט אויף זיינע טעיפס. אפנים, ער איז נישט געווען בדעה אחת מיט די פאשקעווילן-שרייבער.

עס ווערט דארטן ציטירט א דרשה פון א געוויסן רב וועלכער דרוקט זיך שארף אויס קעגן "קול מבשר". בעיני ראיתי ווי דער רב זיצט ביי זיך אינדערהיים און לייענט געמוטליך דעם "..." – און דייקא אין די הייסטע וואכן פון רשעות און שפיכת דמים! פאר ער וועט זאגן דעות איבער יענעמ'ס פרנסה, לאמיר זען צי ער קען ארויסווארפן די שמוציגע אידישע צייטונגען פון זיין אייגענעם שטוב! לאמיר זען צי ער איז נאר דא מעורר צו זיין יענעם און צוגרינד צו לייגן יענעמ'ס פרנסה, אדער ווען עס קומט צו זיין אייגענעם נייגער קען ער אויך רעדן אזוי ברייט.

איך האב בכלל בארירט נישט דעם פאקט וויפיל "קול מבשר" האט געהאלפן שוין פאר פארשידענע וואוילטעטיגע ארגאניזאציעס; "קול וויפיל מבשר" איז גרייט פארדרייען צו די נייעס בלויז צופרידנצושטעלן די עקסטרעמיסטן במחנינו, און ווי ווייט "קול מבשר"

שטייט פון דעם מ י נ ד ע ר ס ט ן צו שייכות פאליטיק.

ר' מנחם שטארק. א האלבע שעה נאך וואס לייבי קלעצקי ע"ה איז פארשוואונדן געווארן ווען דער עולם איז נאך בכלל נישט געווען געהעריג אריענטירט איבער דעם שווערן מצב, האט ער שוין געהאט באזייטיגט אלע אדווערטייזמענטס פונעם מעין מעניו.

זלמן דעקט זיין נייעס מיט א הימלישער אויטענטישקייט וואס קען גיין אין ערנסטן קאמפעטישן מיט די אלגעמיינע מידיא. ווען דער 'ניו יארק טיימס' האט געשריבן אויף דער ערשטער זייט יענעם פרייטאג, אז לוי אראן ווערט אנגעקלאגט אין צווייטן גראד מארד, האט זלמן געוואוסט צו פארציילן אז ער ווערט אנגעקלאגט אין ערשטן דעגרי, און ווער מיינט עטס איז געווען גערעכט?!

זיינע נייעס זענען מיט א פונקטליכקייט, מיט א קלארן היקף גענוי וואס גייט פאר, צווישן וועלכע צוויי פארשטיפטע דערפלעך אין ארץ ישראל די ראקעט איז געפאלן, וכו' וכו'. זלמן געניסט טאקע פון א געוויסן צוטרוי און טראסט ביים ציבור. ווען ער זאגט עפעס ווייסט מען אז עס האט דעקונג און נישט אבי געשטויגן. און זיין שפראך איז הויעך און עלעקוואנט, מיט דעליקאטן א און דיאלעקט, פ י ל פ א ר ב י ג ן רייכן אידיש )א ג ע פ א ר פ ו ל ע ג ל י ט ש פ א ר א ו ר ז א כ ט סכנה'דיגן א אין צושטאנד דער טריי סטעיט א ו מ ג ע ג נ ט; ק א מ פ י ו ט ע ר צייגן מאדעלס וכו'...(.

אונטערשטע שורה, קול מבשר איז א העכסט פראפעסיאנאלע קוואל פאר נייעס און אינפארמאציע צו יעדער צייט. ומצודתו פרוסה,

עקסקלוסיוו צו ספר האישים: אן אויטענטיש בילד פון דעם קול מבשר פאדיום פון וואו עס שאקלט זיך א וועלט

* איז עס עפעס א מולטי טאלאנטפולער גאונות-געמיש, פון חרדיזם ביינאזאם מיט פראפעסיאנאליזם, אויטענטישע-זשורנאליזם מיט צענזוריזם, פרעסטיזש מיט היימישקייט, און נאך פיל טאלאנט, וואס האבן ערווארבן פאר 'קול מבשר' אזא פראמינענטן אויבן-אן ארט אינעם חרדי'שן לעבנשטייגער. דער גרעסטער קריטיקירער וועט מודה זיין אז זלמן איז א גאון עולם אין זיין פעלד, ממש א חד בדרא, און קען זיין שטעטל ערשטקלאסיג.

ער האט א שבת-קודש מעסער שפיזיג שארף, און פארמאגט א ספעציעלן חוש ווען צו רעדן און ווען צו שווייגן, ווען צו וויינען און ווען צו לאכן. זיין נאז שמעקט מיילן ווייט און כאפט תיקף וואס איז ווערד אטענשאן און וואס מ'דארף איגנארירן. ער איז אלעמאל אן דע באטן, און א מינוט פאראויס פון אלעמען )עס איז א נחת מיטצוהאלטן ווי זיינע בולעטין אפדעיטס זענען אלעמאל עטליכע מינוט בעפאר די פאפולערע כל העולם טוויטס(. גיט א קוק למשל דעם פארלאפענעם שווארצן פרייטאג, ווען דער עולם איז נאך געווען פארנומען קערן די שניי און ארויסקריכן פון בעט, האט ער שוין אראנזשירט אז ר' ישעי' סאקס זאל פארזאגן תהלים פאר די קינדער וואס זענען פונקט דעמאלט געווען אינדערהיים להצלת

מבשר קול ווערט געהערט אלוועלטליך, אין לאנדאן גארנישט ווייניגער ווי אין וויליאמסבורג.

* זלמן האט גרויסע כוחות הנפש! איך פערזענליך פארשטיי נישט וויאזוי ער קען אנגיין.

ברענגטס מיר נאך אן אנקאר-מאן אין דער גאנצער וועלט וואס האט א שיפט פון 24 שעה אין טאג. עס איז נישט משיג צו זיין און לייגט זיך כמעט נישט אויפ'ן שכל ווי א מענטש זאל קענען אזאנס באווייזן. ער איז אלעמאל עוועילעבל, אייביג אויסגערועט, זיינע שטימע איז אלעמאל קריספ, לויטער און קלאר, און קיינמאל פארקילט. זיין ווייב האט נישט קיין קינדער און זיין טאטע מאכט קיינמאל נישט חתונה.

)א פארשטענדליכער יונגערמאן זאגט מיר לעצטנס מיט א תמימות, אז ער איז איבערצייגט אז זלמן האט א קאמפיוטער פראגראם און ער דארף נאר אריינקלאפן די נייעס און די קאמפיוטער גיט עס ארויס אין זיין שטימע... אנדערש פארשטייט ער נישט ס'זאל זיין בכלל אזא מציאות ווי קול מבשר(.

ער איז כמעט א וואן מען בענד, )ווען דו רופסט דעם 1800 נומער צו אדווערטייזן הייבט ער אליין אויף...( ער וואלט שוין גערן גענומען נאך איינעם זאל אים אביסל איבערנעמען מיט די באריכטן, דער פאקט איז אבער אז ער האט נישט... ס'נישטא קיינער וואס וויל אדער קען זיך אריינלייגן אין זיינע שיך.

ער פארפאסט קיינמאל נישט קיין נייעס אפילו אינמיטן דער נאכט. ער קען אנגיין נעכט אן שלאף. נישטא ביי אים קיין וואקעישאנס, )כ'געדענק איין זומערדיגן פרייטאג האט די נייעס געקראצט ווייל ער האט גערעדט פון א סעלפאן, אבער דאס געשעט זייער זעלטן( ער איז אן דע גאו מוצאי פורים ווי מוצאי יום כיפור. ער איז אלעמאל אין דינסט, טווענטי פאר סעווען ועד בכלל. ער איז א געפערליכער פערפעקשאניסט, ער גייט אליין דורך אלע אינטערוויווס צו האבן א קאנטראל אויף דער אינהאלט, און אויב מעלדט ער נייעס פארטאגס פונדערהיים, וועט ער דאס שפעטער איבערזאגן פון זיין מיני סטודיא אין אפיס, ס'זאל אריינקומען קלארער און שארפער.

זלמן איז קריעטיוו, ווען דו האסט נאך נישט געפיצט די מנורה האט ער שוין צען אינטערוויוס מיט די גרעסטע מלחינים פונעם גאנצן כדור העולם, פאר יעדער נאכט פון חנוכה.

* זיין כבוד האדם וכבוד הציבור וכבוד האנושיות האט נישט קיין גלייכן אין חרד'ישער זשורנאליזם. דער גרעסטער רעספעקט פאר רבי )קרעדיט: ( בעריש ספינקער'ס צענטער קינד. קיינמאל בא'עוול'ט קיין מענטש, יעדער איז גלייכבארעכטיגט.

ער איז נאכנישט נכשל געווארן אין קיין שמץ פאליטיק און האט וואונדערליך אויסגעשניטן די גאנצע סאטמארער גארבעזש. אנדערש ווי 'די צייטונג' זאגט ער קלאר: לא מעוקצך ולא מדבשך! איך קען עקזיסטירן אן סאטמאר.

)זלמן האט אפילו פרובירט צו טעסטן די וואסערן; ער האט געדינגען א יונגערמאן מיט'ן נאמען גראס )דער פארפאסער פון "אונטערן פענסטער", און נאך ביכער( ער זאל עפענען א האטליין מיט'ן נאמען "קול הקהל".

קודם האט ער פארדינט דעם אלטן טאקטיק פון זיי דו דיין אייגענע קאמפעטישאן, ווי אויך האט יענער געמאלדן סאטמארער און באבובער נייעס, זעט אויס אז ס'האט נישט געקלאפט, און זלמן האט באשלאסן אויסצושניידן די 4 גרויסע קאמפאניס און א גוטן טאג(.

בכלל האט ער א געוויסע 'קלאס' מער פון אלע חרד'ישע אויסגאבעס ביינאזאם, ווען זיינע באריכטן ווערן באגלייט מיט א געוויסער פארמאלקייט און נאטירליכקייט און די חסידישע נייעס באריכטן זענען טרוקן ווי א ברעט מיט בלויזע פאקטן, אן די אפגעריסענע עקספלאסיווע לענגוויטש פון עלעקטעריזירטע מאסן און אויפגעהייטערטע געמיטער וכו', מיט וואס די היימישע צייטונגען באריכטן יעדע נארישע רבי'שע חתונה, כאילו דער אטאם האט נארוואס געפלאצט; און אן די הימלשרייענדע גוזמאות, אינטערעסן און אגענדעס ארויס פון יעדע פראפארציע, פון וואס אלע אנדערע ארגאנען ליידן. ווי אויך איז קול מבשר א פראדאקטיווער ארט וואו צו אדווערטייזן, און ברענגט רעזולטאטן בדוק ומנוסה. הרב דוב זיידע זאגט ער האט זיך זייער געמוטשעט מיט אדווערטייזמענט, ביז קול מבשר איז אנגעקומען, און פאר פיל ביליגער האט ער געמאכט דעם 'בית הבתים דוב זיידע 718'

סלאגאן באקאנט פאר אלעמען. עס איז נישטא איין גרויסע אידישע פירמע פון גאלדן פלאו )מלך מלך מלך...( אייכלערס, ביז זשי. ענד בי., וואס האט אים נאכנישט גענוצט פאר אדווערטייזמענט.

אזוי שמירנישטדירנישט, אן געהערן צו א מאכטפולער פאליטישער פראקציע, האט ער היבש אונטערגעהאקט די פיסלעך פון די אידישע צייטונגען. וואס האט מען צו ליינען נייעס וואס מ'האט שוין געהערט א וואך צוריק אויף קול מבשר?! און וואס האט מען צו אדווערטייזן אין די צייטונגען ווען קול מבשר איז ביליגער, צייטליכער און מער אפעקטיוו. אלבערט פרידמאן למשל גלייכט נישט קול מבשר מיט פארשידענע אויסריידן פארוואס. רעדט מיט אים דריי מינוט און ער וועט בונטעווען קעגן קול מבשר. איך מאך נישט אוועק די אייגנארטיגע מעלות פון זיין צייטונג, אבער ווי פארשטענדליך איז עס דער טייסטער וואס דרוקט אים... )און אלבערט טייערער, קענסטוך געבן א שאקל, דו קלעבסט צו אלטע ישן נושן'דיגע קאלומס, איך זאג, יענער זאגט, אנדערע זאגן, איין טאג איז עס גדלי' בעלז און מארגן שלמה קנאפפלער, )חנה פרידמאן איז גראדע יא א גוטער שרייבער, איך גלייך זיינע גאסיפישע אויפפאסונגען( די גראמאטיק דארט איז צומאל צום לאכן און צו וויינען, געווענליך איז א חסידישער ארטיקל פיצעלע ווי א טיטביט, און ווען באצאלט לאנג ווי דער גלות, ואכמ"ל(.

* זלמן האלט זיך צו שטרענגע סטאנדארטן! מיט זיין געבענטשן פארשטאנד ווייסט ער ווי איין און ווי אויס. אנשטאט ס'זאל בארירן זיין פראפעסיאנאליזם וועט עס געווענליך ברענגען נאר רעספעקט און ווירדע איבער זיין סענסיטיוויטעט. עס איז זייער זעלטן מ'זאל הערן קול מבשר און באקומען דעם טעם אז מ'הערט א בת היענה'דיגן באריכט, און טאמער יא, קען מען אים זייער גוט פארשטיין.

מאנכע זענען געווען ברוגז פארוואס ער האט נישט באריכטעט די טראגישע פטירה פון דאס אומגעבוירן גלויבער-קינד. אבער מ'דארף דעם זלמן'ען פארשטיין, ער איז דא פאר ביזנעס און ער דארף זיין פארזיכטיג פון נעגעטיווע ליכט אפגעזען צי די יעניגע זענען גערעכט אדער נישט.

ער כלשעצמו וואלט נישט געהאט קיין פראבלעמען צו מעלדן פונקטליך אלע 18 מיט וועמען טייגער וואודס האט אפגעקאכט א קאשע. זיין שארפער צענזור און זעלטענע זהירות איז בלויז ביזנעס אריענטעד, ער זאל קענען אנגיין אין א קאמפליצירטער האקעלער מינע-פעלד-געמיינדע, וואו אלעס ווערט באלד פארשריגן און פארדאמט. סוף כל סוף איז ער א יחיד, על דעת עצמו, ער האט נישט קיין בעקינג פון קיין שום פארטיי, זיין גאנצער יקום איז א שטיקל נס, און ער לעבט כסדר אונטער א זארג פאר זיין עתיד. ממילא, אין צייטן פון ספיקות, וועט ער אלעמאל גיין לחומרא. נחום ראזנבערג טוט שוין די ארבעט פון זיין גערעכט, ער וויל זיין קלוג, זאל אויף א צווייטנס מציבה שטיין פה נטמן איש צודק.

ער דעקט נישט קיין רציחה! ביי די מאסן שיסעריי אין קאנעטיקוט, ווען א יונג האט אויסגע'שחט'ן א קלאס פון עטליכע און צוואנציג יונגע קינדער, האט ער כמעט ווי איגנארירט די נייעס. מאנכע דא האבן אים קריטיקירט, אבער איך געב אים הונדערט און איין פראצענט גערעכט, די שוידערליכע

דעטאלן האט געזאלט עקלען אפילו אן ערוואקסענעם פערזאן, כש"כ יונגערע קינדער, און איז בכלל נישט געמאכט פאר א אידיש אויער. )טייל קריטיק איז געלאפן ווייל ער האט געדעקט איין ספעציפישן קרבן וועלכן איז געווען א אידיש קינד, אבער די קריטיק איז גרייזיג, ווייל זלמן האט עס נישט גענוצט אלס 'ספין' וויאזוי צו קענען קעיטערן די נייעס, נאר ווייל ער האט געפילט פאר וויכטיג נישט אויסצולאזן די טראגישע אומקום פון א אידיש קינד ודוק(.

און אודאי דעקט ער נישט קיין שמוץ. ווען גאווערנער שפיצער האט געזינדיגט, האט ער געווארט צוויי טעג מיט די נייעס צו זען וויאזוי אלבערט פריעדמאן וועט עס באריכטן, און הערשט דאן האט ער געבראכן די נייעס. זלמן טענה'ט אז קול מבשר איז נישט פאר קיין קינדער און בחורים, און אנדערש ווי דער אומאפהענגיקער ארגאן, האט ער נישט קיין קינדער אפטיילונג, און האט טאקע נאך קיינמאל נישט אדרעסירט קיין קינדער אדער בחורים! איך האב געוואלט אדווערטייזן עפעס פאר יונגערע, מיט א פארגעשריבענעם נוסח פאר אן עד: קינדער לויפט און קויפטס בלא בלא בלא. און זלמן האט עס צוריקגעוויזן, זאגנדיג: איך האב א פרינציפ אז איך אדרעסיר נישט קיין קינדער, טויש דעם נוסח פאר א משתמע לתרי אנפי, אדער אז די עלטערן זאלן קויפן פאר די קינדער.

* די איראניע מיט זלמן ווידער איז, אז ער איז א שטילער צוריקגעצויגענער פארמאכטער מענטש, ווי מאדנע ס'הערט זיך.

גראדע אויפ'ן נייעם געשמאקן קנעפל נומער 1-1-6 מיט ביזנעס נייעס )איך גלייך עס זייער( ערלויבט ער זיך צו קראכן וויצן איינס נאך דער אנדערער בשם די ציניקער, אבער דאס איז צו פארדאנקען דעם וואס שרייבט אים פאר די נייעס... איטס נאט הים ווי מ'זאגט.

כאטש וואס ער איז דער גרעסטער ראש ישיבה היינט, איז ער ווייט פון א געזעלשאפטליכער סאציאלער טיפ. פארקערט, ער אנטלויפט אפילו פון דער מענטשהייט. ער האט נישט מיט קיינעם גארנישט. זלמן זאגט אליין, אז דאס מערהייט פון זיינע מיטארבעטער האט ער נאך קיינמאל נישט געטראפן, און אפילו ער רעדט מיט זיי צענדליגער מאל א טאג אויפ'ן טעלעפאן, ווייסט ער אבער נישט וויאזוי זיי זעען אויס!

מ'זעט נישט זיין נאמען אין ערגעץ, ער איז ווי א מענטש וואס עקזיסטירט נישט, זיין הויז איז טיר ביי טיר פון גאלאנטא, און זיין אפיס איז פונקט אקעגן איבער. און צווישן די זעלבע פינף הונדערט פוס פארברענגט ער דאס רוב פון זיין לעבן. עס הערט זיך קאמיש, אבער דער זעלבער וואס לייגט זיך שלאפן מיט אזויפיל און איז שטענדיג אין אזויפיל אויערן, דער זעלבער וואס גיט א ספאט לייט פאר אזויפיל, און איז די ספאט לייט אליין, האט ממש פאראנאיע פון א ספאט לייט.

)ווען עס איז געקומען זיך אים צו באדאנקען ביי די בארא פארקער מעמד אדיר )אדיר איז נישט קיין ווערטל, טויזנטער מענטשן זענען פשוט געזעצן אויף דער גאס, און מ'האט זיך געשלאגן צו געבן געלט( פאר רובאשקין, פאר די ראלע פון קול מבשר אין דער מערכה, האט שלמה אליעזר מייזעלס אויסגערופן מיט פאטאס: מיר ווילן זיך באדאנקען פאר... זלמן גראס! ער האט אפילו נישט געוואוסט אז ער הייסט ווידער נישט גראס...( ער גלייכט נישט קיין פרסום, און ניטאמאל קיין קרעדיט. ער אינטערוויואירט זיך נישט אין ערגעץ )הערשל פרידמאן האט אמאל געבעטן איידיעס פאר אינטערוויוס, האט ער צוגעלייגט, ביטע נישט אריינרופן צו אינטערוויואירן דעם בעל קול מבשר דאס ווייס איך אליינס... אויף אייוועלט הערט מען זיך נישט אויף צו בעטן אז זלמן זאל זיך לאזן אינטערוויואירן...(, און איז נאכנישט באשריבן געווארן אין ערגעץ! קאדוס פאר קאווע שטיבל )יא, אויב האט איר געקריגן דעם ארטיקל אויף וואטסעפפ געשניטן געפיצט און גע'ק\פ'ט, זייט וויסן דאס קומט אריגינעל פון קאווע שטיבל(, און זאל זיך קיינער נישט איינרעדן אז זלמן פרייעט זיך שטארק צו דעם ארטיקל... מילד גערעדט...

אביסל דערקענט זיך עס אויף קול מבשר; נישטא קיין מיך, איך, זיך, מ'הערט נישט זיין נאמען קיינמאל, אלעס איז א פראגראמאטישער קול

מבשר. וואונדער איבער וואונדער אז ער איז ווי נישט עקזיסטירנד אויף זיין אייגענע האטליין. ער רעדט נישט פון זיך אדער איבער זיך. ער מאכט נישט נערוועז די מענטשהייט ווי די צעדרייטע ראדיא וואס האלב צייט איז מען דארט פארנומען מיט רחיים של יד: איך בין רעכל קארשןזאפט פון טען טען, יעצט גיי איך ארויס פאר א קאפי און באלד העל איך זיין צוריק ווייל סאיז א דעוועלאפמענט סטארי בלא בלא בלא, צוועלף מאל די זייגער פופצן מאל די וועטער. זלמן זאגט זיך אפ זיין חלק, שארף און צום פינטל, און פיצט זיך אפ פון דאנעט.

מערכת קול מבשר וואונטשט אהער און מערכת קול מבשר וואונטשט אהין, אבער מיט אים פערזענליך האט עס נישט קיין שייכות, כאילו ער עקזיסטירט נישט און א גאוסט-מגיד טרעט אויף אנשטאט אים. ער בלייבט ווייטער א בין תנור לכיריים'דיגער אידל וואס רופט נישט ארויס קיין וועזן, און ווערט רויט ווען קריגט אן עלי'.

* אין מיינע אויערן הערט זיך זלמנ'ס שטימע העכסט פראפעסיאנאל, איך האלט אז ער איז דער חרדישער "גאלדן וואויס"... אבער נישט אלע זענען איבריג אנטציקט דערפון. נישט יעדער איז ענטוזיאסטיש דערצו. אבער ס'איז זיכער אז ער קומט אריין קלאר און דייטליך, שארף און געשליפן, און נאך אלע גרייזן הערט זיך זיין צינגל קליפ און קלאר, מענטשליך און ציציענד.

)ווער געדענקט נאך ווען איין טאג האט ער פרובירט צו אפלאזן דעם טראפ און געטוישט זיין ניגונ'דל? ער איז אבער באלד צוריקגעגאנגען צו זיין געווענליכן נוסח(.

און פרובירן זאל ער נעמען א צווייטן, און פרוביר אמאל צו הערן די לעיקוואדער האטליין אדער קול סאטמאר, און זאג מיר ווער ס'שטייט בעסער. ער לייגט אריין גרויסע כוחות דערין, און עס ווערט טאקע בעסער כסדר. ער גייט אויף וואויס לעסאנס, און האלט זיך צו א שטרענגער דיעטע, עסט נישט קיין ברויט, אלעס צו געבן פאר זיינע צוהערער דאס בעסטע וואס ער קען.

)פארציילט מיר איינער ער איז געווען אין א דריי-גוד געשעפט ערב יו"ט און ס'איז געווען א לאנגע ליניע, און אינמיטן הערט מען א שטימע פרעגן: וויפיל קאסט די העמדל? עס איז נישט געווען קיין איינער אין געשעפט וואס האט זיך נישט אויסגעדרייט קוקן אויף דער שטארק קענטליכער קול מבשר שטימע...( מאנכע זאגן אז אין די בולעטין אפטיילונג איז ער פארנומען מיט שטותים און ס'איז לאנגווייליג. אלס פייערדיגער פען פון זלמן ענטפער איך אין אזא פאל, אז גוגל נייעס איז אויך פונקט אזוי בארינג! דאס איז בעצם א יסודות'דיגער פראבלעם פון נייעס, אז וויבאלד א בעל חוב איז נידון בזיבוריות, און ס'מוז זיין נייעס טויט אדער רויט, איז עס געווענליך לאנגווייליג. זלמן מוז געבן יעדע עטליכע שעה אקטיוויטי אויף דעם בולעטין קנעפל, ווייל אזוי רופט מען מער, און דעריבער איז ער פארנומען מיט שטותים: ווי האקן קרייצן, אוועקגעפלויגענע קוטשמעס, וכו' * זלמן גייט אין פייער פאר קול מבשר. ער וואלט ווייט נישט געמוזט צושטעלן אזא ברייטע אויסוואל פון אפטיילונגען. ער האט א גאנצע רייע מיט מגידים אונטער זיך.

און די נייעס קומען אויך נישט צו פליען פון ארבל. זלמן האלט אויף א סטעף פון שרייבער וואס שטעלן אים צו די נייעס. אבער, די חסיד'ישע נייעס, דאס מוז ער אליין שרייבן. ס'איז זייער א האקעלע אויפגאבע, ברצותו מרחיב וברצותו מקצר, ער טראסט נישט דאס ארויסצוגעבן, איין קליינער טעות און דער זאבלטובער איז ביי זיין טיר... פאר דראמאטישע חסידישע מעלדונגען וועט אונזער ר' יואל אשר ישעי' אים פארשרייבן די נייעס.

זיין סטעף קאסט אים א פערטל מיליאן דאלער א יאר! אבער ביי זלמן שפילט געלט נישט קיין ראלע.

האט איר א קורצן איבערזיכט איבער זיינע מיטארבעטער:

הערשל פריעדמאן

סאטמארער א )מהר"א( יונגערמאן יואל, קרית פון אריגינעל פון ירושלים עיה"ק, דער מחבר פון 'מאפילה לאור גדול', א בוך איבער דער הצלה פונעם רבין סאטמארער זי"ע, און נאך. ווי אויך דינט ער אלס שריפטשטעלער אין פארשידענע היימישע אויסגאבעס. אין דער איד שרייבט ער מיט'ן פען-נאמען פ. הירש.

ער מאכט צומאל אינטערוויוס, אבער בעיקר גיבט ער פאליטישע אנאליזן. געווענליך זאגט ער דארט אלעס וואס דו ווייסט שוין, נאר מיט גרייזן, און זיין עיקר כוח איז אין די וויצן. א ביישפיל: אויב הערט איר דעם אנאליז אין ביה"כ, דאן פארגעסט נישט דעם אשר יצר, און אויב אונטער דער קאלדערע, דאן געדענקט דעם המפיל.

יוסי געשטעטנער

אן עסקן פון מאנסי, א זון פון הרב אייזיק געשטעטנער, פון איד ברסלב'ער א וויליאמסבורג, וואס האט אליין א האטליין מיט'ן נאמען 'זכור ימות עולם' וואו ער זאגט הערליכע שיעורים אין היסטאריע ממש צום שטוינען, אבער צומאל צעבייזערט ער זיך... איך האב אמאל געהערט דארט א ווארט אויף דעם המברך את עמו ישראל 'באהבה' בשם ר' יחזקאל אברמסקי ז"ל, א הפלא'דיג ווארט וואס איז מיר ארויסגעפלויגן פון זכרון.

יוסי איז א בארימטער פיגור. ער איז שוין געווען איינגעשטעלט אין דער רעפובליקאנער ניו יארקער פארטיי, פאר א וואך... און ער איז שוין געלאפן

פאר א קאנגרעס זיץ, פאר א וואך... ער האט אן אייגענעם וועבזייטל מיט'ן נאמען זשעי.פי. אפדעיטס. אויף קול מבשר האט ער צוויי קנעפלעך איינס פאר פאליטישע נייעס און איינס איבער עקאנאמיע.

איראניש איז, אז ניינציג פראצענט פון זיינע פאליטישע נייעס זענען געווידמעט צו איבערצייגן זיינע צוהערער איבער די 'בייעס' פון די דעמאקראטן, ווען אין דער גאנצער וועלט איז נישטא צום געפינען אזא בייעסט נייעס קאנאל ווי זיין קאך לעפל, וואו יעדע ברעקל נייעס ווערט געספינט קעגן די דעמאקראטן.

יצחק שלמה דרעזנער

ער מאכט די קלענערע אינטערוויוס ביים אידישן ווינקל אויף קול מבשר.

)אינפארמאציע צוגעשטעלט דורך הרוצה בעילום שמו(.

ער איז א שרייבער פאר דער המודיע און פאר די צייטונג. אויך שיינט ער צו זיין א בדחן ווייל זיין נאמען פיגורירט אין די קלאסיפיידס. אויך האט ער אן ארגאניזאציע וואס רופט זיך 'וידעו' צו אינטערוויואירן אלטע אידן מלחמה איבערלעבער. 'דער אידישער פלאם' איז געווען זיין אויסגאבע. כאטש ער איז א גאר גוטער שרייבער, איז ער ביים רעדן העכסט טרוקן )אזויווי שמעון ראלינצקי וואס איז א וועלטס שריפט-שטעלער, און ביים רעדן איז ער טרוקן ווי א פעניצל(. ער פאר זיך גיט קיין סאך נישט צו צו די אינטערוויוס, אלעס איז אלעמאל די זעלבע. אין צוגאב איז ער לכאורה א גאנצן טאג פארנומען נאכלויפן מענטשן און שאפן נומערן, בלייבט אים נישט קיין צייט זיך צוצוגרייטן. ווי אויך האט ער זיך נישט פארוואס צוצוגרייטן, ווייל ער ווייסט נישט אויב יענער וועט זיך וועלן אינטערוויואירן, און ס'איז א מזל זאך ווען ער כאפט א פישל וואס לאזט זיך. דעריבער ווענד זיך זיינע אינטערוויואס עקסקלוסיוולי אין וועמען ער אינטערוויואירט, אמאל געלונגט עס און אמאל נישט.

ער האט שוין אינטערוויואירט יעדן חב"ד רב פון איבער דער גאנצער וועלט, און אברהם מרדכי שארפהארט האט ער אויף ספיד-דייל...

נפתלי שטיין

אן עצה געבער פון וויליאמסבורג, אן אנלייסענסד פארנומענער טעראפיסט וואס נעמט 350 דאלער א שעה. זיין זון האט ארויסגעגעבן א חיבור מיט תירוצים אויף האלב ש"ס, צו פארענטפערן איבעראל וואו תוס' בלייבט ביי די קשי'.

ער געט חיזוק פאר שווערע צייטן. געווענליך א פרישן שיעור יעדן

מוצאי שבת. א שטיק צייט האט ער טעגליך געזאגט א צען מינוטיגער שיעור אין חובת הלבבות.

יוסף יונה הכהן ראפאפארט

א זיסער איד מיט א שמייכל אלעמאל, א וויזשניצער חסיד.

רופט זיך יונה כהן, און גיט עקאנאמישע אנאליזן. שטעלט זיך אהער ווי אן איש תם, ווען אין פאקט איז ער א געבראטנס און אונטערגעציפטער. אן שטארק א געלערנטער און אינטעלעקטואלער מענטש וואס האט געעפענט א קוואל פון חכמה אויף קול מבשר, און האט גאר אסאך צוהערער וואס שלינגען זיינע סעסיעס מיט דורשט.

צומאל שפילט ער אויף מעסעזשעס וואס מ'שיקט אים אריין. איינמאל האט ער זיך אויסגע'טענה'ט מיט אן אומערצויגענער חי' וועלכער האט אים אריינגעלאזט אן איגנאראנט מעסעזש אויב די אמעריקאנער קאנסטיטוציע גיט רעכט צו פראקטיצירן סיי וועלכע רעליגיע, אדער נאר צו גלויבן אין סיי וועלכער רעליגיע. ס'געווען זייער זיס.

געווען א שרייבער פאר דער המודיע. ער איז א שטארקער יודע ספר. ער האט א ניק אויף קאווע שטיבל און אויף אייוועלט אבער איז נישט צו טעטיג. ער איז אויך א שטיקל טוען רבני. מ'האט אים שוין דיסקוסירט דא ערגעץ.

כהיום האלט ער אן אן עמטליכע באצאלטע פאזיציע אין אגודת ישראל דאמעריקע.

חיים יואל לעבאוויטש

למשפחת לעבאוויטש המפורסם, מגזע ניקלשבורג קאמארנא, נייעק ופעסט.

ער האט אנגעהויבן זיין פובליק קאריערע אלס א קאונסלער אין צעהלימער קעמפ, וואו ער האט זיך אגב נישט אזוי גוט פארשטאנען מיט ר' אלעזר און ר' משה.

דארט האט ער געמאכט א שיינע פלעי פאר אהל ספר תורה, און זעענדיג אז ער יכול'ט, האט ער דעם נאכפאלגנדן חוה"מ געמאכט א גרויסארטיגע פלעי מיט'ן נאמען: די שטאט פון שרעק. אהערגעשטעלט דורך ח"י פרודאקשענס.

צוליב וואס צוויי פון משה גבאי'ס קינדער האבן געשפילט דערויף, איז עס געווען די איינציגסטע פלעי אין דער היסטאריע וואס האט געקריגן די השגחה פון התאחדות הרבנים, ווי אויך באסעס פון סאטמאר.

דערנאך האט ער פאר א שטיק צייט געדינט אלס עקזעקוטיוו אין וועבערס גראסערי, וואו ער האט אנגעפירט מיט די רעזשיסטער דעפארטמענט. א קורצע תקופה האט ער געגעבן פינאנץ און בודזשעט עצות אויף קול מבשר, און כהיום גיט ער פרימארגן חיזוק.

הרב אהרן קאהן

א כהן, פון מאנטרעאל. ער זאגט היסטאריע. איך האב אים איינמאל געהערט זאגן א שיעור חול המועד אין ביהמ"ד מיט עטליכע יאר צוריק. ער איז נאך דאן געווען גאר שוואך און ס'האט אויסגעזען ווי ער ליינט ארויס פון מנחם מענדל'ס דאן קארלוס ביכלעך. זיי זאגן ער האט זיך שוין שטארק צוגעלערנט זינט דעמאלט.

הרב שמואל פוקס

מכלומרשט פון אויסטארליע וואו ער האט נאך מן הסתם קיינמאל נישט באזוכט אין זיין לעבן. ער איז אריגינעל א לאנדאנער און וואוינט היינט אין מאנסי. ער האט א מכון "הקולמוס" פאר שרייבעריי.

ווי אויך שרייבט ער אמאל אין דער איד, והא ראי' ער האט לעצטנס געהאט א קאלום וואס איז געלאפן עטליכע וואכן מיט ווערטלעך לכבוד חודש אדר.

ער זאגט אויך היסטאריע און ידיעות.

יצחק קלאר

ער וואוינט אין בית שמש, ארץ ישראל. ער הייסט שעכטער, און אויף אייוועלט האט ער א ניק יודל מענדלזאהן. ער זאגט פאליטישע לענגערע אנאליזן. שטרענג קאנסערוואטיוו, טי פארטי גענויגט, און ס'איז שוין דא איבער אים אן אשכול.

וועלוול שמעלצער

ער איז געווען דער ערשטער אינטערוויואירער אנגעהויבן מיט: א גוטן ר' מאטעס פון די בוטשער, און קומט צומאל צוריק געבן אינטערוויוס, א שטייגער ווי די 'קבעו שיר ורננים' אינטערוויוס די פארלאפענע חנוכה, וועלכע איז געווען א קנאק פון א זאך און איז קובע ברכה לעצמו. א ברודער פאר ליפא.

זיין גליון 'דער אוצר' וואס ערשיינט פון צייט צו צייט, איז מתוק מדבש ונופת צופים, ומי שלא ראה גליון זו לא ראה טשיקאווקייט ובלעכן פנים'קייט מימיו, ווי ער דעקט אלע היימישע גאסיפ אויף א מייסטערהאפטיגן פארנעם, כאילו מ'רעדט פון ר' אלימלך און ר' זושא.

יואלי לעבאוויטש

ווי קען מען פארגעסן פון אים. ער שטעלט צו די פורים אפטיילונג, אויף וואס אידישע הערצער קוקן ארויס א גאנץ יאר צו דערפרייען אביסל מיט דעם וטוב לב משתה תמיד. לעמאן זשוס האט דא געהאט געווידמעט אן אשכול איבער וואס ער האט פאבריצירט צוויי כאראקטערן ספעציעל פאר קול מבשר: דער אלעמען באליבטער יאסעלע וואס טענה'ט זיך אויס מיט'ן שווער, און שכי פון סאנגס פאר שכי...

ער איז דער פארפאסער פון פורים בעילאוט; באנדאש; און פעסטערייז. ער איז א זון פון הרב מניקלשבורג שליט"א מאנסי, און אן איידעם ביי הרב שלמה קנאפלער, א איד מיט א לאנגע שווארצע בארד, דער פארפאסער

פון 'ציורים מיוחד לחינוך' קינדער קאלערינג העפטן, וועלכע ער פארקויפט אין די בתי מדרשים. און ווער עס האט נאכנישט געהערט זיין טייטש אויף אתה הראת לדעת, דעם האט נאך וועלוול קיינמאל נישט געפרעגט אויב איר וואוינט אפשר אין בארא פארק. זיין שווער איז גראדע מאל עטליכע שוין אינטערוויואירט געווארן אויף קול מבשר דורך דרעזנער, וואו צווישן א מבול פון אומנויטיגע פרטי פרטים, האט ער פארשידענע פארציילט זאכן אינטערעסאנטע איבער דאס לעבן אין קאראקוס, ווענעזועלע, וואו זיין פאטער האט געוואוינט און געדינט אלס א רב )ווי ער שילדערט, איז דארט אויך געווען נאך א רב, א זון פון רבי מאיר קארעליץ, א ברודער פאר'ן חזון איש(.

הערשל מייזליש

ער האט געמאכט ממש א מהפיכה אין דער אידישער גאס, און אריינגעברענגט אן אויפמערקזאמקייט צו אכט געבן אויף דעם געזונט, וואס איז געווען א פרעמדער מושג פאר א היימישן איד ביז לעצטנס, און היינט איז שוין יעדער איבערצייגט אז האקן סעסעמי טשיקן נאכט נאך נאכט ביי טי פארטיס איז נישט קיין סגולה פאר אריכות ימים.

ער האט געטוישט די אידישע מארק און די אלע זערא טראנס פעט סטיקערס איז אים צו פארדאנקען. עס איז נישט קיין ספק אז זיין פאפולעריטעט איז צו פארדאנקען אויסדרוקלעך פאר קול מבשר.

סאשי פיש האט שוין געווידמעט איבער אים א לענגערן הערליכן אשכול, ומשם תדרשנו לטובה.

מיכל פישער

ער הייסט אמת'דיג געשטעטנער.

ער טענה'ט אז ער וואוינט אין אשדוד. געווענליך וואקסט ער ארויס ווען ס'פליען קאטיושען ראקעטן. פון אלע קארעגירער דא, האט קיינער נישט געהאט מער אינפארמאציע מיטצוטיילן.

זלמן, א דאנק זיין האטליין, איז ער א היבשע מאנאפולירער אויפ'ן דעת פון זיין קהל. זיין מאכט איז שטוינענד און אומלייקנבאר.

ווען ער הייסט וויינען וויינט מען ופרשת מומביי יוכיח, ווען ער הייסט געבן גיבט מען ופרשת רובאשקין יוכיח, ווען ער הייסט שרייען שרייט מען ופרשת גראסמאן יוכיח, און ווען ער הייסט טאנצן אויפ'ן קאפ טאנצט מען אן קיין פיפס, ופרשת כינוס כלל ישראל יוכיח )ס'איז נאר א ווערטל, איך שעץ זייער די אלע כינוסים לש"ש ואכ"מ(. זלמן איז תורה-טריי און דינט ערליך די הנהגה'שע אינטערעסן. ער וויינט מיט קראקאדייל טרערן איבער דעם נסיון האינטערנעט, און שטעלט זיך הערליך צו ווען מ'דארף אים נאר. א ביישפיל יעצט ממש ווען ער האט ערליך געשיקט דעם עולם צו די צניעות אסיפה אין בארא פארק. נאך א קול מבשר סוקסעס געשיכטע!

עס איז נישט קיין שום ספק אז ער האט געשפילט א ראלע אין שאפן מאמענטום פאר אלע גרויסע מערכות די לעצטע פאר יאר. ווען ער איז אין די גיסטע איז ער פלאם-פייער און שפריצט אריין די אדרענאלין. דער גאנצער מושג פון קענען לעצטנס צוזאמנעמען דעם ציבור אויף אויסערארנטליכע פארמען, איז א פרעצעדענטלאזע לעצטיגע ערשיינונג, און קען אין טייל צוגעשריבן ווער צו זיין קרעדיט. און ער האט דעם קעפל אלעמאל פעסט צוגעבינדן צו דער פלייצע, צו פארדינען פון יעדער סומאטוכע, זאווארוכע און סענזאציע, דאס מערסטע ער קען בענעפיטירן דערפון. כינוס כלל ישראל איז 'זיין' זאך, גראסמאן איז 'זיין' מצוה און רובאשקין איז 'זיין' מערכה.

זלמנ'ס דורכברוך און שפיץ מאמענט, די פיפטין מינוטס אויף פעים אויפ'ן שטערקסטן פארנעם, איז געווען טאקע ביי פרשת מומביי, אין יאר תשס"ט. די אלגעמיינע מידיא האט קיין סאך נישט געטויגט און ער האט צוגעשטעלט קראנטע אפדעיטס רינגס ארום דעם זייגער, און ווען ער איז אוועקגעפאלן פון מידעקייט האט יוסי געשטעטנער איבערגענומען.

קיין ליינס איז כמעט נישט געווען צו באקומען אפילו דריי אזייגער פארטאגס. דער טרייבל איז געווען צוגעשמידט צו אלעמענס אויערן גאנץ דאנערשטאג נאכט, און מ'האט געהאפט פאר א בשורה טובה.

אויב האט איינער געמיינט אז מקען נישט גיין צווישן די טראפן ווען ס'רעגנט, זלמן קען יא! ער האט זיך שוין געדארפט ספראווען מיט גרויסע פראבלעמען: סיום הש"ס, )האט ער געמאלן וואסער פינף מינוט איבער די זיכערהייט מאסנאמען, אפגעשפארטע בריקן, שמעק הינט און העליקאפטער, אבי נישט צו רעדן פונעם עצם סיום(; רב אלישיב, רב עובדי' יוסף, צוויי סאטמארער אינטערנעט כינוסים אין איין נאכט, און ער האט זיך נאך אלעמאל וואונדערליך ארויסגעדרייט צו דער צופרידנהייט פון 'רוב' צוהערער )טענות איז אלעמאל דא און צופרידנשטעלן יעדן איז אוממעגליך( עס איז אן א שיעור מאל וואס מ'קען אנטאפן ביי די חסידישע נייעס, ווי זיינע ווערטער זענען געציילט און געמאסטן, נישט צו בא'עוול'ען קיינעם, צו היטן אויף פריוואטקייט, און נישט רעדן וואס מ'דארף נישט. זלמן איז יעדן טאג מתפלל מעומק הלב אז הרב שטיינמאן זאל מאריך ימים זיין. איין גאט ב"ה ווייסט וויאזוי ער גייט זיך ספראווען לאמו"ש, דערנאך וואס הרב שטיינמאן איז ביטער פארהאסט ביי די שלא כרעו לבעל'ניקעס, און זייער פארהייליגט אין די ליטווישע און אלוועלטליכע קרייזן.

* סוף דבר איז עס האי גברא יקירא ר' זלמן ווידער וואס וועט אריינגיין אין דער חרדישער היסטאריע אלס דער געניאל וואס האט צוגעשטעלט דעם פרעצעדענטלאזן און קריטיש-נויטיגן סערוויס פאר'ן כלל: א פולשטענדיגער 'מידיא נעץ' צו ערזעצן – פארהעלטניסמעסיג -- די אלגעמיינע מידיא, און איז איר רעדאקטאר און כמעט אויסשליסליכער אנקאר-מאן ביז צום היינטיגן טאג.

ער איז דער וואס האט ממלא געווען א לאנגיעריגן חלל וואס האט געהאלטן א גרויסן פראצענט פון סאוט וויליאמסבורגער איינוואוינער דעמאראליזירט פון אינסטיקטיוון צוטריט צו נייעס און אינפארמאציע צוליב דאס נישט נוצן ראדיא, טעלעוויזיע און לאחרונה דער אינטערנעט, און ווי אשר לעווין שרייבט: עס האט געקענט אויסברעכן א מלחמה און דער היימישער עולם איז געוואויר געווארן א וואך שפעטער ווען דער איד איז ערשינען... קול מבשר איז דער שטערקסטער ארגאן אינערהאלב חרד'ישער מידיא, און שפילט א באדייטנדע ראלע אין דער ציוויליזאציע פון די היימישע געזעלשאפטן וועלכן ס'וואלט קאמיוניקאציע די געפעלט וואס ער שטעלט צו, און דאס צוזאמהאלטן בשפה אחד ודברים אחדים וואס ער פארזיכערט. און צום שלוס א ווארט פאר חתן דינן אליין: פארפאלן זלמן, ביזט א הירא, לך בכוחך זה; און זייט וויסן, דו פארדינסט ערליך ארויפגעשטעלט צו ווערן אלס קאנדידאט פאר דעם טיטל 'דער מאן פונעם חרד'ישן יאר הונדערט' )צוזאמען מיט נחמי' גאטליב...(; דיין אויסטרעף איז דער געניאלסטער פון א וויליאמסבורגן ספעקטרום און האט געטוישט די חרדישער געזעלשאפט אויף אייביג! ס'שטייגט אפילו איבער די כשר'ן סעט פון נר מצוה.

און אז כהאב שוין דעם שופר און מ'רעדט שוין, צווישן מיר און דיר, קיינער הערט דאך נישט, זעסטוך כאניש וואס צו טון... איך בין פארנומען מיט אזעלכע שטותים ווי קאל מעוואסער... געמיר די בין השמשות קנעפל, כ'על פארזינגען הארציגע לולעבייס, אלד מקדאנעלד העד עי פארם אי א אי א או, כ'קאן נישט וואס דרעזנער קען, אבער איך זאג דיר איך טויג!

שווער צו דעפיצינירן דעם פונקטליכן אפטייטש פון 'אריגינעל' אויף אידיש.

אין קאמפאזיציע, אין קאלעראטור, און אין הארמאניע.

פינקי!

גיט א קוק למשל ביי אונז אין קאווע שטיבל, דא מאנגלט ב"ה נישט קיין אריגינעלע. מיר האבן דא אזא איינעם ווי לעיקוואד,

קלאר ווי דער טאג אז די פארגוסס'טע חיים מענדל סטיל בדחנות פון גיין שיין ביין ליין מיין פיין דיין חן איין, וואלט

אן אריגינעל

א יונגערמאן מיט די שמונה בגדים, פעפעטע הויזן און א מעליצער ווייס-וועסטל ביז צו די קראגן, און דאך, א געדאנקענגאנג ווי א פיליזאף פונעם מיטל אלטער, א גלגול פון די דארק עידזשעס. דאס הייסט אריגינעל, עפעס וואס האט נישט קיין פארגייער, און געווענליך אויך נישט קיין נאכגייער.

אדער אונזער באליבטער קופערניקעס, ער איז דאך דער סאמער וועלטס איינציגער וואס האלט אן דעם פרעסטיזשפולן פאזיציע אלס שיבער ווישערשאפטלער, איז דאס נישט אריגינעל?! נישטא נאך אזאנס.

וכהנה וכהנה, אזא חיבור ווי נטעי משה געציל, אריגינעל! אזא יאנקל וואס אז ס'האט נאר גענעכטיגט אונטער דעם זעלבן לבנה וואס פיגורירט איבער דעם גרים-פארהאסטן 'סיסטעם', וועט ער שוין טרעפן א וועג דאס צו בעשן, אריגינעל!

און מאראנצןזאפט איז אויך אריגינעל. ער קען גארנישט און ווייסט גארנישט, און דאך נעמט ער זיך אזוי איידעלערהייט ארויס זיין חלק. אין דער אמעריקאנער קולטור שטייען ארויס אסאך אריגינעלע. נעמט א משל די ביטעלס, זיי ווערן געקרוינט אלס היילי אריגינעל, זיי האבן געפארמט א פרישע 'ראק' סטיל מוזיק, און געשטעלט די גאנצע מוזיק אינדורסטרי פון ראק ענד ראל און אר ענד בי אויף נייע רעלסן.

און אין בארא פארק האבן מיר קאפי קעט, מיט זייער סלאגאן "איטס אריגינעל"!

אבער אין א ראפאגאש געזעלשאפט, וואו אלעס פארט ווי א פראגראמאטישער קאנוואויער בעלט, אז פונעם באגעבא ביז צום ענדגילטיגן מקום מנוחה אין קעי דזשעי דארף א מענטש נישט שטעלן קיין איין טריט, אלעס אלעס איז פונקטליך אויסגעשטעלט פאר אים, איז שווער צו באגעגענען עפס אריגינעל, אזא אומר הבא מן החדש'דיגער פארנעם. פרנסה גיט דער אייבערשטער, און אויב האט איר טאלאנטן זאלט איר אהערשטעלן שיינע נוי סוכה.

כלפי מה דברים אמורים: כלל ישראל, און מער אזוי דעם וויליאמסבורגער עם בפני עצמן, איז באשאנקען געווארן פאר די לעצטע 3 צענדליג יאר מיט א מתנה טובה אונטערן נאמען ר' פנחס מרדכי וועבער. פארשלייערט אין א רויטן קנאבל בארד, א ג' רבעיים ראק, און א טשאלנט טאפ, זיצט דארט באהאלטן א אידל, אן אריגינעל!

אן אריגינעל אין בדחנות,

אונטערגעגאנגען )און איז אין א געוויסן זין שוין אונטערגעגאנגען( ווען נישט פינקי. עס איז קלאר אז ביי א מצוה טאנץ, אדער איז עס פינקי סטייל למחצה לשליש ולרביע, אדער גארנישט.

האט פינקי א ו ו ע ק ג ע ש ט ע ל ט נייע סטאנדארטן אין בדחנות. אז דו קענסט דאס נאכקאפירן אדער כאטשיג נאשן אביסל דערפון איז גוט, און אז דו ביזט פון די אלטע, דעמאלט פאפט דער עולם אויף טערקיש. אויסער דעם מחותן אליין וואס מ'איז מספיד זיין אינטערעסירט נישט קיינעם וואס דו זאגסט, און דער עולם קוקט ארויס ווען זיינע פוס וועלן אפנויגן פונעם בענקל שפיץ.

ווער איז דאס דער לענגנדארער פינקי וועבער?

איך האב נישט קיין אנונג. ער דארף צו זיין א וויליאמסבורגער איד וואס וואוינט ערגעץ אין ראדני גלילות, ומצאתי סמוכין לזה בס' הק' מעומקא דליפא. ער איז א גראדואירטער פונעם נייטרער סעטלמענט פארם אינסטיטוציע וואו ער האט שטודירט מיט אזעלכע מוזיק ריזן ווי אייזיק האניג, און מאיר ברוך קאהן.

במעללין יתנכר נער, בוצין בוצין מקטפיה, שוין אלס יונג בחור'ל אין ישיבה האט ער פורים געגראמט אן א צעטל, נוסח זקן ורגיל. פאר ווער ס'ווייסט האט ער נישט געהאט קיין לייכט לעבן וואס דא איז נישט דער פלאץ, און דאך: וצדיק בשמחתו ובטאלאנטפלותו יחי'.

אונטערן 'רבי פנחס מרדכי' טיטל לערנט ער טעגליך פאר א שיעור אין ראדני. אלס שומר הפתח קען איך קלאר מעיד זיין אז ער קומט שוין דארט אן א גע'טובל'טער, די בארד טריפט אים שוין ביים טיר. פארוואס ער גייט ענדערש אין א צווייטער מקוה ווי ראדני לאזט זיך דאבאטירן. א סברא זאגט אז דאס איז אזא סארט סטאטוס, ווייל נעכטן האט מיר דער איד באצאלט א פינעווער פלאס איך זאל אים באזינגען, און דא טרעפט ער מיך מיט די לבנים ביים כשר זייף שיסל זוכן א גאנצע, ס'איז עפעס נישט פראקטיש.

צוריק צו זיין ביאגראפיע, פינקי האט אנגעהויבן זיין קאריערע מיט ארום 25 יאר צוריק אלס... א פשוטער וואן מען בענד! יא, איר הערט גוט, גארנישט מער ווי ליפא שטראלי און גארנישט ווייניגער.

מיט דער צייט האט ער דאס געלאזט לויפן און איז אריין אין בדחנות. ביז

נאך א קורצע תקופה איז ער געקרוינט געווארן אלס מלך הבדחנים, א טיטל וועלכער ער טראגט מיט ווירדע שוין פאר לאנגע יארן.

פינקי איז אן אריגינעל אין פעלד פון בדחנות, פשוט מיט זיין וועג פון זאגן גראמען.

ער האט מחדש געווען אזא מושג פון צוזאמצושטעלן 2 ווערטער גראמען, און געשאפן א נייער שניט אין בדחנות וואס ווערט ברייט קאפירט דורך אנדערע.

א משל, בראשית גראמט מיט פלייש-איז, דאס איז ארגינעלע ווערק!

מעשה ידי אומן נפלא במלאכת הליריקס ופינקי שמו, ולא שמע כזה אוזן מעולם. וכהנה וכהנה, 'קיינער וואגט נישט איבער האקט נישט' איז א טיפיקל פינקי גראם. אויסער די חידוש פון אזעלכע סארט גראמען, איז דאס אינטעלעקטועל און אינטערטענפול.

פינקי איז אן אריזשינעל אין דער וועג וויאזוי ער לייגט אראפ א ניגון.

קודם כל איז ער געבענטשט מיט א ריזן הארץ, ימ'ן פון געפיל און נשמה גיסן זיך ווען ער זינגט אזעלכע פשוט ווערטער ווי עיני אוי אוי עיני עיני ירדה מים כי נטל ממנו מנחם משיב נפשי. ווער ס'איז נאר א שטיקל בעל הרגש לעבט מיט די ווערטער. און בעיקר האט ער א גאנג פון זינגען און פארדרייען א ניגון מיט אזעלכע מאדנע בערישע קינצן-תנועות, אויף זייער אן אייגנארטיגן, העכסט אריגינעלן, הארציגן, געשמאקן, און אינטערעסאנטן אופן. ווען פינקי זינגט סיי וואספארא ניגון, ווערט עס באלד א נייער ניגון מיט פינקי פינגער אפדרוקן.

ווען עס קומט צו זיין קאלעראטור אין הארמאניע איז ער ממש א דזשעני, פינקי באזיסט א גאונות שניט אין הארמאניע, אזעלכע האלבע טרענספאזעס וואס איז שווער נאכצוזינגען. ווער ס'האט אים שוין אמאל געהערט ווייסט פון וואס איך רעד. אין צוגאב איז ער א חזן נישקשה, און ווען ער ציעט ארויף איז דא וואס צו הערן, און פון וואס צושטוינען.

פינקי איז א וועלט קאמפאזירער, און כמעט קיין איין היימישער טעיפ פון די לעצטערע יארן וואס זאל נישט האב א ניגון פון אים, פון מרדכי ביז ליפא און אלעס אינדערמיט. זיינע ניגונים זענען איינס גוט און איינס נאך בעסער. זיי ווערן געווענליך די היט פון דער טעיפ. זיין קאמפאזירונגען גייען שוין אן א שיינע פאר יאר, נאך פון פאר מיין בר מצוה. ווער געדענקט דען נישט דעם באבובער מייזעלס גארגלען פינקיס עד אנה תסתיר, אדער יואלי טייכמאן זינגען אולי יחוס עם עני ואביון.

הרב שוועקעוויטשעס גאנצער גדלות איז צו פארדאנקען פינקיס 'רחם', אני כשלעצמי האט עס אלץ אנגעקוקט ווי עפעס א מאכל בן דורסאי ניגון, די פעלער זענען אין מיינע אויגן נישט אינגאנצן געצייטיגט. אפשר גיט דאס צו צו פינקיס ארגיניעלקייט ארויסצוגעבן אזעלכע נא האלב געקאכטע קאמפאזיציעס. ווייטער, וועמען ס'קומט נאכנישט פון דער נאז פינקיס לעכטעלע ניגון, וואס איז טראנספארמירט געווארן אלס דער עקסקלוסיווער ניגון פאר א יום טוב'דיגן ממקומך, דער איז זיכער א גר צדק.

משפחה האט געהאט אן אינטערוויו מיט פינקי וואו זיי האבן נאכגעשריבן פאלשע אינפארמאציע פונעם עברית'שן וויקיפעדיע אז ליפא'ס 'געלט' ניגון אויפ'ן קאסעטע 'מי שאמר' איז פון פינקי. וויל איך יעצט מוסר ומודעה זיין: ליפא האט נישט קיין קאסעטע 'מי שאמר' נאר אזא 'ניגון' אויף 'בדרך', און 'געלט' איז קלאר נישט זיינס, נאר יוסי גרינס. דאס אז פינקי אז א קאמפאזירער איז צו פארדאנקען ר' מיכאל'ן, ער

האט אים דאס איינגערעדט... אין משפחה איז געשטאנען אז די ערשטע מאל ער האט געשריבן אידישע ניגונים איז געווען 10 ניגונים פאר מיכאל'ס נשמה פלאם. דאס איז ריין דאמירן בעלמא אויף א מילתא דעבידא לגילויא. פינקי האט נישט דארט קיין 10 ווייל די גאנצע קאסעטע האט נאר 9. און 3 זענען פון פינקי, דער בעל שם טוב, לעכטעלע, און דער ריזשינער ניגון. מיכאל איז טאקע געווען דער וואס האט אויסגעטראפן פניקיס אידישע ניגונים, אבער לאנג בעפאר נשמה פלאם, נאך אויף זיינע אמאליגע חתונה טעיפס.

)שמעתי אז טייל פון די ניגונים וואס ווערן מיוחס צו פינקי ווי למשל דער אבינו אב הרחמן ניגון מיט'ן שיפל, און דער שמחת בית ירושלים ניגון, זענען באמת ליפא פעלדמאן'ס. אם כנים איז ליפא א קאמפאזירער פון דער ערשטער שורה און א שאד אז ער איז נישט ממשיך. די פעקעלע ניגון מיט ר' איציקל וואס איז שפעטער געווארן אביש בראדטס רבונו של עולם איז קלאר יא פינקיס, ליפא שמעלצער האט בלויז געשריבן די גראמען(. פינקי איז פארהייליגט אין וויליאמסבורג, הנקרא בלשון עם זר סעלעבריטי, און אויף יעדן אדעסי וואלט מען ווען געקענט ארויפשטעלן א באמפער סטיקער: דא זיצט א פינקי 'פען'. ווען אר.סי.סי.עס האט געדארפט אנפילן א זאל, וועמען האט מען געאנערט? פינקי! און ס'איז געווען די רייט מאוו, פינקי האט צוזאמברענגט אן עולם נישט סתם, און האט אראפגעלייגט א בונה ירושלים אז ס'איז געווען א נחת.

פינקי האט א כוח היצירה לעת הצורך, ער באשאפט ווערטער א יש מאין ממש. ווען איך דארף א גראם אויף 'וואסער', זאג איך נאסער אדער עשר תעשר; פינקי אבער: גאסער! איי ס'נאר דא גאסן אדער געסער, קיין פראבלעם, פינקי האט יעצט בארייכט דעם אידישן לעקיסקאן מיט א פרישן אויסשפריך!

פינקי קען אויך נעמען א שטאטער ניגון און דאס קונצליך פארוואנדלען אלס א שנעלער, אן דעם וואס איינער זאל אנמערקן. גיט א קוק ליפא'ס אל תסתר פניך ממנו, דער צווייטער פאל פון אל תטשינו, מיט'ן דריטן שנעלן פאל קוה אל ה' זענען אקוראט די זעלבע, נאר מיט א צווייטן רידהם, אויך אן אריגינעלקייט! אפילו זיין נאמען איז אריגינעל! קען איינער נאך א פינקי? כ'האב שוין געהערט פון פיני, פיניעלע, אפילו פינטי, אבער פינקי מיט א ק' איז דא נאר איינס.

פינקי הייסט א וויינער מאכער. איך פערזענליך האב נאך קיינמאל נישט געוויינט פון אים, אבער אויב וואלט איך אמאל געמוזט וויינען פון א בדחן ביי א מצוה טאנץ, וואלט איך זיכער ענדערש אויסגעוועלט פינקי ווי א צווייטן. ביי אזעלכע דעליקאטע פעלער ווען מ'דארף דעליווערן דמעות, א משל אז דער בעל דובר מישרים זי"ע מאכט חתונה דעם יונגסטן קינד, וועט מען אודאי באשטעלן פינקי. ער וועט שוין טון זיין ארבעט בנאמנות. פינקי האט א געפיל צו פאעזיע, נישט קיין לעמאן דזשוס, אבער דאך נישט אוועקצומאכן. א ביישפיל: א קליינע הייזקע שווארץ און ווייסקע איז פאעטיש, ס'איז געשילדערט און געמאלן מיט קאלירטע פארבן. אדער די שול איז אנגעפילט ווייס איינגעהילט, ריין פאעזיע!

פינקיס גראמען אפילו ווען ס'איז נישט צוזאמגעשטעלט און נישט קיין נייער ווארט איז עס נאך אלץ אריגינעל. נעמט

למשל אזא ווארט ווי 'געשמאקער', האט איינער א גראם דערפאר? ניין, א צייט צו צייט מאמרים אין דער קובץ גינת ורדים וועלכער געהערט צו דער נארמאלע ווארט, נישט וואס דו טראכסט יעצט, דאס קען מען נישט זאגן סאטמאר ראדני פראקציע.

ברבים... פינקי וועט זאגן פיאקער )אזא סארט באגי(, דאס מיינט אריגינעל!

ערנסט גערעדט, ר' פנחס מרדכי איז א איד וועמען מיר אלע טוען א פיצקעלע קריטיק, יוצא צו זיין דער רצון פון די יידל'עך וואס גלייכן.

שטארק שעצן. א חסיד'ישער יונגערמאן א יודע ספר, דבוק צו ערליכע פינקי האט לכאורה נאכגעלאזט פונעם תוכן, אידן )יש אומרים ער דרייט זיך צומאל ביי די חומר איז מחותנסטע'דיג לעצטנס, און ר' דוד'ל לעלובער, לעיקוואד קענסט עס לדעתי זאגט מרדכי דוד עסטרייכער אביסל באשטעטיגן?( א לב טוב און מקבל את כל בעסער און האלט אן א העכערן ניווא, כאטש האדם בסבר פנים יפות מיטן אן ענוות חן. זיין דעליווערי איז קיין פארגלייך.

דערצו איז ער א מולטי טאלאנטפולער פערזאן וואס נוצט אויס זיינע כשרונות ביז ווי ערווענט לערנט פינקי פאר א צו א מאקסימום צו משמח זיין און מהנה זיין טעגליכן שיעור, משפחה שרייבט אז ער דעם ציבור. פינקי מיר קוקן דיר ארויף, מיר האט דארט 30 אידן. פון קראנטע מקורות דערקוויקן זיך מיט אייערע פרישע ווארע אבער ווערט איבערגעגעבן אז ס'איז אביסל יעדן שני וחמישי, און מיר וואונטשן אייך איבערגעטריבן. דורכאויס א העווי סעזאן לאנגע געזונטע יארן צו דערפרייען אידישע וועלן די באטייליגטע ציילן ביז 6.

הערצער מתוך שמחה ונחת.

פינקי האט ארויסגעגעבן א ספר מיט'ן און יעצט א פערזענליכע טובה: טייערער נאמען מליבא לפומיה, וואס האט אין זיך ר' פינקי, מיר האבן שוין א שעידס אוו גרין, פארשידענע שיינע דרושים און פלפולים, ווי ס'איז שוין די העכסטע צייט פאר א שעידס אויך סתם ענינים און ליקוטים איבער שמחת אוו פינק. האסט נישט קיין אנונג וויפיל אידן חתן וכלה. מיר וועלן דאס נישט באשרייבן קוקן ארויס דערויף און וואלטן זיך מחי' ווייל מחברי ספרים איז דא בעסערע, דאס איז געווען דערמיט. האסט מורא ס'וועט נישט גיין? דאונט ווארי, איך זאג דיר נישט זיין ספעציעליטעט. אזויפיל איז עס יא אריגינעל אז א בעל הבית זאל צו איך וועל מאכן א קאפי!.

זיין א מחבר ספר, אויך נישט קיין אפטער ערשיינונג. אויך שרייבט ער פון

@יאנקל

הויכע טענער, כוואליעס כליפערייען שווימען שקריתי כתוב לפניכם.

דורך דעם זאל און אפילו ביי די מענער זעט מען פינקי איז אויך אן אריגינעל ווען עס קומט שוין די וואס בייגן זיך דעם קאפ זייטוועגס אז צו געבן Atitude.

מאראנצן, איך וויל טאנצן, פון דיין ארטיקל מ'זאל נישט באמערקן די גלאנציגע אויגן. אבער אינגאנצן, דיינע כשרונות וואס גלאנצן, אזויפיל שלא כהרגלו, האט זיך דער גרויסער פינקי בשלו! ער זינגט ווייטער אן רחמנות, די אריגינאליטעט איינפלאנצן, מיט אזויפיל מאמע פון גן-עדן, די באבע פון יענער וועלט, ריזזזזזזזזזזזיגער פינקי געבראכן, און געגעבן קראפט, דאס קען נאר אונזער מאראנצןזאפט.

דער זיידע ביים קריג, און דער עלטער זיידע וואס אן אינטערוויו פאר דעם פיצעלן קינדישן פינקי איז דער עמוד המוזיקה והבדחנות אין האט דריי מאל געהאט יענע מעשה. ער זינגט קול מבשר, פשוט נישט קענענדיג אפזאגן דער חרדישער וועלט. ער האט אין די לעצטע און גראבט אריין טיף אין הארץ, די זאל וויינט, זיין זיץ ארט צווישן די גרעסטע מלחינים יארן באוויזן גענצליך צו טוישן די צוויי פעלדער. די ווענט קרעכצן שוין אונטער, און פינקי שטייט פונעם לעצטן יאר הונדערט, וועמען וועלוול אין מוזיק האט ער אריינגעברענגט א נייעם אין דעם בענקל מיט דעם קאפ אין דער הייעך שמעלצער האט באוויזן צוזאמצושלעפן ווינט פון שעפערישקייט, א פרישן זשאנער פון אן אפילו באמערקן די זעלבסט-געשלאגענע תחת קורת גג אחת, אין א סעריע העכסט נגינה וואס רירט צו די אינערליכע סטרונעס יסורים וואס דער עולם מאכט מיט, א שטייגער אינטערעסאנטע אינטערוויוס לכבוד חנוכה.

פון דער נשמה. אין בדחנות, כאטש ער איז א ווי ער וואלט געזינגען ביי זיך אין שויער.

אבער דער וועלוול באצאלט זיין פרייז, און סך שולדיג אין דעם וואס אזא פרייליכער זמן פינקי בלייבט דער זעלטענער פיגור דער צדיק גיט אים צו שפירן זיין עמפינדלכקייט איז געווארן א קוואל פון צער און טרערן, האט וועלכער האט באוויזן אליין איבערצונעמען אן צו אזעלכע מה בכך'דיגע שמועסן... פינקי קען ער אבער אריינגעברענגט א רוח פון טאלאנט.

אינדוסטריע און עס מאכן זיין אייגנס, און דער זיך נישט איינהאלטן און אינמיטן גיט ער אזא בדחנות איז געווען טיף אין דער ערד מיט האלב-זעלטענער מענטש וועלכער איז געשעצט צוקרעכטץ אוי רבי וועלוול רבי וועלוול, דו געצייטיגטע וויצן פון שלמה יאנקל געלבמאן און און געערט ביי חסידישע אידן צוליב זיינע דעם לאשאנצער רבי'ן ווען פינקי איז ערשינען פרעגסט שוין צופיל קשיות, אפילו אויף יענער אויסערגעווענליכע טאלאנטן.

און אייגנהאנטיג איבערגעארבעט די גאנצע וועלט וועט מען נישט פרעגן אזויפיל קשיות. ** אינדוסטריע.

ווען ער פרעגט אים וויאזוי איז געשאפן פינקי'ס זעלבסטזיכערקייט דארף אויך געווארן די לעכטעלע ניגון, גיט אים פינקי אזא

@מאראנצןזאפט

פארצייכנט ווערן ווי איינער פון זיינע טאלאנטן, פרעג: וויאזוי גייט נאר דער ניגון... און דער מ'דארף זיין גאר זיכער מיט זיך צו נעמען דעם וועלוול נעמט זיך זינגען אז פינקי האלט זיך שרייבנדיג מיין מאמר אין ספירה האב איך רעכט אזוי צו פארדרייען ניגונים אן ארויסרופן ביי די זייטן...

קייכנדע געלעכטער. אבער אמאל קלאפט נישט געקענט נאכקוקן זאכן.

דער דאזיגער שרייבער פון די דאזיגע עס אויס אנדערש, ווען א יונג בחור'ל, א האלב כ'האב אויסגעלאזט א נקודה:

שורות האט פאר'ן שרייבן זיין אויבנגעברענגטן איינגערעדטער "גראמער", וויל כאפן א שמועס פינקי האט אן אריגינעלקייט אז ער באנוצט ארטיקל זיך נישט געפוילט, און זיך פארבינדן מיט אים, און פינקי גיט אים דעם געפיל ווי א זיך מיט סלענג און הומאר.

מיט פינקי קלארצושטעלן עטליכע דעטאלן. פערזאנא נאן גראטא.

אבער אוי וויי אוי וויי ס'איז געווען א בראך ביי די צווייטע שאלה אבער איז ער שוין דער עולם גלייכט פינקי'ן פאר זיין מיד געווארן פון ענטפערן און האט מיך אויף קאלאמבוס...

טאלאנט ארויסצורופן טרערן, דאס איז א צוריקגעשיקט פון וואו איך בין געקומען.

מאדנע מאסאכיזם וואס דער ציבור האט זיך ויהי ערב ויהי בוקר, אויסגעלאזט א אנגע'שדכנ'ט אין די לעצטע יארן, און פינקי רייט הויקער...

האב איך אויך געקריגן צו טועם זיין פון דערויף אן רחמנות... אמאל קען מען זיצן ביי 'פינקי עטיטוט'.

בקיצור, ער איז א חד בדרא, ויותר ממה א חתונה, די עזרת נשים ברעטשעט שוין אויף

איך חלש אז איינער זאל געבויעטע פיליאזאפיע ווי עפענען אן אשכול וועגן אנדערע כהרב קלוגער. די היינטיגע משפיעים אבער ער זאגט זייער

משפיעים

און זייער דרך ההשפעה, שיין מיט א חסידישן ממילא אנשטאט חלש'ן ברען. ווי אויך האט העל איך מקיים זיין דעם ער א מומחיות'שאפט קריינא דאיגרתא, און איך גוטע פארציילן און הייב יעצט אן וחפץ ה' ערשטהאנטיגע מעשיות,

און זייערע

בידינו יעשה ויצליח.

אביסל פון גדולים דוגמת אז כ'האף ספרי הגר"י זילבערשטיין, ס'פאראינטערעסירט און אביסל פון סתם אידן פאר איינעם און מ'וועט דוגמת חיים וואלדער. מיך קומען צוהילף.

השפעות!

זיין פערזענליכקייט איז איך בין זיכער אז צווישן זייער קאלירפול. אנדערש דעם עולם דא איז דא ווי רוב משפיעים איז ער גענוג און נאך געווייגטע יא א בנן של קדושים, און אדער post געווייקטע, אנדערש ווי רוב בנן של דוגמת מאראנצןזאפט קדושים'ס איז ער נישט וואס האט געמיינט ער קיין רבי.

מוז אויסדינען יעדע ער איז אן איש מתון געטשקע ווי יתרו בשעתו.

חכם ונבו,ן אבער מיט אין הציבור החרדי דעם אלעם טוט ער - פסח אויסגאבע )

ווילדע זאכן, בעיקר צו שוועסטער אויסגאבע געבן א רוח פון אנטי פון דער בליק, אויף לשון א י ס ט ע ב ל א ש מ ע נ ט. קודש( איז געווען א נספח ס'קען זיצן אן אויבנאן פון מיט דער ביאגראפיע 50 רבנים ביי א שמחה און פון עטליכע משפיעים ער וועט זיך אויפשטעלן כהרי"מ מארגנשטערן, אויף א בענקל און מאכן הגר"מ זילבער, הגרצ"מ פרייליך.

זלבערבערג, הגר"א בידערמאן, און נאך.

למעשה האט ער א מורא'דיגן כח און פלאקערט אויף אידישע הערצער. פאר ווער ס'האט אמאל מיטגעהאלטן פונדערנאנט די גאנצע זאך קען זיין סדר היום איז אויך נישט אוועקצומאכן. ער דאווענט ותיקין, לערנט עס זיין אינטערעסאנט אפצולערנען. אבער וזאת למודעי די אשכול איז עטליכע שעה טעגליך, און טוט א געוואלד פאר אידנס וועגן.

נישט געמאכט צו קריטיקירן סתם אין דער וועלט אריין ווייל דער רבי הכל מודים אז ער מיינט עס ערנסט.

זכרונו לברכה האט נישט געהאלטן פון קיין משפיעים וכו'. אסאך פון די ער קומט קיינמאל קיין אמעריקא, פשוט ווייל ער האט מורא פון א משפיעים זענען מולטי טאלאנטפולע מענטשן, און ווער ס'האט עפעס א ראי' אסורה אין דער עירפארט - א גדלות פאר זיך. גרויסע מוסדות זענען ווארט וויאזוי אפצולערנען זייער דרך ההשפעה איז העפליך געלאדענט.

געווען גרייט צו באצאלן א פארמעגן אבי ער זאל קומען רעדן ביי א דינער וכדו'.

ביי זיינע שמועסן רייכערט ער ווי א קוימען ברבים איינס נאך איינס. בקיצור אויסער זיינע פערזענליכע צולאזענקייט איז אלעס דארט הונדערט פראצענט נארמאל, דאווענען, לערנען, און זיך היטן פון אן עבירה. נישטא קיין שום הידן טריקס פון התבודדות אדער איך ווייס נישט

רבי אלימלך בידערמאן

וואס. דאס כאפט אסאך.

נאך א מעלה, גאר קונצליך מאנערווירט ער אז ס'זאל אויסדרוקליך

איך הויב אן מיט רבי אלימלך בידערמאן, ער איז יעצט די מערסטע טויזנטער פאפולער.

אידן - דערינען פילע רבנים און משפיעים - הערן צי זיינע שמועסן אויף קול הלשון, ווי אויך האט ער א לייוו האוק אפ פאר א חבורה יונגעלייט יעדן מיטוואך נאכט )כמדומה(.

זיין מהלך איז אויפ'ן אלטן שטייגער מפי ספרים וסופרים, נישט מיט קיין

נישט טראגן די פנים און טעם פון א קאלט, יעדער איז וועלקאמד און ער לעצטנס: אז יעצט בין איך די פאפולערע כי הרבית.

פארלאנגט נישט גארנישט. וואס דאס איז א חידוש נפלא.

איך שרייב פון מיין קוק ווינקל' וועלכע איז גראדע היפש ער מאכט פון זיך גארנישט. א גאר באקאנטער סלאגאן וואס ער זאגט פונדערווייטענטס/ ווער ס'קען די זאך פונדערנאנט זאל ביטע מוסיף זיין.

@לעיקוואד

גאנץ תהילים, וכו'.

האסט אמאל גערעדט מיט עם אין לערנען? אדער געזעהן ווי ער לאמיר אביסעל פארציילען פון לערנט? איך יא. ער שיסט טאקע מיין קוק-ווינקעל.

מראי מקומות, און בכלל האט ער ר' אלימלך איז א נכד צו בית אזא סטייל פון 'שיסען' וואס מאכט בידערמאן המפורסם, וואס, לפחות עס אויסזעהן כאילו סאיז עפעס פון די צייטען פון זיין זיידע ר' משה מעכטיג, בשעת סאיז על פי רוב מרדכי, צייכענען זיי זיך נישט פשוט איבערגעקייטע זאכען, און עקסטער אויס מיט נארמאלקייט..

גאנץ וייניג לפי ערך.

זיין עלטסטע ברודער איז האדמו"ר ער גיסט בשפע קודש, אבער ר' דוד וואס מאנכע קענען דא פון רוב מקורות זיינע איז נישט פון בארא פארק, און מהאט שוין אמאל ערנסט אדער גרונטליך לערנען ערגעץ בארעדט דא אין שטיבעל. ר' ספרים, חסידישע אדער אדערווייז, מיילעך פארופט זיך דערווייל נישט נאר ענדערש פון מקורות פון ליקוט קיין אדמו"ר ווייל ער איז מכבד זיין און בלעטלעך אריינגערעכנט ברודער ר' דוד אלץ אפיציעלער יורש צייטונגען. ובעיני ראיתי. די דרגה פון פון זיין טאטע, אבער ווער עס האט באופן כללי זענען די תורות און מעשיות עומק זיינע איז זיכער נישט מער ווי שוין אמאל געזעהן די צויי צוזאמען, ווייסט ווי ערנסט דאס איז.. קען זיין אז אין וואס ער זאגט נאך מלוקט פון די תורהלעך די תורות אין יוד.

א טאג וועט ער זיך מכריז זיין אדמו"ר און פון צייטונג און בלעטלעך פון שול, ער קען האסטו אן אהנונג וויפיל בקיאות מקען עפענען א שול פאר זיך וכו', אבער דערווייל נאכזאגען אין איין שבת סעודה די זעלבע שיסען נאר פון דורכליינען די תורות אין ווערטל אדער מעשה צענדליגע מאל און פעלט עם גארנישט אזוי.

המודיע או עלים לתרופה יעדער וואך, יעדער מאל מיט די זעלבער ברען.

און דערנאך זיי איבערזאגען )בערך פינף בפועל איז ער אין אסאך וועגן אן אדמו"ר, אחוץ ציגערטלעך און אי ציגערעטלעך הונדרעט מאל די זעלבע תורה אין א וואך(, אדער א רעביש קינד, אנדערש ווי רוב וואס פארופען זיך משפיעים. שידוכים מאכט ער וואס ער רייכערט ווי א קוימען, און גלעזלעך מיט די סארט פייער מיט וואס ר' מיילעך איז נאר מיט רעבישע משפחות, בכלל פירט קאווע וואס ער טרינקט בלי שיעור א גאנצער געבענטשט געווארען פון זיין מאמע'ס בלוט? ער זיך אין שטוב ווי א רבי, מיט זיין בני בית טאג, טרינקט ער אויך פיינע משקאות כדת לגבי איסור יציאה, אזוי האב איך געהערט האט ער נישט געגעסן קיין איין שבת סעודה המלך, אין א נארמאלער ליל שבת ענדיגגט בשעת איך האב זיך געדרייט ארום עם, אויב פון די טאג פון זיין חתונה דאכציך.. און בכלל ער א באטל צוי בראנפען, און פארשטייט זיך האסטו אנדערע מקורות וואס זאגען אנדערש איז זיין עיקר charm נישט זיינע תורות אדער דאס גיט אויך צי צו דער ברען..

שיהיה.

מחשבות, הגם אז דרשנען דרשנט ער גוט, איך האב פארשטאנען אז ער קומט נישט איך בין אביסעל מגזים, איך נוץ איז אבער זי נקודה זיינע בעיקר די ברען און קיין אמעריקע ווייל ער וויל נישט ארויסגיין פון אביסעל ליטערישע כלים און מטאופורן פייער מיט וואס ער זאגט נאך זיינע ווערטלעך, ארץ ישראל.

ארויסצוברענגען מיין התרשמות. איך שרייב אזויווי א רבי וואס דער עיקר איז די קאך און דאס איז אמת אז הגם ער איז פריש געזונט נישט קיין סייענטיפיק אפשאצונג.

פאר דעם קומט מען צו עם.

משוגע, איז ער אין א וועג מיט צויי פיס אויף דער ערד, ווען מפרעגט עם עצות והדרכות וכדומה ענטפערט ער מיט הכרה אין דער פשוטער ב ע ל ב ע ט י ש ע ר בכלל מציאות, נישט אין הימל עפעס, אדער זייער פראקטיש.

אפשר הגם מוראדיג נישט אדער קלוג פ א ר ש ט א נ ע ן בנבכי הנפש.

אויס זאגט יעדער טאג אפאר בלעטער גמרא,

נו, אז דער עולם שווייגט קען דאך נישט זיין בעסער, ס'געוויס שמע מינה דניחא להו, העל איך אננעמען דעם כהודאה, שתיקה און אנגיין מיט אן אייפער.

די ברסלב'ער משפיעים!

רבי יעקב מאיר שעכטער

ער איז פון די עלטסטע משפיעים בכלל, א איד קרוב צו די שמונים און טראץ זיין עלטער טראגט ער א שווארצע בארד, וואס ווערט צוגעשריבן צו זיין עבודת הבטחון והשמחה.

ער האט א שווערע שטוב און האט אסאך מיטגעמאכט. מ'פארציילט אז דער טאג וואס ער איז געווארן 20 יאר האט ער )אדער זיין פאטער( אויסגעקלאפט אין ביהמ"ד אז ער איז גרייט א חתן ווערן מיט ווער ס'האט נאר א טאכטער, בקיצור איינער האט זיך צוגעכאפט דערצו, און דער עולם איז מכובד אליין צו פארשטיין וואס ער האט באקומען. איינער האט אים אמאל געטראפן פרייטאג צונאכטס אויפ'ן וועג אהיים פון ביהמ"ד אין א מורא'דיגע פרייליכע גיסטע. דער איד האט נעבעך גגעוואוסט וואס ס'ווארט אים אפ אינדערהיים, גיט ער אים א פרעג, רבי יעקב מאיר וואס איז די גרויסע שמחה? האט ער געענטפערט: איך ווייס אז ווען איך גיי אהיימקומען וועל איך מאכן די ברכה בשם ומלכות אשקב"ו "ורצה בנו", דער רבונו של עולם וויל אונז, איז דען דא א גרעסערע שמחה ווי דעם.

אין ברסלב זאגט מען אז רבי יעקב מאיר איז דער שר החוץ און ר' משה קרעמער איז דער שר הפנים, פשט איז ווייל ער זאגט נאך זאכן פון אנדערע חסידישע ספרים אויך און איז אויך געאייגנט פאר'ן המון עם. זיינע ספרים לקט מאמרים זענען א בעסט-סעלער מיט זייער שיינע זאכן.

צוליב וואס ער איז א שטיקל קנאי איז ער שטארק אנערקענט אז יעדער סאטמארער נגיד מוז אים באזוכן אין אר"י. געהאט א פיפיגן גבאי וואס

דימ בשרפסילעבי'םע!ר

אין ברסלב איז יעדער כמעט א אינדיווידיואל משפיע... מיר וועלן זיך קאנצעטרירן אויף די מער באקאנטע.

האט געמאכט דערפון א ביזנעס, אזש מ'האט שווער געקענט באקומען אן אוידיענץ, )אני הקטן האט ער געהייסן אים אפווארטן א שעה צייט אין דער לאבי פון זיין הויז ביז ער גייט ארויס אז איך זאל קענען בעטן א ברכה(. למעשה איז שוין היינט רואיגער דארט און ווער ס'וויל קען אריינקומען. רבים נהנים ממנו עצה ותושי', אזא בחור האלט נישט ביים מיטלערנען די סדרי הישיבה וועט ער אים עצהקן דורכצולערנען ערוך השלחן על הסדר, פאר שמחה קען ער הייסן אזעלכע פשוטע זאכן ווי לערנען א קאפיטל חומש רש"י טעגליך וואס מאכט א מענטש שפורן אז ער האט עפעס עקאמפלעשט.

ער דאווענט מיט די האנט אויף דער אויגן מיט השתפכות הנפש. רבי יעקב מאיר זאגט: נאך איין מזל אז זארגן העלפט נישט ווייל מה דך אז ס'העלפט נישט הערט מען נישט אויף זיך צו זארגן שטעלט ענק פאר ווען ס'וואלט ווען געהאלפן...

אנדערש ווי רוב ברסלבער פארט ער נישט קיין אומאן אויף ראש השנה. שמעתי אז ס'איז א הוראה פון רבי לוי יצחק בענדער נישט איבערצולאזן די קיבוץ.

ער ליינט אויך הענט. ברור לי אז ער זעט נישט דארט גארנישט מער ווי וואס ס'שטייט אין די ספרים וואס מ'קען קויפן אין אייכלערס, וואס זענען דירעקט נישט קראנט.

עס איז זיכער א כבוד פאר ברסלב צו האבן אזא גברא רבה ווי רבי יעקב מאיר.

רבי יצחק מאיר מארגענשטערן

מיט אים האבן מיר זיך באקענט פון א קליפ וואס רופט זיך 'א שבת אין מעזיבוז'. דארט זעט מען א פראווען א מוצאי שבת מיט גדולי החסידים א שטייגער ווי רבי מרדכי בן דוד און דזעי דזשעי פריעד.

ער איז א איד א תלמיד חכם וואס שרייבט אויך אין נגלה. אין מאחורי האט ארויפגעלייגט לעיקוואד עטליכע ספרים זיינע, איך האב דארט געטראפן שיינע זאכן, און א מבהיל'דיגע בקיאות וואס מאכט שטוינען. למעשה איז ער בעיקר א מקובל און גיט זיך אפ מיט די עבודה פון מייחד זיין יחודים און הויכע ענינים שכבשן רחמנא ולאו כל מוחא סובל דא. ער קען מסביר זיין אז ביים עסן די פיש האט ער געזען אן אות יו"ד אזוי גרויס ווי דער גאנצער וועלט, און ער איז אין איר אריינגעקראכן. איר פארשטייט נישט? איך אויך נישט.

ער איז מקרב יעדן איד ממש ווי דער באדיטשובער, און ס'דרייען זיך טאקע ביי אים אסאך משוגעים, איינעם קען איך א בחור נעבעך וואס דרוקט קונטרסים מיט כונות וואס מ'זאל אינזין האבן ביים עסן טשאקאלאד.

ער פלעגט יארן פארן קיין אומאן מיט גדולי החסידים הנ"ל און נאך אזעלכע. ראש השנה פלעגט מען זיך שטעלן ביים נץ און ענדיגן ביינאכט. מוסף אליין האט געקענט נעמען 8 שעה. למעשה לעצטנס איז ער געווארן דוד המלך'ס חסיד און זיצט דארט אפ טאג און נאכט, אריינגערעכנט ראש השנה.

רבי יצחק ראקאוו

ער איז א יונגערמאן, א תלמיד פון א ברסלבער משפיע הרב שטיינהארט אויף וועמען איך האב נישט קיין אינפארמאציע.

ער קומט פון א ליטווישע רבני'שע משפחה פון ענגלאנד.

אלס בחור האט ער מיטגעמאכט פארשידענע מיחושים וואס האט אים מקרב געווען צום דרך החסידות. ער איז א שטיק צייט געווען א תולדות אברהם יצחק חסיד, ביז ער איז אנגעקומען צו רבו הנ"ל.

ער איז דאכט זיך מיר א פאניאוויזשער תלמיד.

ער איז געווען איינגעשטעלט אין מירער ישיבה וואו ער פלעגט מקרב זיין די חסידישע בחורים, געזארגט פאר חברותות א.א.וו.

פון דארט פלעגט מען קומען צו אים עסן פרייטאג צו נאכטס. זיין סעודות זענען באקאנט געווארן אלס געשמאק אין די אמעריקאנער בחורים פלעגן אנהייבן קומען אין די מאסן. נישט געפייניגט מיט קיין זמירות, תורה, געגעבן פיין צו עסן, ועל כולם ביז צוויי שעה ביזטו געווען אינדרויסן.

אבער נאר נאך א טענצל! ער נעמט דעם עולם פאר רקידה נאכ'ן עסן, אביסל אויף א פארנעם פון במילי דשטיתוא.

למעשה האט ער אנגעהויבן כאפן תמימים ועובדים און געפארמט א חבורה. דארט פארלאנגט ער שוין מ'זאל מיטהאלטן אינגאנצן, דאווענען ותיקין, די שמועסן, א.א.וו.

ס'האט זיך שוין צושפרייט און ער האט שוין חבורות אין ניו יארק. כאטשיג ס'איז זייער א שיינע חבורה און מ'דינט דעם אויבערשטן באחדות, טראגט עס אביסל די צורה פון א קאלט, מ'איז זייער אנגעוויזן אויף אים, און ער באשליסט אלעס אין לעבן.

זיינע דברי תורה זענען שטענדיג די זעלבע, ווי שווער ס'קומט זיך אן צו מחזק זיין און זיך דערהאלטן, נישט יעדער גלייכט דאס... א טיפישער שלש סעודות איז ווי פינסטער ס'איז פאר דוד המלך אז אפילו שאול זיין שווער און זיין זון אבשלום זענען קעגן אים. אדער יוסף הצדיק וואס די אייגענע ברידער פארקויפן אים, און דאך איז ער דוד המלך,און יוסף איז צדיק יסוד עולם. די נמשל: א יונגערמאן וויל דינען דעם אייבערשטן עי.קעי.עי ווערן א ראקאוו חסיד און דער ווייב, שוויגער, טאטע, ברידער, זענען זיך מתנגד. אבער ער האלט זיך, ווייל א מענטש דארף פייפן פון דער גאנצער וועלט. און דא געבט ער א הייב אויף די הענט און אויגן צום הימל מיט א קרעכץ אז די צושויער דערקוויקן זיך.

פאר אנדערע קריצט עס אין אויער צו הערן אזעלכע גרויסע מדריגות פון א וואוילער יונגערמאן וואס ווערט גאנץ פיין נערוועז טאמער איינער קראצט מיט א בענקל אדער חלומ'ט איין אינמיטן ער רעדט, ווער רעדט נאך טאמער איינער לאכט פון אים.

ווי אויך טוט ער אין שלום בית און שטעלט אויס דעם יונגערמאנס מהלך החיים וד"ל.

אין ישיבת מיר איז ער שוין לאנג נישט ווי פארשטענדליך.

בקיצור, פאר סתם עמך בחורים איז ער א פיינע מכניס אורח. און די סמעטענע נעמט ער אונטער זיינע ווארעמע פליגלען, מיט התבודדות אין וואלד אינמיטן דער נאכט וכו', די האול ניין יארדס.

ער קומט קיין אמעריקא גאנץ אפט.

ווי באקאנט זאגט ער נישט ונתנה תוקף אויב די צייט ערלויבט נישט, וואס איך זע נישט פאר אזא גרויסע עבירה, ולא גרע מפסוקי דזמרה שנתקנו ע"י אנשכה"ג.

עס איז ארויסגעקומען א ספר אמת מארץ תצמח פון א פרענק פון מאנרא וואס מישט קנאות מיט קבלה, און ער פירט א מערכה קעגן אים מיט דער אינדארסמענט פון רבי מנשה פילאפ.

הרב קלוגער

למעשה איז דא אסאך מבקשים וואס האבן דארט געטראפן זייער פיינעל דעסטינעישאן. זעט אויס אז ס'דא עפעס דערין.

ער איז שטארק ברסלב געשטימט, אבער מישט אויך מיט חב"ד.

ער איז א בעל כשרון און זאגט שיינע מאמרים.

ער איז בעיקר באקאנט צוליב די התנגדות אויף אים.

היות ער קומט פון קלויזנבורג איז פון דארט דא א שטארקע התנגדות ווייל ער פארכאפט היימישע.

אויך בעלזא האט אים גערודפ'ט ווייל ער האט מיטגענומען אפאר יונגעלייט קיין אומאן.

אחרון אחרון חביב אונזער באליבטער

ברסלבער משפיע

דא אין קאווע שטיבל

מיר אלע דערקוויקן זיך מיט צוגעקומען אן אשכול איבער יואב'ס סיסטעם וואס איך האב נאכנישט זיינע רייכע אשכולות איבער עספיעט צו ליינען, אבער כ'בין זיכער אז ס'איז מלא טעם וחן. ווער רעדט ברסלב מהו, די שיינקייט פון נאך אין מאחורי, דארט איז ער מגלה טפח מגדלתו במדת אהבת ישראל, אידישקייט, און חומרות אין ויראתו, צדקתו, וחכמתו.

פסח.

and we love you dearly ,you are the man.

לעצטנס איז אויך

פינגער אפדרוקן אויף זיין דרך הדרוש בעניני חסידות זיין פאטער איז געווען א פשוט'ער גאליציאנער אידל א סטוטשינער חסיד. דאס האט געברענגט אז רבי מאטל זאל אויטאמאטיש זיין א סטוטשינער חסיד נאך פון זיין יוגנט.

רבי מאטל

העמיר גיין צו רבי מאטיל.

אבער א דיסקלעימער: איך קאן אים נישט, געציילטע מאל געזען, און בלויז געהערט פון דא און דארט.

שמו רבי מרדכי מנשה זילבער. א שלאנק דארער הויכער אידל, מיט א ברוין-שווארץ קאלטענעם בארד, וואס וואוינט אין בארא פארק.

צארט, שטענדיג פאר'מוח'עט, שלעפט א פוס )די לינקע, עפ"י רזי דרזין(, אן איינגעבויגענעם רוקן, און א קריאת ים סוף היטל אויפ'ן קעפעלע.

לעיקוואד טענה'ט אז רבי מאטל איז דער ממשיך פון אן אריגינעלער חסידות דינאסטיע.

מסכים, ער איז דאס אויך! אבער פארשטיי גוט, רבי אליעזר דזשיקובער האט נישט געדאווענט אין א רש"ש סידור, ראזוודובער רב האט נישט פארגעלערנט קיין ליקוטי מוהר"ן, רבי איציקל האט נישט געפירט קיין באטע זינגענדיג פרחי ניגונים מיט'ן פיטסבורגער כבודו מלא עולם, און סטוטשינער רב האט נישט געהערט קיין קאסעטן פון הרב הוטנער. איז אלזא רבי מאטל א פילפארביגער קאמפליצירטער פערזאן, און 'אויך' א ממשיך פון א סטוטשינער דינאסטיע. ער זינגט דעם זעלבן מה ידידות, און ער קרעכצט אפילו אך אך אך.

אבער לאמיר גיין צושטאטעליך.

ער איז א תלמיד פון ישיבת תורה ודעת, וואו ער האט 'גאר' פלייסיג געלערנט בנגלת התורה. אין די אלטע קובצים פון דער ישיבה זעט מען זיינע חידושי תורה בנגלה און ווער זיינע חברותות זענען געווען, די עידיות פון דער ישיבה, וואזשנע אידן וואס זענען ארויסגעוואקסן גרויסע ת"ח. פארוואס די אינפארמאציע איז נויטיג וועט איר באלד געוואויר ווערן.

כפי עדותו איז ער אסאך נשפע געווארן פון די רמב"ן שיעורים פונעם ראש הישיבה הגאון רבי גדלי' שורר, וועלכער איז געווען א פוילישער חסיד.

ווי ערווענט איז ער אן איידעם ביים משגיח פון ישיבת תורה ודעת רבי משה וואלפסאן, וועלכער האט אים אויסדערוועלט פאר זיין טאכטער.

תורתו של רבי משה האט שטארקע

טו מעיק א לאנג סטארי שאורט, זייענדיג א לייטישער היות און יונגערמאן, סטוטשינער רב האט נישט איבערגעלאזט קיין געהעריגע ממלא מקום, נאר אן איידעם, א וואוילער איד מבני הישיבות, האבן זיך די חסידישע יונגעלייט אפגעטיילט. מיט דער צייט איז רבי מאטיל געווארן דער ראש החבורה. רבי מאטל איז בלי ספק א פארצייטישער עובד ה', א איד וואס הארעוועט אויף זיך אין אלע אספעקטן פון עבודה. דערצו איז ער א געוואלדיגער בעל כשרון און א מבהיל'דיגער בעל מחדש.

סטוטשינער רב ז"ל האט געהאט מיט זיך א קבוצה פון כאניאקישע יונגעלייט, בערך רבי מאטל'ס יארן, וואס האבן זיך אין גרויס טייל מכניע געווען פאר אים. פון זייערע קינדער – דאס הייסט גאנצע משפחות - באשטייט היינט זיין קבוצה, מיט א ריזן טוץ צוגעקומענע.

רבי מאטל האט זיך גענומען א דרך פון משפיע זיין חסידות, אויף א טיפן פארנעם. די פראבלעם איז נאר אז לאו דווקא אז די אלע וואס זענען דארט מחמת משפחה וכדו' זענען צוגעפאסט פאר דעם, דאס ציעט בעיקר אן אינטערעסע ביי מבקשים בעלי כשרון אלוועלטליך.

ווי אויך איז ער אטראקטיוו צוליב די ווארעמקייט און חסידישקייט. מ'דאווענט וואויל, מ'גייט צושטרויבלט, מ'היט זיך די אויגן, און ס'ענדלט שטארק צו א קלויז פונדערהיים. האמיר דא אן אינטערסאנטע כלאים, א משפיע במעמקי עניני חסידות אויפ'ן ערשטן גראד, און א ראש החבורה פאר חאניאקישע יונגעלייט. נישט אלע זוכן ביידע, האט ער א כלאים'דיגער עולם, און יעדער פאפט צו דעם חלק וואס פעלט אים ולא הרי זה כהרי זה. ס'דא וואס קלעבן דארט בעיקר פאר דער ווארימקייט, אפילו ס'אינטערעסירט זיי נישט קיין סאך וואס ער רעדט.

ווי פארשטענדליך, זייענדיג א תלמיד פון א רבי, און זייענדיג אויסן ממשיך צו זיין די מורשת, איז ער מיט דער צייט געווארן א רבי לחלוטין, נאר אן דעם כ"ק אדמו"ר טיטל. קוויטלעך, שריים, וכו', ועל כולם אן אמונת צדיקים אויף אן עקסטרעם, גארנישט ווייניגער ווי אנדערע פאנאטישע חסידית'ן. אבער דאס איז נאר אין זיין ביהמ"ד, פאר דער גאס איז ער ווייטער רבי מאטל דער עובד, רבי מאטל דער משפיע.

זיין דרך ההשפעה איז בעיקר צו זאגן מאמרים אין חסידות גג על גג, מיט דער טענה אז ס'דערהייבט א נשמה. זיין סטיל איז שווער אנצוטאפן, א געמיש פון כתבי אר"י און ברית כהונת עולם, אסאך רבי צדוק, חב"ד, אביסל זרע קודש, מהר"ל, רב הוטנער, און זיין שווער ר' משה. ער זאגט הפלא'דיגע גימטריאות, גאנצע בנינים על דרך הרמז געמישט מיט חסידות, ממש כפטור ופרח. שלש סעודות אליין זאגט ער יעדע וואך א פרישע מאמר פון איבער א שעה.

ער איז אויך א געזונטער בעל מקובל, און דאס איז זיין עיקר באשעפטיגונג דורכ'ן טאג. זייענדיג אן עילויישן קאפ איז ער א גרויסער מוצלח אין דעם

אומרים ווייל ער האלט אז ער איז פון די אמת'ע.

אויפ'ן פנים האט ער א זויערקייט, און ער איז פערזענליך א פרייליכער איד. א גאנץ יאר איז אלעס מיט א געוואלדיגע ערנסטקייט ווי א ראפשיצער רבי, אבער פורים און שושן פורים שטייט ער 8 שעה אויפ'ן טיש, מיט א ווייס קאפעלע אנעם שטריימל און אמאל אנעם בעקיטשע אפילו, און האלט אונטער דעם עולם אויף א מייסטערהאפטיגן פארנעם. זיינע חסידים האלטן פון אים אלס א פארצייטישער צדיק. דער גאס האלט אים פאר אן עובד ה', כאטש טייל זענען ברוגז אויף פארשידענע פרטים אריינגערעכנט אז ער טראגט אומאפיציעל דער נאמען 'סטוטשין'. ער קען רעדן פון גיאות אז ס'זאל פארגיין דער אפעטיט, ער איז קלאר נישט קיין רודף אחר הכבוד, און צו דער זעלבער צייט קען ער אהיימגיין פון ביהמ"ד שבת אינדערפרי מיט א באגלייטונג פון 40 אידן און אפשפארן דעם פערצנטע עוו. שאסיי, עפעס וואס מאכט מענטשן שטוינען.

ער האט א ברייטע השפעה מיט צוגעקומענע בתי מדרשים אין פארשידענע געגנטער.

לעצטנס רעדט ער אסאך איבער די עבודת היחודים פון צדיקים צו וואס פעלד.

יעדער דארף צוקומען. מאנכע זאגן אז ער האלט דערביי, און דעריבער ער זאגט עטליכע שיעורים אין קבלה פאר יונגעלייט, אבער ס'איז נישט פאדערט ער דאס. אנדערע זאגן אז ס'גרעניצט זיך מיט דמיון.

פארבינדן מיט זיין חבורה. ווי אויך פאדערט ער כסדר אז א מענטש דארף קצרן של דברים, ער איז א סטוטשינער רבי וואס לויפט שמחות תורה זיך מאכן פאר א כלי מוכשר צו קענען לערנען קבלה. זיין שטעלונג בנוגע ביי קדיש. ער איז א משפיע וואס לערנט פאר ליקוטי מוהר"ן וואס פילע קבלה איז קאנטרעווערסיאל, ווען מאנכע טענה'ן אז דער אין לנו עסק YU מאדערן ארטאדאקס קומען הערן. ער זאגט שיעורים אין ענגליש בנסתרות האט קיינמאל עקספייערט.

אין וואודמיר און אנדערע הרי הררט. ער לערנט פאר קבלה און זיצט אפ איינע פון זיינע גרויסע עבודות איז ריקודים. ביי א חתונה וואס ער א גאנץ זומער אין ישיבת שער השמים. אין אר"י זאגט ער אויך צומאל האט נאר די מינדעסטע שייכות טאנצט ער עטליכע שעה אין א צי מיט שמועסן פאר בעלי תשובה אויף לשון הקודש. ער נעמט אויף קוויטלעך פארגלייזטע אויגן אנגעלאנט אויף צוויי מענטשן. שמחת בית השואבה ל"ג בעומר און טיילט בייגל. ער זאגט ווארימע מוסר שמועסן ווי א משגיח טאנצט ער יעדע נאכט ביז 3 אזייגער פארטאגס, און צומאל ענדיגט זיך אין ישיבה. ער איז דער טרייב-קראפט פון א כאניקישע כאפטע וואס עס מיט א קידאטשקע אינדערמיט.

זענען נישט מקפיד זיך צו שויערן מער ווי משבת לשבת. ער דאווענט אין א רש"ש סידור מיט א געוואלדיגע עבודה, מיט פייגלעך ווי טאהשער די לעצטע פאר יאר זאגט ער אויך מוסר שמועסן אביסל ווי א רבי בשעתו, און משונה'דיגע תנועות כחד מקמאי. ער איז א טאהשער, ישיבה'שער בעל מוסר זייענדיג תובע דעם מה חבותו בעולמו אן קיין אמשינאווער, און סטוטשינער חסיד. ער הערט כסדר הרב הוטנער, און אנקעדאטן מפי ספרים וסופרים. ער האט מער ווי צען יאר פארגעלערנט ער לערנט פאר מהר"ל.

תניא פאר בחורים, און אין א פרעצעדענטלאזע אקט האט ער פארקלאפט דעם תניא, און אנגעהויבן פארלערנען מסילת ישרים, מיט דער טענה אז ועל כולם, פארגעסט ער נישט קיין איין פורים צו רעדן מיט גרויס הערצה דאס פארלאנגט זיך פאר די היינטיגע בחורים.

פון סאטמארער רב, אלס א ביינדל פאר'ן עזאזל. ער איז א פאליטישן, און קען זיין שטעטל ערשטקלאסיג.

זיינע מוסר שמועסן זענען זייער אייגנארטיג. ער איז געבענטשט מיט א סענס אוו יומער און א גוטן שפראך, און צומאל איז עס זייער קאמיש דערצו איז ער 'מיסטער סילווער', וואס זאגט טענק יו פאר'ן דעליווערי און טשיקאוו. דער שיעור איז זייער פאפולער, נאך מער ווי די שיעורים אין בוי, גייט אליין אויף דער גאס, אין געשעפט קויפן א רעקל א.ד.ג. און פירט חסידות, און איז א לייכטע שיעור.

זיך אויף בין אדם לחבירו ובין איש לביתו ווי א נארמאלער מענטש! גאר קאנטרעווערסיאל איז וואס ער ערלויבט זיך צו רעדן אויף די אבער נאכאמאל, איך קען דאס בלויז פונדערווייטנעס, און איך וואוין היינטיגע רבי'ס )באופן כללי, אן קיין נעמען פארשטייט זיך(. יש אומרים אפילו נישט אין איין שטאט. פשוט וויבאלד א חבר פון ישיבה פלעגט אז דאס קומט ווייל ער קוקט זיך אן ווי אן אדם מן השורה, ממילא איז מיך אראפדרייען דעם קאפ וועגן רבי מאטל האב איך עס אביסל קענען ער בארעכטיגט, און דאס זענען פשוט די פראבלעמען פונעם דור. ויש געלערנט. ווער ס'קען די זאך פונדערנאנט איז מכובד מוסיף צו זיין א נופך.

@לעיקוואד

מצד אחד קומט ער אלס הוגה דעות, אלס א "ראש ווען ער איז אריבער פארלערנען מסילת ישרים פאר ישיבה לחסידות ופנימיות התורה", בערך אזויווי הרב די בחורים, מער אויף דעם שפעטער[.

הוטנר האט זיך גערופען א ראש ישיבה וואס איז )למעשה די גאנצע קבלה זיינע פון הרב הוטנר אפאר הערות אויף דער טעמע פון ר' מאטל עוסק אויך אין אגדה וכו'. ער קומט אין לעיקוואד איז א שטארקער דוגמא אויף די כלאים'דיגקייט פון זילבער, וואס איז בלי ספק דער קלוגסטער, וכו' זאגען שיעורים אין חסידות כאילו ער איז פשוט זיינע מקורות. ער איז בפירוש מעריך הרב הוטנר נאר גרעסטער בתורה, און מערסטער מאוזן'דיגער פון די א מגיד שיעור אויף דער נושא. און פארלאנגט אז פאר זיין אינטעלעקט און גאונות אין דרוש והגות, גאנצע ליסטע היינטיגע משפיעים.

מזאל אנקוקען ענינים פון חסידות ווי א סוגיא וואס און בכלל נישט אלץ פערסאן, פון וואס ער איז בכלל מוואלט געדארפט רעדן בעצם פון צויי עקסטערע מדארף אפלערנען פונקט ווי יעדער אנדערע ענין אין נישט קיין חסיד(.

נושאים. איינס ר' מאטל זעלבסט, זיין פרעזענליכקייט תורה, אפגעזעהן די חלק המעשה דערפון וואס איז מצד שני פארקויפט ער זיך ווי אן אמתער זיין עבודה זיין אידיאלאגיע וכו'. און צוייטענס פון א צוייטער שמועס לדעתו. אין דעם נקודה איז ער ראפשיצער רבי, איינער וואס איז עוסק נאר אין זיין השפעה און דער "סעילס פיטש" מיט וואס ער בפירוש א תלמיד פון הרב הוטנר, און באופן כללי פון ייחודים וכו'. ער פירט טיש מיט אזא מין ערנסטקייט פארקויפט זיך פאר דער וועלט.

די ליטווישע וועג וואס איז מעריך הבנה אין תורה מאכט נאך דער סטוטשינער רב כאילו ער וויל זיין עם קודם אויף זיין סעילס פיטש. ווי מארנצנזאפט לאו דווקא אליבא דהילכתא אדער בכלל למעשה.

אליינס )ער איז גראדע גאנץ א שוואכע נאכמאכער(, האט מייסטערהאפטיג ארויסגעברענגט, ארבעט אמאל פלעגט ער זאגען אז בחורים פרעגן עם אויף און טאנצט שעות ארוכות. )אגב, דער עבודה האט ער ער אויף אפאר פראנטען, און פארקויפט בעצם זיינע תורות וואס נעמט מען פון דעם למעשה, און נישט מקבל געווען פון קיינער אויף וויפיל איך וייס, אביסעל סתירה'דיגער זאכען פאר די וועלט. הגם ער ענטפערט "האסט אמאל געפרעגט דיין מגיד און וויפיל איך ווייס האט ער קיינמאלנישט גערעדט אז ער אליינס זעהט אויס אז ער כאפט נישט בכלל שיעור וואס קומט ארויס למעשה פון זיין שיעור?"

וואס ער טוט דארט אזויפיל שעות מיט פארמאכטע די סתירה אין דעם. )אפשר יא? איך האב עם נישט למעשה איז אז דו פארשטייסט דער סוגיא ותו לא אויגן, דאס איז ביי מיר א שטיקל צ"ע אויף די גאנצע מידי. ]דער נקודה האט ער געטוישט מיט די יארען געפרעגט..(.

תביעה זיינער אז מזאל אויך מייחד זיין ייחודים וכו',

אזנער איז זיך בכלל נישט מסביר אויף דעם געביט, תורה תבלין, די פשוט'ע ידיעות התורה, איז וואס דארף איך פארשטיין?( און די מער קאמפליצירטע שמותיו של הקב"ה וקוב"ה ואורייתא חד.

היוצא מזה איז ער תובע פון ווער עס וויל הערן זיך דערהייבען אינגאנצען, זיין א "בן עלייה", זיכען אבער לפי הבנתי טענה'ט ער נאר טיפער און העכער אין תורה, וכו'. דער פראבלעם דאס אויף דעם היתכן אז מ'פרעגט אים מיט די דרשה איז אז עס איז אסאך וייניגער מוגדר בכלל אזא שאלה און נישט פאר רבי אשר ווי דער פריערדיגע. אבער באופן כללי איז איינער אריאלי.

פון די צענטראלער מאטיווען פון זיינע דרשות מזאל זיין עיקר טעם פארוואס ער לערנט נישט זיין קיין מסתפק במועט אין תורה ועבודה און פאר חסידות איז ווייל ער האלט אז באופן כסדר זיין א "הולך", זוכען מער, העכער, און טיפער.

סגולה דערהייבט עס א מענטש מער א זאך וואס ער זעהט זיך ווי איינער וואס איז דאס ווי אנדערע חלקי התורה. אביסל אויפ'ן מקיים אין זיין לעבן און איז אין כמה בחינות ריכטיג.

חבד'סקער מהלך אז מ'טוט זיך אריין אין דער פראבלעם איז נאר אז ע"פ רוב וייסט קיינער העכערס פאלט שוין אנדערע זאכן אוועק נישט פון וואס ער רעדט. אויב ער איז תובע מעמיק ממילא.

זיין אין לימוד החסידות, איז נאך דא עטליכע בעלי ווי אויך זאגט ער אז מ'זעט ווי די גאנצע כשרונות וואס וועלען פאלגען און אדורכלערנען תורה שטימט ברענגט עס אמונה.

ליקוטי תורה און בשעה שהקדימו, מהר"ל און פחד און ווי אויך זאגט ער קלאר אז דער יצחק. אבער אז ער איז תובע מייחד זיין ייחודים, נו וואס דארף מען טוהן צו דעם? לעולם זענען דא משכיל קען און זאל ארויסנעמען פון יעדע מסתמא א מיעוט וואס נעמען דאס ערנסט, בד"כ שמועס די חלק הנוגע לעבודה, און ס'איז נישט די זעלבע וואס פארשטייען.. אבער דא איז נישט נאר געזאגט, ער האלט באמת אז ווען ער זאגט א ביאור אז דער ענין פון זייער גרינג חושד זיין אין דמיונות וכו' וה' הטוב יכפר.

יקוו המים איז דער ענין פון השבת אבידה א חלק פון דעם איז אויך וואס ער איז תובע וואס דרכו של איש לחזור אחר אבידתו לערנען קבלה, און אין דעם איז אויך דא א סתירה און וועגן דעם איז א זקן פטור ווייל אברהם ווייל ווען זיינס א יונגערמאן פרעגט עם צו ער זאל זקן בא בימים מיינט וכו', קען מען פון דעם לערנען איז בד"כ די תשובה ניין. ווי ר' מארנצנזאפט ארויסנעמען עפעס למעשה.

האט שוין פארציילט איז רוב פון זיין שיעור קבלה גראדע איז ער אויפריכטיג און זאגט נישט זיינע מענטשען. ווי אויך שטעלט ער עטליכע תנאים פארן לערנען ,עכ"פ אין טעאריע, וואס זענען אויך אז ער לערנט חסידות ווייל דאס קען ער און ממילא איז ער דאס מחשיב, לכאורה אביסעלע מוגזם.

דוגמת א ת"ח וואס איז מחשיב תורה אחוץ דאס אלעס איז ער א מגיד און א בעל ספרים ווי נועם אלימלך קדושת לוי וכו'. משא"כ ודוק, נאר ער לייגט אוועק דעם חשבון דרשן, איך בין שטארק חושד אז דאס איז פשוט דאס וואס ער רעדט איז בעיקר מסביר זיין ענינים ווייל ער האלט באמת אז מ'דארף לערנען חסידות.

א געוויסער כניעה מצדו צו דער מצב הדור, אדער אין תורה וכן שאר הטעמים שהבאת וכו'. אויך איז מהיכי תיתי אז ער איז נישט מחשיב הרב הוטנער בעסער געזאגט די כבוד און פאפולעריטי פון די דא אין דעם קדושה וסגולה אבער הצד השווה איז סארט דרשות זיינע האבען עם גענויגט פון זיינע עכ"פ ווי רבי יעקב קאמענצקי, און מהיכי תיתי אז דער קוק און דער שמעק איז גראד פון תורה ודעת פרינציפען וועגן די מעלה פון טיפע חסידות וכו' און ער האט עפעס מער הערכה צו זיין תורה ווי צו אים ארויס.

משכנע געווען אז ממעג אויך רעדן שטותים.. אין די אליין, ער ניצט עס און הערט עס ווייל ער גלייכט עס.

איך ווייס דירעקט אז ער איז נישט מחשיב רב דרשות קען ער האקען אויף אלעס און אלעמען, ווי ביים טאנצן איז מיר קלאר אז ער טראכט די הוטנר אישית, נישט מהשערה. ר' יעקב קמינצקי איז אויך רעדן און נעמן א שטעלונג אויף נושאים וואס ער זעלבע ווי א גאנצן טאג,ער איז מחדש בנינים אין ער אביסעל מער מחשיב.

פארשטייט אין זיי בכלל נישט, כמנהג גוברין יהודאין, חסידות פון זיין ענדלאזן מעיין המתגבר.

און אלטס מיט אזא פעסטקייט און זיכערקייט, הגם אויב טראכט ער פשוט זיינע תורות ביים טאנצען, מיט דעם איז זיין קאפ פארנומען א גאנצן טאג!

ער טוט דאס אביסעל מער אינטעלעגענטיש ווי וואס איז די גאנצע מצב וואס ער מאכט פון דעם, ער זאגט עס קלאר, און פארלאנגט עס פון אנדערע.

דער דורכשניטליכער מגיד.

פאר טראכטען תורות דארף מען נישט טאנצן מיט מן הסתם קוקט ער עס אן אז דער חזון איש ליגט פארמאכטע אויגן כאילו מפילט אין הימל. קען דאס וואס ער האקט אויף רביס, הגם אן א נאמען, אין תוקפו כהן, און ער אין די סוגיא פון להט החרב זיין סאיז אמת, און סאיז אוודאי אמת אז רוב טאג איז א געוואלדיגע טובה פאר'ן דור, הגם איך מיין אז המתהפכת שזהו ענין וחרב פפיות בידם שזהו ענין טראכט ער דאס. אבער אויב אזוי אז שווער וואס ער האט שוין געכאפט אז ער האט נישט בעצם קיין החצוצרת וכו'.

איז די מצב פון דעם.

אלטערנעטיוו, און נישט יעדער דארף זיך מצטרף שושן פורים האט ער נאכגעזאגט א תורה וואס זיין צו די איין אינציגסטע אמתער חסידות תולדות הערת אגב, דאס וואס ער זאגט אז מזעהט די איז אים איינגעפאלן אין מקוה, ס'משמע אז יחודים יהודה דסטיטטשין. אבער דאך דאס וואס סאיז תורה שטימט אזוי ברענגט דאס אמונה וכו'. איז ביי איז נאר לעיתים כאצל הנענועים ובשעת התפלה דא איין מענטש וואס זאגט ברבים דאס וואס אלע מיר צע"ג. ווייל סוף כל סוף שטימען זיינע תורות וכדו'.

טראכטען איז א שטיקל נחמה, און ער עפנט די אויגן נישט מער ווי א געלונגענע בדחן. סאיז דאך אלץ פאר אסאך וואוילע בחורים און יונגעלייט..

דרוש ורמז, און יעדער בעל כשרון קען דאס מאכען

@לעיקוואד

און צאמשטעלן וועלכע הודו מיט כוש מוויל און שוין, גענוג. א גוטע נאכט.

סזאל שטימען הערליך. סזעהט מיר אויס אז ער בקיצור.

@מאראנצןזאפט

כאפט נישט דער פשוטער זאך אז רוב פון זיינע תורה. אמת סדא מקורות און סיבות צו לערנען תורות זענען נישט מער פון געלונגענע בדחנות וואס אפילו נישט למעשה וכו'. אויך די ליטווישע מהלך איז נישט מוכיח גארנישט.

לעיקוואד איך בין נישט אזוי קלאר מיט וואס דו האט מקורות און איז נישט געבוירען פון די לופט.

איך מאך קלאר: עס איז דא אזא מין זאך פון א זאגסט.

אבער דער נוסח און סגנון איז דירעקט ליטוויש. נוסח, א שמעק. וואס דאס איז נישט אזא מין זאך ווען רבי מאטל זאגט אז חסידות איז אן ענף פון סדא אזא מין שמעק וואס דאס האט וואס דאס וואס מקען אזוי אנווייזען די מקור און מיט וואס תורה האט עס גארנישט מיט רב הוטנער אדער מיט איז ליטוויש. נישט אז דאס איז שלעכט. סאיז נאר איז עס אנדערש פון א צוייטער שיטה וכו'. )מקען די ליטע. נאר תורה איז תורה און חסידות האט מען די מציאות. אז די סארט קוק אויף תורה וחשיבותה יא, אבער דאס פאדערט אסאך יגיעה און העמקה אויך געגעבן ביים בארג סיני.

ווי ער רעדט איז א ליטווישער נקודה.

מסביר צו זיין(. ועם כל זה ווער עס קען דער מציאות ווען דער שפת אמת זאגט א חידוש און הל' קומץ אין קיין שום חסידישע קרייז ביז עם איז נישט און האט א חוש צו דעם וייסט קלאר אז דאס איז המנחה מיינט ער עס אויך נישט אויף הלכה למעשה.

געווען אזא מין זאך אנקוקען חסידות ווי א סוגיא. צוויי באזונדערע זאכען און קען גלייך זעהן וואס איז נישט יעדע חסיד לערנט נאר קיצור שלחן ערוך.

אויך נישט אין חב"ד. און די סיבה פון סגולה וכו' נשפע פון וואס וכו'.

און פונקט ווי די ליטווישע האבן מיר גענוג סיבות זאגט ר' מאטל בפירוש אז דאס איז בעיקר לגבי א משל, וואס איך האב געהערט פון ר' מאטל. צו לערנען אפילו ס'איז נישט להלכה, המאור שבה,

חסידות האט מדגיש געווען שמחה, אבער דאס פון וואס מרעדט וועט אלעמלא בלייבן מיט קשיות אין וואלאזשין וכו'.

מיינט נאכנישט אז אין אנדערע פלעצער איז נישטא אז ער פארשטייט נישט די חילוק.

מקען רעדן מער פון תורה אליינס, למשל קיין שמחה, אדער אז דו וועסט טרעפן א מקור אין ממילא, אז ר' מאטל טענה'ט חסידות איז אויך סיי די ליטווישע זענען מדגיש תורה, סיי למשל א פריערדיגע ספר וואס פאמפט שמחבה האט א חלק פון תורה וואס איז געגעבן ביי הר סיני און קלויזענבערג, סיי לעלוב, סיי סאטמער, וכו'. יעדער ער שוין געזאגט דער חסידישע נקודה. ווייל דאס מדארף עס לערנען פונקט ווי אלע חלקי התורה, מכל איינער פאמפט די תורה און רעדט פון די בלאט איז חסידישע שמחה, נישט סתם שמחה. און אויך מיני טעמים. אמת דער סברא האט ער נישט מחדש גמרא. איז דאך נאכאלץ קלאר פאר א מבין אז דער אין חסידות אליינס, איז נישט דומה למשל שמחה געווען און סדא מקורות און השוואות וכו'. דאך בלאט גמרא פון ואס דער אמשינאבער רבי רעדט אין סטאלין ביז שמחה אין אמשינוב ביז שמחה אין איינער וואס קען דער קאנטעקסט דער היסטאריע איז בכלל נישט דער בלאט גמרא פון וואס דער חזון ברעסלעב, דריי פלעצער וואס רעדן שטארק פון וכו' הערט דא קלאר א ליטווישע השפעה. די אנצע איש רעדט. )איך טראכט אפשר ר' מאטל אליינס שמחה, און דאך ווער עס קען זיי וייסט אז דאס איז בליק אויף תורה אליינס אז דאס דארף מען לערנען כאפט דאס נישט, וויבאלד ער איז מחונך פון דער דריי אנדערע סארט שמחה איינגאנצן. א מבין קען און פארשטיין איז שוין א ליטווישע בליק. אמת סדא כלאיםדיגע ליקוטדיגע מהלך פון תורה ודעת ר' זיך זעצן מסביר זיין די חילוקים בעומק פאעטיש און מקורות און מאמרי חז"ל וכו'. אבער דער סארט נוסח שרגא פייבל ר' גדליה הרב וואלפסאן, וואס זיי אלע פילאסאפיש, אבער ווער עס כאפט נישט דער שמעק און התייחסות איז קלאר א זאך וואס איז נולד געווארן פעלט דער הבנה(.

אן איז ער יש אומרים אז ער איז די לב פון כלל ישראל אמעריקאנער יונגל און און רבי מאטל דער מוח. און יעצט וועלן מיר א תלמיד פון ישיבה געבן אייניגע מאמענטען פאר הרב לעיקוואד צו אף סאוט פאולסבורג פארדייען דעם נארישן סטעיטמענט.

רבי צבי מאיר

וואו ער האט פלייסיג יאיר איז מיסאינפארמד און זיין פרוי איז געלערנט מיט אזעלכע העכסט נארמאל. ווי אויך זיינע קינדער. זיי

זילבערבערג

הגרח"א ווי לייבן גייען אפילו באוטינג מיט די מענער. זי איז א הגר"א ממונקאטש, טאכטער פון הרב שווייצער פון תורה ודעת, הגר"א מבעסערמין, און האט געוויסע תקופות אין לעבן שווער מגעלטצעלער זצ"ל אויפגענומען איר מאנס ווערטשאפט, ביז )ביז ער איז געפלויגן(, זי האט ענדגילטיג געזען אז ס'ברענגט א און נאך.

באדייטענדע פינאנציעלע הרחבה.

א איד אן עובד ה' וואס ווארפט זיך ביים אני הקטן האט געהאט די זכי' צו זען ווי ער דאווענען ווי השרף מסטרעליסק.

הייבט אריין פון זיין רעבעצין בין תנור לכיריים. אויך זיין חבורה איז נישט געגרינדעט געווארן ס'איז געווען א מחזה הוד. ער איז געשטאנען מיט אים בראש, נאר מיט דער צייט האט מען און אויסגעהערט מיט א געוואלדיגע הכנעה, געזען אז ער זאגט די בעסטע )קענסטוך שוין און מיר אלע וואלטן זיך געקענט לערנען דערביי פארשטעלן...( און ער איז געווארן ראש החבורה. פון זיין עבודת המידות. דא וועט שמעקעדיג לייקן, ורוח הקודש נזרקה.

האט אן אינטערסאנטן MOTTO אז שטענדיג איז אין א געוויסע בחינה די העכסטע צייט פון און מיט דעם איז לעיקוואד כשר גערעכט אז יאר. ער קען רעדן פון א גרינעם עת רעוא פ' פון ליינען די המודיע ווערט מען א ת"ח. אויב איך וישב כאילו יעצט איז קידוש החמה איינמאל קוק נאר אריין אין א ספר אפילו פאר 15 מינוט אין 28 יאר. זעט אויס אז ס'דא מענטשן וואס פאר א יו"ט קוועלט מיין שווער פון מיין ברייטע שעפן א סיפוק דערפון.

גאונות און בקיאות. א מענטש פארציילט נאר וואס ער ווייסט און וואס ער ווייסט נישט ווייסט ער איז אמאל געווען שטארק פאפולער און נאר ער, און אויך נישט אלעמאל.

טויזנטער אידן פלעגן זיך צוזאמענקומען אים הערן דאהי. ס'האט נאכגעלאזט און ער קומט שוין ווייניגער.

@לעיקוואד

לעיקוואד האט שוין דערמאנט אז אין זיינע ספרים איז אלעס איינס, רצ"מ איז א גרויסע ת"ח און בקי, סי אין און מיט'ן בעסטן ווילן נגלה און סיי אין חסידישע ספרים וכו'. אבער פארשטיי איך נישט ער לערנט נישט אפ א זאך אויף אן אופן וואס פשט וויאזוי א מענטש קען זיך בכלל פארגלייכען צו ר' מאטל. און אין מיט אינטעלעקט קען כח החידוש און יצירתיות איז ער בכלל ממש אזאנס באווייזן.

גארנישט, בוודאי לעומת ר' מאטל וואס האט א יצירתיות און אימעדזשינעישין וואס איז זעלטן.

מיין באבע שתחי' ליינט זיינע שיחות

@מאראנצןזאפט

סעריע, זי טענה'ט אז ער זאגט איבער די אים קען יעדער און ס'איז נישטא קיין סאך זעלבע טויזנט ווערטער יעדע 10 מינוט.

וואס מוסיף צו זיין.

רבי יצחק משה ערלאנגער.

דער משגיח אין רחמיסטריווקא ישיבה אין ירושלים, דער מחבר פון די אמאל פאפולערע קונטרסים 'חסידות אויף

רבי יצחק משה

פארשידענע נושאים מיט בלויע דעקלעך. זיינע קונטרסים זענען זייער ווארעם

ערלאנגער

געשריבן מיט אסאך ענערגיע, אבער מאכן נישט קיין סאך קלוגער אבער דעם מיליאן דאלער פראגע חסידות מהו?

ער איז א איד וואס פרובירט אריינצוברענגען זיין עבודה למעשה און שב"ק עסט ער 10 ערליי דיפס מיט כ'האב נישט יעצט די מוחין צו אריינרעדן, מיין טוש וואס ווארט אויף פארשידענע גוונין מכוון כנגד די עשר מיר ווערט שוין קאלט.

ספירות. אודאי זעט ער אז די גרינע איך האב איך אראפגעשריבן עטליכע נאטיצן מיט וואס ווייטער צו באבאגאנאש זאל גובר זיין אויף די רויטע טאמאטא דיפ.

ציען מיינע 15 מינוט פון רימע וואס כ'האב מיך דא אזוי אומערווארטערט )זיין פעטער אדער ברודער רבי סנדר האט הערליכע ספרים בעניני איינגעהאנדלט, ממילא העלין מיר גייען אביסל ווייטער, און האפנטליך מאחורי וואס כ'האב אמאל געזען פארקויפן אין מונקאטש און איך זיך עס מארגן וועלן מיר צוריקקומען צו דעם שטיקל זאווארוכע דא. כ'על פרובירן שוין לאנג. לעיקוואד, דו ווייסט פון וואס איך רעד?( זיך צו האלטן אביעקטיוו לויט די ראט פון מיין ברודער ציטראןזאפט.

ר' ישראל מרדכי. געוורען איז ער געכאפט אלץ בחור ביי זיין טאטע ר' יוחנן, האט געלערנט דארט אין ישיבה )אינם פריערדיגער גלגול פון ישיבת מאור עינים(, און איז ווייטער געבליבען דארט אן אמתער חסיד. און האט זיך נישט דערוואגט צו מאכען שבת פאר זיך אדער בכלל טון עפעס אן אמתער שריט אן אישור פון זיין רבי'ן. נאר די לעצטע פאר יאר וואס דער רבי לעבט שוין נישט, און פון ר' דוד הגם לפנים איז ער זיך מכניע )קומט צו זיין טיש אפאר מאל א יאר..( איז ער א קנאפע חסיד פון עם, און עכ"פ זעהט עם רעדן, פאר פראגמאטישע טעמים, קען ער זיך נישט אלץ זיין רבי וואס ער דארף זיך אויסדריקען ביחיד מיט גאר שארפע ביטויים

@לעיקוואד

באמת מכניע זיין פאר עם. בנוסף לזה אז דער און האט באופן כללי נישט קיין שום טראסט ראחמיסטריווקער פאליטיק זעהט עם אביסעל אין דער גאנצער מהלך, בעיקר ווייל ער טענה'ט אביסעל לשון הרע איבער ר' יצחק משה.

אלץ א געפאר פאר די חסידות דארט, האט אז סאיז דער היפך פון אמתער עבודת ה' על רי"מ איז פון די ערשטע, איך מיין אז ממש ער זיך ערלויבט צו עפענען א בית מדרש'ל אין דרך החסידות.

די ערשטע, פון די wave משפיעים פון וועם אשדוד ווי ער האט אפאר חסידים, און האט הגם ער פליט אסאך אין הימל, איז ער מצד מיר רעדן, ער האט מער וייניגער אנגעצונדען שוין היינט אן אייגענער מנין אויך אין ירושלים.

שני גאר שטארק מכיר אינם מציאות, )משא"כ דער מעטש וואס האט אנגעברענגט דער עס זענען דא נאך סיבות וואס זענען תלוי אין למשל ר' מוטל אדער רצ"מ(, און וייסט אז אין גאנצער זאך. דער ערשטער קונטרס זיינע זיין פערסאנעליטי, וואס איך האב נישט כרגע עפעס א פלאץ איז דא א גבול צו דער גאנצער "חסידות!!!" איז געווען ווי א קול קורא להחזיר קיין חשק מסביר צו זיין.

הימל פליעניש און דער אמתער מבחן ונסיון פון עטרת החסידות ליושנה, הגם אז סשטייט נישט א מענטש איז אין פשוטער בעלבת'ישער בשר די לעצטע יארען איז ער כמע יעדער דארט פונקט וואס דאס איז דער חסידות פון ודם'דיגר זאכען, לעבט נישט נאר אין תאוריות צווייטער שבת נישט אינדערהיים, ער פארט וואס ער רעדט, כמ"ש רבינו מרנצז"פ למעלה, נאר אויך אין מציאות.

ארום דער וועלט מפיץ זיין תורת החסידות לפי איז איין זאך זייער קלאר, אז דאס וואס דער ודי בזה כעת.

גירסתו, און דאס איז זיין חיות, כעין די אמאליגע עסטעבלישמענט רופט חסידות איז נישט דאס, מגידים ואוס פלעגן פארן פון שטאט צו בקיצור דאס איז גאר א שטארקע סטעיטמענט שטאט זאגען מוסר פארן עולם.

קעגן דער סטטוס קוו, און זייער א passionate כחלק פון זיין זיך איבער שרש החסידות רוף מזאל זיך אויפוועקן און אנהייבן טוהן עפעס איז ער אנגעקומען לערנען אסאך קבלה, אנדערש.

זיצט שוין יארען אין שער השמים, און דער למעשה איז ער אביסעל געבליבען דער סיכום פון וואס ער האט געפינען וועגן דעם שלימזל פון דער גאנצער זאך, ווייל ער איז איז א ספר "קבלת הגאונים" פון דריי דיקע טאקע געווען דער ערשטער whistleblower, בענדער, וואס איבער דעם איז דא אסאך און בשעת וואס אנדערע יונגערע פון עם צו רעדן.

האבען שוין גאנצע בתי מדרשים וקהילות האט איז גאר א שטארקער מבקר פון דער ער כמעט גארנישט. די סיבות פאר דעם זענען אפאר, ראש וראשון אז ער האט זיך געהאלטן גאנצער חרדישער עסטעבלישמענט, הגם א חסיד פון דער ראחמיטסריקווא רבי ז"ל אז אין דרשות ברבים היט ער זיך נישט צו

ר' סנדר ערלאנגער

@לעיקוואד

ר' סענדר )חזקיהו אלכסנדר סנדר יצחק( איז א ערשטער קאזין פון ר' יצחק משה. זיין טאטע איז געווען ר' חיים אריה א מקובל געוואוינט אין שוייץ האט ארויסגעגעבן מאירת עינים פון ר' יצחק דמן עכו ויש ממנו ספר על אגרת הרמב"ן ובאור החיים עה"ת. אחיו ר' יוסף איז געווען ר' יצחק משה'ס טאטע.

וועגן געשריבען דעם, א חלק מלפני )תורת הפרגוד העבודה והתשובה על שובבי"ם, און טהרת התורה צויי בענדער אויף תקנת עזרא(. און א חלק מאחורי.

ר' יצחק משה א נאך האט יונגערער ברודער ר' מנחם וואס איז אויך ווערט אן אפהאנדלינג.

אגב ר' ארהם מח"ס ארלנגר ברכת אברהם איז אויך א פעטער פון ר' יצחק משה ור'

ר' סענדר קאכט זיך שטארק אין קדושה ענינים און האט אפאר ספרים סענדר.

רבי איתמר שווארץ

מיר האבן ב"ה נאך א משפיע אין די קעשענע.

שמו הרב איתמר שווארץ.

איר האט קיינמאל געהערט דעם נאמען, אבער זיינע ספרים האט איר שוין זיכער באגעגענט.

ער איז דער מחבר פון די ספרי "בלבבי משכן אבנה".

די ערשטע באנד בלבבי איז געווען א בעסט סעללער און האט מיטגעברענגט מיט זיך אן אויפרייס. ער רעדט וועגן אמונה, אז אלעס איז אמונה )נישט אויף קיין ברסלבער נוסח(, און גיט אזעלכע עצות ווי האלטן א צעטל אין דער האנט געשריבן דעם שויתי. ס'האט א לייכטע צוציענדע שפראך און ס'קומט מיט דעם בליק אז דא גייט מען געהאלפן ווערן. די אנדערע בענדער זענען שוין אסאך שוואכער.

ער שרייבט אויך אין קבלה אדער מעין קבלה. מיר האבן געזען א ספר מיט'ן נאמען קול דממה דקה געשריבן אויף זייער אן אינטערעסאנטן סגנון. איך גלויב אז אין אן אראבישן קוראן וואלטן מיר מער פארשטאנען. אזוי פיל האכן מיר אנגעמערקט אז ס'האט א געראך פונעם רמח"ל'ס דרך הלימוד אויף קבלה וואס איז נישט אזוי ווייט השגות נאר מער אויף א

הבנה'דיגן אופן, און זאל זיך יעצט יעדער אינרעדן אז מיר פארשטייען צו די קליינע אותיות.

למעשה איז ארויסגעוואקסן א פירוש בלבבי אויף בעש"ט על התורה און אויף מסילת ישרים.

די פראבלעם אז ביי אים איז אויך אלעס איינס און איבעראל קומט ער צוריק צו זיין אייגנארטיגן שניט כאילו מסילת ישרים און בעש"ט על התורה זענען טאקע ממש די זעלבע צוויי ספרים.

גם שמענו בשם רבי מאטל: ער איז נישט קיין בר סמכא. )נישט די גברא חלילה, זענען דרך הדרוש(.

א בעל כשרון און אן עמקן איז ער זיכער, והא ראי' אז ס'שווער צו פארשטיין וואס ער וויל.

ער איז אויך די מחבר פון די ספרים דע את עצמך און דע את ביתך וואס האבן א שיינעם מאדערנעם דעקל און זענען נישט איבריג פאפולער. ער זאגט אויך שיעורים אין גמ'. עס ווערט רעקארידירט וויזיואליש און ארויפגעשטעלט אויף דער אינטערנעט. ער גיט נישט זיין אינדארסמענט דערצו נאר טענה'ט ער איז נישט בעל הבית אויף זיין תורה.

ער איז דא געווען און מיר זענען אים געגאנגען הערן. גייט א געבויגן היטל, א יונגערמאן אונטער 40 און טראגט אן ערנסטקייט אויפ'ן פנים. גערעדט אין איינעמס דיינונג רום מ'איז געשטאנען ביז אויף דער גאס און מ'האט נישט געקענט אטעמען.

גערעדט אויף א ציכטיגן לשון הקדוש און היות מיר זענען געגאנגען אין 'ס קלאס האבן ווייניג מיר פארשטאנען.

ציר דער איז געווען אז מ'דארף זיין א איד אין הארץ אויך. נאר אין הארץ אליין איז גארנישט, און אן הארץ איז ווייטער נישט בשלימות.

@נשמה יתירה

עכ"פ ער שרייבט ווייטער דארט אז צדיקים וואס איך האב דא געברענגט פאר די פורפוס האבן די סארטען מחשבות, דערנאך כאפט אף אינפארמעישן אנלי נישט אז איינער זאל זיך מען אז אפי' אט די מחשבה זעלבסט איז אויך אויפרעגן.

ר' מאטל''ס סמכות צו טיילען סמכות'ן איז לאו דוקא. אויב מען כאפט די נקודות באמת בנוגע די גדלות פון רבי איתמר קען זיין ביזט גאר נישט אזוי מוסמך אדער מוסכם.

דעמאלט איז די וועלט אהן קיין הגדרות, וואס גערעכט, איך בין ממש נישט באהאווענט, גם לי פון אלע משפיעים ארומגערעדט דא, איז לפי דאס איז דער אמתער טייטש פון אחדותו האט אויסגעזען ווי ער איז אן עמקן. דעם קול קט שכלי ר' איתמר דער טיפסטער און אפשר יתברך.

דממה האב איך צום לעצט געזען ביי די 17 יאר אפי' א בעל מחדש באמת.

זיינע ספרים זענען פיל מיט גאר טיפע וואס ווי פארשטענדליך האב איך דאן בעיקר קוק למשל אין קול דממה דקה דף קעו' ווי נקודות, און אויך גאר ראדיקאלע נקודות. אמת געזוכט הקדמות, הסכמות, און לעי"נ'ער ביים ער איז מסביר שעצם הויית כל דבר הוא שם ער האט נישט קיין פערציג מענטשען ארום סוף.

הויי"ה דיליה. דאס הייסט אז מציאות פון די אים אויף די פערצענטער גאס, אבער מיט דעם יישר כח פאר דיין שיינע תגובה.

זאך בעצמותו דאס איז די שם הוי"ה און צו אט אלעם זעה איך גאר טיפע זאכן בחיבוריו.

דעם נקודה דארף מען זיך מדבק זיין. מען דארף

@נשמה יתירה

איז ער בכלל נישט קיין מצימצום אויף רילעיטן צום זאך בעצמותות נישט צו אירע געוויסע זאכען? דאס זאג איך נישט. אבער אויף הגדרות. ער איז מסביר דארט אז "חיות" רופט וויפל די אנדערע משפיעים זענען זיך מגלה, איז ברוגז? ח"ו. הומאריסטיש, אפשר. דאס מען די רילעישאן וואס די זאך האט צו עפעס זיין עמקות באין ערוך מער ווי זיי. קוק נישט די איז ווייל איך האלט אז די מסמיכים פון ר' אינדערויסען פון איר, אירע פעולות. אבער ערשטע פאר חלקים פון בלבבי. קוק חלק ז' ח' מאטל זענען שוואכער ווי אים זעלבסט, און די דער בחינת כתר איז איר מציאות מצד עצמו.

ט' י'.

מסמיך פון ר' אתמר איז שוואכער ווי אים. עס thing in itself, בלשון קאנט. שוין, איך האב דערמאנט מיך די ווארט פינעם בעשה"ק בענין אפאר רענדאם שטיקלעך זיינע אריינווארפען א ביינדעל צו די אלע וואס קענען רק אין חכם ונבון כמותך. אז כדי צו זיין א מבין נאר פארשטיין טיפע זאכען אויב מען פרעדיגט בלבבי משכן אבנה ז' דף כט'.

אויף א צווייטענס חכמה, דארף מען עכ"פ זיין א עס בשם די 'ריזען' חכמים מחכמי האומות.

"וביותר עומק, כאשר האדם דבק באמת חכם כמותו.

בבחינת מי יתננו ירחי קדם, איידער מען האט ב"אין עוד מלבדו", אין לו סתירה כלל בשום ענין.

דשמעתי בשם מורי פירוש הפסוק )בראשית מיך פראגראמירט מיט די אלע הגדרות וויאזוי כי עצם המהות לא נודעת, ודבר לא נודע אין מא, לח( ויאמר פרעה אל עבדיו הנמצא כזה איש אנצוקוקען זאכען. אזוי דארפען מיר אנקוקען די שייך בו סתירה. דהיינו א סתירה איז פשט ווען אשר רוח אלהים בו וגו', אין נבון וחכם כמוך. ופי' וועלט. און דאס מיינט דביקות בהוי"ה.

עפעס א מציאות שטימט נישט מיט די הגדרה רש"י הנמצא, אם נלך ונבקשנו הנמצא כמוהו. איך האב נישט געזעהן כמעט קיין איינעם פון די זאך. אבער אויב איז נישט דא קיין הגדרה ומה בעי רש"י בזה. ופירש הוא, כי להבין מעלת אנדערש פון די משפיעי דורינו וואס זאלן רעדן איז דאך נישט שייך עפעס זאל איר סותר זיין.

ומדריגת צדיק או חכם צריך הוא עצמו להיות אזוי טיף און קלאר.

אויך דארט דף לח' במדריגה זו להיות מבין מעלת מדריגת חכם דאס נעקסטע שטיקל אויף יענעם עמוד ער רעדט ארום אז אמונה איז בחינת אין. און ונבון, ומאחר שאף אם נלך ונבקשנו לאותו איש זאגט ער אויך הערליך שיין.

שקר איז אויך בחינת אין. ווייל ביידע איז דאס חכם ונבון שיעמוד על מדרגתך שאתה חכם ער איז מסביר אז די נקודה פון צימצום און אז מען לעבט נישט מצד הגדרות פון די חושים. ונבון לא נמצא, כי אין נבון וחכם כמוך, אם כן אין חלל פנוי איז נישט קיין ענין פון זמן, נאר אן ענין דהיינו אז מצד די וועלט פון פעולה און הגדרה מי שיעמוד על מדריגת חכמתך וכו', ודפח"ח. פון הבחנה. עס איז באקאנט די גלוי פון אר"י ז"ל איז "חכמה אמת, והעדר החכמה שטות, שקר, ]תולדות בא [ אז קודם איז געווען אין סוף וואס האט ממלא אולם מצד השבת, השביתה, העדר פעולה, אזי אויף א צווייטע פלאץ זאגט ער בשם געווען כל מקום החלל, און דערנאך איז געווען גם השקר, הדמיון השטות, אמת". וועגן דעם דעם בעשה"ק אז דער מבין דארף גאר זיין א צימצום, און דערפון איז געווארען א חלל פנוי, שטייט אז אן עם הארץ, דהיינו א שוטה, איז גרעסערער חכם.

וואס האט ערלויבט פאר א בריאה. ער איז נישט משקר מצד בחינת שבת ושביתה. ועיי"ש וכמו ששמעתי ממורי זלה"ה פירוש חז"ל מסביר אז דאס איז נישט אן ענין פון זמן, עס בהמשך דבריו בשם המהר"ל שהגיהנם הוא סוד בפסוק )בראשית מא, לח( הנמצא כזה איש איז אן ענין פון הבחנה בעומק מציאות הבריאה. האין שמעל היש. און נאר ווייל ער איז נאך תופס וגו', ות"א הנשכח כדין, אם נלך ונבקשנו הנמצא די 'אין' בכלים של יש, איז עס צער ויסורים.

כסגנון הידוע, "קודם בסיבה ולא בזמן".

כמוהו, אין נבון וחכם כמוך וגו'. כי לחקור מי נבון "בוודאי שבחיצוניות סובל, כי הוא תפס את די חידוש פון זיין שטיקל דארט איז ווי ער וחכם צריך שיהיה זה יותר חכם ונבון שיחקור האין בכלים של יש. אולם בפנימיות זהו הענין".

לעגיטמירט דארט אז בעומק קומט א מענטש אותו, וזה לא נמצא יותר נבון וחכם מיוסף בקיצור אויף וויפל איך קען זעהן איז ער גאר א שיחקור אותו, לכך אין נבון וחכם וכו' ודפח"ח. צו צו טראכטען אז ער ווייסט נישט גארנישט אפי' נישט צו עס איז דא א גאט. וזה לשונו, " טיפער מענטש וואס גייט גאר ווייט במחשבתו.

]ב"פ ויחי[ כאשר האדם חושב ונפשו תופסת, אולי כל ווי ר' אליעזר עפשטיין זצ"ל פלעגט זאגן

@מאראנצןזאפט

חושיו המה טועים. כלומר, מנ"ל שמחשבתו "פירושים זענען איבעריג". ודפח"ח.

חושבת דברי אמת ויושר, ומנ"ל שחושיו ווער נאך אזוי דער בעשה"ק האט געשפירט מבחינים מציאות, שאולי הם מוטעים גם כן.

ס'איז ארויסגענומען פון א קאנטעקסט, און אויף די אייגענע הויט דעם פראבלעם.

וכאשר האדם חושב כן, אין לו כלום. לא את ווער נישט אזוי ברוגז.

הקב"ה, כי אין לו כלי לברר כלל אם יש בורא אז מען רעדט שוין פון דאנקען אויף שיינע איינער האט אים אנגעפרעגט וועגן דעם עולם. ולא את הנברא, את עצמו, כי סבור שאולי שטיקלעך איז דארף מען אפגעבען גאר א וואס ער שרייבט אז די גאנצע שפע פון די כל חושי הנברא הם טעות. ובאמת, שהשגה זו גרויסען דאנק פאר די מייסטערהאפטע וועלט קומט נאר דורך תפלה, האט רבי מאטל בפנימיות, היא הממוצע בין הנברא לבורא. והוא שטיקלעך וואס דו שרייבסט בכלליות, און אין געענטפערט אז ער קען הערן אזא סברא, און נקודת האין הגמור של הנברא, שאחריו בא היש דעם אשכול בפרטיות. געוואלדיגע ארבעט, אויך נאר פאר איינעם וואס ס'העלפט צום האמיתי, הקב"ה.

יישר כוח אייך.

דאווענען נישט ס'שטערט אים. איי רבי איתמר קוק ווייטער ווי ער זאגט אז מען דארף באמת שרייבט אזוי, האט ער געזאגט ער איז נישט קיין

@לעיקוואד

כאפן די נקודת הדברים, נישט סתם פלפלנן און בר סמכא ווי איינער זאגט ער איז נישט משה זאגען "אפשר איז נישטא גארנישט און אלעס רבינו, אזויפיל האט יא משמע געווען אז ער יש לציין שהרי"מ מורגנשטרן מחולק עם ר' איז א דמיון". מען דארף באמת כאפן די נקודה האט נישט קיין איבריג התפעלות פון זיינע זאכן, איתמר בנושא מאד יסודי )לדעתו, אף כי קשה דערפון.

לאנשים פשוטים כערכי בדיוק להבין למה זה וואלט איך ווען דארט געווען, וואלט איך אים הבנה, אבער ער איז עפעס א קונה הכל. קען זיין משנה בכלל, אלא אם כן אני מתרגם את זה צוגעוויזען די הערות פון הרי"מ בהסכמתו ווייל ווען מען פארשטייט אז אלעס איז הבל, לעולם המושגים שלי, ואז בכלל צ"ע( וכתב על לספרו. דארט זעהט מען קלאר ווי ער מאכט איז דאך נישט קיין חילוק אין וואסערע הבל זה ב"הסכמה" שכתב לאחד מספריו.

אויך דעם זעלבען חשבון. וז"ל "ולהעיר מה מען קאכט זיך. בבחינת דעם ראפשיצער זצ"ל, שמובא כמ"פ בכתביו שכיון שצריך להשיג כל אז מען דארף האבען תמימות אבער עס פעלט להגיד שר' איתמר לא תופס את הרדיקליות המדריגות, ממילא אפשר גם היום להיות בכל אויס א געוואלד מיט חכמה צוצוקומען צום של דבריו עצמו הוא דווקא די מסתבר כי הדרגות וגם אלו שלעתיד.... והכוונה שאע"פ נקודת התמימות. דהיינו מען ווערט געוואויר לאנשים בתוך הציבור החרדי, גם עמוקים שעיקר הנהגת ג' רישין היא הנהגה דלעתיד, זהו אז מיט חכמה והשגה איז אלעס שקר, ממילא ויחידים וסוג של מורדים כר' איתמר יש מאפיין לכללות העולם, אמנם צדיק אמת גם עכשיו לעבט מען מיט מציאות אהן קיין חכמות, אחד מאד ברור והוא חוסר מודעות עצמית יכול להאיר בעצמו האור דלעתיד... באדערט וויסענדיג צוזאמען דערמיט, אז דאס איז א ולהשלכה והקשר היותר רחב של דבריהם.

אים לפי"ז אויב אזוי.... ולכאורה אם צדיק שטיקעל שפיל.

ובכל אופן, מה ענין "גאווה" ו"חוצפה" לכאן?

יכול להגיע למדרגות שלעת"ל שייך לומר ח"ו נאך א רענדאם שטיקל וואס געפעלט מיר או שזה נכון או שלא, וכי בהערכת אישיות שפטור מן המצוות, והרי זאת התורה לא תהיה פון ר' איתמר. בלבבי חלק ט' דף עג עסקינן?

מוחלפת".. עיי"ש מה שמתרץ.

"הסתירה נובעת מכח שאדם מכריח שישנה הרי לנו אז פאר רי"מ האט געבאדערט דעם

@נשמה יתירה

מציאות מושגת, וההנהגה שלו צריכה להיות צאמשטעל. אויב ימות המשיח איז מהבל תורת מותאמת לאותה מציאות, וכשאומרים לו משה, אויב די הבנה פון אחדות ממש פון באמת לנהוג שלא עפ"י המציאות המושגת, הרי נוצרת איך האב נישט פארשטאנען אז עס איז דא באלעבן דעם נקודה פון בלי גבול, איז מהבל די אצלו סתירה. אבל כשהאדם מבין שהמציאות א יסודותדיגע מחלוקת. מיר האט אויסגעקוקט גאנצע ענין פון דעת והגדרה, פון מותר אסור לעולם אינה נתפסת וכל ההשגה שלנו היא אז ער איז גארנישט אזוי שטארק מחולק מיט וכו', און אויב איז אמת אז יעדער איד בזמנינו רק ביחס להנהגה, שוב אין מקום לשאול אים.

קען אנקומען ביי זיך צו דעם דרגא, איז יש בזה שאין זה אמת.....בבריאה התחדשו רק חושים, געב א קוק. ר' איתמר ניצט דאך אין כמה פתחון פה לומר ח"ו אז א מענטש אויף דער כפי שכתוב באריז"ל. )די גאנצע בריאה איז פון זיינע ספרים מיט גאר א בולט'ע שפראך אז מדרגה איז פטור מכל המצות חס מלהזכיר.

סוביעקטיוו מצד אונז, נישט אן אביעקטיווער תורת משיח איז מהבל תורת משה. אויך זאגט קומט דאך אויס אז דער צאמשטעל איז גאנץ אינדרויסענדיגע וועלט( שכל השגתנו אינה ער אז יעדע מענטש קען זיין בדרגת של ימות בולט און ער איז פאראנטפארטליך דערויף.

בעצמות א"ק אלא בחושיו. )אדם קדמון איז ותורת המשיח. אז מען שטעלט צאם די ביידע )די ענין פון ג"ר ג' רישין איז די דרגא וואס איז די טיפסטע נקודה אונזערע, פארשטייטסעך זאכען איז דאך דאס גאר וואזנע ווערטער. יעצט העכער פון הגדרה, און דארט איז נישטא קיין אז פארדעם איז דאס אויך די טיפסטע נקודה אז רי"מ געט אן הסכמה, בעל כשרון וואס ער מותר אסור, טהור טמא, כשר פסול כידוע. ווי בשורש הבריאה, עס איז דאך היינו הך כנאמר איז, האט ער דאך גאנץ גוט דורכגעליינט דעם דער תולדות יעקב יוסף ברענגט פון בעשה"ק כאן( והרי שכל השגת הנבראים אינה במהות ספר. האט ער געוואלט אביסל אויסגלעטן דעם "ששמעתי ממורי אעפ"י שאלו אוסרין ואלו עצמה, אלא בחושים בלבד, והבן הדברים מאוד ענין, און פן איין זייט אפשר עס גאר היילייטען.

מתירין אלו ואלו דברי אלהים חיים )עירובין יג מאוד."

א ידיד האט מיר דערציילט אז ער האט ב(, כי בו' קצוות יש טהור וטמא )ת"ז קמז א( ער זאגט זיס, ניט אזעי?

אמאל געהאט טענות אויף ר' איתמר און מה שאין כן בג' ראשונות הכל טוב וטהור, והבן".

אים געזאגט אז מדבריו קומט ח"ו אויס אז ]תולדות שלח[( א צדיק דארף נישט מקיים זיין די תורה חס אינטערסאנט אז איינער האט מיר אמאל מלהזכיר. האט ר' איתמר גענטפערט אז ער נאכגעזאגט פור רבי נחמן אז רשב"י האט נישט זאל אים אנצייכענען ווי אין זיין ספר דאס מקיים געווען תורה ומצוות ווייל ער איז געווען שטייט. האט ער געענטפערט אז עס איז א אויך די בחינה פון למעלה מתורה ומצוות, צאמשטעל פון אפאר נקודות זיינע. ענטפערט עפעס אזוי. ובקשתי שטוחה צו הרב ברסלבער ר' איתמר אז מען קען אים נישט האלטען שליט"א עס מאמת צו זיין אדער מבטל זיין.

פאראנטפארטליך פאר צאמשטעלער, ווייל ולהעיר אז רי"מ קוקט אויך אויס ווי א בעל יעדער קען צאמשטעלען וויאזוי ער וויל. אויב

שע"י חב"ד אין קראוינהייטס.

כדי צו מקיים זיין דעם גדולה שמושה האט ער אלס בחור משמש געווען כ"ק אדמו"ר מסקולען שליט"א פאר א וויילע. ער האט חתונה געהאט קיין מאונט קיסקא. שפעטער ווען ס'איז געווארן א שטיקל הויף האט ער מער

הרב ברוין

נישט געקענט דארט ממשיך זיין און האט זיך אריבערגעצויגן קיין מאנסי. ער איז אויף סנדר אשכנזי'ס פעי ראל. זיינע חסידים רופט מען די brownies. ער איז א תלמיד אין קבלה פונעם הייליגן ר' הערש ור' אייזיקל מזידיטשוב און איז ממישיך די גאלדענע קייט. ער גייט א ווייסע בעקיטשע שבת ביי זיך אין שטוב. ער גיט נעמען פאר זיינע קינדער נאך צדיקים וואס ער פאררעכנט זיך אלס זייער תלמיד אריינגערעכנט דעם הייליגן בארדיטשובער זי"ע.

זוכנדיג אין מיין רענצל האב איך געטראפן נאך א משפיע נאכנישט נישט אזוי באקאנט אבער ס'דא אקטיוויטי. ער האט איין פארברענטער דערמאנט.

חסיד א צעפייערטער יונגערמאן א רוח שאינו מצויה וואס האט געמאכט הרב ברוין פון מאנסי\מאונט-קיסקא.

די גאנצע זאך, און איך בין נישט דא יעצט צו זאגן דעם נאמען.

ער איז א זון\אייניקל פונעם בעל שערים מצויינים בהלכה. איין ברודער למעשה האט ער א חבורה, און ער זאגט שיעורים פאר די פרויען אויך. איז גבאי פון בורשטינער רבי, און נאך א ברודער איז פונ די חברי הבד"צ

דער איד וואס טאנצט דארט דעם מאדנעם מצוה טאנץ הייסט רבי

שלום ושלוה

אברהם חיים ראפאפארט, א איד א תלמיד חכם פון לאנדאן, אן איידעם ביי די רייכע בערגערס.

השקט ובטח

ער איז דער מחבר פונעם ספר מנוחת הנפש ב"ח, ארויסגעגעבן דורך חברה מנוחת אמת

רבי אברהם חיים

ואמונה - א קאמיש-טשיקאווער ספר מיט

ראפאפארט

א געמיש פון ציטאטן, תורה'לעך, און אנעקדאטן, טויזנטערס, די אין באגלייט מיט שטותים און מיסטישע זאכן, וויאזוי צו דינען דעם אויבערשטן מיט א רואיגקייט אן קיין לחץ און פרעשור.

ס'איז זייער א דיפרענט ספר מחמת כמה וכמה טעמים. צום ביישפיל:

ער ברענגט אן א שיעור הוראות און געדאנקען שבדור רבותינו פון האחרון א שטייגער ווי הרה"ק מסקולען שליט"א, ר' איציקל מ ר א ח מ י ס ט ר י ו ו ק א, ר' הערשלע מספינקא, ר' יאנקעלע, רבי יודעלע, און נאך. באגלייט מיט

ער האט נאך א ספר בכתובים געבויעט אויף די גמ' וואס גיט צוויי עצות וויאזוי ארויסצוגיין באדערפענישן ווען ס'גייט נישט. האט ער א גאנצן חיבור אויף דער נושא וואס זיין פרוי לאזט אים נישט דרוקן ווילאנג ער מאכט נישט חתונה אלע זיינע קינדער.

כ'האב אמאל געזען א סטענסיל דערפון. צוויי עצות געדענק איך און כ'על עס איבערגעבן דא בשער בת רבים משום אל תמנע טוב: מ'זאל טראכטן וויפיל ס'קומט אויס 333x333 און נאך אזעלכע חשבונות. אדער זאל מען נעמען א טישו פאפיר און דאס אביסל נאס מאכן עס זאל קלעבן צו דער וואנט און אנצייכענען מיט א פעדער א פינטל און שטארק קוקן אויף דעם פינטל.

ער איז טאקע א רואיגער איד אויסער ווען ער איז נערוועז ער זיך. פארשטייט

דאווענט גאר שפעט, און זאגט א שיעור אין ס' מנחת חינוך.

אמרות פון ר' מענדל פוטערפאס וכו'.

ער האט אפשר הונדערט צאמגעשטעלטע זאכן אויף יעדן בלאט און אלעס דארף פיטן זיין קריטעריע נישט צו לייגן קיין פרעשור ווען ס'קומט צו עבדות ה'. ער קען למשל נעמען א בריוו פונעם חזו"א וואס שרייבט 'הט לבך אל השמחה תמיד' און מדייק זיין אז 'הט' איז א לשון פון נטי' נישט בכפיי' ווייל געצוויגענערהייט וועט עס צוריק שפרינגען. אזוי האט ער צענדליגער זאכן וואס ער לערנט אפ לויט זיין געשמאק און אינטערעסע און ס'איז גאנץ בא'טעמ'ט מיטצוהאלטן ווי ער ספינט ארום.

דף קי"ז איז דער אינטערעסאנטסטער. ער ברענגט דארט בשם איך געדענק נישט וועם שע"י עשיית פייג לעצמו היינו אגדול בין שני אצבעות יכול לחזוק בפרישקייט, און בשם הרה"ק מקארעץ אז לפעמים כדי לסדר המחשבות יגביה היארמילקע ויניחנו ג' פעמים, און אין איינגערינגלט, וקבלתי, איך געדענק נישט דעם לשון אבער, אז ווען מ'לייגט אראפ דעם קאפל זאל מען עס לאזן פאלן אויפ'ן קאפ, היינו בזריקה...

גראדע האב איך דארט געטראפן א דבר נחוץ פאר חכמי קאווע ער ברענגט אז ווען ר' איציקל מרחמיסטריווקא )הערסט לעיקוואד :lol: ( איז אריין זיך געזעגענען פונעם בעלזער רב זי"ע אלס בחור האט ער אים געזאגט שירדה חולשה לעולם אז מענטשן קענען נישט סובל זיין ווען מ'איז מבטל דבריהם און מ'דארף דערין זיין זהיר. חכמים הזהרו בדבריכם מ'קען אמאל מצער זיין א חבר דא.

אינטערעסאנטע זאכן וואס ער ברענגט: אז ר' יידעלע איז אמאל אריין צום חזון איש ליל בדיקת חמץ מיט נאך צוויי יונגעלייט און געזאגט: רבי די יונגעלייט ווילן וויסן וויאזוי מ'איז מבטל דעם חמץ. דער חזו"א האט הנאה געהאט פון דער פראגע און געענטפערט, נע, בביטול בעלמא סגי. פארשטייט זיך אז אזא מעשה איז פאר אים סחורה ווי גאלד.

ער לייגט צו אז אמאל האט ר' יודלע שפאצירט און באגעגנט א רואיג'ער מענטש האט ער געזאגט אויף אזא איינעם האט דער חזון איש געמיינט. אויך ארבעט ער ארום מיט אזעלכע בחינות ווי אז מ'קען נישט לערנען זאל מען גיין אין מקוה, זאגן תהלים, טון טובות פאר מענטשן, אדער סתם זיצן מיט ישוב הדעת און קלאצן.

רבי בנימין איז גאר אייגנארטיג, ער איז דער משפיע פאר המון עם אידן. נישט קיין מבקשים,

פאר סיי וועמען. מענטשן אבער גלייכן עס, און נאך 2 מינוט אריין אינעם שמועס ברענגט עס א

בנימין ידיד ה'

עובדים, קיין נישט זיין קהלה באשטייט אויסשליסליך פון פשוט'ע ארבעטס יונגעלייט.

באצויבערנדע נאנטקייט. דורכאויס די 2טע פונעם מינוט פינף שמועס באקומט מען

הרב בנימין אייזנבערגער

און דאך איז ער משפיע בחסד עליון מיט'ן גאנצן קנאק! ער לערנט פאר טיפע ספרים, זאגט שמועסן עפ"י ספרי מחשבה וחסידות, א שיעור אין נ"ך ומפרשיה בעמקות, און בעיקר, גפ"ת בעיון אז פשוט'ע יונגעלייט זאל באקומען א טעם אין תורה.

רבי בנימין איז באמת אסאך מער ווי א משפיע.

אבער קודם א בליק אויפ'ן שפיץ גאפל איבער זיין פערזענליכקייט.

רבי בנימין אלימלך אייזנבערגער איז אן אשכנזי'שער יונגערמאן פון בארא פארק. א איד א בן תורה מתלמידי הישיבות, און א תלמיד פון הרב קאפלמאן.

זיין פאטער איז א פשוט'ער מענטש וואס וואוינט אויף 56סט.

עפ"י מנהגי אשכנז דאווענט ער אן א גארטל מיט די צוויי הענט אויף די לענדן כמבואר בשו"ע, ער גייט אן איינגעבויגן היטל הנקרא בענדדאון, אינדערוואכן און בשבת. ביז לעצטנס איז ער אפילו געגאנגען א קורצער רעקל, עד שבא רבי מאטל. ער האט אים געבעטן )כ'מיין אמאל ברבים ביי א הכנסת ספר תורה( אז ער זאל זיך אנטון א לאנגער רעקל, וכך הוה. א דיסקלעימער: קיינמאל גערעדט צו אים פערזענליך, בלויז א שוואגער פון די חברה דארט. אלעס וואס רבי צבי מאיר שרייבט אין זיין הקדמה צו שיחות התחזקות זאל דא חל זיין, ס'איז נאר בערך, אן קיין אומר דבר בשם אומרו, קען זיין מ'מאכט א טעות, וכו'.

נחזור לענינינו, א וואוילער ישיבה'שער יונגערמאן כאחד מבני החבורה, ער דרייווט, וגם עקרת ביתו וכו'. פונקטליך ווייס איך נישט, אבער יונגעלייט האבן זיך צוגעשארט צו אים, און ער האט אנגעהויבן זאגן שיעורים. ס'האט זיך צואוואקסן, און מ'האט געדינגען די מונקאטשער בעיסמענט אויף 52. בראשית פריחתו ושגשגו, אויב איינער האט בטעות פארבלאנזשעט און געקומען צום שיעור, האט ער אנגעהויבן קלעבן און נאכלויפן אז מ'האט נישט געקענט לויז ווערן. אזוי, און אדאנק חברא חברא אית ליה האט ער צוביסלעך אויפגעבויעט א קהילה, בעסער געזאגט אן ערנסטע אימפעריע. ער טראגט מיט זיך א צויבער וואס מאכט אים אטראקטיוו. אויסער וואס ער איז א טאלאנטפולער פערזאן אלס אן אויסנאם שטארקער זאגער, א בעל מחדש, און אן אראטארישן מגיד שיעור, האט ער אן עקסטרעם כאריזמאטישער און צוגעלאזענער נאטור.

אבער יש אומרים אז זיין אויסערגעווענליכע הצלחה, איז אין גרויס טייל צו פארדאנקען א הידן טרעזשור, דאס איז זיין אפענער מהות.

רבי בנימין איז שרעקליך אן אפענער מענטש, אז מ'רעדט מיט אים נאר פאר פינף מינוט איז כמעט אוממעגליך נישט ארויסצובאקומען אלעס ארום אים לכל פרטיה ודקדוקיה, אנגעהויבן מיט זיין סדר היום, זיין הלוך ילך, און געענדיגט ביז זיין פערזענליכער שלום בית. ממש אלעס ווערט אויסגעפאקט אויפ'ן טיש אפילו פאר א סטרעינזשער. עס איז אפילו שאקירנד וויאזוי א מענטש קען זיין אזוי דורכזיכטיג און זיך אויסטון נאקעט

א פונקטליכע באריכט איבער דער קהילה, אבער אין באבנס באבן אריין: וויפיל מעמבערס, די שיעורי תורה, וואס ער טוט מיט זיין עולם, פון וואס באשטייט זיין קליענטעל, ממש תוך תוכו, אלע אינס ענד אוטס, אויף אן אופן נישט צום גלייבן, כאילו דו ביזט זיין נאנטסטער מענטש וועמען מ'קען מגלה זיין כל מצפני לבו. פאקט איז אז אזא צוגאנג ברענגט א געשוואוירענע קרבות. דורכאויס די דריטע 5 מינוט איז מתוך שיחתו בא לידי שבחותו, און מיט א שעפ לעפל. אזוי מיר נישט דיר נישט וועט ער מסביר זיין רב חילו וכוחו להגדיל תורה ויאדיר וכו'. בקיצור, ער איז א מענטש וואס הערט נישט אויף צו רעדן פון זיין ברודערס ברודער, ערב בוקר וצהרים, און לאמיר עס אנקוקן אלס דער שמיני שבשמינית וואס חז"ל פארלאנגען פון א תלמיד חכם.

מיט זיין קהלה איז ער רעוואלוציאנער.

קהילת היכל התפלה ווי זי ווערט גערופן, געפינט זיך היינט צוטאגס אין א געדינגענעם לאקאל אין קאמעניצער בנין, מיט א פלאן צו בויען אן אייגענעם ביהמ"ד וואס האט זיך שוין לאנג פארצויגן.

ווי ערווענט האט ער אנגעהויבן מיט א פשוט'ן עולם, בארא פארקער אידן מיט'ן פולן גלאנץ, כאסידישע פיפל, ענד יו נאו וואט איי מין. די וואס געהערן אין ערגעץ. אין חדר געגאנגען אין חתן סופר, וויען, קראסנא, מונקאטש, שבת געדאווענט ביי א קארנער שול, די קינדער געשיקט וואו אימער, חמץ פארקויפט ביי משה אין שומר שבת, און באלאנגט אין ערגעץ נישט. היינט האט ער שוין פון אלעם גוטן, און נאשט אראפ אנשי שלומינו פון אלע קהלות קדושות.

און ער האט באוויזן א קונץ. גענומען א הארטע טייג, א שוואכערן ציבור, ארבעטס בחורים לשעבר, שליש בערדלעך, וכו', און געמאכט מיט זיי עפעס. יונגעלייט מיט א טעם אין אידישקייט, איינער מער און איינער ווייניגער.

הרב אייזנבערגער איז נישט קיין רב וואס קומט באזינגען ביי די שמחות פאר א מאה'לע, נישט קיין מגיד שיעור נוסח הרב שלעזינגער וועמען מ'פרייעט זיך צו געבן א היטש נאכ'ן שיעור, און מ'קלאפט זיך אין בייכל יו נאו איי גאו טא ראביי שלעזינגער, ער איז א מנהיג!

הרב אייזנבערגער איז א פירער מיט אן אייזערנעם פויסט, ער באגלייט זיינע מענטשן אויף טריט און שריט. ער איז דער אויסשליסליכער בעל הבית אויף זיינע מענטשן, ועל פיו יושק. דער רבי, דער משפיע, דער מחנך, דער שלום בית מאכער, דער פרנסה פארזארגער וכו'.

זיין קהילה באשטייט פון עטליכע הונדערט משפחות )שווער צו זאגן א פונקטליכן מספר(, ס'דא דארט געלט אויך, כאטש וואס די עקאנאמיע האט שווער אפעקטירט עטליכע גרויסע פישלעך. אים אליין טראגט מען אויף א גאלדענעם טאנץ, און מ'האט אים אפילו געקויפט א שיין הייזקע.

נישטא וואס צו רעדן ער איז א זעלטן געלונגענער ערשט אן מענטש, קלאסיגער מגיד )ער זאגט אפילו שטערקער פון הרב שלעזינגער(, א שעפערישער פערזאן ואיש המעש, א לשון לימודים. קען גוט נ"ך ומפרשיה, און מ'האט געדרוקט פון זיינע שיעורים א ספר מיט'ן נאמען 'במסילות הנביאים' וועלכער איז גראדע נאו ביג דיל. ער איז אויסגעקאכט אין אגדות חז"ל, ספרי מחשבה א שטייגער ווי מהר"ל און רבי צדוק, מכתב מאליהו קען ער פון דעקל צו דעקל, און האט א באהאוונטקייט אין דרשת חתם סופר.

כאטש וואס ער איז גאנץ א טיפער זאגער, האט ער האט א דאון טו ערטה שפראך. אימה און פחד וועט ער מסביר זיין אז פחד איז דער וואס האט צוגעזען די ווארלד טרעיד סענטער צוזאמפאל מיט די אייגענע אויגן, און אימה איז דער וואס האט נאר געהערט דערפון אין די נייעס. גלות מצרים איז דער ביאור איז פון חכמה ביז בינה איז נישט קיין געווען קיין רעסעפשאן, דער לב האט דאן נישט באקומען די מעסעדזש, ווייל ס'איז נישט געווען קיין סערוויס פון מוח ביז לב.

שבועות ביינאכט אנשטאט תיקון זאגט ער א שיעור פון עטליכע שעה אין א לומד'ישער סוגיא. מ'קוקט זיך פאר עטליכע טעג פריער, און מ'לערנט דאס אפילו נאך יו"ט ביז מ'ענדיגט. ער טיילט אויס קאפיס, מיט אלע מראה מקומות פונקטליך אנגעצייכנט, ווי א מגיד שיעור אין ישיבה קטנה. קובץ שעורים, רי"ף, מהרש"א, רעק"א, אלעס וואס מ'גייט אדורכלערנען. ווי קאווע טרינקער האט שוין פארציילט איז אן אפטער ערשיינונג אז א יונגערמאן קומט איינמאל צום שיעור און ער בלייבט שוין דארט לעולמי עד.

ער זאגט אויך שיעורים פאר די פרויען. דאכט זיך מיר אז ס'דא א האטליין ווי די פרויען קענען הערן א וועכנטליכער שמועס פאר ליכט צינדן.

דער גאס קען אים נישט. ער שטייט זעלטן פאר א ספאט לייט, ער טרעט נישט אויף אין ערגעץ, און מ'זעט אים גאנץ ווייניג, אויסער ווען יודי מאנדל מאכט בר מצוה פארשטייט זיך. די לעגנדע גייט אז הרב אייזנבערגער און הרב שלעזינגער 2 תלמידים פון הרב קאפלמאן האבן אזא הוראה נישט ארויסצושטיין, און זיי וועלן קיינמאל אויפטרעטן אין דער פרעמד )הרב שלעזינגער האט לעצטנס אויפגעטרעטן ביי א רבי מאיר בעל הנס דינער אין לאנדאן, וואס איז געווען א גרויסער חידוש(.

געגאנגען פאבליק איז ער ביי פרשת קלעצקי, ער האט דאס גוט איינגעקעשט )נעבעך, עיני עיני ירדה מים(. דעמאלט האט מען זיך אביסל באקענט מיט אים. אויך האט ער זיך דאן געלאזט אינטערוויוען אין דער 'משפחה' וואו ער האט מסביר געווען די פליכטן פון א רב בישראל וכו', וואס איז אגב געווען א העכסט אינהאלטסרייכע און אינטעלעקטואלע אינטערוויו. יאנקל, שייך צו שאפן א לינק ביטע?

תיכף די ערשטע נאכט פון דער טראגעדיע זענען די באטראפענע אריבער שלאפן צום רב אינדערהיים. דאס האט געהויבן אויגן ברעמען, מ'האט געזען אביסל ווי אנגעוואנדן מ'איז, ועד היכן הדברים מגיעים, אביסל איבער אלע גרעניצן אז מ'קען ממש נישט אנגיין אן אים, ודוק כי קצרתי מאוד מאוד מחמת כבוד ונימוס.

די לוי' איז געווען א שטאטישע לוי', טויזנטער מענטשן, אנשים ונשים, בני עמינו ובני נכר, גרויסע רבי'ס )מהר"א, רמ"ד, מהר"י וויזניץ, און נאך(, העליקאפטער פון דער לופטן, און א טעלעוויזיע אנקארמאן פון יעדער

גרויסער סטאנציע איבערן לאנד. באשטעלט האט מען 2 יונגע רבנים זאלן זאגן דברי הספד, מיט אן אלטימאטום פון ביז גאנצע 5 מינוט אויפ'ן זייגער. רבי שרגא מקאסוב האט גערעדט איבער די ריבוי אהבה וואס איז דא היינטיגע צייטן אין די גאסן, און בעל נטעי גבריאל האט גערעדט איבער א זהירות אין איסור יחוד.

דאן האט רבי בנימין גענומען דאס ווארט פאר זיך פאר לאנגע 45 מינוט. מיט'ן ישיבה'שן איכה ניגון האט ער מסביר געווען ווי דער עולם שטייט אין דער רייע אים צו זאגן גוט שבת, און אז שלשה שותפים באדם און איך בין דאך דער רב בין איך במקום דעם אויבערשטן, ווי אויך האט ער פארגעליינט זיינע אייגענע ווארעמע דברי חיזוק אויפ'ן ריפארט קארד, איי מין קאם אן?! ווי אראגאנט דארף מען זיין, והיה לפלא.

רבי בנימין האלט זיך פאר א רעכטער תלמיד פון רבי מאטל און רופט אים מורי ורבי. רבי מאטל איז זיין 'ראול מאדעל' און פארשידענע זאכן מאכט ער אים נאך, אריינגערעכנט טאנצן פורים אויפ'ן טיש.

אויסער א תלמיד קוקט ער זיך אפילו אן ווי ר' מאטל'ס גלייכן, זיין קאלעגע, זיין בן גילו. ביידע עובדי ה', ביידע זענען משפיע חסידות. ואין הדמיון עולה יפה בשעת וואס ר' מאטל שפייעט בלוט, און ער קומט און גייט און עסט טועמיה.

פאר עטליכע יאר האבן די צוויי געהאט א וועכנטליכער שיעור אין ספה"ק ליקוטי מוהר"ן. די ערשטע תורה פון רבי נחמן האט גענומען 2 יאר צייט אדורכצולערנען )הערסט ברסלבער וויאזוי מ'דארף לערנען ליקוטי מוהר"ן(. ווי אויך האבן זיי געהאט א שיעור אין קבלה.

אגב, די ערשטע שטיקל תורה פון רבי נחמן איז א מורא'דיג און יסודות'דיג שטיקל וואס וואלט אסאך פארלייכטערט די ווייטאגן פון יואליש און יאנקל על חללי בת עמי. רבי נחמן זי"ע איז מסביר 'כי עיקר החן והחשיבות הוא שם'. היינט ליידער, כאטשיג וואס כלל ישראל האט גענוג סיבות פארוואס זיי זאלן זיין ארויפגעקוקט וברום המעלות, האבן זיי עפעס נישט קיין חן. חן וחשיבות ליגט ביי די אומות העולם, וכדאי לעיין בדבריו הקדושים ותמצא נחת ומרגוע.

ער האט אויך א כולל פאר בחורים ואברכים אין ביהמ"ד זידיטשוב אויף 54 סט. גראדע האט עס א ישיבה'שער גייסט און מ'לערנט, אבער ס'שפירט זיך אביסל פון אוירא דארץ ישראל. די חברה קומען דארט צו קרוזן מיט סמארט קארס, אדער די מאמעס אינפיניטי וכו', און ס'פרייליך.

ל"ג בעומר פארט די גאנצע קהלה קדושה קיין מירון. האסט נישט צו באצאלן פאר א טיקעט דעמאלט בארג, וכדאי הוא רבי שמעון לסמוך עליו בשעת הדחק. געווען שיינע בילדער אין די בלעטלעך ווי הרה"צ טאנצט אינדערמיט ארומגענומען מיט עדת צאן מרעיתו.

וואס נאך? בסוגיא דמאחורי איז מיט אן ארבע כנפות'ל דייקא, כמבו' במג"א בשם האר"י.

סוף דבר: מי יתן עס זאלן זיך יאווען נאך אזעלכע קהלות קדושות ווי קהילת היכל התפלה, אן אגודה אחת ושכם אחד לעשות רצונו יתברך. ס'איז זיכער אז אזא קהלה דערהייבט די גאנצע שטאט בארא פארק, א טייערע שטעטל... וואס קען דרינגענד נוצן אביסל א push. וואלט איך ווען געוואוינט אין בארא פארק וואלט איך יתכן דארט געדאווענט צוליב אירע איבערוויגנדע מעלות.

)דער ארטיקל איז געשריבן געווארן אין קאנסאלטאציע און צוזאמענארבעט מיט ידידי החכם השלם ונהנין ממנו עצה ותושי' הרב יאנקל הי"ו, טובים השנים מן האחד, ותוחח"ל(.

זיך ס'האט היות געמאכט א שמועס איבער אים און זיינע ספרים אין אן אנדערן

די וועלטס-פאפולערע "בגן" ספרים: בגן האמונה, בגן השלום פאר מענער, חכמת נשים פאר פרויען,

בגן רבי שלום

אשכול, האב איך גענומען די מי.

ליינט און האט הנאה.

בגן העושר פאר בעלי חובות, בגן עדן מקדם פאר חתן כלה, דער פריערדערמאנטער בגן

הרב שלום ארוש

רבי שלום ארוש איז א בעל תשובה, א תלמיד פון רבי אליעזר ברלנד, מגדולי משפיעי ברסלב באה"ק.

לויט ווי ער פארציילט, איז ער אנגעקומען צו רבי אליעזר זייענדיג אין דער ארמיי, ווען איין טאג זענען עטליכע פון זיינע חברים גע'הרג'ט געווארן און ער האט זיך געטראפן אין א רעסטאראנט קייען צווישן איין לוי' און די צווייטע. דעמאלט האט ער אנגעהויבן טראכטן וואס איז לעבן?

און פארוואס באוויינט מען דאס? וואס איז די פארוואס גוטסקייט?

האט עס א שוויות? וכו'.

ער, מיט זיין גירלפרענד דעמאלט זענען אנגעקומען צו ר' אליעזר, און האבן זיך נישט אוועקגערירט פון אים פאר וואכן לאנג.

ער לייגט דאס אראפ מיט שמאלץ אז ס'רינט ממש די פעטנס. איך האב געטראפן זיין ביאגראפיע אין איינע פון זיינע בגן ספרים וואס ער האט מחבר געווען ספעציעל פאר גוים! איך בין דעמאלט געשטאנען פארענט פון שומר שבת און געליינט מיט דורשט ביז די פוס האבן מיר אנגעהויבן וויי טוען.

ער פארציילט אז ער איז געווען א רייכער יונג, פארמאגט אפילו אן אייגענעם קאר וואס איז געווען שפיץ גליק אין די זיבעציגער יארן. קלוג, שיין, הויך, און געלונגען, געלערנט און פראפעסיאנאל, אלע מיידלעך אין קאלעזש האבן געקלעבט צו אים )ער לייגט עס אראפ מיט מוזיק נאטן...( און ס'האט אים קיינמאל געפעלט גארנישט, און דאך האט ער געשפירט פוסט און האט אלעס אפגעלאזט.

איך זאג אייך ס'ווערד די 15 טאלער וואס כ'האב דעמאלט נישט געהאט אויף מיך.

כהיום איז ער א משפיע און פירט א מוסד כ'מיין ס'הייסט חוט של חסד, וועלכע דארף צו זיין סוקסעספול. ער האט א גרויסע כולל פאר יונגעלייט. הגאון הרב יהושע כהן קומט דארט פארלערנען, און אויך איינער פון די בראנזדורפערס, זעט אויס ער באצאלט.

ער רופט זיך 'שר החיוך', דער הער פון שמייכלען, און אויף זיין אפיס הענגט אזא טאוול.

זיין פאפולעריטעט קומט בעיקר ווייל ער איז דער מחבר פון

פאר גוים, און נאך ספרים: א פירוש אויף ליקוטי מוהרן" מיט'ן נאמען כתר מלכות )עפעס אזוי(, א ספר געבויעט אויף די מעשיות פון רבי נחמן, און נאך.

ספרים בגן זיינע פארקויפן זיך אין די מיליאנען בלי שום גוזמא, און ווערן איבערגעזעצט אויף 6 שפראכן: אידיש, )כ'מיין דורך א לאנדאנער מכון( לשון הקודש, ענגליש, )דורך אליעזר פראנצויזיש, בראדי(, ספאניש און רוסיש, אפשר נאך, איך געדענק נישט.

זיינע ספרים זענען ציכטיג געשריבן מיט א לויטערן לייכטע שפראך שווה לכל נפש. ער שרייבט אסאך שיינע זאכן געבויעט אויף רבי נחמן, פיל מיט אמונה חיזוק און בטחון, און בלאזט אריין הויפענס חיזוק פאר מיליאנען אידן. גם אני האט אמאל געהאט א שווער תקופה און ס'האט מיר ארויסגעהאלפן. ער איז מסביר בטוב טעם ודעת אז אלעס איז נאר גוט, נישטא קיין שום שלעכטס אויף דער וועלט. גאר פראמינענט פיגורירט דארט א שטיקל תורה פון רבי נחמן אז יסורים זענען נאר 'בדעת' און מיט'ן ריכטיגן פרעספעקטיוו איז נישטא קיין שום יסורים.

בקיצור, ס'איז א ברסלבער ספר, געשריבן אויף זייער א צוגעלאזענער שפראך אז אנשים ונשים 'פשוטים' טרעפן זיך דארט די נשמה. ס'שווער אריינצוגיין אין דעטאלן און מ'קען עס קויפן. ער גיט אויך טעכנישע עצות ווי למשל אז דו האסט נישט קיין זשאב זיץ נישט אגאנצן טאג אינדערהיים. למעשה רעדט ער צו זייער א ברייטע פלאטפארמע, צו אלע ערליי

בעל תאוה און מ'קען קיינמאל נישט האבן קיין שלום בית אזוי, אין מיינע אויגן: אויך נישט עפעס אזוי פראקטיש.

ער איז מסביר אז די פרוי איז די שכינה און ווען זי זאגט עפעס איז עס די שכינה וואס רעדט צום מענטש און מ'רופט אים פון הימל. אין מיינע אויגן: קען זיין ס'דא אזא בחינה אין חסדי'שע ספרים, אבער אין פראקטישקייט, איך קען מיין פרוי, גאנץ א פיינע, נישקשה, א בעלת מדות טובות, אבער קלאר נישט די שכינה. און ווען זי שרייט איז עס געווענליך די הארמאנען! ער שטעלט התבודדות פאר שמירת התורה והמצוות. ער זעט עס ווי יסוד כל התורה כולה. דער וואס האט דאס איז תפלתו נשמעת. דער אויבערשטער טראסט אים, און אידישקייט וועט שוין נאכקומען.

נישט אריינגיין אינעם עצם ענין פון התבודדות און די סיבות עס שולל צו זיין. אבער אזא צוגאנג איז לכאורה נישט אויסגעהאלטן. התבודדות איז אן ענף אין עבדות ה', א מילתא דחסידותא, וכן שמענו בשם רבי מאטל אז אויב איז מען נישט ערליך איז עס גארנישט ווערד.

זיינע ספרים האבן גאנץ נארמאלע הסמות, הרב מאסקאוויטש אדמו"ר ממעליץ, הרב עובדיה יוסף, און זיין רבי הרב ברלנד. די אידישע 'אין אמונה גארטן' האט א הסכמה פון א היימישן רב איך געדענק נישט יעצט ווער. כ'האב געהאט נאך זאכן אין קאפ אבער איך בין שוין מיד, אז ס'וועט זיין אן אינטערעסע העט מען שרייבן נאך בלי"נ.

מענטשן אויף דער וועלט אינעם זעלבן ספר. ער דעקט דביקות, קדושה, שיעור פארגעסן, סוף 'בגן עדן מקדם' האט ער א חיבור פון א יונגערמאן ידיעה בחירה, דראגס, געמבלינג, זנות, הוז"ל, אביוז, זיצן אין תפיסה, וכו', אויף הל' טהרה מיט מבהיל'דיגע בקיאות'דיגע מראה מקומות אויף אלעס אינעם זעלבן חיבור.

פארשידענע עניני מאחורי וואס איז ראוי לשבח פאר זיך.

די זעלבע פאר די פרויען, ער רעדט ער פון גרויסע מדריגות, צוזאמען איין זאך גלייך איך נישט דארט, הגם ער איז א פרומער און ערליכער איז אז מ'זאל גיין צוגעדעקטע האר, איסור נגיעה, חיבה ברבים, וכו', בקיצור א ער זייער מקיל בשמיעת קול זמר שלא בימי טהרה.

היימיש ווייבל טרעפט דארט זאכן וואס איז איר נישט נוגע, און זי דארף נישט ליינען.

זיינע שלום בית ספרים הייבן זיך מיט א דיסקלעימער, דער מאן טאר נישט ליינען חכמת נשים, און די פרוי בגן השלום. ער לאזט קיינמאל נישט קריטיקירן, אפילו ווען מ'קומט אהיים פסח אויפדערנאכט און די פרוי האלט נישט ביים צושטעלן א סדר. "בלי הערות"! אין מיינע אויגן: אביסל איז ער גערעכט, ווייל ס'טוט ממילא נישט אויף, און אביסל האקט ער אין קאפ, ווייל ווען איך קום אהיים און איך זע ס'איז נישטא קיין סדר נאכט מאך איך א בואו ושלום און איך גיי צו מיינע עלטערן.

ער טענה'ט אז א מענטש דארף מוותר זיין אפילו ווען זיין ווייב ניצט אים אויס די גאנצע געלט, און די עצה פאר אלע פראבלעמען איז, תפלה! אין מיינע אויגן: תפילה איז געוואלדיג, אבער דער וואס קויפט נישט קיין טיקעט קיין אומאן וועט 'נישט' דארט זיין אויף ראש השנה, נישט קיין חילוק וויפיל ער האט געבעטן.

ער איז מסביר אז תאוות המשגל איז אן עונש וואס אדם הראשון איז געשטראפט געווארן נאכ'ן חטא. א מענטש טאר נישט זיין קיין

@הוגה

נישט געווען א פראקטישער מענטש. און מען מאראנצעלע, פון דיינע הערות זעה איך אז דו קען טרעפן אסאך נישט פראקטישע הוראות האסט גוט אדורך געלערנט אלע זיינע ספרים. אין אלע ספרי חסידות. איין זאך וואס ר' שלום אפשר פארציילסטו מער פרטים איבער די הערליכע באשרייבונג אויף א הערליכע איז יא מחדש איז אז ער האט גענומען תורת בגן פאר די גוים? איך האב גארנישט געהערט וועלט'ס פיגור. כ'מיין אז אויף אים קען מען ברסלב און שיין צוזאמגענומען און הערליך דערפון.

שרייבן רשכבה"ג, נישט ווייל זיין טאטע איז געשריבן אז ס'זאל זיין א דבר השווה לכל נפש.

האסט מיר געמאכט לאכן ביי עטליכע זאצן, געווען א רשכבה"ג און נישט ווייל ער פארט בגן האמונה איז די יסוד פון חסידות, ווער פיין הומאריסטיש געשריבן.

אין אן עסקעלעיד, נאר רשכבה"ג כפשוטו.

צענדליגע טויזנטער פון אלע שיכטן און קרייזן עס קוקט אריין אביסל אין די ספרי הבעש"ט פון די ספרים און טעיפס זעהט מיר אויס אז ובתורתו זעהט אלעס דארט. ר' שלום האט אין האבן שוין געלערנט זיינע ספרים.

ער לעבט ווי ער שרייבט.

דער ספר שיין צינומען די נושא פון אמונה, און די אמת אבער אז ער שרייבט נישט קיין שום אין מיין פערזענליכע אפיניאן, ר' אליעזר ווי אזוי מען דארף זיך פירו אין א יעדע מצב.

חידושים, ווייל אלעס וואס ער שרייבט קומען בראדי הרג'ט עס אפ. איך האב שוין געהערט ווער עס לערנט בגן האמונה דארף שוין בעצם פון ר'נחמן און ר'נתן'ס ספרים. ממילא קענסטו ר' אליעזר'ס טעיפס, געליינט בגן אויף ענגליש, נישט אלע זיינע אנדערע ספרים. הפך בה נישט טענה'ן אז ס'נישט פראקטיש, ר' נחמן איז ס'נישט די זעלבע.

דכולה בה.

.When it rains it pours אלטער איר אן )אויסגעדראשענער(

אויסגאבעס האט אמאל געהאט אזא ארטיקל אין א ביילאגע. איך

דער עילוי

וואס שפריכווארט האט זיך איידלערהייט און אריינגע'גנב'ט אינעם פאראידישט

האב עס נישט געליינט ווייס איך נישט וועמען זיי האבן געדעקט, איך מיין אז בעיקר האבן זי ארומגערעדט איבער

הגרחיד"א ווייס

פאלקס ליד "ווען עס רעגנט עס גיסט, די אלטע באבע היסט"; א קאמישער מורפיס געזעץ וואס קומט מיר ארויף אויפ'ן געדאנק ווען איך שטיי פאר א היטש, ווארטנדיג שוין גאנצע 45 מינוט, און דאן קומען אן 3 קארס אויפאמאל; און א ברייט באנוצטן העדליין לעצטע די סלאגאן עטליכע וואכן, ווען עס האבן זיך אנגעהויבן יאווען די אבאמא סקאנדאלן איינס נאך דער אנדערער.

האבן אבער דא מיר באגעגנט א גשמי ברכה'דיגע ווערסיע פון דער ערשיינונג.

קוים 24 שעה איז אריבער זינט מיין טרויער-תגובה מיט'ן איכה קלאג-ליד איבער א פריש געשאפענע הארצ-עסנדער סומאטוכע, וואס האט פארנומען דעם אויבן אן דא מיט גאנצע 3 אקטיווע אשכולות, און באלד האט זיך גענומען רעגענען און גיסן ווען עטליכע הערליכע לייכטמוטיגע אשכולות זענען ארויסגעוואקסן, טאקע אויפ'ן רואיג-ווינקל-פארברענגען-שמועסן סטיל, צו וואס מיר אלע גארן אזוי.

בראש וראשון איז ידידינו ר' . א ריכטיגער קאריצער חסיד וואס פארשטייט אז יעצט איז די צייט! קרו עלי מועד, נישטא אזעלכע פרייליכע טעג - ווי קינות האט שוין ערווענט, אט אט גרייט מען זיך שוין צו לידת משיח, אינעם שפיץ חשכות, בעצם יום התשעה באב, ע"י מעשה של יהודה ותמר, ווען יעקב איז בימי אבלותו, גאר דעמאלט ווערט נולד די התנוצצות פאר א ישועה; איז ער טאקע אריינגעקומען מיט א שטארקייט. וקופער מחייב את ר' יאיר, ער טרויעט זיך שוין צו שרייען אויף אים: איכה?! קאווע טרינקער האט זאגאר געשריבן נישט איינס נאר 2 גוטגעלוינטע אשכולות בהעלם אחת, זייענדיג גוט אויסגערועט פון זיין נארוואס פארלאפענער וואקאציע; זר איז צוריק ביים אלטן וחלק כחלק יאכלו; יואב האט א שמעק געטון מיט זיין געוואלדיגן הומאריסטישן פעדער; און אפילו אונזער שר צבא ה', דער עמוד האש ההולך לפנינו בלילה בחלומו, האט זיך ברוב רחמיו וחסדיו געבארגט א טלית שאינו שלו און א פאר אנפלאות, און געעפענט אן אשכול וואס פון יעדע תגובה באזונדער גייט א ששון'דיגער פייער אפפער.

והנוגע לאנוכי הקטן חדל האישים זעירא דמאראנצן חבריא, האב איך מיך באקלערט אז ס'דאך ממש א בחינה פון 'חסרון אשר לא יוכל למנות', ס'דאך נמנו חבריו לדבר מצוה ואינו נמנה עמהם. דעריבער וועל איך אויך גם אני אענה חלקי'ען, און ך'על ארויסברענגען מכוח אל הפועל א געדאנק וואס לויפט מיך שוין נאך א לענגערער וויילע, ווען אימער עס בענקט זיך מיר צוריק צו דער משפיעים עפאכע )מאטי האסט א נייע חתימה( ווען ס'איז געגאנגען א רויעך.

קלער איך אז מ'קען לכאורה אדאפטירן דעם שניט און סטיל, און עפענען אן אשכול בשבח פון אונזערע 'עילויים'. איך גלייב אז עס דארף ווען צו זיין העכסט אינטערעסאנט, ובכוח הרבים, אז יעדער וועט אריינווארפן זיינע צוויי קאפיקעס, קען עס זיין מיט ערפאלג, ובשם ה' נעשה ונצליח.

)דער געדאנק איז נישט ממש פריש, איינע פון די ישראלי'שע

עילויים, ישראלי'שע אבער מיר וועלן נוצן אונזער אייגענע זאפאסן בעז"ה(.

ווייסן עילוי אן אלע וואס דאס איז לכאורה. דאס זענען א קאטעגאריע מענטשן מיט אויסערארנטליכע כשרונות און בליצנדע מוחות. דא האט איר א בלאט אויף וויקיפעדיע וואס דעקט עילויים פון דער פארגאנגענהייט, פון רבי יונתן אייבעשיץ ביז שלמה קארליבאך. מיר וועלן זיך האלטן צו גאוני זמנינו החיים אתנו לאויט"א.

צוליב די געוואלדיגע כשרונות פון אן עילוי געווענליך קומט מיט פארשידנס און אינטערעסאנטס. זיי האבן צומאל שוועריקייטן זיך גלאט צוצופאסן צום פשוט'ן נארישן אויבערפלעכליכן המון עם, אמאל פלעגט מען זאגן אפילו א שארף ווארט אז א משוגענער איז א האלבער עילוי!

1. איז צו געבן דעם טאן וועל איך אנהייבן דעם סדר היום מיט'ן ערשטן עילוי אויף דער ארענע, האי גאון וגדול מעוז ומוגדל, מורינו באקאנט מיט'ן ניק חידו.

נוטריקון ר' ח'יים י'וסף ד'וד ו'וייס. א תלמיד חכם וגדול בתורה, דער דיין פון דער סאטמארער קהילה אין אנטווערפן.

הרב ווייס איז פון די אינטערעסאנטסטע רבני'שע פיגורן וואס מיר פארמאגן. ער פארקערפערט אין זיך א תלמיד חכם עצום ובקי נפלא בש"ס וד' חלקי שו"ע, א מחבר פון לומד'ישע גאונות ווערק וואס מ'טרעפט שוין היינט זעלטן, א דינאמישער עסקן און כלל טוער בפעולות חובקות זרועות עולם, און אן עושר אדיר א מיליאנער שתורה וגדולה התאחדו על שלחנו. ודין רפיש מבית אבא: זיין געשיכטע הייבט זיך נאך אן מיט זיין פאטער. ער איז א זון פון הגאון רבי פנחס זצ"ל, בעמ"ח ספר אבני קודש, א שמאל הויכער לומדישער ספר, מיט א גרינער דעקל, אנטהאלט חידושים אויף מסכת מעילה. איר קענט עס געפינען אינעם ווייבער שול ספרים שאנק פון אייער ביהמ"ד.

זיין פאטער ר' פנחס איז געווען אן איש האשכולות א קלוגער געלערנטער פערזאן, אליין א איד א גרויסער עילוי און למדן, און לפי זכרוני א קאלעדזש גראדואירטער מיט אקאדעמישע אויסצייכענונגען און דעפלאמעס. ער האט איבערגעלאזט צוויי זין, און מיר וועלן זיך יעצט בעיקר באציען צום צווייטן.

הרב ווייס האט שוין אלס קינד גע'שמ'ט אלס עילוי. לויט ווי ידידינו הרב הגאון ר' יואל אשר דער מנהל פארציילט אין אן ארטיקל אין דער שטערן, האט ער שוין אין זיין יוגנט זיך פארהערט גרויסע חלקים פון ש"ס ביים טשעבינער רב. דער דיין ברענגט דעם באזוך אין איינער פון זיינע הקדמות און פארציילט אז דער טשעבינער רב האט דאן מודה געווען צו אן אייגנארטיגן דרך הלימוד וואס זיין פאטער האט מחדש געווען און איינגעפירט אין דער תלמוד תורה אין מאנטשעסטער, געבויעט אויף דער גמ' פון ליגמר והדר ליסבר.

אגב, דער דיין האט באמת געהייסן אלס קינד נאר דוד און צוליב א שווערן קרענק האט מען אים צוגעגעבן די נעמען חיים יוסף, צוליב איר פשוט'ן באדייט פון פארמערן לעבן.

די ערשטע אפיציעלע פאזיציע פונעם דיין איז געווען אלס ראש הכולל פון כולל אמת ואמונה שע"י קרית כתר אין מאנסי. דער דיין איז א שטארקער חסיד פונעם וויזניצער רבי'ן שליט"א ער קומט כסדר צו פארן, און רעדט זיך דורך מיט אים על כל דבר קטן וגדול.

ווען דער דיין האט זיך באקלערט ארויסצוגעבן זיינע תשובות האט ער שטארק געזוכט צו קריגן א דיינות שטעלע, מיט דער טענה אז נאר דעמאלט וועלן זיינע פסקים נתקבל ווערן. ער האט זיך דעריבער געצויגן קיין אנטווערפן. לכבודו פון זיין התמנות אלס סאטמארער דיין האט ער געטוישט זיין קאפעלוטש פון א הויעכע צו א פלאכע.

דער דיין ענדיגט יערליך ש"ס צו זיין פאטער'ס יארצייט.

דאס איז א קיימא לן פון 7 און א האלב בלאט א טאג. דאס רוב דערפון ווערט געלערנט צווישן הימל און ערד אויפ'ן פליגער, צוליב זיינע פילע רייזעס.

דער דיין איז וועלט בארימט מיט זיינע פילע לייסטונגען פאר פדיון שבויים.

בעיקר האט ער זיך באקאנט געמאכט פאר'ן זיין דער גיבור בראש מערכת לטובת 2 פון די דריי אסורי יאפאן.

די פדיון שבויים אקציעס, און דער פאקט אז דער דיין קען זיך דאס ערלויבן, און אז דער דיין האט משפחה און פארשידענע קאנטינענטן איז גורם אז ער זאל ארומפליען א געוואלד. דאס דערקענט זיך אסאך אין זיינע ספרים, זייער אסאך תשובות זענען איבער שאלות וואס מאכן זיך על אם הדרך וכדו'.

דער דיין איז דער מחבר פון 8 בענדער שו"ת ויען דוד, מיט א קונטרס אויף הל' ריבית. אויב זיין עילוישקייט דערקענט זיך אויף יעדן אספעקט פון זיין לעבן, פון זיין פליען טאג און נאכט נע ונד, פון אויפנעמען מענטשן אן די זאקן, פון זיך בייזערן ווי אן עילוי בבחי' אורייתא קא מרתחא, פון קויפן אנטיק פאר שווערע אלפים ווייל ער קען זיך ב"ה ערלויבן זיין עילוישאפט, פון זיין שטענדיגער נים ולא נים'דיגער מידעקייט צוליב'ן שלאפן ווי אן עילוי, דערקענט זיך עס איבערהויפט אין זיינע תשובות. א בליק אריין וועט עס תיכף אנמערקן.

העלין מיר אביסל אויסשמועסן טובו של ספרי דבי רב.

קודם כל מיין איך אז מ'קען שטעלן זיינע ספרים בשורה ראשונה פון די היינטיגע תשובה ספרים וועלכע זענען עפ"י רוב פון שוואכער קוואליטעט. הרב יוסף זאגט אויף אים 'הוא כותב כמו ספרדי', צוליב זיין ציכטיג מסודר'דיג לשון. דער דיין האט א שטאב פון יונגעלייט תלמידי חכמים וואס זענען נושא בעול אז די ספרים זאלן טאקע זיין ראויין להתכבד. אגב, האבן פארשידענע תשובות א שדי חמד ספרדי'שן גערויך, ווי אויך פסק'נט ער אסאך מיט כללים, למשל כללים בדיני ספק, כללים במלאכת שבת, און נישט נאר מיט א דין ודברים אין דער עצם סוגיא.

דער דיין נעמט שטעלונגען אין זיינע ספרים אויף האקעלע טעמעס כאחד הגדולים, און טרויעט זיך צו זאגן א מיינונג אויף אלעס און אלעמען, פון הזרעה מלאכתית ביז ווערעם אין די פיש )אין יענער תשובה ארבעט ער שטארק ארום אז מ'דארף יא אננעמען נשתנו העיתים - געבויעט אויף דברי החזון איש וועמען אגב דער דיין ציטירט זייער אסאך אין אלע זיינע ספרים - און היינט איז אנדערש ווי מקובל פון חז"ל(.

נאך אן אינטערעסאנטע נקודה; שו"ת ויען דוד איז מן הסתם דער איינציגסטער תשובה ספר וואס ווידמעט סימנים אויף הלכות מדינה וציונות, א שטייגער ווי צי מעג מען לערנען עברית אין א שולע, מעג מען פארן מיט אן אגד באס, מעג מען לייגן א דגל אויף א ישיבה געביידע א.א.וו.

ער האט הונדערטער אינטערעסאנטע תשובות און פילצאליגע שמעתי ממורי'ס ה"ה דער ריסקעווער רב.

עטליכע אינטערעסאנטע תשובות פון זכרון. 1. צי מ'מעג צוברעכן א טעלעוויזיע אנטענע פון א שכן, ער ברענגט א הוראה פון הרב רייזמאן זצ"ל אז יא, און ענדיגט צו אז כל ערים יעשה בדעת און ווענדט זיך ווי איין ווי אויס.

2.א תשובה ווי ער שרייבט אויף רבי משה 'רחמנא ליצלן מהאי דעתא', ווייל רבי משה האט עפעס א שטעלונג איבער דעם איסור פון ונשמרתם מכל דבר רע.

3. א תשובה אז ריח הפה הייסט צואה ביים דאווענען. ער פירט דארט אויס אז ס'איז א חיוב גמור זיך צו בראשן די ציין, און לאזט זיך ארויס אין א תוכחת מגולה אז ער טוט אין שלום בית און זייער אסאך פראבלעמען קומען ווייל דער מאן האט א ריח הפה.

4. ער פירט א מלחמת חרמה קעגן וואטשן מאוויס אויפ'ן פליגער. ער פארציילט אז א 'רבי שמוחזק בכל העולם לצדיק וקדוש' האט אים אליין פארציילט אז ער איז נכשל געווארן באופן חמור צוליב די מאוויס )אני הקטן האב א חשד ווער דער צדיק איז געווען(. אויך אז ער האט אליין געזען א תלמיד חכם מופלג וחסיד במעשיו זיצט און וואטשט מאוויס.

5. זיינע מאחורי תשובות זענען ווערד אן עקסטערע אפהאנדלונג און דא איז געוויס נישט דער פלאץ. איין תשובה האט מיר ממש געהויבן די ברעמען. אויפ'ן איידלסטן שפראך איז דער סיפור הדברים איבער אן אשת ת"ח ופרוש וואס האט קיין ברירה נאר זיך צו באנוצן מיט דער גמ' מס' שבת דף ס"ה ע"א פון אונטן. נאך א פארציע מוסר פאר'ן מאן פירט ער אויס אז בצניעות יתירה אפשר איז עס מותר ולמעשה לא התרתי כלום...

6. ער האט א תשובה איבער פרשת וויינגארטן הידועה )דאכט זיך מיר אז ער נעמט זיך נישט אן פאר'ן פאטער( מחמת כבוד המשפחה הייבט ער אן די תשובה בנוגע עסק באיש "בסאוט אפריקע".

7. דער דיין שרייבט אין א תשובה אז מ'זאל נישט לערנען קיין ענגליש מיט קינדער, ווייל אז מ'קען ליינען ענגליש קען מען צוקומען צו ליינען אומאויסגעהאלטענע מאטריאל. מן הסתם האלט דער דיין אז אין ארץ ישראל זאל מען אויך נישט לערנען קיין לשון הקודש. און אפשר זייט קטלא קניא האט אנגעהויבן שרייבן זיינע מאמרים אויף אידיש זאל מען דאס אויך נישט לערנען.

דער דיין ברענגט גאנצעטע שטיקער תורה פון זיינע איידעמער, יונגעלייט תלמידי חכמים. איין איידעם געדענק איך פון ישיבה, שמו הרב אברהם משה באקאן.

ער איז דער ראש הכולל פון באבוב )קארטשינער באבוב רב החובל( אין בני ברק, א יונגערמאן פון עטליכע דרייסיג יאר, פאר וועמען רבי לייבוש לייזער שטעלט זיך אויף מחמת כבוד תלמיד חכם. ער איז דער חברותא פון הגאון רבי דוב לאנדא. ר' שמואל אויערבאך זאגט אז ווען ער רעדט מיט הרב באקאן אין לערנען האט ער א וואך צייט חלישת הדעת. ר' אברהם משה געדענקט יעדן קרן אורה און יעדן שפת אמת פון גאנץ ש"ס שוין אפגערעדט פון יעדן ראשון און אלע גדולי האחרונים.

ער וואלט ווען געפאדערט א באזונדערע הערכה נאר אז מ'רעדט שוין. ער איז א תלמיד פון ישיבת אלכסנדר וואו מ'האט אים גוט אויסגעצאפט די בלוט פאר'ן נישט וועלן מיטגיין מיט הרב קיוויאט'ס סדר פון אנדערטהאלבן בלאט א זמן, און שפעטער ביים דינער האט מען אויסגערופן אז מיר האבן ב"ה א בחור וואס האט געענדיגט גננץ ש"ס, און גענומען קרעדיט.

ער איז א זון פונעם בארימטן חרדי'שן שרייבער הרב חיים דוד באקאן, אוועקגעגעבן יארן פון טעג און נעכט לטובת די אסורי יאפאן. געווען צייטן דער פארפאסער פון די ביכער 'שטראלן אין דער פינסטערניש' און 'אידישע וואס ער האט איבערגעלאזט דעם קראנקן בעט פון זיין איידעם הרב גליק חכמות און פקחות' )און ספר 'מקח טוב', אבער דאס איז שוין א סוד...(.

ז"ל פון לאנדאן זיך צו פארען לטובת די בחורים. דער דיין קען היינט און איז אויסגעקאכט אין אלע קרימינאלע יאפאנישע געזעצן גארנישט ווייניגער רבי אברהם משה קען כל התורה כולה במלוא מובן המילה. זיין ווי א גרויסער לויער.

ספעציעליטעט איז סדר טהרות. ער איז א שטיקל עובד אויך, ער דאוונט שמונה עשרה מינימום א האלבע שעה, און שטארק קנאות'דיג געשטימט.

פאר א שטיק צייט צוריק האט דער דיין ארויסגעגעבן א קליין ספר'ל ער גייט נישט צום כותל וכדו'. )דאס קומט אביסל פון זיין פאטער וועלכער מיט'ן נאמען ובחרת בחיים. געקרוינט מיט א ווארעמע הסכמה פון הרב שרייבט אין די הקדמה פון זיין ביכל אז דער קריג איז געקומען צוליב ציונות וואזנער שליט"א האט דער ספר עטליכע סימנים מיט א געמיש פון כמבואר בויואל משה...(.

נושאים, טשיקאווע און נארמאלע.

נחזור לענינינו:

ער איז מעורר איבער הל' עניית אמן; מ'זאל נישט נתפעל ווערן פון די ציונים; מ'זאל נישט כשר'ן געלט; נעמען דראגס אדער פארקויפן דראגס איבער דער גארער וועלט איז דער דיין שליט"א בעיקר באקאנט צוליב אדער כשר'ן זייער געלט; מ'זאל נישט מאכן קיין פאלשע קרעדיט קארדס; זיינע פילע לייסטונגען פאר פדיון שבויים. גאר אפט וואס דער דיין דארף און מ'זאל אכט געבן מיט וועמען די קינדער חבר'ן זיך אין ישיבה ווייל ס'דא אויפהייבן טעלעפאנען אין שבת צוליב די פיקוח נפש שאלות וואס קומען בחורים וואס טשעפען.

אריין פון איבעראל, פון אידן הנתונים בצרה ובשביה.

אז איינער דארף גיין אין עירפארט אדער פארן אויף פליגער, גיט דער דער דיין שליט"א איז ווי באקאנט אראפגעפארן זיך טרעפן מיט כומעני דיין א געניאלע עצה, מ'זאל זיך אנטון משקפיים שחורות הנקרא סאן אין איראן שתדל'ען לטובת די 13 פארכאפטע אידן אהין. למעשה ווייסט גלעסעס בלע"ז, אזוי וועט עס פארשווארצן די ראי' און מ'וועט מער נישט מען עד היום נישט וואס איז געווארן מיט זיי.

קענען מיטהאלטן די מאווי אויפ'ן פליגער. איך בין זיכער אז דער דיין איז א דער דיין איז קריטיקירט געווארן פאר דער וועג וויאזוי ער האט נאה מקיים און טוט טאקע אן שווארצע גלעזער אונטערוועגנס.

באהאנדלט פרשת אסורי יאפאן. מאנכע האבן גע'טענה'ט אז ס'נעמט צו האמיר אביסל מאריך געווען בדרוש אינגאנצן נישט ווי געפלאנט לרגל לאנג, און קאסט צופיל געלט, בעסער זיך צואיילן כשיטתו של רבי מענדל פתיחת האשכול. ווער עס האט עפעס צוצולייגן, אדער צו באשרייבן א שאפראן. אנדערע זאגן אז אין הנידון דומה, ווייל באנדא איז געווען א צווייטן אחד מבני העלי' איז העפליך געלאדנט.

מינאר. דער דיין איז אפילו אמאל ארויפגעקומען אויף קול מבשר, וואס איז געוויס געווען א געווינס פאר און צו מקשר זיין בראשית צו לעיני כל ישראל, זאל השי"ת האלטן זלמן ווידער וועלכער האט דאס די רעכטע האנט, ווען איט רעינס איט פארס זאל טאקע מקוים ווערן, אויסגעלעקט צוזאמען מיט א לאנגער דער עולם זאל דא בלייבן, די קאנטרי קעכערס זאלן זיך אהיימבענקען, ליסטע פון רבנים וואס האבן זיך שוין די טמירים ונעלמים זאלן זיך אומקערן אהיים, ר' נחום'ל זאל נאכאמאל אידענטיפיצירט מיט אים, אנגעהויבן שרייבן מיט זיין אלטן ניק )הלואי, מיט רבי גבריאל צינער און געענדיגט חדש ימינו(. און אז שרגא איז מיט'ן זשיבויער רב וואס גיט צוריק דא האמיר נאך האפענונג אנווייזונגען איבער האריקעין איירין.

אז שמואל הלוי און די אנדערע זאלן נאך ארויסוואקסן אינאיינעם אין פאקט האט דער דיין דעליווערט מיט משיח אויף א דאנקי, והימים א נאט גילטי ווערדיקט פאר יואל זאב האלו יתהפכו לששון ולשמחה וואס האט אויסגעקוקט ווי א וויסטן נישט נאר אין קארעץ, ולה' חלום. אזויפיל ווייס איך בידועה אז הישועה.

ער האט אריינגעגאסן אין דער מערכה רבוא רבבות פון זיין אייגענער קעשענע; געטון יעדע סארט השתדלות וואס איז נאר עולה על הדעת; און

@גוטע פינטעלעך @יואליש

מאכט נישט קיין ישיבה( מפעם לפעם.

אלעס איז געווען אבער בבחינת קול דממה א גרויסע יישר כח מאראנצעןזאפט באמת דקה, אהן קיין ריר און אהן קיין הויך ברים.

כ'האב געקאנט דעם פאטער ר' פנחס. חוץ שיין אראפגעלייגט.

ב. ווי אויך פלעג ער טון )טוט ער( אסאך פון דעם וואס ער איז געווען א ת"ח עצום איז ער חסד קומען און פארען טראגען און ברענגען געווען א געשמאקע איד מיט קליגע ווערטלעך. אפאר הערות:

דאמסטיק און אונטערנאצינאל חולי ישראל זיינע קינדער האבן דאכט זיך נישט געלערענט א. האסט ארויסגעלזט זיין גדלות אין 'קבלה' צום בעסטען רופא. איך אמאל געהערט אז ער אין קיין ישיבה. און צו די חתונה האט דער חיד"ו - לימוד ותפלה בתורת הנסתר, וואס דאס געט האט געהאט פיל שייכות מיט הרה"ח ר' משה געענדיגט ש"ס.

שטארק צו צום שלימות'דיגען בילד פון 'עילוי'.

אהרן שטיינבערג שליט"א מייסד הצלה קרית אלס קינד האט מיר דער חיד"ו מסביר געווען איך געדענק נאך ווען ער פלעגט קומען די ימים יואל, זיי פלעגען צוזאמען אסאך אויפטון, ער איינשטיין'ס טאריע פון רעלאטיוויטי. אויף א נוראים קיין ווילאמסבורג צום ברך משה, ער פלעגט דארט אסאך פארברענגן. ויש להאריך אידישע שטייגער האט ער מסביר געווען אז פלעגט דאווענען אין א סידור קבלה )מעגליך בכל זה למי שיודע יותר.

אויב קען מען ווען פליען שנעלער פון די ספיד 'סידור רבי אשר'( חוץ דעם האט ער געהאט ג. איך מיין ער האט נאך איידימער גרויסע אוו לייט קענען מיר אנגעקומען צו א פלאץ ווי אנגקלעבט דערויף פילע צעטליך קאפיס פון אנדערע שמות וכו', זיין תפלה בלחש האט מעכטיגע גאונים, איינער פון זיי איז שוין נסתלק די מראה פון מעמד הר סיני קומט דאן אן און עס מיטהאלטן לייוו...

פארנומען דאס גאנצע צייט פונעם תפלת הבעל געווארען בדמי ימיו, הרב גליק פון לאנדאן.

מוסף, ער פלעגט ענדיגען דאווענען שטילע ער איז א קליגע מענטש און אויך האט ער ד. עס איז דא א שטיקל פלוגתא צווישען מוסף נאכדעם ווען מען האט געזאגט 'קוה'. אזוי די גאסען שמוסערס אויב ער איז נהנה מיגיע נישט קיין פחד.

אויך אלע אנדערע תפלות.

כפו ממש, אדער מנכסי אחיו הנגיד הרב זיינע איידעמער זענען גאונים איינס ביי ווי אויך פלעגט ער שטיין א גאנצען יום כיפור מהורדונקע. ווער סווייסט איז מכובד.

איינס. כ'געדענק טאקע ביי די באקאן שידוך איז כל המעת לעת בלי גוזמא, ער פלעגט אבער דער חיד"ו יצא מדעתו פון דעם בחור'ס גאונות. ארויפלייגן זיינע פיס אויפן באנק )זעט אויס ער האט מורא געהאט אז דער עילו איז פילייכט עס איז נאך אלס דומה צו מלאכים וויבאלד ער אינגאנצן משוגע.

שוין, על שדה איש עצל עברתי.

קיינמאל נישט געווען

פארשידענע סערוויסעס פונעם בי"ד ווערט אנליין. צוגעשטעלט

עמדה לו חמה

דער פלאן אז דא זאל זיך אפשפילן א המתחיל במצוה אומרים לו גיימיר אלע. איך בין געווען זיכער אז דער עולם וועט ממשיך

אויפ'ן וועבזייטל וועט איר אויך באגעגענען אן עקסעל שיעט פון הונדערט און עטליכע דרייסיג מסרבים לדין פון

לרבי יהושע

זיין, משה געציל האט מיר צוגעזאגט א מאמר איבער הרב הגאון רבי רפאל שארר שליט"א, א איד אן אמת'ער גדול בתורה פון שענסטן קאליבער וואס איך וואלט אים גע'עצהט צו ציילן זיינע ווערטער והזהרו בגחלתן. העמיר מוזן צוו ווארטן מיט געדולד ביז משה געציל וועט מקיים זיין דעם מוצא שפתיך תשמור.

2. באקענט אייך מיט אונזער צווייטן עילוי אויף דער רייע, מעלת כבוד הדרת גאון תורתו הרב הגאון רבי יהושע יהודה גליק שליט"א.

א איד א תלמיד חכם עצום וואס וואוינט אין בארא פארק. ער איז דער דער ראב"ד פון ביד"צ גבעת המורה.

געבן מיר איבער דעם ווארט פאר הרב גליק אליין, וויאזוי ער שטעלט זיך פאר אויפ'ן וועב זייטל פונעם בי"ד גבעת המורה.דאט ארג, וז"ל: "אונזער ראש בית דין איז די וועלט באקאנטע הרה"ג רבי יושע גליק שליט"א וואס איז א תלמיד פון די סלאבאדקע ישיבה און א גאון עולם אין בקי בש"ס ופוסקים, און א עילוי אין הלכה'דיגע אספעקטן". נו, האבן מיר א הודעת בעל דין אז ער איז טאקע ראוי לאותו איצטלא, און געהערט אריין דאהי אין דעם אשכול.

הומאר אין א זייט געלייגט, דער ראב"ד שליט"א איז א איד וואס הארעוועט בד' אמות של הלכה שוין צענדליגער יארן כולן שוין לטובה, כשרונות פון א זשעני אין פולן זינען פון ווארט, געדענקט יעדן ש"ך אין חושן משפט מיט'ן לשון, און אז איר באגעגנט דעם ראב"ד איז נישט קיין ספק אז איר זאלט אייך אויפשטעלן פאר אים מלוא קומתו כראוי וכיאות לכבוד התורה.

דער ראב"ד איז אויך דער מחבר פונעם ספר עמק יהושע, א פירוש אויף ירושלמי מסכת דמאי, וואס איז בשעת הוצאתו לאור פארקויפט געווארן אין גרעסערע בתי מדרשים אין א קעסטעלע, פאר א מינימאלער אפצאל. אינעם ספר איז דער מחבר דוגל אין אן אייגנארטיגן דרך אין לימוד הירושלמי. ווי ער שרייבט אין דער הקדמה איז דער ספר אזויווי training wheels וויאזוי צו לערנען ירושלמי. אויך טענה'ט דער ראב"ד אז %80 פראצענט קישוי וואס מ'האט אין הבנת התלמודים קומט ווייל ס'פעלט punctuation and paragraphs, און דער ראב"ד איז ממלא דעם חלל אין זיין ספר.

דער ראב"ד באנוצט זיך אסאך מיט'ן שפת המדינה דורכאויס זיין פירוש, ספעציעל ווען ס'קומט צו שילדערן די אלע אומבאוואוסטע געוואוקסן וואס ווערן אויסגערעכנט אין די מסכת, אויך דריקט דער ראב"ד אויס ביקורת אויפ'ן גאנצן אנגענומענעם דרך הלימוד פון מקשר זיין נימא בנימא כאילו אלעס דארף שטימען מיט אלעס, און ווי ער טענה'ט איז דאס קלאר נישט ריכטיג - קוקט אריין, איר וועט הנאה האבן.

דער ראב"ד זאל זיין געזונט האט געגרינדעט זיין בי"ד צוליב די קארופציע פון די היינטיגע בתי דינים, און ביי אים אין בי"ד קאסט א דין תורה נישט קיין געלט, אויסער די מינימאלע אפצאל פון שכר בטילה, בערך אויף א פארנעם פון בי"ד צדק שמרו משפט אין מאנסי בנשיאות הרב געשטעטנער שליט"א.

דורכאויס די יארן.

דער ראב"ד איז א איד וואס בד בבד מיט זיינע גדל'ישע אייגנשאפטן פירט ער זיך מיט אן עניוות און פשטות. טראגט אמאל א דזשעקעט כפשוטו עם, פירט א ביציקל לעת הצורך, און צומאל אפילו ראלער בלעידס.

אין צוגאב צו זיין גדלות בתורה איז דער ראב"ד א בקי נפלא אין חכמת האסטראנאמיע התכונה והמסתעף. דער שרייבער פון די שורות האט אמאל אנגעפרעגט דעם ראב"ד וואס איז געווען זיין ערשטער אריינפיר אין דער וועלט פון אסטראנאמיע. דער תירוץ איז געווען: די הקדמה פונעם בעל תפארת ישראל זי"ע צו זיין פירוש אויף משניות סדר מועד מיט'ן נאמען "שבילי רקיע". דאס האט דער ראב"ד אדורכגעלערנט אלס יונגל ביי די צוועלף יאר.

אין א געוויסער תקופה האט טאקע דער ראב"ד שליט"א פארגעלערנט דורכאויס די לאנגע ווינטערדיגע מוצאי שבתים א שיעור אין חכמת התכונה, אין ביסטריצער ביהמ"ד אין בארא פארק. דאס השתתפות ביים שיעור האט פארלאנגט א מינימאלער אפצאל. דער ראב"ד שליט"א איז געבענטשט מיט אן איידעלן נאטור און זיסער צוגעלאזענער שפראך. כפי השמועה, זענען זיך א גרופע יונגעלייט צוזאמענגעקומען אין א דאנערשטאג נאכט ליל שישי, אין שטוב פון הרב הגאון רבי יהושע נתן פייפער שליט"א, אבד"ק ברכת מנחם, ערב דעם פארלאפענעם ערב פסח תשס"ט, ווען דערביי האט דער ראב"ד פארגעלערנט אן אינהאלטסרייכן און טיפזיניגן שיעור איבער תהלוכת החמה, צום בעפארשטייענדן מצות קידוש החמה.

אויך איז דער ראב"ד שליט"א געווען דער עורך און ארויסגעבער פונעם וועכנטליכן גליון מיט'ן נאמען "תחכמוני" )אפס, ס'קלינגט א רויטע בעל...( מיט פארשידענע טשיקאווע מדורים און נושאים פון וואס דער עולם התורה האט שטארק געקוואלן, און איז אונטערגעגעגאנגען צוליב א געלט מאנגל.

איין זאך געדענק איך ווי עס איז נתברר געווארן אז דאס וואס חז"ל זאגן אז א רשות הרבים איז ווען ס'איז דא שישים רבוא בוקעים בכל יום, איז לאו דוקא, והראי', ווען א מענטש זאגט ס'איז געווען "טאנס אוו פאד", מיינט ער דען צו זאגן אז ס'איז געווען ממש טאנען פון עסן, ס'איז בלויז א שפריכווארט אז ס'איז געווען אסאך צו עסן. די זעלבע בנידון דידן מיינען חז"ל צו זאגן אז א רשות הרבים איז א פלאץ ווי אסאך מענטשן דרייען זיך, ונקטו בלשון גוזמא שישים רבוא! די בלעטלעך זענען געווען צו קריגן אנליין. לעת עתה קען איך נישט טרעפן דעם לינק, ווער עס קען ארויסהעלפן מיט דער זיכעריי למצוה גדולה יחשב.

וואונטשען מיר פאר'ן ראב"ד למען יאריך ימים על ממלכתו, ער זאל ווייטער קענען אויפטון גדולות ונצורות פאר'ן כלל, וכל דיין שדן דין אמת לאמיתו משרה שכינה בישראל סנהדרין ו' ב'.

@סאו וואט

סעק אויף זיין רוקען, אני כשלעצמי זעה נישט אל הפועל להגדיל תורה ולהאדירה.

דער פראבלעם, מ'טרעפט בספרי השו"ת ווי קענענדיג דער סיסטעם פון בתי דינים גאר שוחטים זאלען פארן גוט פון דער נאנט, איז ער דער ערליכסטע בית ידידי וש"ב רבי יהושע גליק שליט"א בקי פון איין שטעטל צום צווייטען מיט א בייק דין, ווי אזוי ס'גייט דיר מודה זיין )שטילערהייט, בשבילי הרקיע כשבילי בארא פארק, גאון נכבד, ומתמיד מופלא, כמעט שאין כדוגמתו, נישט וכדומה, ביהיינד דער סין( אלע קינדער נאר אויף חושן משפט ער לערנט אסאך אליינס, אבער שטארקע פון מורה הוראה'ס און בתי דינים, והדברים קען מען אים נישט כאפען, נאר אויף דברי מעורב בין הבריות, ווער ס'כאפט א שמועס ידועים. גראדע איז ער יא שטארק פראקטיש מיט אים, האט הנאה פון זיינע געדאנקען.

און לאגיש, און נעמט נישט אלעמאל אן דער הרמב"ם וכסף משנה אויך נישט, חידוש.

פאקט פון המוציא מחבירו, ואכמ"ל.

ווי קען מען אויסלאזען אז צו דעים אלעם בכלל נישט קיין שארפע קאף, גראדע אויבער פלעכליך, אבער זיין התמדה ויגיעה ועקשנות איז ער באקאנט בחכמת הדיקדוק מיט אלע זיין טאטע הייסט הגאון הצדיק רבי טוביה בריסקע קנייטשען, א זעלטענע גוטע בעל גליק שליט"א א שטארקע ת"ח, פרום, א שטילע על התורה, היינו דאהני ליה, קורא, כמעט שאין כדוגמתו, יוד, שטארקע מושלם ווי א חקרן, ידען, פילוסוף, )אפשר ר' משה מעצגער שיחי' פון שומר ער איז אן איידעם ביי הגאון הצדיק חו"פ רבי וכל זה שאב מדברי חכמינו ז"ל שבת קען עים ביטען(.

ישראל טויב שליט"א מוויליאמסבורג בן הגאון איש נחבא אל הכלים בלי רעש ופירסום, הצדיק חו"פ משיירי כנסת הגדולה רבי אהרן כ'האב אליינס געזעהן ביי עים א באקס מיט אזוי ווי רוב עילויים ווי איינשטיין איז ער אויך צבי טויב שליט"א אב"ד האליין נאוט בוקס וואס ער האט זיך אפגעשריבען פאר אביסעל מאדנע, אבער קליינע קייטן, וואס זיך, דברי תורה, וידיעות שונות, על כל התורה שם זוגתו מרת הינדא תליט"א, זי ברענגט נישט ביי יעדעם הייסט עס א מום, ווי למשל כולה ממש, אריין דער געלט, זי ארבעט מיט ריעט עסטעיט, גיין צום בי"ד אדער אמאל צו און מצליח און פארדינט שיין.

יעזור השי"ת שיוכל להפיק זממו הטוב מכח כולל מיט ראולער בלעידס, מיט זיין נעפ

ער הייסט יואל אשר אנדערע און אפילו א לאבין. באקאנטער פיגור לינק צו סקריבד פון רבינו

הרב אשר

אויף 13 עוו. און יוסיס לעיקוואד.

סוויט האוז, מיט א קליין ער האט א געוואלדיגן רויטן אויסגעפליקטן פעדער. כאטש ער האלט בערדל, זיינע בילדער זיך נישט שטרענג צו פיגורירן לעצטנס אויף די כללי הגראמאטיק

לעווין

די ערשטע זייט פון דער שפראך זיין איז שטערן פון צייט צו צייט, פארהעלטניסמעסיג ריין. צומאל מיט א דאשיק.

ס'לאזט זיך גלייבן אז ער פאר דער ענגלישער זמן איז אן אפטער באזוכער האט ער צוגעשטעלט דא, אבער אין פאקט מוחין דאחוריים.

קען קיינער נישט אנצייגן ער איז א בנש"ק ווער ער איז. מיט שווארצע זאקן, זיין שטעלט צומאל ארויס פאטער איז דער בעל זיינע ארטיקלען.

החרדים ובעל החבורה, ער איז דער מנהל פון און איז אן איידעם דרור.

ביי הרה"צ מדזשיקוב ער האט פאר א בזיווג"ר.

שטיק צייט אנגעהויבן ער איז בערך 28 יאר.

קריגן א סטיגמע פון א כ'האב שוין לאנג משכיל, יענקעלע כהן געוואלט שרייבן לכבודו אויסגעווארפן האט פאסיגע הערכה ווי פאשקעווילן קעגן אים ס'פאסט זיך פאר אזא אין מאנסי ווען ער איז געערטן און טאלאנטפולן געקומען רעדן לטובת שריפטשטעלער, אבל אסורי יאפאן. למעשה עתי ועטי אין בידי כעת, האט אים זיין מנהל'שאפט ואולי עוד חזון למועד.

שטארק דרור פאר זיין ערשטע פובליק ווערק איז מן הסתם ס' חכמת שלמה, כתבים פון גע'כשר'ט. דרעזנער האט אים יעדע צען מינוט אויף קול מבשר און א ראש ישיבה בישיבת שערי יושר. מ'קען עס קריגן אויף היברו בוקס. די באטיטלט אים הרה"ג צוליב וואס ער איז מכלומרשט מרבני בית תלמוד ארבעט פון הרב לעווין דארט איז זייער שיין, ספעציעל אז מ'נעמט אין אכט להוראה.

אז מ'רעדט דאן פון אן אמאטויר.

דרור קאסט אים זיין געזונט בידעי ומוכירו, מיט זיין גאנצע ער פלעגט שרייבן פאר דער בליק און צייטשריפט, היינט האט ער צוויי אויפגעקלערטקייט איז ער געשטאנען מיט א תמימות און געזאמלט קאלומס אין דער שטערן.

פעטישאנס פאר צבי יהודית אין פאלי סקווער צו ראטטעוען א נפש מישראל, און ביים כינוס פאר פאר עסטרייכער. און זאל זיך קיינער נישט זיין לאנגן מאמר אין הפעמון איבער ליבשאפט פאר א גוי, האט איינרעדן ער פארדינט עפעס דערפון אויסער קאפ וויי און שלאפלאזע ארויפגעברענגט בייז בלוט ביי מאנכע. רבי בנציון ליפשיץ זאגט אז מ'טאר נעכט.

אים נישט מצרף זיין צו מנין. ולעומתו האט עס זוכה געווען צו לויב ביי

ער פלעגט האבן א קאלום איך בין לאבין, אייזנבערגער, וועבער, זילבער, שפילמאן, ראלינצקי, און אויך אין דער שטערן אונטער ארוש פון בגן. און אודאי חידא ווייס און אויך זיין איידעם וכו'.

פענ-נאמען יאנקל פרייליך, געשריבן מיט הומאר און סארקאסיזם צוקער זיס, און איז אונטערגעגאנגען צוליב אכשר דרא'דיגע סיבות.

דאס איז וואס איך האב צוזאגן אויף דער מינוט צו פארענטפערן בעל הבית'ס קשיא, און באמת וואלט א נאכקומען געדארפט לענגערע אנאליז איבער זיין געדאנקענגאנג, זיינע אידעלאגיעס לויט וויפיל מ'קען ארויסהאבן פון זיינע שריפטן, און זיין דרך ואופן הכתיבה, ולא עלי המלאכה לגמור.

און פאר די אלע אישי'ס וואס גייען יעצט נאכקומען.

@בעל הבית

דארט. בכלל האט ער מיר געמאכט לאכן ווען ער רימט די געוואלדיגע פארטיידיגונג פון די אדוואקאטן, ווען ישר כח מארנצןזאפט זייער שון אין קלאר ער פארשטייט נישט קיין איין ווארט ביקצור, נאך א קליינע הוספה, ער איז זייער א יאפאנעזיש.

צוגעלאזנע פריידנליך בכלל נישט אין די גאווה אויך ווען ער האט באשריבן רבי ביזנעס, ער האט א אוזן קשבת פאר נשברי לב, כסדר אידן עסן ביי עם שבתים וחגים, שמייכל, פישעלע אין דער צייטשריפט האט דוד סנדק ועוד,בפרט פדיון שביים טוט ער א ער מקיים געווען דעם ברצותו מרחיב וברצותו מקצר למשל אז ר' פישעלע געוואלד.

זאל זאגן די ווערטער "ער האט געהאט

@מאראנצןזאפט

די זכי' צו פארבארגן זיינע ספרים פאר'ן סאטמארער רב", ווען סך הכל האט יא, גערעכט. בכלל איז זיין שטוב א בית ער געזאגט אז "ער פלעגט פארבארגן ועד לחכמים, און דעם פארגאנגענעם שבועות ספרים פאר'ן סאטמארער רב" ודוק אויפדערנאכט האט ער געהאט צוגאסט א בחילוק המשמעות.

קבוצה חרטומים בראשות פון הרב יחיאל מיט דעם אלעם קומט אים רימע גולדהויבער, מיט דער באטייליגונג פון אזעלכע פאר זיין חוצפא און דורכזיכטיגקייט צו לייבן ווי הרב ]פארמעקט[ המכונה חייקל זאגן זאכן גענוי אזויוי ער טראכט, און פרייז.

ענטפערט )יא דער מיטן' קורצן רעקל און פאר זיין געוואגטקייט צו נוצן א נוסח און סטיל פארגעסן צוצולייגן, נישט לאנג צוריק געווען פערגרעסערונג גלאז( און ר' יוסף יונה הכהן וואס אנדערע וואלטן זיך נישט געטרויעט.

אויפ'ן דעקל פון די וואך, מיט אזא גרויסע קאפ ראפאפארט המכונה יונה קאהן, און נאך.

למשל זיין פאעזיע אין לעצטן הפעמון איבער קאפי אין דער האנט, זייער ראמענטיק געווען. עד היום בין איך באליידיגט אז איך האב א מכלומרשטן חלום פונעם הייליגן בעש"ט נישט געקריגן אן אינוויטאציע. בין איך נעבעך צו אים, ווי ער קלאגט אויפ'ן מצב החסידות

@יואב

געבליבן אין ביהמ"ד, פארלענדעט א פלעשל בזמנינו.

סעלצער, און געדרימלט אויפ'ן תיקון.

איך בין נאך מסופק וויאזוי מ'קאטאגעראזירט הרב אשר לעווין איז לדעתי פון די, אויב ער האט שוין אסאך געשריבן און ס'שווער אזא שטיקל, אפשר א גוט ווערטל אויפ'ן חשבון נישט דער בעסטער שרייבער ביים היימישן צוצונעמען די סוגיא על רגל אחת, אבער איין פון די ליינער.

עולם. מעשי ידיו זענען שרייבווערק פונעם נקודה, כאטש וואס ער פרובירט זיך צו האלטן און אז דו רעדסט וועגן זיין הומאנטערישע סאמע העכסטן קאליבאר. זיין מעלה איז צו אויטענטישע און ארגינעלע זשורנאליזם, נשמה און געפילן איז כדאי צו דערמאנען זיין אז מ'קען נישט אנצייגן אויף א ספעציפישן דאך מוז ער זיך צומאל באנוצן מיט צביעות ארטיקל נאך דעם ערדציטערניש אין הייאטי מעלה. ער איז ממש א כל בו אין שרייבעריי, צוליב די סטאנדארטן פונעם היינטיגן אידישן וואו ער האט שארף פארדאמט די אלגעמיינע קאלירפול ביז גאר. ער האט געוואלדיגע תוכן, מארק.

אידישע גאסן אידעאלאגיע אז כאילו א א שיין תלמיד חכם אויסגעקאכט אין תורה למשל ווען ער האט באשריבן פרשת יאפאן מענטשליך הארץ דארף זיך נישט מצער זיין שבכתב ובעל פה, א ידען נפלא איבער אידישע האט ער שיין באזינגען חידא ווייס און זיין אויף די ווייטאגן פון אזויפיל צעבראכענע וואס היסטאריע, עקסטרעמע הומאר, רייכע משלים געניטשאפט מיט וואס ער פירט די קעיס, אזאך האבן פארלוירן זייערע נאנטע און גאנצער האב און מליצות, ברייטע דמיון, אויסנאם גוטע וואס ער האט געשריבן נאר פאר'ן בילד ווען אין און גוטס, אלעס צוליב וואס זיי זענען מבני נכר. ארטיקיולעטער און אנאליזער,שארף צום פאקט האט ער אסאך ביקורות צו די גאנצע אן ארטיקל וואס וואלט אים רואיג געקומען פינטל ווען נוטיג, און ווארעם און צוגעלאזן ווען צוגאנג פון בינדיגער ווייס און דער דריטער דערפאר א פוליצער און נאבל ליטעראטור ס'פארלאנגט זיך. אויך פארמאגט ער א זעלטן

רייכע וואקאביולאר הן אין אידיש, און ווי אויך נאסטאלגיע צום יהדות החרדית אינדערהיים. אין לשה"ק. איך ווייס נישט צו ער שרייבט אין ער איז א ווארימער נשמה מיט גרייטקייט ענגליש, אדרבה אויב איינער ווייסט עפעס פאר אנדערע. הן פון א ריין אידישן דערפון, און קען דאס באשטעטיגן וואלט איך

אין קוואליטעט. מ'האט דאס שוין ציטירט דא אינעם שטיבל.

כלפי זיין שרייבן דא אינעם שטיבל האב

שטאנדפונקט טוהט ער רעפלאקטירן די איך שוין אויך חושד געוועזן צאללאזע ניקס,

שטארק הנאה געהאט.

אידישע מידה פון רחמנות; און אויך פון א אריינגערעכנט טאקע מאראנץזאפט אויף

חוץ פון דעם אז לאבין איז א רעבישע נאמען ברייטהארציג הומאנטערישן שטאנדפונקט, א וועמען מיינע חשדות זענען מיט רעכט זייער

האב איך קיינמאל קיין אהנונג געהאט, און היימישער טשעמפיאן פאר מענטשן רעכטן. הויעך. מאראנץזאפט איך בין דיר טאקע נישט

כ'האב נאך אלץ נישט, ווער דער טאלאנטפולער ס'איז אוממעגליך דאס צו פארזעהן פון צווישן חושד צו זיין הרב חידא ווייס, און אויך נישט ר'

אינגערמאן איז. כ'פלעג זיך כסדר אויס'משל'ן די שורות פון זיינע ארטיקלן ווי ס'איז שטארק מאטל זילבער. אבער הרב לעווין קענט איר

וויאזוי דער צדיק זעהט אויס, און פארשטייט זיך מערקבאר, און שטארט כסדר ארויס מיט אלע גאר מעגליך זיין.

אז יעדעס מאל כ'האב געלעזט א צווייט קאליר פארבן. בערך פאר צוויי יאר צוריק האב איך זיך ארטיקל האט זיך דער דמיון ארויסגעלאזט דערוויסט פון זיינע פדיון שבויים אקטיוויטעטן, אויף א פרישן יאגד צו כאפן געשטאלטן מיט די טאקע פון דרור. ער האט געגעבן איין תשעה פעהיגקייט צו איבערצייגן מיין מח אט דאס איז באב אן אינטערוויא אויף קול מבשר פאר יוסי דער האנט פון וואנען ס'זעלטן גאלדענע פענע געשטעטנער איבער תפיסות אין אמעריקע, שלענגלט זיך פונעם ארבל, און פארשווארצט און בפרט די ביטערע לאגע אין וואס היימישע דעם גליקליכן פאפיר.

ארעסטאנטן געפינען זיך. ער איז געקומען רעדן איבער רובשקין אין מאנסי, האב איך אים זייער געווען איז דאס בערך פאר צוויי יאר צוריק, געוואלט זעהן, אבער פונקט האט זיך געמאכט ווען איינס פון זיינע שפיץ מייסטערווערק קאמפליקאציעס איך זאל קענען אנקומען האבן געגרייכט די פאליצעס פון די היימישע אהין. איך געדענק טאקע אינדערפריה האב געשעפטן. דאס איז געוועזן זיין ארטיקל איבער איך געזעהן פאשקעווילן אויף איהם, כ'האב זיין באזוך אינעם קעניגרייך פונעם מלאך געהאפט דאס וועט נישט אפעקטירן זיין המוות--"אוישוויץ". דאס איז געוועזן דער אנוועזנהייט, כ'האב שטארק געהאפט איהם צו ערשטער מאל כ'האב געזעהן א בילד פון אים זעהן, און אויב מעגליך טוישן מיט אים א ווארט. אויפן דעקל פונעם שפאקטיוו. זיין געשטאלט איז געוועזן היבש קאנטראדיקטיוו מיט די יאנקל פרייליך פלעגט פאר יארן זיין ביי מיר אויסגע'משל'טע געשטאלטן ס'פלעגן זיך בייטן א הויפט פאקטאר אין קויפן דער שטערן. זיין אין מיינע מח קעמערלעך, אין א בדיעבד'יגן הומאריסטישן פענע און שארפע אויגן, האט פארזוך צו איבערצייגן מיין אומבאהאלפענע נישט אויסגעקוקט ס'קומט פון א שרייבער נייגער אז ער איז טאקע דער הרב לעווין.

מעלמא הדין. כ'האב געטראפן אמאל שמעון ראלינצקי, און כ'האב אים א פרעג געטאהן אן איידל נידריג רויטער אינגערמאנטשיק, ווער דער מאדנער ערנסט גערעדטער מיט אן ענווה'דיגן גרימאסע אויסגעגאסן 'יאנקל פרייליך' איז. זיין ענטפער ס'איז דער אויף זיין געזיכט. גרויסע חסידישע גאלד-רויטער זעלביגער שווארצע ברילן, געוויס בכוונה ארויפגעלייגט אינגערמאנטשיק פונעם 'אויף' זיינע האלב-געמאכטע פיאות נישט צו שטרענגן קוק ווינקל, פארשעמען פרומקייט, און טאקע שווארצע האט פארשטייט זיך זאקן מיטן רעבישן פראכט ווי מיט שטאלץ צו געהויבן הרב לעווין'ס זיין גלאררייכע ייחוס. געשטאנען איז ער דארט אין פערזענדליכקייט צוזאמען מיט העסקן ר' בנציון ווידער פון מאנסי מיינע אויגן.

ביים אוישוויצער קאלעך אויוון איינגעהילט אין א טלית, מיט א קל מלא רחמים'דיגע טרערן כ'האב געמיינט ער איז גלאנץ.

בלויז א סטאר אין אידיש שרייבווערק. למעשה קען זיין ס'איז צוליב דעם וואס איך בין האב איך זיך דערוויסט אבסעסט מיטן שואה, און כ'האב שטארק אז לשון קודש האט זיך געפיהל דערצו. לדעתי איז אבער יענע ארטיקל נישט וואס צו שעמען געוועזן א זעלטנהייט, און כ'וואלט געוואלט מיטן אריינעמען אזא הערן די מיינונג פון אנדערע. הרב לעווין שרייבער אינערהאלב האט דארטן געשילדערט זיין באזוך מיט אירע ברייטע ראמען.

רויטע פארבן, און האט באוויזן צו דערשלאגן ער האט באלאכטן דעם מיינע שיטערע טרערן צו א געדיכט ציפעדיגן הפעמון יעדעס ווארט זאלציגקייט.

ממש מתוק מדבש. אויך לעצענס זעהט מען פון איהם בילדער ווי ער האט ער פארפאסט רייזט ארום דער וועלט, דורכפירענדיג גלאבאלע א הארציגן קינה אויפן פארש מיסיעס פאר דער שטערן. אוישוויץ, שואה וועלעכע קען טאקיא, מאסקווע, און נאך. אויף די בילדער צולאזן א שטיין אין זעהט מען איהם שטענדיג אויפגעלייגט, אלץ סאבסטאנץ, און האט מיט א פרישע וועג צו אטראקטירן חן. זאל דאס זיך בכלל נישט וואס צו זיין דער טלית אין אוישוויץ וועלעכס טוהט שעמען מיט די גרעסטע דראמאטאזירן דעם גהינם, צו דער בא'חן'נטער קאמפאזירער קינות דאטשיק אויפן קאפ, וועלעכס ערוועקט

צום שלוס: כ'האב קיין אהנונג ווער דער לעווין איז, כ'האב אים נאך קיינמאל באגעגנט אפילו. כ'האב שוין אבער פאר א לאנגע צייט שטארקע שעצונג צו זיין מייסטערווערק און ווארימער כאראקטער. אין א צייט ווען היימישע דזשורנאליזם איז טיף אין דער אדמה, און צו ליינען עפעס זאכליך ברויך מען נישטערן אויפן געוועב, איז ער ממש פון יחידי סגולה מיט א זכות צו באלייכטן אידישע היימען מיט זיין זעלטן רייכער פענע. זאל דאס זיין איבער אידישע היסטאריע, זאכליכע ראציאנאלע מוסר איבער דברים העומדים ברומו של עולם, שרעקעדיגע הומאר, און סתם רייכע ארטיקלן. איך האב שוין לאנג געוואלט באשרייבן דעם צדיק, און אז ס'איז יעצט אונטערגעקומען, האב איך נישט געוואלט פארפאסן דעם געלענהייט. הרב לעווין, איך ווייס נישט צו איר שרייבט דא, איך ווייס נישט צו איר ליינט אפילו קאווע שטיבל. איך ווייס נישט צו מיינע שורות וועלן בכלל אנקומען צו אייך, וויסן זאלט איר אז שכרך הרבה מאוד. מיר באלעקן זיך מיט אייערע ארטיקלן. קיפ איט אפ, יו ראק!

מאטי אילאוויטש איז א יונגער בא'חנ'טער

איבערראשן. דער ניגון איז לדעתי א דיאמאנט, וואו

ומרדכי רצוי

יונגערמאן, וואס האט געמאכט זיין אריינטריט אין עולם הבדחנות והמוזיק אין א יונגען עלטער, תיכף נאכ'ן

צווישן די נאטן זינגט זיך ארויס טרויער-קלאנגען וואס שילדערן די ליידן און פיין פון א פאלק ביום צרה וזעם.

לאחיו

ישיבת גראדואירן שערי יושר, און באלד האט ער פארכאפט א אויבן-אן באקוועמען זיץ אלס איינער פון די פראמינענטסטע בדחנים אין היינטיגן ערא. ער איז דער טאלאנטפולסטער, יונגסטער און פרישסטער טאלאנט, וואס דער חרדי'שער ספעקטרום האט געזען אין יארן. גאר אפט ווערט ער באצייכנט אלס דער פינקי פון דער יונגער גענעראציע.

מאטי איז גאט-געבענטשט מיט פילע אייגנשאפטן, און עס איז יעדע איינס פון זיינע הימל-געשאנקענע טאלאנטן וואס זענען קובע ברכה לעצמו און מאכן אים אזוי ארויסשטיין.

מאטי איז א באצויבערנדער בעל מנגן, מיט א שארפן חוש הנגינה באגלייט מיט א קריסטאל-קלארער, הערליכער, זיסער און הארציגער שטימע, וואס שיקט שטורמישע כוואליען פון א געפילישן הארץ. מאטי איז א טאלאנטפולער הארמאניסט. הערט נאר ווי ער זינגט וואונדערליכע הארמאני מיט א פידלישן מתיקות אויף "כלל", דער לעצטיג-ערשינענער אלבום פון שמעי ענגעל.

מאטי איז אן ערשטקלאסיגער גראמער. זיינע חרוזים זענען שיין, קאלירפול, און אינהאלטספול, מיט ספאנטאנישע חידושים, וואס מאכן איר א געשמאק מיטצוהאלטן און אויסהערן.

מאטי איז דער פארפאסער פון אן ערשטקלאסיגער ק א ל ע ק צ י ע פון ניגונים און קאמפאזיציעס. פון אנגעהויבן פאר "יענער"

אלבום ליפא'ס פשוטע'ר 'א איד'. ליפא האט אים באלד אין די ערשטע פאזעס זיין געשאנקען גלויבן און טראסט. ביז צו זיין לעצטיגן ניגון 'דוכנ'ען' מיכאל'ס אויף 'יא דו קענסט', וואו ער האט מיך ווידעראמאל צו באוויזן

אפשטאם מאטי'ס בכלל אים וואלט פארגעשריבן נישט פראפעסיאנאלע א קאריערע. אלס א רבניש קינד א זון פון הרב יוסף הערש אילאוויטש, א ריכטיגער כאניאקישער געשטעל פון די עשרה בטלנים -- א שאמשאנער אייניקל און איידעם ביי הרב מטשענגער, האט זיך עס פארלאנגט היבשע טראציגקייט און ווילן, זיך צו מאנערווירן ביז צו זיינע גלענצנדע דערגרייכונגען. אן איידעם איז ער ביי ר' יצחק לייב וויינגארטן, וועלכער האט א געשיכטע אונטער זיך א לענגס און א ברייטס...

רעזומעי מאטי'ס ענטהאלט א רייע עפנטליכע פרעזענטאציע-אויפטריטן. אין אן אינטערוויו אויף קול מבשר )נומער 248#( פארציילט ער אז זיין ערשטער אויפטריט פאר די מאסן איז געווען פאר רופא חולים אין וויליאמסבורג. עס איז געווען דער אוידענץ פון 'רופא חולים', און שפעטער אין קרית יואל, וואס האט ערמעגליכט זיין שטערן אויפצושיינען פאר'ן פובליקום, געבנדיג צום ערשטן מאל פאר די מאסן די געלעגנהייט זיך צו באקענען מיט זיין טאלאנט.

ווען מאטי האט אויפגעטרעטן ביים בארא-פארקער דינער פאר רופא חולים מיט עטליכע יאר צוריק, האט דער טשערמאן געמאלדן מיט פאטאס, אז ער האט זיך נארוואס אריבערגעצויגן פון וויליאמסבורג קיין בארא פארק, וואס האט מיך געמאכט קלערן: וועמען גייט עס אן?!... און פארוואס ער האט פארלאזט דעם ארץ אוכלת יושבי' איז אויך נישט קיין גרויסע קשי'...

עס האט דאן נאכגעפאלגט א הערליכע פרעזענטאציע איבער א יונגעלע מאיר'ל וואס ליידט נעבעך פון דער ביטערער מחלה ל"ע וואס האט אלעמען גערירט ביז טרערן. דער תוכן און די גראמען זענען געווען הפלא'דיג. שפעטער האב איך אבער געהערט א שמועה אז די גראמען האט איינער גראס געשריבן ...

האט יאנקל געווידמעט דא עטליכע ווערטער זיין איבער א ק ט י א ר י ש ן פעאיגקייט:

האט יאנקל געשריבן:

ווי קען זיין אז עס עקזיסטירט שוין א "קונסט"

פארום פאר א וואך צייט און עס איז נאך נישט דא קיין

אשכול אויף דעם זעלטענעם מולטי-טאלאנטפולן מאטי אילאוויטש? מאטי אילאוויטש איז שוין א שם דבר פאר א שיינע פאר יאר מיט זיין אויסערגעווענליכע בדחנות, זיינע הערליכע נגינה-קאמפאזיציעס, און זיינע אייגענע זינגען פעאיגקייטן.

איך האב נארוואס געענדיגט קוקן דעם קליפ פון א פרעזענטאציע וואס איז פארגעשטעלט געווארן ביי דעם לעצטן דינער פון "אר-סי-סי-עס"

אין בארא פארק, אהערגעשטעלט דורך "אן-טיים" סטודיא. די פרעזענטאציע אליין איז ווערט א באשרייבונג, די חכמות וואס זענען גענוצט געווארן אריינצושטעלן מאטי'ן אין די סאמע מיטן פון געשעענישן.

הארצרייסנדע עס צייגט זיך אויך ארויס א פאכמאנישקייט געוואלדיגע מיט'ן צוזאמענשטעלן לענגערע "קאָטס", צום ביישפיל די סצענע ווי די קאמערא פארט אוועק פון דעם דאקטאר'ס אפיס אריין צו דעם ווארט-זאל, וואו מאטי, דער נאראטאר, פאנגט אן מיט זיינע שילדערונגען. עס זעט ממש אויס ווי איין לאנגע "קאָט", און איך האב געדארפט עטליכע מאל איבערקוקן די סצענע צו באמערקן פונקטליך וואו די סטודיא האט צוויי די צוזאמענגעשטעלט "קאטס" )די צוזאמשטעל-פונקט איז ווען די קאמערא ווייזט די געלע וואנט, פונקט 2:05(.

אקעי, איך בין דא פארפארן

מיט'ן אויסלויבן די סטודיא, ווען באמת וויל איך שרייבן דווקא אויף מאטי אילאוויטש. בנוסף צו אלע זיינע געוואלדיגע טאלאנטן, טוט זיך אין דער ווידעא מאטי אהערשטעלן ווי א גאט-געבענטשטער אקטיאר. זיין רעדן און פארשטעלונג איז באמת צום באוואונדערן. כאטש אין ערשטן טייל באנוצט ער זיך מיט צופיל אדיעקטיוון און באוועגט אביסל צופיל די הענט, טוט אבער מאטי אהערשטעלן אין דער ווידעא אן ערשט-קלאסישער ארבעט.

א ביישפיל: גיט א קוק ביי דעם פונקט 7:34 אין דער ווידעא, וואו מאטי צעשמייכלט זיך שפאטיש בנוגע אינשורענס. עס איז א הערליך שטיק קונסט. אזוי נאטירליך איבערצוגעבן איז באמת א זעלטנהייט. איך בין עטוואס מחולק מיט יאנקל, און איך נעם די שטעלונג פון די קאמענטירער דארט אז ער פארמאגט רויע טאלאנט. וואלט אבער געווען א פלאטפארמע פאר חרד'ישן קונסט, וואלט ער געוויס זיך געקענט גוט אויסשארפן, און זיך דראפן העכער אין דעם הינזיכט.

מאטי איז א פריינטליכער און צוגעלאזענער טיפ, אן אפטער באזוכער אין מעגא 53 וואו ער באגריסט אלעמען מיט א שמייכל. ווען עס איז פאר דעם שרייבער אמאל אויסגעקומען צו קומען מיט אים אין בארירונג איבער מוזיקאלישע אנגעלעגנהייטן, איז עס געווען אן אנגענעמער עקספעריענס. מאטי האט קאמפלימענטירט, און אפגעווארפן מיין פארשלאגע מיט העפליכקייט... מאטי, אדאנק פאר דעם קאמפלימענט!...

גאנץ לעצטנס האט מאטי אויפגעטרעטן ביי דעם הצלה דינער אין בארא פארק אהערשטעלנדיג א גאר הארציגע פרעזענטאציע אונטער דער טעמע "ווען א הצלה מעמבער וויינט", וועלכע איז אבער געקומען אין שאטן דורך די אלגעמיינע דיסאריענטאציע וואס האט געהערשט ביי דעם פריערדערמאנטן דינער.

מאטי האלט זיך נאנט מקושר מיט הרה"צ מהר"א יודקאווסקי, האדמו"ר מסטיטשין, און דאוונט אפט אין סטיטשינער ביהמ"ד. ווען דער צדיק האט חתונה געמאכט א קינד אין לאס אנזשעלעס, האט מאטי געגראמט דערביי אינאיינעם מיט ליפא שמעלצער.

מיר וואונטשן אים פיל הצלחה. זיין אייפער, שנעלער-גאלאפ און פלייס, אמביציע און מאטיוואציע, )ער גראמט אפילו אויף ענגליש...( זאל אונז דינען פאר אינספיראציע, און זאל גאט אים באגלייטן אויסצונוצן זיינע כוחות ווייטער, צו מהנה זיין אידישע קינדער, כיד ה' הטובה עליו.

די נייע סידי וואס קומט ארויס אין די טעג

ר' וועלוול, א

שמעלצער און

א שעפערישער!

די ביי-וועכנטליכע אויסגאבע "דער אוצר פון תורה וחסידות" אויף "לדעת", ווערט ארויסגעגעבן דורך הרב וועלוול שמעלצער, א כאריזמאטישער יונגערמאן א מלמד תשב"ר און פאפולערער שרייבער און קאלומניסט, א סקווערער חסיד אריגינעל פון שטעטל, און כהיום אין מאנסי.

אט איז וואס איך האב געשריבן איבער דעם פארפאסער און זיין גליון במקום אחר:

וועלוול שמעלצער ער איז געווען דער ערשטער אינטערוויואירער אנגעהויבן מיט: א גוטן ר' מאטעס פון די בוטשער, און קומט צומאל צוריק געבן אינטערוויוס, א שטייגער ווי די 'קבעו שיר ורננים' אינטערוויוס די פארלאפענע חנוכה, וועלכע איז געווען א קנאק פון א זאך און איז קובע ברכה לעצמו. א ברודער פאר ליפא.

זיין גליון 'דער אוצר' וואס ערשיינט פון צייט צו צייט, איז מתוק מדבש ונופת צופים, ומי שלא ראה גליון זו לא ראה טשיקאווקייט ובלעכן פנים'קייט מימיו, ווי ער דעקט אלע היימישע גאסיפ אויף א מייסטערהאפטיגן פארנעם, כאילו מ'רעדט פון ר' אלימלך און ר' זושא.

אלס א מיטגליד פון דער בארימטער טאלאנטפולער שמעלצער פאמיליע, איז דאס עפל נישט געפאלן ווייט פון די אנדערע עפל, און פונקט ווי זיינע אנדערע ברידער איז וועלוול באשאנקען מיט א מבול פון ענערגיע, ארטיסטישע אייגנשאפטן, א דרייסט, טאלאנט און פלייס.

* נעמט דעם עלטסטן ברודער ר' זושא, א בטלנ'יש שלעפעריש עטוואס-נידריג געשטעל, א זיסער בא'חנ'טער כאטשעלאב,

געקליידעט אין א פארוועלקטע קוטשמע פון דער אמאל, און דאך א לעגענדע.

זושא איז געווען א מלמד תשב"ר וועלכער איז געקרוינט געווארן אלס דער אזויגערופענער "שד"ר" פאר מוסדות סקווירא, א פאסטן וואס ער פירט דורך מיט אן אייגנארטיגקייט און א זעלטענע שלימות. ער וועט טון אלעס פאר א דאלער. ער וועט טאנצן און זינגען, קרייען ווי א האן, שעלטן אדער טיילן ברכות און אלעס אין דער וועלט, אבי ארויסצושלעפן נאך א גרייצער.

איך בין אמאל געשטאנען אין די פארקינג לאט פון א רעסט עריע אויפ'ן פאליסעידס, און אינמיטן פארט אראפ א פענסטער פון א דורכפארנדן אויטא, און איינער שרייט ארויס: "געמער עפעס!..." -- א קאמישער אינצידענט וואס מאלט אפ דעם כאראקטער פון ר' זושא. א איד וואס איז ווי געפלאכטן מיט זיין טארבע, שנאר און בעטלעריי זענען א טייל פון זיין לעבן וואו נאר אימער.

און דער זעלבער ר' זושא איז א פיאנער אין דער קינדער וועלט. זיינע קאסעטן פאר חדר-יונגלעך זענען וועלט באקאנט און קענען מיט רעכט באצייכנט ווערן אלס א "קלאסיק". זושא, איז געווען דער ערשטער קינדער-פון ארויסגעבער קאסעטן. ער האט געשטעלט די גרונטן פאר דעם זשאנער וואס האט זיך שוין לאנג צואוואקסן און צוברייטערט, מיט אומצאליגע מוזיק קאסעטן פאר קינדער פון אלע מינים און סארטן. אלע אנדערע זענען זיינע נאכמאכער.

"די למ"ד קאטשקעס"; "...

און עס האט פאר'ן רבי'ן זייער שטארק וויי געטון, אז שלמה'לע האט גע'גנב'עט דאס עפעלע..."; "...שלמה, וואו ביזטו? קום ארויס, איך געב דיר א גוטע זאך..."; -- קלינגען נאך אין מיינע אויערן עד היום, און ברענגען ארויף נאסטאלגישע זכרונות פון די זיסע קינדער יארן, א יוגנט וואס לויפט סינאנים מיט ר' זושא'ס קאסעטן, און אויב צושפילט זיך היינט דאס געזאנג פון ר' זושא, וועט עס מיר באלד דערמאנען פון מיינע קינדערישע שיכעלעך.

* ווידער זיין ברודער ליפא'ס שעפערישקייט, טאלאנט און גלענצנדער קריעטיוויטעט איז אויך נישט עפעס וואס מ'קען גלאט אזוי אוועקמאכן. פון א "נעבעך" אין חדר וואס ווי ער פארציילט אליין האט אלעמאל געכאפט ביי ואני און נאכאמאל ביי משפטים... האט ער זיך מיט די צען פינגער ארויפגעדראפעט ביז צו א פאפולערער פאפ-שטערן וואס האט איבערגעשריבן די חרדישע מוזיק-אינדוסטריע.

ליפא איז נישטא אלעמאל געווען גרויס. אפגערעדט פון

זיין יוגנט, נאר אפילו זיין איינטריט אין די מוזיק וועלט איז אויך נישט געגאנגען פון איין טאג צום צווייטן. ווען ער איז אנגעקומען צו אונז אין קעמפ זיך זעלבסט-פארקויפן און פראמאוטן זיין כמעט-ערשטע קאסעטע "שמע", זענען אלע קינדער געשטאנען און געקוקט מיט אפאר קעלבערנע אויגן אויף דעם סקווערער וואנעבי וואס מיינט ער קען זינגען. דערצו איז ער נאך געגאנגען קאמיש אנגעטון, מיט א וואלענע ציצית און גרויסע נייקי סניקערס, אז אפילו די ראשי המדריכים האבן אים אנגעקוקט מיט פארראכטונג און אפשיי.

היינט, זעכצן יאר שפעטער, איז ער דער העלד. עס איז כולא עלמא מודה אז אלס א טאלאנטפולער בדחן, זינגער און קאמפאזיטאר, האט ער באוויזן אריינצוברענגען אומצאליגע חידושים אין דעם היימישן עולם הנגינה.

נאכ'ן עררייכן זיין סוקסעס האט ער גענומען דעם שפרינג ביז צו א זעלבסט דערקלערטער כמו-רב, משפיע, גורו, און געעפנט "ליפא'ס שול" אין עירמאנט. ליפא האט געצילט א ספעציפישער קליענטעל מיט וועמען ער האט זיך געוואלט אינדעטיפיצירן. זיין אמביציע איז געווען צו דעפינירן אן אידענטיטעט פאר א געוויסער אספסוף'דיגער ברוכטייל פון דער חסידישער געזעלשאפט, ביי וועמען ער האט געוואלט שאפן א נאכפאלגערשאפט און א פאראייניגונג, אבער מיט גאר ווייניג ערפאלג.

ולאחרונה איז ער דער דער סטודענט, קאלעזש סמיכה-עררייכער, און דער מוזיק-טעראפיסט פון מוזיק-קעיר, אין א צוזאמענארבעט מיט דעם בארימטן גביר ר' אלי' קליינמאן פון אגודת ישראל. וויפיל ליפא איז נישט אקוראט מיין גלעזל פון טיי, קען מען זיך אבער נישט פארהוילן פון זיין אריגינעליטעט און טאלאנט, זיין ברייטע -- כאטש אפט מאל נאאיווע און גרייזיגע -- וויזיע, און זיין קאמפראמיסלאזע עקשנות צו מאנען וואס א טאג עס גייט נאר דורך עפעס מער פון דעם נעכטן.

נאך איין ברודער איז ארי, אויך א כשר שמעלצער קינד. ער וואוינט אין מאנטרעאל. ער איז א מעדיצינישער פראפעסיאנאל, א גראדואירטער אין מעדיצינישן געביט, וואס האט א שטיק צייט געארבעט פאר א פריוואטע אמבולאנס קאמפאני. שפעטער האט ער געהאט אן עמטליכן פראפעסיאנאלן אמט אינעם "גוד סעמעריטען שפיטאל" אין ניו יארק. כהיום איז ער א דינאמישער עסקן אין מאנטרעאל. די אויגן שטייען אים נישט גראד פאר א מילי-סעקונדע, אבער אלס איינער פון די אנפירער פון "רפואה וחסד", שאקלט ער א וועלט.

* און ר' וועלוול איז קיין סאך נישט אונטערשטעליג. ער

טראגט אויך מיט זיך א קאלירפולן רעגנבויגן פון טאלאנטן. ווי ערווענט איז ער א פול-טיים מלמד תשב"ר, אבער זעלבסטצייטיג אן אפטער שרייבער פאר מאגאזינען און אויסגאבעס, א שטייגער ווי דער "מאמענט" און "קינדליין". אויך איז ער דער פאפולערסטער אינטערוויואירער אויף "קול מבשר", וואו ער ברענגט כסדר אינטערסאנטע לענגערע אינטערוויוס פאר די קול מבשר צוהערער, מיט הויפטזעכליך אבער נישט אויסשליסליך אינטערסאנטע פיגורן פון דער חרד'ישער מוזיק וועלט. וועלוול האט א נאטירליכער געפיל און פארשטאנד צו מוזיק, און ווי "קאנטרי יאסי" בשעתו דינט ער ווי דער מיטל-מענטש און פון-הינטער-די-קוליסן-פארציילער, איבער אלץ און אלעמען דער אלץ-וואקסנדער היימישער מוזיק אינדוסטריע.

זיין פאזיציע אלס אינטערוויואירער טראגט א סארט אייגנארטיקייט ווארום אין א געזעלשאפט אין וועמענס זשורנאליסטישער וועלט עס עקזיסטירט נישט קיין שום זשאנער פון קריטיק אויף קונסט אדער איבערזיכט אויף סיי וואס פאר א טאלאנט, קומט אים קרעדיט מיט'ן צושטעלן כאטש די מינימאלע בסיס'דיגע אינפארמאציע איבער אלעס ארום היימישע מוזיק, קאמפאזיציעס, פארפאסער און ארגאניזירער. אויך איז ער א געניאל מיט'ן באווייזן ארויפצוברענגען אויף דער ליניע וועמען אים גלוסט נאר און זיך פארזארגן מיט אויסשליסליכע "סקופס". פילע קאמפאזיטארן און מוזיק-פערזענליכקייטן וואס זענען אלעמאל אוועקגעשטאנען פון דער עפנטליכקייט האבן זיך וואונדערליך געעפענט בלויז פאר אים'ן.

וועלוול איז א "שואל כענין". זיינע אינטערוויוס זענען מלא טעם. ווי ער זאל ווען ליינען מיינע געדאנקען פונעם אנדערן זייט טרייבל, לאזט ער נישט אויס קיין איין שאלה וואס דארף געפרעגט ווערן. דערצו האט ער דעם פאסיגן באלאנס פון יענעם גוט אויסקוועטשן אבער נישט דורכגיין די רויטע ליניע. ער פרעגט אויס די קישקעס אבער ער טרעט נישט אויף די הינער אויג און אינוואדירט נישט קיין פריוואטע טעריטאריע.

ר' וועלוול איז צוויי מאל אינטערוויואירט זעלבסט געווארן אויף קול מבשר.

איינמאל אינאיינעם מיט אלע אנדערע אינטערוויואירערס לכבוד דעם טויזנטסטער אינטערוויו. דארט זאגט ער נאך קארל'ס תורה ווי ווייטגרייכנד קול מבשר

איז, אז די בריטישע קעניגליכע חתונה איז אנדערש ווי מיט צוואנציג יאר צוריק דאסמאל גענצליך איגנארירט געווארן צווישן דעם חרדישן ציבור, צוליב וואס קול מבשר איז דער אויסשליסליכער נייעס פארציילער. שטייצעך אז "ער האט דאס געהערט פון איינעם" און פארגעסן נאכצוזאגן בשם אומרו...

* נחזור לענינו, ר' וועלוול שטופט נאך אריין אין זיין אנגעשטרענגטן סדר היום צו מגיה זיין ספרים. ער איז געווען דער עורך פון "רבי לייבוש דערציילט", א פאפולערע קינדער ביכל, ארויסגעגעבן דורך הרב לייבוש ליש, א מלמד תשב"ר אין קארלין סטאלין, א באקאנטער מגיד מישרים און מעשה פארציילער פאר קינדער, און א נאנטער מקורב ביי רבי מאטל. והעולה על כולנה וואס מאכט אים דאס מערסטע בארימט, אלס דער שרייבער און ארויסגעבער פון א רייע גליונות און תורה בלעטלעך, וועכנטליכע, ביי-וועכנטליכע און סעזאנאלע לכבוד א יום טוב צי א ספעציעלע מאורע, פאר קינדער און פאר ערוואקסענע, וואס ווערן אלע געשריבן דורך אים אליין. )פלייאינקאלארס וואס דרוקט און דיסטריביוטירט וועכנטליך אין די געשעפטן א ליקוט פון אלע סארטן גליונות איז זיין זייטיגער ביזנעס...(.

זיין פאפולערסטער גליון איז געוויס דער פריערדערמאנטער "אוצר", א שטארק גאנגבארע בלעטל -- אויב נישט דער מערסט-געזוכטער גליון אויפ'ן פארפלייצטן מארק פון אומצאליגע גליונות שונות ומשונות.

]די פילע תורה בלעטלעך וואס קומען ארויס היינט זענען

סתם אזוי שטארק גאנגבאר. אנדערש ווי די צייטונגען ווי אלעס איז פאלש, היסטאריע ווערט איבערגעשריבן לויט דער גיסטע אדער געפארבט צו די אכשר דרא'דיגע פארשריפטן, און אלץ איז צענזורירט, קען מען נאך באגעגענען אין די בלעטלעך א משהו פון א ישרות'דיגע מענטשליכע צוגאנג צו דעם עולם ומלואו, שיריים פון אויטענטישע היסטאריע און א שליסל-לאך בליק אריין אין דער אמאל. ווי א גוט שטיקל פארצייטישע מחלוקת און פארביסענע פאליטיק אין "משולחן מלכים", אדער א שילדערונג פון דעם אמת'ן "אינדערהיים" בלי כחל ושרק אין "זקניך ויאמרו לך". דאס איז א טעמע וואס פאדערט אן אריכות ואכמ"ל.[ * אז מ'נעמט דעם "אוצר" אין דער האנט, זעט מען באלד די קאמישע און טשיקאווע זייט דערפון, דאס איז די "אינטערסאנטע נייעסלעך פון דער אידישער וועלט" וואס איז אין פאקט א טאבלויד על טהרת הקודש. דארט ווערט געדעקט אינערליכע אנגעלעגנהייטן פון חסידישע און ישיבה'שע הויפן און שטיבער, אבער אלץ אין א הייליגן שלייער. גאסיפישע נייעסלעך, און אנעקדאטן פון תוך תוכו, וואס וואלטן נישט אראפגעברענגט געווארן ערגעץ אנדערש. א קאלום וואס מאכט דעם גליון העכסט אייגנארטיג.

ר' וועלוול וועט ארויסברענגען די פאזיטיווע זייט פון די היינטיגע רבי'ס און סי.אי.אוס. פון די גרויסע קאמפאניס, וואס

כאטש פון איין זייט איז עס גאר אינטערעסאנט צו באגעגענען ווי אונטער א פעלץ קען זיין באהאלטן א מענטש מיט מענטשליכע ווירדן און עטיק, איז עס אבער טראגי-קאמיש אז ס'איז ליידער פשוט און פארשטענדליך פאר אלעמען, אז ווען א רבי פירט זיך אויף ווי א לייט איז עס א סענזאציע, און ווען אימער ער טוט א מענטשליכן טאט דארף מען אים באגריסן מיט הילכיגע אפלאדיסמענטן.

די ראדיקאלע זייט פון "דער אוצר" איז דאס וואס זי האט געשאפן א נייע פרעצעדענט אין אמונת צדיקים. עס איז מער נישט גענוג פאר חסיד צו דינען און גלייבן אין איין רבי'ן. אין "אוצר" זענען אלע צדיקים און רבי'לעך, גרויסע און קליינע, איין גיגאנטישע סאלאט פון הייליגקייט און העכערע כוחות. וועלוול פארקויפט אן אמונת צדיקים מיט א מאטא פון "טשיפער ביי דע דאזען". א מאסן פראדוקציע פון "מופתים" און "צדקות" אויף אלע צדיקים אן קיין שום צווישנשייד. פאנטאסטישע געשיכטעס און עפיזאדן ווערן דארט פארקויפט אויף א מאסנשטאבליכן פארנעם.

* ר' וועלוול אליין איז א כופר גמור אין דעם גאנצן נזיד עדשים, און וויפיל ער אליין גלייבט אין די אלע געשיכטעס לאז איך איבער פאר אייער פאנטאזיע. ער איז דאך אליין א געליטענער. אלס איינער פון די שמעלצער ברידער, טיילט ער מיט דעם זעלבן גורל פון פארדאכט און נאכפאלגונג. ער איז נישט ספעציעל באליבט ביי די "העכערע פענסטער".

כאטש וואס ווי א חכם וואס טוט וואס לוינט אים, דינט ער ערליך דעם פארטיי, האט עס אים קיין סאך נישט געהאלפן, און "סקווירא" איז נישט איבריג אנטציקט פון אים. אין טייל ווייל ביי אים עקזיסטירן אנדערע אויך און די וועלט-מאפע ענדיגט זיך נישט ביי די גרעניצן פון סקווירא אין ספרינג-וואלי, אבער הויפטזעכליך ווייל ער טראגט מיט זיך אן אייגענעם אידענטיטעט.

ער איז נישט בלויז נאך איין שאף אין דער סטאדע, ער איז א מענטש פאר זיך וואס פארמאגט א זעלבסט-כאראקטער. דאס איז שוין אן עוון פלילי אין סקווירא וואס קען אויף קיין פאל נישט טאלערירט ווערן, און זיכער נישט גלאט אזוי איגנארירט ווערן.

נעמט אזא געטרייער פאטריאט און פאנאטישער ארכי-קעמפער פאר דער פארטיי ווי מנשה לוסטיג, וועט ער אויך פארדאמט ווערן, זיין ביכל וועט גע'אסר'ט ווערן און זיין פרנסה וועט מקופח ווערן, פאר'ן בלויזן חטא פון זיך אויפהייבן דעם קאפ אביסל ארויס פון שטאל.

ר' מנשה איז נישט דער מענטש וואס באדט זיך אין גליק, עמיצער וועמען "די הויף" האט אין פאקט נישט געקענט טון אזויפיל ווי באזארגן מיט א לעבנסבאגלייטער נאך אזויפיל יארן. עס קימערט זיך קיינער פאר מנשה. און ווען מנשה גיט ארויס דאס ביכל "זאל זיין געלעבט" זענען זיינע אינטערעסן סך הכל אביסל איינקונפט און אביסל אטענשאן.

אבער פאר'ן זינד פון צייגן אז ער עקזיסטירט קען מען אים נישט פארשוינען. – אין א קולטורישע כמו-אימפעריאליזם וואו אלעס פאלט כורעים צו דער מאכט און דער בעל זרוע איז

אלעמענס דעה, איז דאס א פארברעך פון ערשטן גראד! דאס אמאל א פאקט, אז שעפערישקייט און טאלאנט וועלן אלעמאל פארבלייבן זינד אין סקווירא, און מה נעשה אז ר' וועלוול איז געשלאגן געווארן מיט די צוויי פעלערן, וואס ברענגען אים נישט קיין איבריגע ליבשאפט.

אבער איראניש און פאראדאקסיש, ווי כאטש וואס ער האט זיך שוין באקאנט געמאכט אויף די אייגענע הויט מיט "רביסטיווע" אין אירע טונקלסטע פארבן, האלט דאס אים נישט צוריק פון ווייטער דינען אירע אינטערעסן צושטעלנדיג א ארגאן און אומאפהענגיקער שופר פון אמונת צדיקים... * די אומאנגענעמע זייט פון דעם אוצר איז זיין גלייכגילטיגקייט צו פלאגיאריזם. שמעלצער איז זיך כראניש און סיסטעמאטיש מתעטף בטלית שאינו שלו אן מיטטיילן פאר די ליינער מבטן מי יצא דברים אלו.

זיינע לענגערע קאלומס זענען געווענליך איבערגעטייטשט פון עלטערע ארץ ישראל'דיגע מאגאזינען, א שטייגער ווי די "בקהילה" און "שעה טובה", אבער אן געבן קרעדיט פאר דעם בירא דשתית מיני'.

שמעלצער איז בכלל נישט קיין געצערטלט קינד. ער וועלט זיך נישט. זיין הענט זענען קלעבעדיג, און ער וועט דולה

ומשקה זיין פון וואו נאר ער קען לייגן א יד. ער זוכט אפילו נישט צו פארדעקן זיין פלאגיאריזם. ער פארמאגט נישט קיין שום רעספעקט פאר יענעמ'ס געשריבן ווארט און טוט דאס אן קיין שום שולד-געפיל. ער האט אנטדעקט, אז פלאגיאריזם קען גאר זיין א לכתחילה.

איך האב אפשר יעצט נישט דעם פאסיגן ביישפיל אבער ווען אימער איך ליין דעם אוצר לעב איך מיט א "דעי זשא וואו". ווי איך זאל ווען ליינען זאכן וואס איך האב שוין געזען ערגעץ אנדערש. ערשט לעצטנס ווען ער האט באשריבן הרב וואזנער איז עס קלאר געווען א ליקוט און נאכקאפירט פון וואו עס האט זיך געלאזט.

אין זיין אריינפיר האט ער ציטירט פון דעם באגאבטן און שטארק-נאכגעפאלגטן שריפטשטעלער הרב לאבין שליט"א אין מאמענט. ער האט טאקע קלארגעשטעלט אז דאס א "ציטאט וואס איז ערשינען אין איינס פון די צייטשריפטן". איראניש אבער, אז דער המשך פון אט דעם זעלבן ארטיקל איז אויך געקומען פון אנדערע צייטשריפטן. א באדייטנדע טייל אינפארמאציע און אפילו די כראנאלאגיע דערפון איז קלאר געווען ניכר אז עס איז געשעפט פון "מאמענט" -- א ביישפיל די באקאנטע געשיכטע מיט דער מוטער פון הרב וואזנער וועלכע האט זיך אפגעזאגט פון צו זינגען פאר די אפערע --פאר וועלכן ער האט פארגעסן צוצוטיילן דעם קרעדיט.

* זיין גוטער ווילן צו באררייכן דעם ציבור און זיין פערזענליכע אינטערעסע פאר פארוויילונג און פובליציטעט גיט נאכנישט קיין רעכט צו פלאגיאירן, און דאס וואס עס ווערט געטון פראגראמאטיש און מיט א גלייכגילטיגקייט גיט נאר צו צו דער עוולה.

ס'איז זייער שווער צו פארלאנגען א שלימות אין שרייבערישע אויפריכטיגקייט, אין א וועלט וואו שרייבער ווערן נישט אנערקענט אדער באצאלט פאר זייער ארבעט, קיין שום עטיקעט דיקטירט נישט, עס ליגט נישט קיין פערזענליכן חותם אויף קיין שום ווערק, אויטענטישע זשורנאליזם וואס זאל נישט זיין געשלאגן און דורכגעפוילט מיט סוביעקטיוויטעט איז בבל יראה ובבל ימצא, און פלאגיאריזם איבערהויפט זעלבסט-פלאגיאריזם איז כמעט די נארמע וואס ווערט פראקטיצירט דורך אלעמען. אבער זאל דאס כאטש אלעמאל באטראכט ווערן ווי א מיסברויך און אן עוולה, אז דער פלאגיאירער זאל זיך דארפן שעמען דערמיט. ווידעראום ווען פלאגיאריזם ווערט "עמטליך" און סיסטעמאטיש, ווי א "שניט" און א וועג פון לעבן, איז עס ווייטאגליך און אנטריסנד.

ר' וועלוול'ס אפפערוויליגקייט פאר'ן ציבור איז רעספעקטירט, אלס כליל המעלות ווערן זיינע פילפארביגע טאלאנטן הערצליך באגריסט. ער קען אפילו ווייטער פארקויפן דעם וואשינגטאן בריק הארצן גערן, כל זמן ער האט בעלנים דערפאר, אבער עס איז נישט קיין יושר צו גנב'ען יענעמס מי און פלאג אן צוטיילן די אנערקענונג פאר וועמען עס קומט זיך ערליך.